ĐIỀU TRA, ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN MỘT SỐ LOÀI CÂY XANH HOA KIỂNG MỚI NHẬP NỘI Ở TP. HỒ CHÍ MINH VÀ THỊ XÃ SA ĐÉC

TÓM TẮT Đề tài “ Điều tra, định hướng phát triển mội số loài cây xanh hoa kiểng mới nhập nội ở thành phố Hồ Chí Minh và thị xã Sa Đéc ” được thực hiện tại các vựa hoa kiểng, nhà vườn, mộ

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐẠI HỌC NÔNG LÂM TP HỒ CHÍ MINH

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

ĐẠI HỌC NÔNG LÂM TP HỒ CHÍ MINH

**********

NGUYỄN TẤN ĐẠT

ĐIỀU TRA, ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN CỦA MỘT

SỐ LOÀI CÂY XANH HOA KIỂNG MỚI NHẬP NỘI

Ở TP HỒ CHÍ MINH VÀ THỊ XÃ SA ĐÉC

Ngành: Cảnh Quan Và Kỹ Thuật Hoa Viên

LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Giáo viên hướng dẫn : Th S PHẠM MINH THỊNH

Thành phố Hồ Chí Minh

Tháng 7/2008

MINISTRY OF EDUCATION AND TRAINNING NONG LAM UNIVERSITY - HO CHI MINH CITY

**********

NGUYEN TAN DAT

SURVEYING, PLANNING TO DEVELOP SOME EXOTIC VERDURES AND FLOWERS IN HO CHI MINH CITY

AND SA DEC TOWN

Department of Landscaping and Environmental Horticulture

LỜI CẢM ƠN

Con xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến bố mẹ, các thành viên trong gia đình, người đã sinh thành và nuôi dưỡng con nên người, là điểm tựa cho con vững bước vào đời Tình thương yêu vô hạn mà bố mẹ dành cho con sẽ mãi là nguồn động lực to lớn giúp con vượt qua những khó khăn, trở ngại trong cuộc đời

Em xin gửi lời cảm ơn chân thành đến thầy Phạm Minh Thịnh cùng các thầy cô trong bộ môn Cảnh Quan và Kỹ Thuật Hoa Viên đã tận tình giúp đỡ, truyền đạt cho em những hành trang tri thức quý báu Cuộc sống luôn vận động, thay đổi nhưng công ơn to lớn của Các thầy cô sẽ mãi khắc ghi trong tâm trí em

Em xin gửi lời cảm ơn đến các cô chú, anh chị chủ vựa hoa kiểng, nhà vườn, tiệm kinh doanh hoa đã nhiệt tình giúp đỡ em hoàn thành tốt đề tài tốt nghiệp này

Mình xin cảm ơn các bạn trong lớp DH04CH đã giúp mình rất nhiều trong thời gian làm đề tài

Sau cùng, em xin gửi lời chúc đến các thầy cô, các cô chú, anh chị chủ cửa hàng hoa kiểng, các bạn cùng gia đình sức khỏe dồi dào và thành công

trong cuộc sống

Tp Hồ Chí Minh, ngày 20/7/2008 Nguyễn Tấn Đạt

TÓM TẮT

Đề tài “ Điều tra, định hướng phát triển mội số loài cây xanh hoa kiểng mới nhập nội ở thành phố Hồ Chí Minh và thị xã Sa Đéc ” được thực hiện tại các vựa hoa kiểng, nhà vườn, một số công viên, khu du lịch của thành phố Hồ Chí Minh

và thị xã Sa Đéc

Kết quả thu được:

1 Điều tra, định danh được 59 loài cây xanh hoa kiểng mới nhập nội

2 Mô tả đặc điểm hình thái, sinh trưởng và phát triển của các loài mới nhập nội

3 Thống kê thành phần các loài mới nhập nội theo họ thực vật, theo 6 nhóm đặc điểm hình thái và 2 nhóm ứng dụng, bố trí nội - ngoại thất

4 Định hướng phát triển một số loài mới nhập nội

SUMMARY

The thesis “ Surveying, planning to develop some exotic verdures and flowers in Ho Chi Minh city and Sa Dec town “ was carried out in Ho Chi Minh city and Sa Dec town

Results:

