ỨNG DỤNG PHONG THỦY TRONG THIẾT KẾ SÂN VƯỜN BIỆT THỰ TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

Đề tài đã tiến hành nghiên cứu vai trò, các triết lý, các nguyên tắc cơ bản của phong thủy một cách khoa bản nhất nhằm áp dụng trong việc thiết kế sân vườn nhằm tạo ra môi trường sống tố

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐẠI HỌC NÔNG LÂM TP.HỒ CHÍ MINH

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP

ỨNG DỤNG PHONG THỦY TRONG THIẾT KẾ SÂN VƯỜN BIỆT THỰ TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

Họ và tên sinh viên: NGUYỄN THỊ LỆ

Ngành: CẢNH QUAN VÀ KỸ THUẬT HOA VIÊN Niên Khoá: 2004-2008

Tháng 7/2008

ỨNG DỤNG PHONG THUỶ TRONG THIẾT KẾ SÂN VƯỜN BIỆT THỰ TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

Tác giả

NGUYỄN THỊ LỆ

Khóa luận được đệ trình để đáp ứng yêu cầu

cấp bằng Kỹ sư ngành Cảnh Quan và Kỹ Thuật Hoa Viên

Giáo viên hướng dẫn:

KTS LÊ ĐÀM NGỌC TÚ

Tháng 7 năm 2008

LỜI CẢM ƠN

Trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu để hoàn thành luận văn tốt nghiệp, tôi đã nhận được sự giúp đỡ tận tình, quí báu từ quí thầy cô trong Bộ môn Cảnh quan và Kỹ thuật hoa viên, các thầy cô giáo trường Đại học Nông Lâm – Thành phố Hồ Chí Minh

Tôi xin gởi lời cảm ơn chân thành nhất đến KTS Lê Đàm Ngọc Tú –

Bộ môn Cảnh quan và Kỹ thuật hoa viên người đã trực tiếp giúp đỡ và hướng dẫn tôi trong quá trình thực hiện luận văn

Qua đây tôi xin cảm ơn:

Ban lãnh đạo trường Đại Học Nông Lâm, các thầy cô đã tham gia giảng dạy cho tôi, đặc biệt là tất cả các thầy cô Bộ môn Cảnh quan và Kỹ thuật hoa viên đã giúp đỡ tôi rất nhiều trong thời gian học tập tại trường

ThS Nguyễn Duyên Linh – Bộ môn kinh tế học, đã tư vấn cho tôi rất nhiều kiến thức về Phong thủy

Qua đây, con xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến gia đình đã luôn động viên và tạo mọi điều kiện tốt nhất cho con từ vật chất đến tinh thần trong suốt những tháng năm qua

Xin cảm ơn các bạn tập thể lớp Cảnh quan K30 đã cùng chia sẻ, giúp

đỡ tôi mọi buồn vui trong cuộc sống cũng như trong học tập

TÓM TẮT

Đề tài “ỨNG DỤNG PHONG THỦY TRONG THIẾT KẾ SÂN VƯỜN BIỆT THỰ TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH” được thực hiện tại thành phố Hồ Chí Minh trong thời gian từ 21/2 đến 10/7/2008

Đề tài đã tiến hành nghiên cứu vai trò, các triết lý, các nguyên tắc cơ bản của phong thủy một cách khoa bản nhất nhằm áp dụng trong việc thiết kế sân vườn nhằm tạo ra môi trường sống tốt hơn Qua đó, đề tài đã đưa ra hai mô hình sân vườn được thiết kế bằng cách dùng các phương cách bổ cứu phong thủy

