Vì thế, Văn học là một món ăn tinh thần đợc nhiều ngời a thích, nó đã làm cho con ngời xua đi những mệt nhọc sau những ngày làm việc vất vã đễ hoà vào dòng chảy thời gian qua việc cảm nh
Trang 1Làm thê nào để nâng cao chất lơng cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi làm quen với chuyện theo chơng
trình giáo dục mầm non mới.
A Phần mở đầu
Văn học là một bộ môn nghệ thuật dùng để phản ánh cuộc sống con ngời qua nhiều thời kỳ khác nhau, nó giúp cho con ngời nhận ra những cái đẹp, những truyền thống quý báu mà dân tộc ta đúc rút đợc qua nhiều đời nay Đồng thời nó lên án phê phán những cái xấu xa, lạc hậu, những tệ nạn xã hội xãy ra trong cuộc sống là cơ sở cho con ngời tự điều chỉnh bản thân mình để tiến kịp thời kỳ CNH-HĐH đất nớc
Vì thế, Văn học là một món ăn tinh thần đợc nhiều ngời a thích, nó đã làm cho con ngời xua đi những mệt nhọc sau những ngày làm việc vất vã đễ hoà vào dòng chảy thời gian qua việc cảm nhận bài thơ hay, những câu chuyện về cuộc sống đời thờng, tuy giản dị nhng đậm đà bản sắc dân tộc Văn học với các chức năng giáo dục nhận thức, thẩm mỹ, đã góp phần vào mục tiêu của ngành học mầm non nhằm hình thành và phát triển nhân cách con ngời một cách toàn diện
về đức, trí, thể, mỹ và lao động Đặc biệt với mẫu giáo 5-6 tuổi, đây là thời kỳ trẻ cảm nhận mọi thứ tình cảm hình thành phẩm chất con ngời qua các phơng tiện, vì ở chơng trình giáo dục Mầm Non những câu chuyện có nội ndung gần gủi với trẻ nó phản ánh cuộc sống xung quanh trẻ và có tính giáo dục cao Thông qua các câu chuyện hình thành cho trẻ tình yêu thiên nhiên, cây cỏ, yêu mến quý trọng mọi ngời, biết đoàn kết giúp đỡ lẫn nhau, biết phân biệt đợc cái tốt, cái xấu, cái thiện, cái ác hình thành tính tự lực sự mạnh dạn
Vì vậy nó có vai trò hết sức quan trọng không thể thiếu đợc đối với trẻ Từ những động lực đó chính là lý do mà tôi chọn đề tài"Làm thế nào để nâng cao chất lợng cho trẻ 5 tuổi làm quen với chuyện theo hớng đổi mới"
B Nội dung
I Cơ sỡ khoa học
Tuổi mầm non là lứa tuổi cần sự chăm sóc đặc biệt của cha mẹ và cô giáo ở giai đoạn này, những mối quan hệ, có những sự vật hiện tợng xảy ra xung quanh trẻ đều có tác động rất lớn đến bản thân trẻ Vì vậy, cha mẹ và cô giáo đều mong muốn dạy trẻ những điều hay, lẽ phải, những thói quen tốt và những hành vi có
đạo đức để hình thành nhân cách cho trẻ sau này
Cho trẻ làm quen văn học là một hoạt động cần thiết đáp ứng nhu cầu phù hợp khi sữ dụng nghệ thuật đọc kể diễn cảm cho trẻ nghe, giảng giải bằng mọi
Trang 2cách để giúp trẻ hiểu đợc những kiến thức cơ bản, phù hợp năng lực tiếp nhận của trẻ về nội dung và hình thức tác phẩm
Trẻ trớc tuổi đến trờng phổ thông có nhu cầu và khả năng hiểu đợc các tác phẩm ngắn gọn, nội dung không phức tạp, kết cấu ngôn ngữ dễ hiểu Tuy vậy do hạn chế của độ tuổi này nên trẻ cha tự mình tiếp xúc trực tiếp với tác phẩm, vì trẻ cha biết chữ, cha tự hiểu đầy đủ về giá trị nội dung cũng nh giá trị nghệ thuật của tác phẩm Việc nắm bắt tác phẩm ở trẻ dờng nh phụ thuộc vào sự truyền thụ của giáo viên, ở lứa tuổi này ngời ta cha thể gọi việc cho trẻ tiếp xúc với tác phẩm văn học là việc dạy văn cho trẻ mà gọi là trẻ làm quen văn học, chỉ ra mức độ tiếp xúc ban đầu của trẻ với văn học Thực chất của việc tiếp xúc này giáo viên