1 Surveying 59 exotic species

2 Describing forms, growth and development of species

3 To total up these new exotic verdures and flowers according to family, include 6 form groups and 2 apply groups

4 Planning to develop some exotic plants

MỤC LỤC

TRANG

Trang tựa i

Lời cảm ơn ii

Tóm tắt iii

Mục lục iv

Danh sách các bảng vi

Danh sách các hình vi

Chương 1: ĐẶT VẤN ĐỀ 1

Chương 2: TỔNG QUAN 3

2.1 Một số đặc điểm về điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội thành phố Hồ chí Minh 3

2.1.1 Vị trí địa lý 3

2.1.2 Khí hậu 3

2.1.3 Ánh sáng 3

2.1.4 Nhiệt độ, lượng mưa, độ ẩm 4

2.1.5 Gió 4

2.1.6 Thổ nhưỡng 4

2.2 Tình hình sản xuất, kinh doanh và tiêu thụ hoa, cây kiểng ở thành phố Hồ Chí Minh 5

2.2.1 Tình hình sản xuất 5

2.2.2 Tình hình tiêu thụ và kinh doanh hoa, cây kiểng : 6

2.2.3 Tình hình sản xuất, kinh doanh và tiêu thụ hoa, cây kiểng ở Làng hoa Gò Vấp 7

2.3 Một số đặc điểm về vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội thị xã Sa Đéc 7

2.3.1 Vị trí địa lý 7

2.3.2 Khí hậu 8

2.4 Tình hình sản xuất, kinh doanh và tiêu thị hoa, cây kiểng ở thị xã Sa Đéc 8

2.4.1 Lịch sử hình thành và phát triển làng hoa Sa Đéc 8

2.4.2 Tình hình sản xuất, kinh doanh và tiêu thụ ở làng hoa Sa Đéc 9

2.5 Tình hình nghiên cứu cây xanh hoa cảnh 9

2.5.1 Công trình nghiên cứu nước ngoài 10

2.5.2 Công trình nghiên cứu trong nước 10

Chương 3: MỤC TIÊU, NỘI DUNG, PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 12

3.1 Mục tiêu nghiên cứu 12

3.2 Nội dung nghiên cứu 12

3.3 Phương pháp nghiên cứu 12

3.3.1 Phương pháp điều tra: 12

3.3.2 Phương pháp định danh loài mới: sử dụng phương pháp so sánh hình thái để định danh 14

3.3.3 Phương pháp tổng hợp số liệu 14

Chương 4: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN 16

4.1 Số lượng giống cây xanh hoa kiểng mới nhập nội điều tra được tại thành phố Hồ Chí Minh và thị xã Sa Đéc 16

4.2.1 Nhóm cây thủy sinh 17

4.2.2 Nhóm dương xĩ 17

4.2.3 Nhóm cây dây leo và thân bò 18

4.2.4 Nhóm cây có lá làm cảnh 21

4.2.6 Nhóm cây gỗ thân cột làm cảnh 30

4.3 Thống kê thành phần các loài giống mới nhập nội 37

4.4 Tình hình sản xuất và tiêu thụ một số loài cây xanh hoa kiểng giống mới nhập nội ở thành phố Hồ Chí Minh 40

4.4 1 Tình hình sản xuất 40

4.4.2 Tình hình tiêu thụ 41

4.5 Tình hình sản xuất và tiêu thụ một số loài cây xanh hoa kiểng giống mới nhập nội ở thị xã Sa Đéc 42

4.5.1 Tình hình sản xuất 42

4.5.2 Tình hình tiêu thụ 43

4.6 Mô hình sản xuất cây nội thất của hộ nông dân tại tp Hồ Chí Minh 43

4.6 Định hướng phát triển một số loại cây xanh hoa kiểng giống mới nhập nội ở thành phố Hồ Chí Minh và thị xã Sa Đéc 46

Chuơng 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 48

5.1 Kết luận 48

5.2 Kiến nghị 48

TÀI LIỆU THAM KHẢO 49

PHỤ LỤC 51

DANH SÁCH CÁC BẢNG

BẢNG TRANG

Bảng 2.1 Tình Hình Phát Triển Diện Tích Hoa, Cây Kiểng Trên Địa Bàn Thành

Phố 5

Bảng 4.1 Thành phần các loài giống mới nhập nội theo 6 nhóm cây theo đặc tính hình thái 38

Bảng 4.2 Thành phần các loài giống mới nhập nội theo 2 nhóm có ứng dụng bố trí nội, ngoại thất chính 39

Bảng 4.3 Thành phần các loài giống mới nhập nội theo các họ thực vật 39

DANH SÁCH CÁC HÌNH HÌNH TRANG Hình 2.1 Bản đồ tỉnh Đồng Tháp 7

Hình 4.1 Biểu đồ các loại cây mới theo đặc tính hình thái 38

Hình 4.2 Biểu đồ các loài cây mới theo ứng dụng bố trí nội, ngoại thất .39

Hình 4.3 Biểu đồ thành phần loài của các giống cây mới nhập nội 41

Bảng kí hiệu các đặc điểm hình thái, điều kiện sinh trưởng và ứng dụng bố

trí nội – ngoại thất của các loài cây mới nhập nội:

Hình thái cây

Dây leo Dương xĩ

Cây bụi Cây gỗ

Nhu cầu chăm sóc của cây

Cần nhiều nước Cần nước trung bình

Cần ít nước Cây ưu sáng

Cây chịu bóng một phần Cây chịu bóng hoàn toàn

Cần được tưới phun sương

Ứng dụng và đặc điểm của cây

Cây có lá đẹp Cây có hoa đẹp

Cây có hương thơm Cây nội thất

Cây có quả ăn được Cây thủy sinh

Cây thu hút côn trùng Cây dược liệu

Thân đơn Cây mọc thành bụi

( Nguồn: trang web http://floraweb.nparks.gov.sg/)