MỤC LỤC

Trang

Trang tựa i

Lời cảm ơn iii

Tóm tắt iv

Mục lục v Danh sách các bảng ix

Danh sách các hình x

CHƯƠNG 1 ĐẶT VẤN ĐỀ 1

CHƯƠNG 2 TỔNG QUAN 3

2.1Khái niệm chung về phong thuỷ 3

2.1.1 Nguồn gốc phong thuỷ 3

2.1.2 Khái niệm phong thuỷ 3

2.2 Mục đích chung của phong thuỷ 5

2.3 Các trường phái phong thuỷ 5

2.4 Những khái niệm cơ bản 7

2.4.1 Triết lý âm dương 7

2.4.1.1 Khái niệm 7

2.4.1.2 Quy luật vận động của triết lý âm dương 8

2.4.1.3 Hướng phát triển của âm dương 9

2.4.2 Triết lý tam tài 10

2.4.2.1 Khái niệm 10

2.4.2.2Nguyên lý vận động 11

2.4.3 Triết lý ngũ hành 12

2.4.3.1 Khái niệm 12

2.4.3.2 Nguyên lý vận động 12

2.4.4 Tứ linh 14

2.4.4.1 Khái niệm 14

24.4.2 Nguyên lý vận động 14

2.4.5 Bát quái 15

2.4.5.1 Khái niệm 15

2.4.5.2 Nguyên lý vận động 18

2.4.5.3 Mô hình 18

2.5 Vai trò thực tiễn của sân vườn trong cuộc sống 18

2.5.1Cải thiện môi trường sống 18

2.5.2 Tạo không gian nghỉ ngơi – thư giãn lý tưởng 18

2.5.3 Làm tăng giá trị thẩm mỹ cho ngôi nhà 19

2.6 Vai trò của phong thuỷ sân vườn 19

2.7 Mối tương quan giữa phong thuỷ và sân vườn 21

2.7.1Các yếu tố thiên nhiên tạo cảnh cho khu vườn 21

2.7.1.1Địa hình 21

2.7.1.2 Cây xanh 22

2.7.1.3 Mặt nước 26

2.7.1.4 Yếu tố đá 27

2.7.1.5 Âm thanh trong sân vườn 29

2.7.2 Yếu tố nhân tạo 29

2.7.2.1 Giao thông trong sân vườn 29

2.7.2.2 Ánh sáng trong sân vườn 31

2.7.2.3Yếu tố trang trí khác 32

2.8 Mặt bằng đặc biệt và phương án giải quyết 32

2.8.1 Sân vườn có hình dạng cân xứng 33

2.8.2 Sân vườn có dạng bất cân xứng 33

CHƯƠNG 3: MỤC TIÊU, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 3.1 Mục tiêu 35

3.2 Giới hạn đề tài 35

3.3 Nội dung 35

3.4 Phương pháp nghiên cứu 35

3.5 Tiến độ thực hiện 35

CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN 37

4.1 Kết quả 37

4.1.1 Ảnh hưởng của phong thuỷ trong việc phân khu chức năng 37

4.1.1.1 Khu trung tâm (khu tiếp cận) 37

4.1.1.2 Khu ngắm cảnh 37

4.1.1.3 Khu vui chơi ngoài trời 37

41.1.4 Khu vườn sau 38

4.1.2 Áp dụng phong thủy trong thiết kế sân vườn 38

4.2 Thực hành ứng dụng phong thủy vào thiết kế sân vườn 39

4.2.1 Mục đích thiết kế 39

4.2.2 Giới thiệu về các mẫu thiết kế ứng dụng 40

4.2.3 Thuyết minh thiết kế 41

4.2.3.1 Mẫu biệt thự số 1 42

4.2.3.2 Mẫu biệt thự số 2 44

CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 47

5.1 Kết luận 47

5.2 Kiến nghị 47

TÀI LIỆU THAM KHẢO 48 PHỤ LỤC

DANH SÁCH CÁC BẢNG

Bảng 1.1 Ý nghĩa của các quẻ 16 Bảng 1.2 Sơ đồ cửu cung 18

DANH SÁCH CÁC HÌNH

Hình 2.1 Sử dụng “Bát trạch minh cảnh” để xác định hướng tốt xấu 6

Hình 2.2 Biểu tượng vòng thái cực 8

Hình 2.3 Yếu tố âm dương 8

Hình 2.4 Mô hình tam tài 11

Hình 2.5 Mô hình tương sinh ngũ hành 12

Hình 2.6 Quan hệ tương sinh, tương khắc, chế hóa của ngũ hành 13

Hình 2.7 Mô hình tứ linh 14

Hình 2.8 Tiên thiên đồ 16

Hình 2.9 Hậu thiên đồ 16

Hình 2.10 Một sân vườn có nhiều ưu điểm phong thủy 20

Hình 2.11 Mô hình phong thủy lý tưởng 22

Hình 2.12Hành thủy được gợi ý qua những dãi cây được cắt xén uốn lượn mềm mại 24

Hình 2.13,2.14 Mộc là yếu tố luôn hiện hữu trong khu vườn 24

Hình 2.15 Yếu tố hỏa sẽ làm khu vườn trở nên sôi động 25

Hình 2.16, 2.17 Hình khối của hành kim làm cho khu vườn trở nên mềm hơn 25

Hình 2.18,2.19 Nước là một trong những yếu tố không thể thiếu trong sân vườn 26

Hình 2.20 Một số dạng đá cơ bản 27

Hình 2.21 Đá được xếp theo tam giác lệch tượng trưng cho thiên địa nhân 27

Hình 2.22, 2.23 Âm thanh giúp thúc đẩy năng lượng 29

Hình 2.24 Những vật liệu lát khác nhau giúp hạn chế khí quá nhanh 30

Hình 2.25, 2.26 Đường dạo uyển chuyển giúp khí lưu tán hài hòa 30

Hình 2.27 Ánh sáng – một trong các phương pháp bổ cứu hiệu quả 31 Hình 2.28,2.29 Một góc chân quê 32 Hình 2.30 Sân vườn có dạng cân xứng 33

Chương 1

ĐẶT VẤN ĐỀ

Sau những giờ làm việc, học tập căng thẳng, mệt mỏi ai cũng đều cần có một không gian để suy ngẫm, thư giãn, vui chơi hòa mình vào với tự nhiên Không gian sân vườn - nơi có thể cảm nhận đựợc trạng thái thư giãn hoàn toàn luôn là không gian cần thiết vì xu hướng mong muốn được gần gũi với thiên nhiên, muốn tìm cho mình sự nhẹ nhõm, thanh thoát sau những áp lực của cuộc sống thường nhật