sử dụng nghệ thuật đọc kể diễn cảm để đọc thơ, kể chuyện cho trẻ nghe Giảng giải bằng mọi cách để giúp trẻ hiểu đợc nội dung và hình thức của tác phẩm Trên cơ sở đó giáo viên dạy trẻ kể diễn cảm các câu chuyện không chỉ góp phần phát triển khả năng nhận biết, t duy, trí tuệ, mà góp phần phát triển toàn diện nhân cách cho trẻ
II Cơ sỡ thực tiển
Cho trẻ làm quen với chuyên ở trờng mầm non đợc diễn ra rất linh hoạt ở trờng mầm non theo hai hình thức chính: Hình thức trong giờ hoạt động chung
và các hoạt động khác Việc lựa chọn cho trẻ làm quen với các tác phẩm văn học trẻ đã biết hay các tác phẩm văn học trẻ cha biết, tác phẩm dài hay ngắn buộc giáo viên phải lựa chọn hình thức cho phù hợp Ngoài ra, giáo viên còn phải dựa vào sự hứng thú của trẻ đối với mỗi tác phẩm văn học và điều kiện cơ sở vật chất của trờng lớp củng là một yếu tố để giáo viên quyết định sữ dụng hình thức nào
là đạt hiệu quả nhất đối với trẻ
Đối với trờng Mầm Non Lộc Thuỷ đã triển khai nhiều hình thức nh: Xây dựng tiết dạy mẫu, thao giảng dự giờ, kiến tập song việc nâng cao chất lợng cho trẻ theo chơng trình giáo dục mầm non mới còn nhiều hạn chế
Năm học 2009-2010 là năm đầu tiên thực hiện chơng trình giáo dục mầm non mới Tôi đợc nhà trờng phân công dạy lớp mẫu giáo lớn 5 tuổi cụm An Xá Qua thời gian trực tiếp giảng dạy, tôi nhận thấy những thuận lợi, khó khăn nh sau:
* Thuận lợi: Là một giao viên nhiều năm đợc phân công dạy lớp mẫu giáo lớn
nên đã có phần nào nắm chắc trong việc truyền thụ kiến thức cho trẻ
Đợc sự quan tâm giúp đỡ của ban giám hiệu cùng toàn thể chị em trong toàn trờng không ngừng học tập trau dồi chuyên môn nghiệp vụ qua các buổi thao giảng, dự giờ, góp ý rút kinh nghiệm lẫn nhau trong chuyên môn Ngoài ra còn trang bị các loại ttranh thơ chuyện phục vụ cho bộ môn văn học và phát
động toàn trờng tập trung làm rối, các nhân vật bằng xốp trong các câu chuyện theo chơng trình
Trang 3Làm một giáo viên thực sự yêu nghề mến trẻ có năng khiếu về bộ môn văn học đợc bồi dỡng qua các đợt tập huấn của phòng, của trờng cũng nh tự nâng cao
về chuyên môn nghiệp vụ
Ngài ra còn có sự quan tâm nổ lực tận tình của các bậc phụ huynh cũng nh
sự quan tâm của lãnh đạo địa phơng tạo điều kiện đầu t cơ sở vật chất nh phòng học rộng rãi thoáng mát, đồ dùng đò chơi, các trang thiết bị phục vụ cho việc thực hiện theo chơng trình giáo dục mầm non mới
* Khó khăn:
Một lớp 2 giáo viên nhng một giáo viên vừa đi học thêm chuyên môn
Phòng học cha đủ diện tích nên môi trờng cho trẻ làm quen cha đợc thoải mái
Một số ít phụ huynh đời sống còn khó khăn nên việc quan tâm học hành của con em còn hạn chế
Các phơng tiện đèn chiếu còn cha đáp ứng đợc yêu cầu
Từ đó, nó có ảnh hởng không nhỏ đến quá trình giảng dạy và học tập của trẻ
III Điều tra thực tiễn.