Chương 1

ĐẶT VẤN ĐỀ

Thành phố Hồ Chí Minh là một thành phố năng động và phát triển bậc nhất cả nước nên nhu cầu mỹ quan đô thị đang được quan tâm để xây đựng một thành phố xanh - sạch - đẹp Nhu cầu thưởng thức cây cảnh của mỗi gia đình góp phần cải thiện mảng xanh thành phố Trước nhịp sống vội xô bồ, áp lực công việc, môi trường cạnh tranh gay gắt, con người muốn quay về với thiên nhiên, một khoảng không thoáng đãng, xanh tươi đầy sức sống sẽ giúp tinh thần thoải mái Một góc sân xinh xắn, một khoảng trời dịu nhẹ là mong ước của bao người trong cuộc sống hiện nay Các giống cây mới nhập nội có hình dáng đẹp, màu sắc bắt mắt thu hút nên các nhà vườn luôn sưu tầm để sản xuất, đáp ứng nhu cầu thị trường

Trước tình hình các giống mới được nhập rộng rãi vào thành phố như hiện nay, cần có sự nghiên cứu sự thích nghi của các chủng loại nhập phù hợp với điều kiện tự nhiên ở thành phố Hồ Chí Minh Bên cạnh đó, còn nghiên cứu các chủng loại cây có ưu thế trong thiết kế, thi công các công trình cảnh quan nhằm hạn chế được sự thất thoát kinh phí và rút ngắn được thời gian thi công do cây không phù hợp với điều kiện môi trường ở thành phố Mặc khác, việc xác định tên khoa học của các loài mới mang tính chuyên nghành cao, giúp cho việc trao đổi thông tin, đầu tư các dự án cảnh quan mang tính chất quốc tế, việc dùng tên khoa học là một chuẩn mực trong giao tiếp, xây dựng và triển khai các dự án nước ngoài

Thị xã Sa Đéc (Đồng Tháp) là nơi có điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng thích hợp cho việc trồng hoa cây cảnh, từ lâu nổi tiếng với Làng hoa Sa Đéc, trở thành

chung và thành phố Hồ Chí Minh nói riêng Vì thế Sa Đéc là nơi điển hình để điều tra, tìm hiểu tình hình nhân giống các loại giống mới có trên thị trường thành phố Hồ Chí Minh

Để cập nhật các giống mới hiện nay, làm cơ sở cho việc định danh, góp phần định hướng cho việc sản xuất một số giống mới đại trà và làm tài liệu tham

khảo cho việc thiết kế, thi công khuôn viên thì đề tài “ Điều tra, định hướng

phát triển mội số loài cây xanh hoa kiểng mới nhập nội ở thành phố Hồ Chí Minh và thị xã Sa Đéc ” được thực hiện

Với vị trí địa lí thuận lợi, thành phố Hồ Chí Minh đã và đang trở thành một trung tâm thương mại lớn nhất cả nước, phát triển mạnh trên nhiều lĩnh vực kinh tế, xã hội, khoa học kỹ thuật, y tế, giáo dục,…

2.1.2 Khí hậu

Thành phố Hồ Chí Minh nằm trong vùng nhiệt đới gió mùa cận xích đạo Đặc điểm chung của khí hậu thời tiết thành phố Hồ Chí Minh là nhiệt độ cao đều trong năm và có hai mùa mưa – khô rõ ràng làm tác động chi phối môi trường cảnh quan sâu sắc Mùa mưa từ tháng 5 đến tháng 11, mùa khô từ tháng 12 đến tháng 4 năm sau

2.1.4 Nhiệt độ, lượng mưa, độ ẩm

Nhiệt độ không khí trung bình 270 C, nhiệt độ cao tuyệt đối 40 0C, nhiệt

độ thấp tuyệt đối 13,8 0C Tháng có nhiệt dộ trung bình cao nhất là tháng 4 (28,8

0C), tháng có nhiệt độ trung bình thấp là giữa tháng 12 và tháng 1 (25,70C) Hàng năm có tới trên 330 ngày có nhiệt độ trung bình từ 25 – 280C

Lượng mưa cao, bình quân/ năm 1.949 mm, năm cao nhất 2.718 (1908)

mm và năm nhỏ nhất 1.392 mm (1958), với số ngày mưa trung bình/ năm là 159 ngày Khoảng 90% lượng mưa hàng năm tập trung vào các tháng mùa mưa từ tháng 5 đến tháng 11, trong đó có hai tháng 6 và 9 có lượng mưa cao nhất Các tháng 1, 2, 3 mưa rất ít, lượng mưa không đáng kể Trên phạm vi không gian thành phố lượng mưa phân bố không đều có khuynh hướng tăng dần theo trục Tây Nam – Đông Bắc Đại bộ phận các quận nội thành và các huyện phía Bắc thường có lượng mưa cao hơn các quận huyện phía Nam và Tây Nam

