Slide bài giảng môn quản lý tài nguyên thiên nhiên: Chứng chỉ rừng 2: thực tiễn

◦ Quản lý nhà nước: Tiêu chuẩn quốc gia, tổ chức cấpchứng chỉ, thực thi chứng chỉ ◦ Mô hình và nhân rộng chứng chỉ rừng ở các cấp tổchức, công ty, nhóm hộ, hội, hộ gia đình... – Xây dựng

Chứng chỉ rừng ở Việt Nam:

Chính sách và thực tiễn

TS Ngô Trí Dũng

Các nội dung

(I) THỂ CHẾ, CHÍNH SÁCH

Khung chính sách, thể chế

Ø Chiến lược PTLN Việt Nam 2006-2020: Chương trình

”Quản lý và phát triển rừng bền vững'.

ØThông tư 38/2014/TT-BNNPTNT ngày 03/11/2014 về

Hướng dẫn phương án quản lý rừng bền vững.

ØQuyết định 2810/QD-BNN-TCLN 16/7/2015 Phê duyệt kế hoạch hành động QLRBV & CCR giai đoạn 2015-2020;

ØQĐ 83/QD-BNN-TCLN ngày 12/01/2016 Phê duyệt đề án thực hiện QLRBV & CCR giai đoạn 2016-2020;

ØQĐ 38/2016/QĐ-TTg ngày 14/9/2016 về một số chính sách bảo vệ, p.triển rừng và đầu tư kết cấu hạ tầng.

Ø QĐ 4061/2016/QĐ-BNN-TCCB ngày 05/10/2016 về Thành lập Bản chỉ đạo thực hiện QLRBV & CCR gđ 2016-2020

Thông tư 38/2014/TT-BNNPTNT

loại rừng khác nhau, cấu trúc quản lý khác

nhau;

cấp chứng chỉ lên 30% (2.5 tr ha) đến 2020 (hiện nay: 0.25 tr ha)

cho các bên liên quan khác nhau;

chứng chỉ theo hướng bền vững;

1 Nguyên tắc QLRBV của Việt Nam;

2 Thuyết minh phương án QLRBV

QĐ 2810/BNN (16/7/2015)

Kế hoạch hành động QLRBV & CCR 2015-2020 :

◦ Nâng cao nhận thức và năng lực;

◦ Chính sách hỗ trợ: nghị định về rừng sx và phát triểnthị trường, hướng dẫn, quy định

◦ Quản lý nhà nước: Tiêu chuẩn quốc gia, tổ chức cấpchứng chỉ, thực thi chứng chỉ

◦ Mô hình và nhân rộng chứng chỉ rừng ở các cấp tổchức, công ty, nhóm hộ, hội, hộ gia đình

◦ Mục tiêu chung: Quản lý và bảo tồn bền vững tài

nguyên rừng, đa dạng sinh học, dịch vụ hệ sinh thái, thúc đẩy chứng chỉ rừng, đáp ứng thị trường;

◦ Mục tiêu cụ thể:

– Đến 2020, 500.000 ha RSX có chứng chỉ = 350.000 ha rừng trồng + 150.000 ha rừng TN.

– Xây dựng và phát triển hệ thống CCR Việt Nam;

– Nâng cao năng lực cho các bên liên quan để thực hiện QLRBV

& CCR.

QĐ 83/BNN (12/1/2016)

Đề án thực hiện QLRBV và CCR 2016-2020:

1 Thực hiện quản lý rừng bền vững:

– Xây dựng bộ TC QLRBV của Việt Nam – hài hoà quốc tế;

– Hướng dẫn kỹ thuật QLRBV rừng tự nhiên & rừng trồng, ưu tiên rừng sản xuất, giám sát đánh giá QLRBV;

– Tuyên truyền và tập huấn QLRBV cho các cán bộ lâm nghiệp, chủ rừng, chế biến;

– Rà soát lập quy hoạch tổng thể, triển khai, nhân rộng mô hình.