Vào đầu năm học lớp tôi còn đa phần trong việc nghe cô kể chuyện, trên tiết học trẻ còn rụt rè trong khi phát biểu, phần đóng kịch còn nhiều hạn chế Vì vậy,
để nắm đợc thực chất chất lợng của lớp tôi đã khảo sát xem kết quả đầu vào thế nào
Qua đợt khảo sát tôi nhận thấy khả năng tiếp thu của trẻ còn chậm cụ thể là: 65% trẻ nhớ tên chuyện, hiểu nội dung câu chuyện, đánh giá đợc các nhân vật trong chuyện
15% trẻ nhớ tên chuyện, tên nhân vật
10% trẻ nhớ tên chuyện, hiểu nội dung câu chuyện còn mập mờ
10% trẻ còn rụt rè, nhút nhát, tên chuyện nhớ còn ít và lẫn lộn nhân vật trong các câu chuyện
Với kết quả đạt đợc trên, bản thân tôi băn khoăn lo lắng làm thế nào để đa chất lợng năm học lên cao Từ đó tôi suy nghĩ ra một biện pháp sau
IV Biện pháp
1 Tạo môi trờng làm quen văn học.
Tạo môi trờng cho trẻ làm quen văn học vô cùng quan trọng vì trẻ ở lứa tuổi này là t duy trực quan hình tợng Môi trờng phong phú bao nhiêu thì trẻ tích luỹ
đợc nhiều biểu tợng bấy nhiêu Muốn t duy của trẻ ngày càng đợc mở rộng thì buộc giáo viên phải tạo môi trờng cho trẻ tiếp xúc
Trớc hết tôi chọn góc làm quen văn học phù hợp, rộng, đảm bảo đủ ánh sáng cho trẻ hoạt động
Để tạo môi trờng của học văn học hấp dẫn tôi bày đồ dùng lên giá ngang tầm với trẻ: tranh ảnh, các tập tranh chuyện kể Tôi dùng xốp cắt rời thành các
Trang 4nhân vật, con vật trong chuyện sắp học rồi xếp lên sa bàn Dùng vải may rối các nhân vật, con vật phù hợp theo từng chuyện
Ví dụ: Chuyện "Quả bầu tiên" tôi dùng xốp, vải cắt may các nhân vật cậu
bé, tên địa chủ, chim én
Để khắc sâu hơn về nội dung câu chuyện tôi còn phải viết hoặc đánh máy các nội dung câu chuyện treo ở góc
Bên cạnh đó góc học tập sách của bé cũng giúp trẻ hiểu nhiều về chuyện, biết cách đọc sách, lật giở trang sách, biết kể chuyện sánh tạo theo nội dung bức tranh Vì thế tôi luôn su tầm các loại sách báo, tạp chí, chuyện cổ tích, chuyện
kể, sách hoạ mi để lôi cuốn trẻ tham gia vào góc chơi
Không những tạo môi trờng trong lớp mà môi trờng ở bên ngoài cũng không kém phần quan trọng Tôi tạo môi trờng về chuyện ở phía ngoài nh: treo các bức tranh, cắt dán các nhân vật, con vật có ở trong câu chuyện đã học, sắp học để lôi cuốn sự chú ý của phụ huynh
Tôi còn tuyên truyền ở góc những điều cha mẹ cần biết về những câu chuyện đã học, sắp học để phụ huynh biết và dạy thêm cho trẻ ở nhà
2 Làm quen mọi lúc mọi nơi
Đối với giờ đón và giờ trả trẻ tôi thờng tiếp cận riêng với những trẻ yếu, trẻ nhút nhát, luyện thêm cho trẻ những câu chuyện mà trẻ cha hiểu
Ví dụ: Trẻ quên các nhân vật trong các câu chuyện cô có thể kể một đoạn chuyện có tên của nhân vật đó, sau đó gợi hỏi lại trẻ hoặc cho trẻ xem tranh, cô
đố trẻ bức tranh kể về chuyện gì? Đây là ai?