Độ ẩm tương đối của không khí bình quân/ năm 79,5%, bình quân mùa mưa 80% và trị số cao tuyệt đối tới 100%, bình quân mùa khô 74,5% và mức thấp tuyệt đối xuống tới 20%

2.1.5 Gió

Thành phố Hồ Chí Minh chịu ảnh hưởng bởi 2 hướng gió chính là Tây – Tây Nam và Bắc – Đông Bắc Gió Tây – Tây Nam từ Ấn Độ Dương thổi vào trong mùa mưa, khoảng từ tháng 6 đến tháng 10, tốc độ trung bình là 3,6 m/ s và gió thổi mạnh nhất vào tháng 8, tốc độ trung bình 4,5 m/s, gió Bắc-Đông Bắc từ biển Đông thổi vào trong mùa khô, khoảng từ tháng 11 đến tháng 2, tốc độ trung bình 2,4 m/s, ngoài ra có gió tín phong, hướng Nam-Đông Nam, khoảng từ tháng

3 đến tháng 5 tốc độ trung bình 3,7 m/s Về cơ bản thành phố Hồ Chí Minh thuộc vùng không có gió bão

2.1.6 Thổ nhưỡng

Đất đai của thành phố chủ yếu do phù sa cũ và phù sa mới tạo nên Đất phèn chiếm 40%, đất xám phát triển trên nền phù sa cổ chiếm 19,3% Đất mặn

12,2%, đất cồn cát, bãi biển chiếm 3,2% Đất phù sa nước ngọt 2,6%, các loại đất khác 6,7%, diện tích mặt nước 16%

2.2 Tình hình sản xuất, kinh doanh và tiêu thị hoa, cây kiểng ở thành phố

Hồ Chí Minh

2.2.1 Tình hình sản xuất

Diện tích canh tác hoa, cây kiểng của toàn Thành phố hiện nay khoảng 668,2 ha (tương đương 1.005 ha diện tích gieo trồng), trong đó mai vàng là chủng loại hoa chiếm tỷ lệ lớn nhất trong diện tích hoa, cây kiểng

Bảng 2.1 Tình Hình Phát Triển Diện Tích Hoa, Cây Kiểng Trên Địa Bàn Thành

Năm

2005 (ha)

Năm

2006 (ha)

Năm

2010 (ha) So với

Về chủng loại: hoa, cây kiểng thành phố có chủng loại khá phong phú gồm mai vàng, lan, bonsai, kiểng lá, kiểng công trình…

Các loại cây, hoa kiểng như sứ thái, bonsai, kiểng công trình, kiểng lá được trồng rộng rãi ở các quận huyện với diện tích gieo trồng là 150 ha (chiếm 14,9% diện tích hoa, cây kiểng)

Tuy nhiên, do điều kiện đất đai manh mún, giá thành sản xuất cao hơn so với các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long nên quy mô sản xuất còn nhỏ lẻ, tổ chức

sản xuất chủ yếu dưới dạng kinh tế hộ gia đình, chưa có sự liên kết trong sản xuất

và tiêu thụ

2.2.2 Tình hình tiêu thụ và kinh doanh hoa, cây kiểng

Thành phố Hồ Chí Minh không chỉ là nơi tiêu thụ mà còn là nơi trung chuyển và tiêu thụ hoa, cây kiểng rất lớn của cả nước Hoa kiểng được sản xuất trên địa bàn thành phố hay hoa từ các tỉnh đều được tập trung về thành phố làm nơi tiêu thụ chính cả ngày thường và các dịp lễ Tết, các đầu mối xuất khẩu cũng tập trung chủ yếu ở đây

- Mai vàng: 61,7 tỷ đồng, chiếm 32,3% giá trị sản xuất hoa, cây kiểng

- Hoa nền: 37,38 tỷ đồng, chiếm 19,5% giá trị sản xuất hoa cây kiểng

Tình hình tiêu thụ và kinh doanh hoa, cây kiểng:

-Hiện nay thành phố Hồ Chí Minh có khoảng 1.000 cơ sở kinh doanh dịch vụ hoa, cây kiểng với quy mô và nhiều loại hình dịch vụ khác nhau

- Dịch vụ thu mua, cung cấp, cho thuê hoa, cây kiểng là loại hình phổ biến nhất tại các cơ sở kinh doanh hoa kiểng, 100% cơ sở kinh doanh có khách hàng trong thành phố sử dụng thường xuyên phục vụ cho nhu cầu trang trí, 72% cơ sở có khách hàng ở các tỉnh lân cận sử dụng dịch vụ này

- Dịch vụ cung cấp thiết bị, vật tư kỹ thuật nông nghiệp chiếm 20% các dịch vụ kinh doanh hoa, cây kiểng Đây là dịch vụ cung ứng vật tư nông nghiệp phục vụ cho nhu cầu bảo quản, chăm sóc hoa, cây kiểng

- Ngoài ra còn có các dịch vụ chăm sóc hoa, cây kiểng, dịch vụ cho thuê, tư vấn

kỹ thuật, mỹ thuật, các loại hình dịch vụ này mới xuất hiện nhưng ngày càng được người tiêu dùng ưa chuộng phục vụ cho nhu cầu trang trí, thiết kế khuôn viên