Ngày nay, một số quy luật của thuyết phong thuỷ thường được áp dụng trong các công trình kiến trúc và trang trí nội thất, song cảnh quan là yếu tố quan trọng để ứng dụng thuyết phong thuỷ Khí sẽ lưu thông được vào trong nhà thông qua một khoảng không sân vườn Vì vậy, sân vườn là nơi hợp lý nhất để bắt đầu điều dẫn khí Không gian sống, dù rộng hay hẹp, nếu được bố trí thêm cây xanh, mặt nước thì mọi góc độ sinh hoạt, từ vật chất đến tâm linh đều thanh thoát, sinh động, và dễ chịu hơn

Vì mục đích chung nhất của phong thủy trong sân vườn là tạo ra sự cân bằng và hài hòa, đưa sự yên bình của thiên nhiên vào cuộc sống

Qua thực tiễn kinh nghiệm cuộc sống con người cảm thấy cuộc sống hàng ngày

bị chi phối bởi nhiều yếu tố của thiên nhiên: đất, nước, không khí, cây cối…, sự chi phối này thuận lợi hay không, tùy thuộc chặt chẽ vào vị trí của mỗi người trong khoảng không gian mà họ sinh sống nhằm phát huy và điều phối lợi ích tối đa của các dòng sinh khí…, giúp con người hòa mình vào những nhịp điệu, các chu kỳ của thiên nhiên Bởi vậy phong thủy ngày càng đựơc chú trọng và được ứng dụng vào trong cuộc sống hiện đại, tuy nhiên vẫn không có ít những trường hợp vì sự “cả tin” hoặc vì bội thực “sách phong thủy thị trường” dẫn đến những ngộ nhận nhuốm màu sắc kỳ bí,

mê tín đáng ngại…

Dẫu biết rằng phong Thủy không thể giải quyết được tất cả mọi chuyện của cuộc sống, vì tất cả những gì do con người tạo ra đều mang tính chất tương đối, phong

thủy muốn thành công cần có sự hỗ trợ của những yếu tố khác Như vậy thì phong thủy cần được gìn giữ và phát huy theo hướng nhân văn và khoa học, nhằm phục vụ cuộc sống của con người Đồng thời việc nghiên cứu để hiểu biết hơn về phong thủy

và các ứng dụng mang tính minh họa của phong thủy là một việc làm hết sức cần thiết

Do vậy, tôi đã chọn đề tài “Ứng dụng phong thủy trong thiết kế sân vườn biệt thự tại thành phố Hồ Chí Minh” với mong muốn mang lại cho người đọc và chính bản thân một cái nhìn khác hơn, đúng đắn hơn về phong thủy, làm mới hơn sự hiểu biết của mình dựa trên những kiến thức cơ bản của phong thủy một cách khoa học nhất (mảng dương trạch), giúp tạo lập niềm tin về một môn khoa học mang tính dự báo gần gũi với cuộc sống đời thường - môn “khoa học môi trường” mang tính cổ truyền đã từng tồn tại trong vốn văn hóa dân tộc

Chương 2

TỔNG QUAN

2.1.Khái niệm chung về Phong thủy

2.1.1.Nguồn gốc phong thủy

Điểm xuất phát của nó là từ Trung Hoa và nó lan tỏa khắp Đông Nam Á Ngày nay nó còn lan cả châu Âu Trong số các môn khoa học huyền bí phương Đông, phải nhìn nhận rằng phong Thủy là khoa học gần gũi thực tế cuộc sống nhất Người phương Tây có cơ hội tiếp cận phong Thủy tuy có cho rằng đây là một khoa huyền bí cổ truyền

có lịch sử hàng nghìn năm của xã hội nông nghiệp Trung Hoa, nhưng cơ bản nó vẫn là một môn “khoa học môi trường” mang tính thời đại đáng được tìm hiểu và nghiên cứu ứng dụng nghiêm chỉnh cho xã hội công nghiệp

Nội dung gốc gác của phong thủy là một loại tri thức người ta dùng để lựa chọn

và xử lý hoàn cảnh ăn ở của phần dương trạch (nhà ở cung điện, chùa chiền, bếp ) và phần âm trạch (lăng, mộ, huyệt táng ) nhằm mục đích thỏa mãn tâm lý và sinh lý của con người tránh cái xấu, lấy cái lành Nếu nhìn trên khía cạnh khoa học, thì phong thủy chính là quan hệ tự nhiên vốn có giữa từ trường trái đất, địa tầng và sức khỏe sinh lý con người

2.1.2 Khái niệm Phong thủy

Triết tự theo tên gọi thì phong thủy được phiên âm từ tiếng Trung Quốc là

“feng shui” (hoặc “feng shway”), phong(gió) và thủy (nước) là hai yếu tố tiêu biểu cho khí lực tự nhiên có ảnh hưởng cụ thể đến cuộc sống, có ý nghĩa quan trọng, quyết định đến sức khỏe, đến cuộc sống…của con người Tuy nhiên, trong phong thủy không chỉ

có hai yếu tố, theo quan niệm truyền thống của Trung Quốc, vạn vật trong vũ trụ đều

có sinh khí Sinh khí cần được lưu tán và tự do trong môi trường xung quanh nó để tạo

sự hài hòa, cân bằng Sự chuyển dịch có thể bị ách tắc nếu khí bị cản trở, mắc kẹt trong ngõ cụt hoặc phải đi qua những lối đi và ngóc ngách ngoằn ngèo,…điều này sẽ

phá vỡ sự cân bằng môi trường sống Dòng nước chuyển động là một hình tượng của khí Khí có thiên khí do trời sinh ra, không thể thay đổi, địa khí do đất sinh ra và nhân khí do con người sinh ra Cái "sinh khí" ấy vô cùng phức tạp, liên quan đến long mạch, minh đường, huyệt vị, dòng chảy, hướng, vị Khí được giải thích như nguồn năng lượng, biến đổi từ dạng này sang dạng khác, muôn hình vạn trạng Khí có nhiều loại ,

cụ thể và dễ cảm nhận nhất là không khí Nó tuỳ theo mùa, tùy khí hậu từng vùng Yếu

tố khí hậu ảnh hưởng đến sức khỏe, tác phong và cả nếp sống địa phương, ví dụ: người