Không những thế tôi còn lôi cuốn những trẻ yếu, trẻ nhút nhát vào hoạt
động ở góc học tập hớng cho trẻ ghép tranh các nhân vật trong câu chuyện đã học và hỏi trẻ tranh vẽ ai? Trong chuyện gì?
Ngoài ra còn gợi cho những trẻ có năng khiếu phát huy hết khả năng của trẻ trong cách kể chuyện, ngôn ngữ đối thoại, cử chỉ điệu bộ
Đối với hoạt động chiều tôi thờng cho trẻ làm quen với bài sắp học bằng cách cô giới thiệu và kể cho trẻ nghe, cho trẻ làm quen các nhân vật qua tranh, hiểu nội dung câu chuỵện, biết ngôn ngữ, giọng kể của từng nhân vật, con vật Khi trẻ hiểu rồi tôi có thể tập cho trẻ đóng kịch theo nội dung câu chuyện phát huy tính tích cực sáng tạo của trẻ khi đóng kịch
Với hoạt động ngoài trời tôi cho trẻ làm quen hoặc ôn các câu chuyện đã học, sắp học
Bên cạnh việc làm quen mọi lúc mọi nơi thì giáo viên còn phải lồng ghép tích hợp vào các hoạt động khác
3 Xác định ngữ điệu giọng kể
Nh chúng ta đã biết trẻ mẫu giáo tiếp nhận tác phẩm văn học qua khâu trung gian là giáo viên ở trờng, phụ huynh ở nhà Tác phẩm văn học là một văn
Trang 5bản nghệ thuật ngôn từ, một công trình nghệ thuật nên cảm thụ văn học ở trẻ còn rất nhiều khó khăn
Để giúp trẻ nhỏ cảm thụ văn học thì trớc khi truyền thụ tác phẩm giáo viên cần:
Đọc kỹ tác phẩmm phân tích kỹ để xác định rõ nội dung tác phẩm, tính cách nhân vật, diễn biến sự kiện và tìm ra kết cấu ngôn từ của tác phẩm
Từ đó xác định giọng kể, sử dụng sắc thái đa dạng của ngôn ngữ cho phù hợp với nội dung và phong cách nghệ thuật của tác phẩm Ngôn ngữ kể phải rõ ràng, đặc biệt phải mang sức biểu cảm
Giáo viên đọc qua chuyện nhiều lần khi đã thuộc chuyện thì giáo viên tự kể một mình thật to, biết thêm bớt lời lẽ để tăng sự hấp dẫn của câu chuyện nhng phải đảm bảo nội dung cốt chuyện
Khi kể phải kết hợp nhịp nhàng giữa tranh, lời nói, nét mặt
Ví dụ: Chuyện "Quả bầu tiên" khi kể đến tên địa chủ nét mặt phải cau có, giọng nói to mạnh Kể đến chú bé thì nét mặt, giọng nói nhẹ nhàng
4 Kết hợp với phụ huynh
Gia đình là nhịp cầu nối rất quan trọng đối với nhà trờng Vai trò của phụ huynh có tác động lớn trong việc nâng cao chất lợng văn học cho trẻ
Thông qua các cuộc họp phụ huynh giáo viên lên kế hoạch chuyên đề để thông qua cuộc họp nhằm giúp phụ huynh hiểu rõ hơn về bộ môn này Với cuộc họp lần đầu giáo viên nêu lên những thuận lợi, khó khăn và phơng hớng tới Với những lần họp sau giáo viên đánh giá về tình hình học tập của trẻ về bộ môn,
đánh giá kết quả của từng trẻ, đa ra phơng hớng mới
Giáo viên cần phối hợp với phụ huynh những câu chuyện dài và khó nh chuyện "Sự tích bánh chng bánh giày, sự tích Hồ gơm" Để trẻ nhớ và hiểu nội dung câu chuyện tôi phô tô lại chuyện sau đó nhờ phụ huynh kể thêm cho trẻ nghe ở nhà