2.2.3 Tình hình sản xuất, kinh doanh và tiêu thụ hoa, cây kiểng ở Làng hoa

Gò Vấp

Làng hoa Gò Vấp đã có từ gần nửa thế kỷ trước, mới đầu hoa được trồng với mục đích thưởng ngoạn nhưng dần dần có lợi nhuận, nhiều người đã tổ chức trồng đại trà để kinh doanh, trở thành nơi cung cấp 60% hoa tươi cho Sài Gòn - Chợ Lớn Thời kỳ còn hưng thịnh, làng hoa Gò Vấp có diện tích đến 400 hecta, trồng rất nhiều loại hoa và cung cấp 60% hoa tươi cho thành phố Nhưng đến đầu thập niên 90, cơn sốt đất đã tác động tiêu cực đến làng hoa Đất trồng hoa đã bị thu hẹp diện tích nghịch chiều với tốc độ đô thị hóa ngày càng nhanh Làng hoa

Gò Vấp đã mất đi thế mạnh cung cấp hoa tươi cho TP Hồ Chí Minh Hiện nay, Làng hoa Gò Vấp trong những năm gần đây có thế mạnh là hoa kiểng bon sai và đóng vai trò cầu nối, tìm thị trường tiêu thụ, đồng thời liên kết với các vùng hoa như Sa Đéc (Đồng Tháp), Đà Lạt, Chợ Lách (Bến Tre) để trở thành trung tâm trưng bày, mua bán hoa, cây cảnh, vật tư ngành hoa - cây cảnh của thành phố và giữa thành phố Hồ Chí Minh với các địa phương khác

2.3 Một số đặc điểm về vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội thị xã

Sa Đéc

2.3.1 Vị trí địa lý

Hình 2.1 Bản đồ tỉnh Đồng Tháp

Thị xã Sa Đéc nằm ở tỉnh Đồng Tháp, cách TP.HCM 140 km về phía tây nam, có quốc lộ 80 chạy qua ở giữa và sông Sa Đéc ở phía đông, ngoài ra còn có tỉnh lộ 848 chạy qua rất thuận lợi cho việc phát triển kinh tế Thị xã Sa Đéc gồm

4 phường, 3 xã, có 4.005 hécta diện tích tự nhiên với 72.670 nhân khẩu.Địa giới thị xã Sa Đéc ở phía đông giáp huyện Châu Thành và sông Tiền; phía tây giáp huyện Thạnh Hưng; phía nam giáp huyện Châu Thành; phía bắc giáp sông Tiền Bên cạnh đó, Sa Đéc còn là nơi khởi nguồn của rạch Cần Thơ, nên cũng khá dễ dàng giao thông buôn bán với khu vực phía nam sông Hậu

Hiện nay Sa Đéc đã trở thành đô thị loại 3, trung tâm kinh tế tài chính của tỉnh và trong tương lai trở thành khu công nghiệp trọng điểm của tỉnh Đồng Tháp

2.3.2 Khí hậu

Sa Đéc nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới, chia 2 mùa rõ rệt: mùa mưa từ tháng 5 đến tháng 11 và mùa khô từ tháng 12 đến tháng 4 năm sau Nhiệt độ trung bình 26,6ºC

2.4 Tình hình sản xuất, kinh doanh và tiêu thị hoa, cây kiểng ở thị xã Sa Đéc 2.4.1 Lịch sử hình thành và phát triển làng hoa Sa Đéc

Làng hoa Sa Đéc có bề dày lịch sử hơn 100 năm Nếu như trước năm

1975, có trên dưới khoảng 200 hộ trồng hoa kiểng, tập trung chủ yếu ở xã Tân Quy Đông (hình thành nên “làng hoa Tân Quy Đông”) thì đến thập niên 90, làng hoa Tân Quy Đông bắt đầu phát triển mạnh, lan rộng ra các xã, phường lân cận

và hiện nay có gần 2.000 hộ trồng hoa với tổng diện tích hơn 250ha với trên 1.000 chủng loại hoa cảnh, tập trung tại các xã Tân Qui Đông, Tân Qui Tây, Tân Khánh Đông và phường 3 Với điều kiện thuận lợi về khí hậu, môi trường và kinh nghiệm sản xuất hoa kiểng từ hàng trăm năm thì Sa Đéc đã trở thành vựa kiểng lớn nhất trong 3 trung tâm sản xuất hoa kiểng nổi tiếng ở Đồng bằng sông Cửu Long là Sa Đéc (Đồng Tháp), Cái Mơn (Bến Tre), Bà Bộ (Cần Thơ)