2 Cấp chứng chỉ rừng

– Hệ thống cấp CCR quốc gia = Hội đồng (VFCC) + Tổ chức (CB)

– Xây dựng thông tư về CB và cán bộ đánh giá;

– Đăng ký thương hiệu CCR VN và đăng ký hệ thống PEFC;

– Giám sát, đánh giá việc cấp CCR Việt Nam.

3 Nâng cao năng lực và nhận thức

– Đào tạo chuyên gia

– Kỹ năng xây dựng & quản lý tiêu chuẩn

– Quảng bá thương hiệu chứng chỉ QLRBV Việt nam;

Nội dung QĐ 83/BNN (tt)

Quyết định 38/2016/QĐ-TTg

Chính sách hỗ trợ, bảo vệ, p.triển rừng, kết cấu

hạ tầng, cho công ty NLN, Tổ chức, hộ gia đình, cộng đồng.

◦ Mục tiêu đến 2020

– Trồng 900,000 ha rừng sản xuất (180.000 ha/năm)

– Trồng 75,000 ha rừng DD & PH (15.000 ha/năm)

– Khoanh nuôi tái sinh: 360,000 ha

– Giải quyết việc làm, tăng thu nhập ổn định người dân miền núi;

– Thúc đẩy thị trường nghề rừng bao gồm giống, dịch vụ kỹ thuật, chế biến, và tiêu thụ

◦ Trồng rừng gỗ lớn (>10 năm): 8 tr/ha; gỗ nhỏ & cây phân tán (<10 năm): 5tr/ha

◦ Hỗ trợ chi phí khuyến lâm: 500k đồng/ha/4 năm;

◦ Hỗ trợ khảo sát, thiết kế, hợp đồng trồng rừng: 300k/ha;

◦ Hỗ trợ chi phí cấp chứng chỉ: 70% (<300k/ha, tối thiểu 100 ha);

Khung điều hành Quốc gia (NI)

— Điều phối viên

— Tổ công tác

— Ban Cố vấn

— Văn phòng CCR Quốc gia

à Tiếp cận theo hệ thống từng bước, mỗi giai đoạn có

những yêu cầu khác nhau

12

Tổ công tác quốc gia FSC (Điều phối viên)

Nhóm Truyền Nhóm tiêu

Ban chỉ đạo QLRBV&CCR Việt Nam

05.10.2016

(Trưởng ban), Phó Tổng cục trưởng, Giám

đốc Viện KHLN (Phó TB)

KHCN (Văn phòng công nhận chất lượng), Bộ TNMT (Cục bảo tồn DDSH)

◦ Đề xuất chính sách, giải pháp, kế hoạch phối hợp

◦ Kiểm tra thực thi Đề án QLRBV&CCR (QĐ83)

Organization NameLocal Name Issue Date Area (ha) Dai Thanh Investment and Development Limited Company 9/10/15 17,302 Duong 9 Forestry One member Ltd Co 11/26/15 4,868

Ba Che Quang Ninh One Member Limited Forestry Company 7/18/16 2,446 Bao Yen Forestry One Member Limited Company 7/18/16 3,682 Son Duong Forestry One Member Limited Company 8/30/16 2,481 Trieu Hai Forestry Company 11/24/15 5,194 Uong Bi Foresty Company One Member Ltd Co 3/2/16 5,179 Chiem Hoa Forestry One Member Limited Company 8/12/16 5,517 Tuyen Binh Forestry One Member Ltd Company 9/14/16 3,468 THUY SON JOINT STOCK COMPANY 7/8/16 1,048

Ha Giang Import – Export and Industry Joint Stock Company (VIFOREX., JSC) 12/6/16 1,007 WoodslandTuyen Quang Joint Stock Company 12/6/16 848

Tien Yen Forestry One Member Limited Company 2/9/17 6,983 Southern Paper Material Company 12/20/16 9,007

Yen Binh Association of Smallholder Forest Certification Group 11/4/16 1,738

Tien Phong Forestry State Own One Member Limited Company 1/17/17 3,096 Huong Son Forestry Company 11/10/16 19,709 THUA THIEN HUE FOREST OWNERS SUSTAINABLE DEVELOPMENT ASSOCIATION (TTH-FOSDA) 12/22/16 951