Thông qua góc những điều cha mẹ cần biết tôi tuyên truyền cho phụ huynh
rõ những câu chuyện đã học và chất lợng trẻ học về chuyện Qua đó giúp phụ huynh ôn luyện thêm cho trẻ ở nhà Động viên phụ huynh thu nhặt phế liệu nh vaỉ vụn, ống nhựa để làm rối và su tầm tranh ảnh, sách báo, tạp chí để cho trẻ xem và đọc cho trẻ nghe ở nhà đồng thời nhắc nhở phụ huynh cho trẻ đi học
đúng giờ và đi học chuyên cần
Đối với những trẻ yếu giáo viên thờng xuyên gặp gỡ phụ huynh vào những lúc đón và trả trẻ Trao đổi với phụ huynh về tình hình học tập ở lớp của con mình để có hớng bồi dỡng cho trtẻ thêm ở nhà
Đối với những trẻ có năng khiếu giáo viên kết hợp với phụ huynh phát huy hết năng lực của trẻ về lĩnh vực này
Với những biện pháp trên khi bớc vào tiết học trẻ thực hiện nhẹ nhàng và
đạt hiệu quả cao
Trang 65 Thực hiện tốt tiết dạy trên lớp.
Nh chúng ta đã biết hoạt động dạy học là hoạt động đặc trng trong các loại hình Nó là một trong những con đờng quan trong nhất để giáo dục thế hệ trẻ vào hoạt động học tập trong nhà trờng Nhà trờng là một tổ chức chuyên biệt có nội dung, chơng trình, có phơng tiện, phơng pháp đầy đủ cho giáo viên thực hiện
Để thực hiện tốt trách nhiệm của mình nhằm nâng cao chất lợng trẻ ngày càng cao thì trớc khi thực hiện một tiết dạy truyện cần chuẩn bị tốt các vấn đề sau:
+ Cho trẻ làm quen chuyện trớc ở mọi lúc mọi nơi
+ Trên giờ dạy cô cần chuẩn bị giáo án tốt Chuẩn bị đò dùng cho cô và trẻ hấp dẫn nh sa bàn, rối tay, trang phục đóng kịch, một số đồ dùng làm hoạt cảnh + Cô kể phải lu loát, trớc khi kể phải dùng thủ thuật hấp dẫn để lôi cuốn trẻ vào tiết học
Ví dụ: Trong khi kể cô không chỉ kể diễn cảm mà còn kể minh hoạ qua sa bàn, máy chiếu, rối tay phù hợp nội dung
Biết lồng ghép trong quá trình trích dẫn, đàm thoại
Ví dụ: Chuyện "Quả bầu tiên"
Cô trích dẫn: Để biết đợc chú bé là ngời nh thế nào các cháu cùng lắng nghe nhé "Có một chú bé con nhà nghèo mùa xuân ấm áp én lại về đây với anh"
Đàm thoại: Cậu bé là ngời nh thế nào?
Cứ thế cô trích một đoạn rồi đàm thoại khai thác hết nội dung câu chuyện Tuỳ theo khả năng của trẻ để cô đặt câu hỏi cho phù hợp Nếu trẻ chậm cô đặt câu hỏi đi từ dễ đến khó Nếu trẻ nhanh thì cô đặt câu hỏi tổng hợp nhằm phát huy khả năng nhận thức, tính sáng tạo của trẻ
Trong khi dạy cô phải bao quát lớp, khen ngợi động viên kịp thời, tuỳ theo câu chuyện mà bố trí nội dung phù hợp Kết thúc giờ học có thể hát một bài hoặc chơi một trò chơi phù hợp nhằm kết thúc giờ học nhẹ nhàng
V Kết quả đạt đợc
Với những biện pháp cơ bản trên và bằng việc làm cụ thể của bản thân Sự quan tâm của ban giám hiệu nhà trờng nên chất lợng của lớp tôi so với đầu năm
đạt kết quả cao
* Đối với trẻ.