Chủ tịch UBND TX.Sa Đéc Tống Kim Quảng cho biết, mục tiêu đến năm

2015 sẽ tăng diện tích trồng hoa kiểng của Sa Đéc lên 900ha Để thực hiện mục

tiêu này, thị xã đang thuê tư vấn để quy hoạch hoàn chỉnh về giao thông, thủy lợi, khuyến khích nhà vườn, nhà đầu tư phát triển nghề trồng hoa theo hướng trang trại, hoàn chỉnh hệ thống bờ kè, mở rộng chợ đầu mối hoa kiểng lên 5ha, xây mới

và nâng tải trọng 2 cầu tại trung tâm làng hoa Thị xã Sa Đéc cũng đã thông qua

đề án phát triển hoa kiểng đến 2010 và định hướng đến 2015, với hy vọng sẽ làm bật dậy tiềm năng của làng hoa Sa Đéc

2.4.2 Tình hình sản xuất, kinh doanh và tiêu thụ ở làng hoa Sa Đéc

Hàng năm các hộ gia đình trồng hoa kiểng tại Sa Đéc cung cấp cho thị trường trong nước hơn 8 triệu giỏ hoa và hơn 20.000 chậu kiểng các loại Thành phố Hồ Chí Minh là thị trường tiêu thụ hoa kiểng lớn nhất của Sa Đéc Bình quân mỗi ha trồng hoa kiểng thu lãi hơn 200 triệu đồng/năm, lãi gấp 5-10 lần trồng lúa Sa Đéc chuyên cung cấp hoa trang trí nội, ngoại thất cho các tỉnh thành và

cả sang Lào, Campuchia và Trung Quốc trên 10 triệu sản phẩm, doanh thu trên

100 tỉ đồng/ năm Doanh thu từ nghề trồng hoa kiểng đã góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế của thị xã, chuyển đổi cơ cấu kinh tế nông thôn, tạo thêm việc làm cho gần 3.600 lao động nông thôn

Tỉnh Đồng Tháp đang lập dự án xây dựng “Làng hoa kiểng Sa Đéc” đến

2010 có tổng diện tích là 300 ha, xây dựng phương án chọn lọc, bảo tồn và phát triển các loại hoa kiểng bản địa đặc thù; ứng dụng công nghệ sinh học vào việc nhân giống, lai tạo giống mới, đưa nghề trồng hoa kiểng trở thành một trong những nghề sản xuất tiềm năng

2.5 Tình hình nghiên cứu cây xanh hoa cảnh

Từ xưa, ông cha ta vốn gần gũi, yêu mến thiên nhiên nên đã mang những nét đẹp của tự nhiên vào cuộc sống hàng ngày Trước đây, việc thưởng ngoại thiên nhiên là thú vui của bậc tao nhân mặc khách, của vua chúa, những người có địa vị trong xã hội Nhưng ngày nay, việc chơi hoa, cây cảnh là niềm đam mê của nhiều tầng lớp trong xã hội hiện đại

2.5.1 Công trình nghiên cứu nước ngoài

Trên thế giới đã có nhiều nhà khoa học nghiên cứu về cây xanh hoa kiểng

và tạo ra nhiều tác phẩm có giá trị cao:

Quyển ‘’Landscape Design’’ của Leroy Hanebaun (1981), phân chia cây xanh thành 3 nhóm đặc điểm hình thái liên quan đến việc thiết kế cây trồng trong trang trí hoa viên: hình dạng, kết cấu và màu sắc

Quyển ‘’Tropica color cyclopenia of exotic plant and trees’’ của tác giả Alfred Byrd Graf

Quyển ‘’Landcape Plant’’ của nhóm tác giả nhà xuất bản Orthobook (1989) thì phân loại cây xanh theo 2 tiêu chuẩn: công dụng và hình dạng

Quyển ‘’1001 Garden Plant in Singapore’’ của nhóm tác giả nhà xuất bản National Parks Board (2003) đã điều tra và thống kê các loại cây xanh hoa cảnh ở Singapore

2.5.2 Công trình nghiên cứu trong nước

Các nhà khoa học về thực vật ở Việt Nam cũng rất quan tâm đến việc nghiên cứu cây xanh hoa kiểng và đã có nhiều tác phẩm có giá trị khoa học và thực tiễn cao, giúp phân loại và định danh những loại cây xanh hoa kiểng trong nước:

Quyển “Cây trồng đô thị”, của tác giả Lê Phương Thảo và Phạm Kim Chi (1993) đã phân chia cây bóng mát ra làm 4 nhóm: Cây bóng mát có hoa đẹp, cây bóng mát có hoa thơm, cây bóng mát ăn quả và cây bóng mát thường Phân cây trang trí ra thành 9 nhóm: Cây họ tre trúc, cây họ cau dừa, cây cảnh dáng đẹp, cây cảnh hoa đẹp, cây cảnh quả đẹp, cây cảnh leo giàn, cây hàng rào, cây viền bồn, cây hoa Ngoài tác giả còn phân theo độ cao, hình khối, dạng tán, màu sắc

lá, hoa, thời gian ra hoa, thời gian trơ cành, thời gian ra lá non

Quyển “Cây cảnh – hoa Việt Nam” của tác giả Trần Hợp (1993) đã tổng hợp các loài cây xanh hoa kiểng của nước ta và phân chia cây xanh thành 6 nhóm chính: nhóm cây leo, nhóm cây làm cảnh bằng thân, nhóm cây làm cảnh lá, nhóm cây làm cảnh bằng hoa và nhóm cây làm cảnh ở dưới nước