ở xứ lạnh thường từ tốn khác với những người vùng nắng ấm nhiệt đới, thường năng động, nhanh nhẩu, hướng ngoại hơn Khí chính là yếu tố quan trọng nhất trong phong thủy

Điều duy nhất làm cho phong thuỷ khác với các môn khoa học huyền bí khác là

sự linh hoạt, tự biến hoá của nó Phần lớn các hệ thống triết học tiến hoá trên cùng một nguyên tắc: biết rằng thiên nhiên giữ một vai trò quan trọng và tin rằng mỗi hiện tượng của thiên nhiên đều chịu sự chi phối của một linh thần, sự thừa nhận những điều như vậy sẽ đem lại lợi ích cho cuộc sống của con người Nơi nào triết lý đó được xác lập như một tôn giáo thì nơi đó thần linh được tôn thờ nhưng phong thuỷ thì không Trải qua bao biến động của thời gian phong thuỷ vẫn có thể áp dụng trong mọi nền văn hoá

và tồn tại song hành với mọi tín ngưỡng cuả dân gian

Theo Barlett, một chuyên gia phong thủy rất nổi tiếng ở Mỹ hiện nay, “trong

phong thủy, mọi thứ đều có liên quan tới nhau”(Nguồn: 11) Mọi thứ trong không

gian sống của con người tạo thành một thể cân bằng mà chỉ cần một thay đổi nhỏ cũng

có thể gây ra những tác động không nhỏ lên tâm lý của người đó Triết lý phong thuỷ thường được đón nhận bởi những ai nhận ra rằng khung cảnh sống xung quanh tác động đến họ và thấy rằng cần phải làm điều gì đó để cải thiện cuộc sống của họ

Khái quát lại thuật phong thủy là một hiện tượng văn hóa xã hội Nó là môn khoa học xuất phát từ kinh nghiệm và được kiểm chứng qua thực tế Đồng thời phong thủy học cũng là môn học khoa học tự nhiên, được tổng hợp từ nhiều môn như: địa lý, vật lý, thủy văn, khí tượng, kiến trúc, cảnh quan môi trường, kiến trúc, sinh thái…

2.2 Mục đích chung của phong thủy

Mục đích chung của phong thủy là đạt tới Đạo Lý thái hòa, được đúc kết trong câu: “thiên thời, địa lợi, nhân hòa”, tức là làm sao cho hợp nhất được cái ngoại cảnh

với cái nội tâm, cái chung và cái riêng, cái “ người” với cái “ta” để làm thành một, là bản chất của việc cầu lành tránh dữ, đem lại hạnh phúc và may mắn cho con người

2.3 Các trường phái phong thủy

Phong thủy hiện có rất nhiều trường phái Phong Thuỷ khác nhau, trong đó phải

kể đến các trường phái chủ yếu là Bát Trạch Minh Cảnh, phái Huyền Không, Dương Trạch Tam Yếu và phái Huyền Thuật Mỗi trường phái có một lý thuyết căn bản và ứng dụng cho bài trí Phong Thuỷ khác nhau Tuy nhiên, đều căn cứ từ Tiên Thiên Bát Quái và Hậu Thiên bát Quái làm lý thuyết căn bản nhất để suy ra các vận dụng riêng rẽ cho phong thủy

Trong thực tế áp dụng, thật rất khó khi phải lựa chọn một trường phái Phong Thuỷ cho ngôi nhà mà bạn đang xem xét Vì thế nên hiểu, lý giải và ứng dụng thế nào

để đảm bảo tính chính xác, tránh mơ hồ dễ gây nên sai lệch khi ứng dụng thuyết Phong Thuỷ? Theo triết học Phương Đông thì tất cả mọi việc trên đời đều lấy nguyên lý Thiên - Địa - Nhân làm chuẩn Theo nguyên lý này thì con người là sản phẩm điển hình nhất của Thiên - Địa, con người luôn là trung tâm của vũ trụ Sống trên đời, con người luôn hoà hợp với Thiên, Địa, đó là bản chất của việc cầu lành tránh dữ, đem lại hạnh phúc mà may mắn cho con người Thiên - Nhân tương hợp thì phúc đến, ngược lại thì mang lại nhiều rủi ro Nói một cách khác, con người phải hoà hợp với thiên nhiên, trời đất thì mới trường tồn và hạnh phúc Các trường phái khác nhau có những căn bản suy luận khác nhau để ứng dụng vào Phong Thuỷ.:

Phái Bát Trạch: dùng mệnh cung phối hợp với hướng để xác định hoạ phúc Như vậy, đó là sự xác định Thiên Khí phối hợp với Nhân khí để đem lại sự hoà hợp

Đó là nguyên lý Thiên - Nhân tương hợp Phái bát trạch minh cảnh chủ yếu dùng để xác định phương hướng Sự xác định này dựa vào cung phi của từng người gồm các cung: chấn, tốn, khảm, ly, kiền, đoài, cấn, khôn Ngoài ra, phái bát trạch minh cảnh phân chia ra thành hai nhóm: đông tứ trạch và tây tứ trạch Các sao tốt theo chiều giảm dần: Sinh khí, Diên Niên, Thiên y, Phục vị

Các sao xấu theo chiều giảm dần: Tuyệt mạng, Ngũ quỹ, Họa hại, Lục sát

Các sao xấu theo chiều giảm dần: Tuyệt mạng, Ngũ quỹ, Họa hại, Lục sát

Đông tứ trạch Tây tứ trạch Chấn thuộc Mộc

Tốn thuộc Mộc Khảm thuộc Thủy

Ly thuộc Hỏa

Kiền thuộc Kim Đoài thuộc kim Cấn thuộc Thổ Khôn thuộc thổ

Cung chấn Cung cấn

Hình 2.1Sử dụng “Bát trạch minh cảnh” để xác định hướng tốt xấu

Ví dụ người thuộc cung chấn như trên hình có các hướng tốt theo thứ tự giảm dần là chánh nam,chánh bắc, đông nam,chánh đông Các hướng xấu theo thứ tự giảm dần theo hướng chánh tây, tây bắc, tây nam, đông bắc

Hiện nay, người ta sử dụng phần mềm excell “bát trạch minh cảnh” là công cụ dùng để xác định các hướng tốt xấu

Phương hướng được chia thành tám hướng chính, theo vòng tròn bát quái, có tám dạng đồ hình thay đổi tùy theo niên mệnh (phụ thuộc vào năm sinh và giới tính).( Phụ lục 1: cách sử dụng phần mềm excel” bát trạch minh cảnh”)

Phái Huyền Không: căn cứ sự luân chuyển của các luồng khí trong vũ trụ mà cụ thể là sự vận hành các Phi Tinh trên địa bàn để xác định hoạ phúc chi phối mọi vật trên trái đất Đó chính là sự nghiên cứu các quy luật vận động vũ trụ, sự phối hợp giữa Thiên Khí và Địa Khí để xác định hoạ phúc Đó là nguyên lý Thiên - Địa tương phối

Tuy nhiên phái này xem nhẹ ảnh hưởng của Thiên Địa khí đến yếu tố Nhân tức bản thân con người

Các phái khác chủ yếu nghiên cứu sự vận hành của Địa Khí (như một số phái Huyền thuật chuyên nghiên cứu các huyệt vị và âm phần) và một số yếu tố Nhân vận dụng vào cải biến Phong Thuỷ (Dương trạch Tam Yếu)

Ngoài 2 trường phái lớn trên còn hình thành nên một số trường phái khác với những đặc trưng về học thuật và công phu nghiên cứu khác nữa:

+ Phái cảm xạ Phong Thuỷ : Nghiên cứu về khí trường Phong Thuỷ và các

nguồn năng lượng sinh học

+ Phái Dương Trạch Tam Yếu : Chuyên nghiên cứu sự vận hành của địa khí

+ Phái Huyền Thuật Phong Thuỷ : Là môn Phong Thuỷ bí truyền trong dân

gian, được truyền theo lối tâm truyền, không mấy phổ biến Phái này chuyên nghiên cứu việc phát hiện và trấn yểm các long mạch, chủ yếu áp dụng cho mộ phần

2.4 Những khái niệm cơ bản

2.4.1 Triết lý âm dương

Hình 2.2 Biểu tượng vòng thái cực Hình 2.3 Yếu tố âm dương (Nguồn 12)

Âm gồm những yếu tố như sự âm u, bóng đêm, lạnh, mùa đông và ban đêm,

tượng trưng cho vật chất Dương bao gồm những yếu tố như sự thoáng đãng, ánh

sáng, nóng, mùa hè, ban ngày và tượng trưng cho tinh thần Âm và dương là hai

mặt đối lập luôn tồn tại trong mọi sự vật, hiện tượng Các cây cối đều có âm dương,

nhưng vì khí là do âm dương giao cảm mà thành, cho nên bất kỳ sự vật, hiện tượng

nào cũng không chỉ thuần âm hoặc chỉ thuần dương

Âm dương không xung khắc với nhau mà luôn dung hòa lẫn nhau Đó là lý

do vì sao biểu tượng âm dương (vòng tròn thái cực) có hình dạng: phần dương

trắng có chấm âm đen và phần âm đen có chấm dương trắng trong đó Nếu dương

tăng thì âm giảm Do đó, khi thay đổi môi trường xung quanh để phát huy phong

thủy của nó thì phải đảm bảo sao cho sinh khí đi qua môi trường đó có sự cân bằng

về âm khí và dương khí Âm khí sẽ làm cho môi trường ảm đạm, nặng nề, và dương

khí thừa cũng dẫn đến sự sôi động và bất ổn định

2.4.1.2 Quy luật vận động của triết lý âm dương

Tất cả các đặc điểm của triết lý âm dương đều tuân theo hai quy luật cơ bản Đó

là quy luật về bản chất của các thành tố và quy luật về quan hệ giữa các thành tố