Cụ thể:
Kết quả đầu năm Kết quả hiện nay
65% trẻ nhớ tên chuyện hiểu nội 95% trẻ nhớ tên chuyện, hiểu dung chuyện, đánh giá đợc các nhận nội dung chuyện, đánh giá các vật trong chuyện nhân vật trong chuyện
15% trẻ nhớ tên chuyện, tên nhân vật 5% trẻ nhớ tên chuyện, tên
10% trẻ nhớ tên chuyện, hiểu nội nhân vật
dung chuyện còn mập mờ
Trang 710 trẻ còn rụt rè nhút nhát
* Đối với giáo viên.
Giáo viên nắm chắc phơng pháp, linh hoạt, sáng tạo hơn trong tiết dạy Thu hút sự hứng thú của trẻ, giúp trẻ hứng thú hơn trong giờ làm quen với văn học
Có nhiều kinh nghiệm trong quá trình gây hứng thú cho trẻ trong giờ học Giáo viên biết lập kế hoạch thực hiện linh hoạt sáng tạo phù hợp với nhóm lớp của mình
* Đối với phụ huynh.
Qua kháo sát chất lợng trên trẻ đã tạo đợc niềm tin của phụ huynh, các bậc phụ huynh đã hiểu và nhận thức đợc tầm quan trọng về việc cho trẻ làm quen với văn học Đồng thời giúp giáo viên su tầm nguyên vật liệu để làm đồ dùng đò chơi phục vụ cho chuyên đề
VI Bài học kinh nghiệm.
Để đạt đợc kết quả trên bản thân tôi đã rút ra đợc một số kinh nghiệm nh sau:
Giáo viên đã biết tạo môi trờng phong phú hấp dẫn lôi cuốn sự chú ý của trẻ
Biết chuẩn bị tốt mọi điều kiện, phơng tiện giúp tiết học sinh động, lô gíc
Có nghệ thuật thu hút trẻ đó là: tạo cho trẻ có tâm thế thoải mái trớc và trong giờ học, các phần chuyển tiếp phải linh hoạt sáng tạo, biết lồng ghép các lĩnh vực khác vào tiết học, tác phong của giáo viên phải nhẹ nhàng phù hợp với trẻ
Phải biết cung cấp cho trẻ vốn từ chính xác, có tình cảm trong sáng, gây ấn tợng đẹp trong tâm trí trẻ
Để tổ chức tốt một tiết học giáo viên phải cho trẻ làm quen ở mọi lúc mọi nơi, biết lồng ghép tích hợp vào các hoạt động khác ở trong ngày
Biết kết hợp chặt chẽ với phụ huynh trong việc tạo môi trờng, ôn luyện kiến thức ở nhà cho trẻ
Ngoài ra giáo viên không ngừng học tập, nghiên cứu, tiếp cận nhanh với
ch-ơng trình giáo dục mầm non mới trong giai đoạn hiện nay
Trang 8C Kết luận
Văn học có ý nghĩa rất lớn đối với việc giáo dục trẻ Việc cho trẻ làm quen với văn học góp phần hình thành khả năng phát triển ngôn ngữ của trẻ Nhằm tích luỹ cho trẻ những tri thức, những ấn tợng tốt đẹp về cuộc sống thiên nhiên, cuộc sống xã hội phong phú đa dạng nhằm hình thành cho trẻ phơng pháp, t duy, thái độ và cách ứng xử đúng đắn với mọi ngời Từ đó giúp trẻ phát triển một cách toàn diện đồng thời giáo viên cũng rút ra đợc nhiều kinh nghiệm sau mỗi lần tổ chức những hoạt động đó
Với sáng kiến kinh nghiệm, tôi kính mong sự góp ý giúp đõ của các đồng chí trong hội đồng khoa học nhà trờng, phòng giáo dục Lệ Thuỷ để bản thâm tôi
có nhiều kinh nghiệm hơn trong việc nâng cao chất lợng dạy học đáp theo chơng trình giáo dục mầm non mới hiện nay
Lộc Thuỷ, ngày 23 tháng 05 năm 2010
Xác nhận của hội đồng khoa học Ngời viết
Trờng Mầm non Lộc Thuỷ
Ngô Thị Huân