Quyển “Cây xanh phát triển và quản lí môi trường đô thị”, của tác giả Chế Đình Lý (1997), phân chia cây xanh đô thị ra thành 8 nhóm chính dựa vào hình dạng và công dụng: Cây đại mộc (cây có bóng mát và có dáng đặc biệt), cây rào che ( nhóm tre trúc và các họ khác), cây rào chắn (có sắn tỉa và không quy cách), cây dạng bụi (có hoa và không có hoa), cây che phủ nền (có hoa và không có hoa), cỏ (trang trí và làm thảm cỏ), hoa ngắn ngày (hoa thông thường và hoa cao cấp), dây leo (có hoa và không có hoa)

Quyển “Cây xanh hoa cảnh Sài Gòn - thành phố Hồ Chí Minh” của tác giả Trần Hợp (1998), thì phân chia cây xanh hoa cảnh thành 8 nhóm: cây xanh đường phố, cây gỗ thân cột làm cảnh, cây leo làm cảnh, cây làm bonsai, cây có lá làm cảnh, cây có hoa làm cảnh, cây có quả và cây ở dưới nước làm cảnh

Chương 3

MỤC TIÊU, NỘI DUNG, PHƯƠNG PHÁP

NGHIÊN CỨU

3.1 Mục tiêu nghiên cứu

- Điều tra và định hướng phát triển một số chủng loại cây nhập nội hiện có

ở thị trường thành phố Hồ Chí Minh và thị xã Sa Đéc

3.2 Nội dung nghiên cứu

- Điều tra, định danh một số loài cây cảnh mới ở tp Hồ Chí Minh và thị

xã Sa Đéc

- Trên cơ sở khảo sát về tình hình sản xuất và tiêu thụ của một số loài cây mới đề xuất một số giải pháp đối với chính quyền địa phương, người sản suất

3.3 Phương pháp nghiên cứu

3.3.1 Phương pháp điều tra:

3.3.1.1 Phạm vi điều tra

- Thời gian tiến hành điều tra các cây xanh hoa kiểng mới được tiến hành

từ tháng 3 đến tháng 6 năm 2008

- Các giống cây nội thất và thi công công trình

3.3.1.2 Địa điểm điều tra

- Tại thành phố Hồ Chí Minh đã hình thành nên các trung tâm sản xuất cây, hoa kiểng nổi tiếng như trồng mai ở Thủ Đức, trồng hoa kiểng và bonsai tại làng hoa Gò Vấp, quận 2, quận 12,…Và hiện đã có các khu vực chuyên mua bán cây cảnh như Làng hoa Gò Vấp, các tiệm kinh doanh cây đại thụ tại xa lộ Hà Nội, khu vực Ngã Tư Ga, các tiệm hoa kiểng ở đường Kha Vạn Cân ( Thủ Đức),

đường Nguyễn Hữu Thọ (quận 7), đường Nguyễn Hữu Cảnh ( quận Bình Thạnh)… Vì vậy, việc điều tra được tiến hành tại :

- Các vựa bán hoa, cây cảnh ở làng hoa Gò Vấp (chủ yếu tập trung tại đường Phan Huy Ích, Lê Văn Thọ, Phạm Văn Chiêu, Lê Đức Thọ… ), một số tiệm hoa cảnh, nhà vườn dọc Xa Lộ Hà Nội, đường Nguyễn Hữu Cảnh ( quận Bình Thạnh), đường Nguyễn Hữu Thọ ( quận 7) và các quận khác của thành phố: Thủ Đức, quận 12, quận Tân Bình,…

- Các nhà vườn ở quận Thủ Đức, quận 12,…

- Công viên trong thành phố Hồ Chí Minh: công viên Tao Đàn, công viên

Lê Văn Tám, công viên Gia Định, công viên Lê Thị Riêng,…

- Các khu du lịch của thành phố: khu du lịch Văn Thánh, khu du lịch Bình Qưới 1, khu du lịch Bình Qưới 2,…

- Tại thị xã Sa Đéc (tỉnh Đồng Tháp): việc điều tra được tiến hành tại các nhà vườn đang sản xuất cây hoa kiểng và các cơ sở sản xuất, kinh doanh hoa kiểng tại Làng Hoa Sa Đéc tập trung chủ yếu ở phường Tân Quy Đông và phường Tân Quy Tây

3.3.1.3 Phương pháp thu thập số liệu

a/Thu thập số liệu sơ cấp

- Dùng máy ảnh chụp hình, ghi chép, mô tả các đặc điểm hình thái các giống cây được nhà vườn, chủ tiệm hoa cảnh giới thiệu là giống mới

- Phỏng vấn nhà vườn, chủ tiệm hoa cảnh về đặc tính sinh lý, tình hình sản xuất và tiêu thụ các giống cây kiểng mới nhập