Cong Ty Co Phan San Xuat – Xay Dung – Thuong Mai Va Nong Nghiep Hai Vuong [SIKICO] 10/19/16 2,631 SON THUY JOINT STOCK COMPANY/ CÔNG TY CỔ PHẦN SƠN THỦY 12/13/16 2,781 Quy Nhon Plantation Forest Company of Vietnam Ltd (QPFL) 3/15/16 9,763 Vietnam Paper Corporation (VINAPACO) 7/6/15 19,370

Association of Quang Tri Smallholder Forest Certification Groups 9/17/15 1,722

Binh Nam Company Limited 1/10/13 2,969 Ben Hai Forestry Company 11/23/16 8,559

Vietnam Forest Corporation VINAFOR 9/6/13 32,622 Forest Products Export Joint-Stock Company of Quang Nam 9/18/12 1,587

Diện tích FSC-FM/CoC đến 16/02/2017

(info.fsc.org)

(2) Xây d ựng bộ tiêu chí quốc gia NFSS

— Sử dụng bộ tiêu chuẩn quốc tế FSC-STD-01-001 V5-2

EN (7/2015) làm căn cứ xây dựng NFSS (v3.0)

2 Quyền lợi công nhân & Điều kiện làm việc 6 27 B

6 Giá trị và Tác động môi trường 10 31 D

10 Thực thi các hoạt động quản lý 12 41

Tiến trình hoàn thiện NFSS

— Thử nghiệm bộ tiêu chuẩn quốc gia (NFSS – v2.0) ở Công

ty LN Hương Sơn (Hà Tĩnh) và Hội chủ rừng Quảng Trị (Quảng Trị) – 24-29/9/2016

— Thử nghiệm bộ chứng chỉ dịch vụ hệ sinh thái (ForCES) ở cùng hai địa điểm nêu trên;

— Trong 5 loại hình ES, thử nghiệm 03 loại hình ở Hương Sơn (cacbon, nước, đa dạng sinh học) và 01 ở Quảng Trị (bảo tồn đất)

— Bộ chỉ số quốc gia NFSS đang được hoàn thiện và gửi

FSC quốc tế vào tháng 4/2017

— Bộ chỉ số ES đang được các chuyên gia ES bổ sung và hoàn chỉnh thêm, khả năng kết hợp với NFSS chưa rõ do phụ thuộc vào thị trường ES.

Một vài nhận xét thử nghiệm NFSS

— Hơi thiên về các chỉ số xã hội (bình đẳng giới, tham vấn cộng đồng) và thiếu chú trọng đến lâm sinh, kinh tế, kỹ thuật quản lý rừng.

— Chỉ số ‘hạn chế/cấm sử dụng lửa’ trong xử lý thực bì, do tính phổ biến của hoạt động này & tác hại đi kèm.

— Kiểm soát xói mòn, nhất là sau khai thác, và cả trong trồng rừng (do độ dốc, lượng mưa cao)

— Chỉ số mục tiêu quản lý rừng bền vững là ‘thu được lợi ích kinh

tế cao nhất’ trên diện tích rừng quản lý.

— Chỉ số về ‘tăng trưởng giá trị rừng’ hơn là tăng trưởng về thể tích đơn thuần.

— Xử lý thế nào nếu kế hoạch/phương án SFM không được thực thi đầy đủ (khách quan, chủ quan)?

— Thuật ngữ (gốc lẫn dịch) rất mơ hồ và khó thực hiện:

engagement, timely manner, actively, commercially harvested services.