- Quy luật về bản chất của các thành tố

Quy luật về bản chất của các thành tố của triết lý âm dương: không có gì hoàn

toàn âm hoặc hoàn toàn dương, trong âm có dương, trong dương có âm Quy luật này

cho thấy việc xác định một vật là âm hay dương chỉ là tương đối, trong sự so sánh với

một vật khác

Ví dụ trong âm có dương: đất lạnh nên thuộc âm nhưng càng đi sâu xuống lòng

đất thì càng nóng Trong dương có âm: nắng nóng thuộc dương, nhưng nắng nhiều sẽ

có mưa nhiều (hơi nước bay lên) làm nên mưa lạnh thuộc âm

Do vậy muốn xác định được tính chất âm dương của một đối tượng thì trước hết

phải xác định được đối tượng, cơ sở so sánh Màu trắng so với màu đỏ là âm, nhưng so

với màu đen là dương Ta có thể xác lập được mức độ âm dương cho nhiều hệ ví dụ

về màu sắc thì đi từ âm đến dương ta có đen-trắng-xanh-vàng-đỏ, nước so với đất về

độ cứng thì nước là âm, đất là dương, nhưng về độ linh động thì nước là dương, đất là

âm

- Quy luật về quan hệ giữa các thành tố

Quy luật về quan hệ giữa các thành tố của triết lý âm dương là: âm dương gắn bó mật thiết với nhau, vận động và chuyển hóa cho nhau, âm phát triển đến cùng cực thì chuyển thành dương, dương phát triển đến cùng cực thì chuyển thành âm Ngày và đêm, tối và sáng, mưa và nắng, nóng và lạnh luôn chuyển hóa cho nhau Cây màu xanh từ đất đen, sau khi lớn chín vàng rồi hóa đỏ và cuối cùng lại rụng xuống và thối rữa để trở lại màu đen của đất Từ nước lạnh (âm) nếu được đun nóng đến cùng cực thì bốc hơi lên trời (thành dương), và ngược lại, nếu được làm lạnh đến cùng cực thì nó sẽ thành nước đá (thành dương)

2.4.1.3 Hướng phát triển của âm dương

Triết lý âm dương là cơ sở để xây dựng lên hai hệ thống triết lý khác đó là hệ thống tam tài, ngũ hành và tứ tượng, bát quái

Tóm tắt nội dung hướng phát triển của triết lý âm dương:

Hỗn Mang  Thái Cực ↓

Âm Dương  Lưỡng Nghi

  Tam Tài   Tứ tượng ↓ ↓

Ngũ Hành   Bát Quái Hướng đầu tiên, từ thái cực sinh ra lưỡng nghi, từ lưỡng nghi (2 phần âm dương) sẽ sinh ra tứ tượng (do sự sắp xếp các vạch âm dương mà thành 4 phần: thái

âm, thái dương, thiếu âm, thiếu dương) Từ tứ tượng sinh ra bát quái (gồm có 8 quái xếp theo bộ ba các vạch âm dương): Càn, Đoài, Ly, Chấn, Tốn, Khảm, Cấn, Khôn

Hướng thứ hai tạo nên những mô hình vũ trụ bí ẩn với số lượng thành số lẻ: hai sinh ba (tam tài), ba sinh năm (ngũ hành)

2.4.2 Triết lý tam tài

ba thành tố ( hình trên) Trong tam tài Trời – Đất – Người thì trời dương, đất âm, con người ở giữa (âm so với trời dương so với đất)

Trời Đất Người chỉ là một bộ ba điển hình cho hàng loạt bộ ba khác: cha - mẹ - con, con người – không gian - thời gian, con người – thiên nhiên – kiến trúc, bộ ba vợ

- chồng – em chết đi thành bộ ba trầu – cau - vôi Trong các cổ vật Việt Nam cũng còn thể hiện nhiều bộ ba như trên trống đồng Đông Sơn chim - hươu – người Cái quan trọng ở đây không phải là mô hình mà quan trọng là con người đã biết kết hợp âm dương điều hóa trời đất, sống hòa mình vào thiên nhiên Học thuyết thiên nhân hợp nhất nói lên giữa con người và hoàn cảnh thiên nhiên xã hội luôn luôn mâu thuẫn nhưng thống nhất, con người luôn luôn chủ động thích ứng với thiên nhiên để sinh tồn, phát triển

Ví dụ :Trời đất có sáng tối, con người có thức ngủ Hay trời lạnh người co giữ ấm, trời nóng người đổ mồ hôi giải nhiệt

Hình 2.4 Mô hình tam tài (Nguồn 12)

Trời Đất Người chỉ là một bộ ba điển hình cho hàng loạt bộ ba khác: cha - mẹ - con, con người – không gian - thời gian, con người – thiên nhiên – kiến trúc, bộ ba vợ