Một vài nhận xét thử nghiệm ForCES

— Về Bộ chỉ số ES: đáp ứng phần lớn các yêu cầu của một

bộ tiêu chí (rõ ràng, yêu cầu sát với khách hàng, khả năngkiểm toán)

— Dịch vụ hấp thụ cacbon: phương pháp tính toán đáp ứngyêu cầu cơ bản, nhưng chưa đủ chi tiết nếu muốn thamgia thị trường cacbon

— Dịch vụ nguồn nước: chưa lý giải rõ ràng giữa ‘bảo vệ

rừng’ và ‘bảo vệ nguồn nước’ để yêu cầu chi trả Phươngpháp tính toán chưa khoa học

— Bảo tồn đa dạng sinh học: chưa giải thích được mối liên

hệ giữa ‘bảo vệ rừng’ với ‘đa dạng sinh học’ Phương

pháp chỉ đáp ứng một phần, chưa tập trung vào mục tiêu

đa dạng sinh học để yêu cầu chi trả

(II) MỘT SỐ VẤN ĐỀ THỰC TIỄN

(1) Hiện trạng rừng và quản lý (TT38)

văn, đất đai

tế xã hội

Hệ thống quản lý sản

(2) Kinh phí thực thi SFMP

kinh phí tư vấn, đánh giá cấp chứng chỉ.

kinh phí đánh giá (chính, hàng năm)

— Phát triển và kết nối thị trường (vd: Scanasia

Pacific – QT, Woodsland – Tuyên Quang);

kết nối nhiều nhóm/công ty (vd: WB3, Quảng Trị Group, TT Hue Group)

phép khai thác sản phẩm chính (gỗ)?

(3) Lỗi thường gặp

Sử dụng hoá chất trong danh mục cấm (FSC-STD-30-001a EN) – chỉ số 6.6.4

(III) THÁCH THỨC

1. Những yêu cầu mới đối với Công ty LN: minh bạch, quan hệvới địa phương, kỹ năng chuyên môn, quản lý à Hình ảnh

à thương hiệu à thị trường à hiệu quả

2. Công ty càng lớn càng yêu cầu phương cách quản lý phức

tạp và chặt chẽ hơn (vd: VINAPACO)

3. Thay đổi trong chính sách/thể chế/nhu cầu của địa phương

à đòi hỏi phương thức quản lý phù hợp (khả năng điềuchỉnh)

4. Cổ phần hoá công ty LN: hài hoà giữa lợi ích thực tế vs

7. Cơ hội và thách thức cho Nhóm hộ, Công ty LN (nhà

nước), Doanh nghiệp khi tham gia chứng chỉ rừng: môi trường, xã hội, kinh tế

8. Công ty LN nhà nước: Hiện trạng quản lý vs Yêu

cầu chứng chỉ FSC Có nên theo đuổi FSC?

9. Chiến lược PTLNVN (2006-2020) có cần điều chỉnh

trong bối cảnh mới: Bộ máy FSC quốc gia, Năng lựcquản lý-thực thi, Hiệp định liên quan, Nguồn tài trợgiảm

10. Hỗ trợ kinh phí cho việc cấp chứng chỉ (QĐ 38/TTg):

Thủ tục, thời gian, hỗ trợ tiếp cận nguồn này cho hộgia đình, doanh nghiệp nhà nước, DN tư nhân?

12 Thực tế sản xuất lâm nghiệp chưa theo kịp yêu cầu củachứng chỉ rừng, ví dụ:

— Vùng đệm chừa trùng với diện tích mở đường

— Tỷ lệ 10% phục hồi (vùng đệm) khó đảm bảo trong điềukiện kinh tế/thu nhập ngắn hạn;

13 Xử lý thực bì phần lớn đều bị mắc: do công xử lý quá

cao, đẩy chi phí quá mức bền vững

14 Nhiều diện tích thay đổi (liên kết với dân) do bị khai tháctrước thời điểm do nhu cầu hộ dân;

Câu hỏi thảo luận

nhìn từ góc độ: nhóm hộ, công ty LN, cơ quan

quản lý/tham mưu?

theo suy nghĩ của anh/chị, công ty có nên tham gia chứng chỉ rừng hay không? Lý do?

một công ty lâm nghiệp Việt Nam tham gia vào

CCR?

nhằm giúp đạt được 500.000 ha diện tích rừng

được cấp chứng chỉ theo Đề án QLRBV & CCR