- chồng – em chết đi thành bộ ba trầu – cau - vôi Trong các cổ vật Việt Nam cũng còn thể hiện nhiều bộ ba như trên trống đồng Đông Sơn chim - hươu – người Cái quan trọng ở đây không phải là mô hình mà quan trọng là con người đã biết kết hợp âm dương điều hóa trời đất, sống hòa mình vào thiên nhiên Học thuyết thiên nhân hợp nhất nói lên giữa con người và hoàn cảnh thiên nhiên xã hội luôn luôn mâu thuẫn nhưng thống nhất, con người luôn luôn chủ động thích ứng với thiên nhiên để sinh tồn, phát triển

Ví dụ :Trời đất có sáng tối, con người có thức ngủ Hay trời lạnh người co giữ ấm, trời nóng người đổ mồ hôi giải nhiệt

2.4.2.2 Nguyên lý vận động

Vận động dựa trên quy luật: Vận trời mạnh đất giữa người, tức nói lên vai trò của trời đất đối với con người, con người là nhân của cái bản thể của vũ trụ và chịu sự tác động của vũ trụ Nguyên lý này có thể áp dụng vào quy hoạch kiến trúc, nhất là tạo môi trường xanh cho đô thị, nơi được coi là tình trạng ô nhiễm môi trường, vì con người và thiên nhiên là nhân tố không thể nào tách ra được Do đó vận dụng nguyên lý này vào các công trình kiến trúc sẽ mang lại sự hài hòa giữa kiến trúc với môi trường thiên nhiên xung quanh, lẫn hiệu quả thẩm mỹ

2.4.3 Triết lý ngũ hành

2.4.3.1 Khái niệm

Học thuyết ngũ hành chính là sự cụ

kim, mộc, thuỷ, hoả, thổ, tương ứng với

tròn, vòm; xanh - hình chữ nhật; xanh lục, đen- uốn lượn; đỏ - nhọn và vuông - vàng Thuyết ngũ hành giải thích sự hài hoà hay tương phản của màu sắc trong thuật phong Thuỷ

Hình 2.5 Mô hình tương sinh ngũ hành (Nguồn 11)

2.4.3.2 Nguyên lý vận động

Ngũ hành tồn tại hư ảo biến thể liên tục và khác nhau trong mọi trường hợp Đây là nguyên lý căn bản áp dụng chúng, trong trường hợp này chúng là âm trong trường hợp khác chúng lại là dương Vận động của chúng không đi theo một chiều mà chúng biến đổi liên tục (tùy trường hợp) Chúng sinh rồi lại khắc chế hóa rồi lại hỗ trợ lẫn nhau tạo thành chuỗi mắc xích Đây cũng là nguyên lý vận động của thế giới quan (theo triết học) Việc áp dụng nguyên lý này vào thiết kế cảnh quan rất có hiệu quả Ngũ hành cùng với bát quái vận mệnh từng nhà mà thiết kế sao cho phù hợp với tự nhiên và con người Năm vật liệu thiên nhiên mộc, hỏa, thổ, kim, và thủy là giải đáp duy nhất đem lại dung hòa cho khí, dựa theo Phong thủy Trung Hoa truyền thống Ngũ hành đều tăng trưởng, giảm chế, và khắc phục khí trong và ngoài nơi cư trú

Hình 2.6 Quan hệ tương sinh, tương khắc, chế hóa của ngũ hành (Nguồn 11)

Quan hệ tương sinh: Tương sinh có nghĩa là giúp đỡ nhau để sinh trưởng Đem ngũ hành liên hệ với nhau thì thấy 5 hành có quan hệ xúc tiến lẫn nhau, nương tựa lẫn nhau Ví dụ về sự tương sinh lẫn nhau như sau: Cây cỏ khi bị đốt cháy sinh ra lửa, như vậy là mộc sinh hoả Hoả khi bị đốt cháy sẽ biến thành tro, tro lại trở về thành đất Như vậy là hoả sinh thổ Đất đai nuôi dưỡng trong mình nó những quặng kim loại Như vậy là thổ sinh kim Kim loại khi bị nung chảy thì biến thành nước phản ảnh quy luật kim sinh thuỷ Thuỷ là nước lại tưới nuôi dưỡng cây, đó là thuỷ sinh mộc…

Quan hệ tương khắc: Tương khắc có nghĩa là ức chế và thắng nhau Trong qui luật tương khắc thì mộc khắc thổ, thổ khắc thuỷ, thuỷ khắc hoả, hoả khắc kim, kim khắc mộc, và mộc khắc thổ và cứ như vậy lại tiếp diễn mãi

Quan hệ chế hóa: Chế hoá là chế ức và sinh hoá phối hợp với nhau Trong chế hoá bao gồm cả hiện tượng tương sinh và tương khắc Hai hiện tượng này gắn liền với nhau Quy luật chế hoá ngũ hành là: Mộc khắc thổ, thổ sinh kim, kim khắc mộc Hỏa khắc kim, kim sinh thủy, thủy khắc hỏa Thổ khắc thủy, thủy sinh mộc, mộc khắc thổ Kim khắc mộc, mộc sinh hỏa, hỏa khắc kim Thủy khắc hỏa, hỏa sinh thổ, thổ khắc thủy

2.4.4 Tứ linh

2.4.4.1 Khái niệm

Mô hình lý tưởng cho một nơi cư trú là có mặt tiền hướng về nắng ấm phương nam, sau lưng có đồi, cây cối lớn chắn gió lạnh, gió độc phương Bắc Một cuộc đất lý tưởng có dạng giống như ghế dựa, có phần dựa nhô cao, hai bên là dãy đồi bảo vệ, và một khoảng trống thoáng rộng phía trước, xa xa là một ngon đồi nhỏ Những đặc điểm này được biểu tượng hóa bằng hình ảnh của các linh vật: “chu tước” (chim phượng) là biểu tượng hướng trước mặt, “huyền vũ” (rùa) biểu thị sau lưng, bên tả có “thanh long” (rồng), bên hữu có “bạch hổ” (hổ) Long-hổ-qui-phụng gọi chung là Tứ linh

Hình 2.7 Mô hình tứ linh (Nguồn 1)

2.4.4.2 Nguyên lý vận động

Theo nguyên lý long chầu hổ phục hậu chẩm minh đường Nguyên tắc xác định

vị trí là phải đứng phía trước ngôi nhà nhìn ra ngoài Ngày nay diện tích dành cho mảng xanh bị giới hạn Do đó, việc áp dụng bát quái vào trong thiết kế sân vườn mang tính tượng trưng thông qua sử dụng màu sắc và hình dáng của cây cối và vật liệu trang trí Điều này theo phong thủy lý luận sẽ làm cho ngôi nhà phát triển, gia đạo bình an

2.4.5 Bát quái

2.4.5.1 Khái niệm

“Bát” là tám, “Quái” là quẻ Như vậy Bát Quái là tám quẻ, nhưng nó lại chứa đựng rất nhiều ý nghĩa Như: ý nghĩa về người trong nhà, phương hướng, lòai vật, màu sắc …Bát Quái Đồ là một bức vẽ gồm 8 quẻ xếp đặt trên 8 cạnh của một hình bát giác đều

Để hình thành Bát Quái từ Tứ tượng ta làm như sau:

Lấy dương lần lượt chồng lên cả 4 hình trên theo tứ tự 1,2,3,4 ta được:

Hình 2.8 Tiên thiên đồ ( Nguồn 7) Hình 2.9 Hậu thiên đồ (nguồn 7)

Bát quái Cung Bát tượng Hành

Bảng 2.1 Ý nghĩa của các quẻ (Nguồn 2)

Tiên thiên đồ, quẻ càn nằm ở phương nam, quẻ khôn ở phương bắc Các quẻ càn, đoài, ly, chấn ở phía đông Các quẻ tốn, khảm, cấn, khôn ở phía tây Tiên thiên đồ được sử dụng trong ngoại thất

Hậu thiên đồ, quẻ ly ở phương nam, quẻ khảm ở phương bắc Quẻ ly ở phía nam, quẻ chấn ở phía đông, quẻ đoài ở phía tây…Hậu thiên đồ sử dụng để định hướng

và định vị phòng ốc trong nội thất

Bát quái có tám cạnh với mỗi cạnh tiêu biểu cho một hướng của la bàn và cho ước nguyện tương ứng như là sự giàu có, danh tiếng, các mối quan hệ, khả năng sáng tạo, quý nhân giúp đỡ, sự nghiệp, kiến thức và sức khỏe Đây là biểu tượng của tám loại năng lượng vũ trụ: Thiên, Trạch, Hỏa, Lôi, Phong, Thủy, Sơn Trong ngoại thất sử dụng Tiên thiên của Bát Quái Sau khi xác định được hướng sân vườn, đặt bái quái đồ lên sơ đồ vườn sao cho cung “danh vọng” của bát quái cùng hướng với hướng của vườn Ví dụ hướng vườn là hướng đông nam thì cung danh vọng của bát quái đồ sẽ nằm ở hướng đông nam, khi đó có thể tìm ra các cung còn lại tương ứng với mỗi phần của khu vườn

Tài lộc Nghề nghiệp Tri thức Quý nhân Cung trung Hôn nhân

Tử tức Danh vọng Gia đạo

Bảng 2.2 Sơ đồ cửu cung

 Cung danh vọng: Là cung ảnh hưởng đến thanh danh, là nơi lý tưởng để tiếp đãi khách, sự công nhận và danh tiếng tương ứng với phía trước nhà Và hướng này được biểu tượng hóa bằng hình ảnh của chu tước

 Cung sức khỏe: Tương ứng với khu vực quay về hướng đông của vườn được biểu tượng hóa bằng hình ảnh của thanh long, là nơi lý tưởng để nghỉ ngơi, thư giãn, phục hồi sức khỏe Khu vực này nên trồng những loại thảo dược có tác dụng thư giãn hoặc trị bệnh, hay thiết kế một dòng suối nhỏ với tiếng nước chảy róc rách là những sự lựa chọn tốt

 Cung hoan hỉ: Năng lượng đến từ hướng tây bắc, là phần dành cho vui chơi, thư giãn, tiếp đãi bạn bè

 Cung tri thức: Là nơi thích hợp với việc đọc sách, học tập

 Cung tài lộc: Cung này mang ý nghĩa thịnh vượng về tiền tài, vật chất, của cải

 Cung sự nghiệp: Nơi đây có thể bố trí nhà kho hay vườn rau Nó tượng trưng cho sự liên tục thay thế cái cũ bởi cái mới