3.3.2 Phương pháp định danh loài mới: sử dụng phương pháp so sánh hình thái để định danh

Phương pháp so sánh hình thái nghiên cứu các cấu tạo bên ngoài của thực vật, so sánh các đặc điểm hình thái của cơ quan sinh dưỡng và cơ quan sinh sản, giữa các cá thể với nhau Dựa vào sự giống nhau và khác nhau của các bộ phận

để sắp xếp vào các bậc phân loại Nhờ đó mà ta biết được mối quan hệ gần gũi với các taxon, có đủ những yếu tố chính để phân chia một tập hợp cá thể lớn thành những nhóm cá thể nhỏ hơn.Khi phân loại cần tránh sự nhầm lẫn các đặc điểm thể hiện mối quan hệ thân cận Khi so sánh cần phải so sánh các cơ quan tương ứng (homlogues) với nhau chứ không so sánh giữa các cơ quan tương tự (analogues)

Phương pháp so sánh hình thái đòi hỏi ở người làm công tác phân loại phải có kiến thức về phân loại thực vật sâu sắc, phân biệt chính xác khả năng sai khác trên đối tượng nghiên cứu

Các giống cây mới thu thập được sẽ được so sánh với các giống cây trong sách “Cây cảnh – hoa Việt Nam” của tác giả Trần Hợp (1993) và “Cây xanh hoa cảnh Sài Gòn - thành phố Hồ Chí Minh” của tác giả Trần Hợp (1998) để xác định các giống cây đã được định danh và họ, chi của các giống cây chưa được định danh

Các loài chưa được định danh hoặc chỉ xác định được họ, chi tiếp tục được tra cứu ở quyển “Tropica color cyclopenia of exotic plant and trees” của tác giả Alfred Byrd Graf

3.3.3 Phương pháp tổng hợp số liệu

- Tư liệu sau khi thu thập được xử lý bằng phầm mềm Word, Excel

- Thành phần các giống cây được thống kê theo:

+ 6 nhóm cây theo đặc tính hình thái: nhóm cây thủy sinh, nhóm dương xĩ , nhóm cây dây leo và thân bò, nhóm cây có lá làm cảnh, nhóm cây có hoa làm cảnh, nhóm cây gỗ thân cột làm cảnh

+ 2 nhóm cây theo công dụng chính: nhóm cây nội thất - cây trồng trong chậu, nhóm cây công trình

- Phân tích tình hình sản xuất và tiêu thụ các giống cây mới nhập nội từ đó

đề xuất các định hướng cho người sản xuất, chính quyền địa phương

Chương 4

KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN

4.1 Số lượng giống cây xanh hoa kiểng mới nhập nội điều tra được tại thành phố Hồ Chí Minh và thị xã Sa Đéc

Số lượng giống cây mới điều tra được 59 loài mới nhập nội

+ Làng hoa Gò Vấp co nhiều cây mới, chủ yếu là cây công trình: Hồng anh kép, Liễu hồng, Lài hoàng gia, Hồng phúc, Súng thái, Cúc nữ hoàng, Ổi tím, Nguyệt quới thái … và một số cây nội thất: Lan ý mới, Phước lộc thọ, Cau tiểu trâm, Mật cật đài loan, Tai phật, Đinh lăng lá trắng,…

+ Các tiệm hoa cảnh ở đường Nguyễn Hữu Cảnh (quận Bình Thạnh) có một số giống cây nội thất mới: Lưỡi cọp, Ráy xanh, Ráy lớn, Môi son hình cá, Môi son,…

+ Tại các công viên và khu du lịch Bình Quới 1, Bình Quới 2 có một số giống Mỏ két, Chuối hoa mới

+ Vườn anh Sơn trồng cây nội thất có nhiều giống mới: Phát tài quạt, Phát tài sọc, Phát tài vàng sọc, Thượng cán Mỹ xẻ đốm, Ráy voi lớn, Lan ý lớn, Chuối thái, Sẹ đỏ,…

Cây mới nhập nội ở thành phố Hồ Chí Minh khá đa dạng và phong phú Tuy nhiên ở thị xã Sa Đéc có một số giống cây như: Phát tài pháp, Vạn hạnh chưa có mặt tại thành phố

4.2 Mô tả đặc điểm hình thái, đặc điểm sinh trưởng, phát triển và định danh một số giống cây xanh hoa kiểng mới nhập nội

4.2.1 Nhóm cây thủy sinh

4.2.1.1 Súng thái

Nymphaea nouchali

Họ Súng – Nymphaeaceae

Cây thân rễ bò dài trong bùn Hoa có mùi

thơm nở vào buổi tối và khép cánh đầu giờ

Davallia sp

Họ Vẩy hợp - Davalliaceae

Lá dài khoảng 20 – 25 cm, rộng 10 – 13

cm, dạng kép lông chim 3 lần, phiến lá

hình tam giác, cuống lá thẳng đứng,

4.2.3 Nhóm cây dây leo và thân bò

4.2.3.1Càng cua cảnh ( Lan bất tử)

Peperomia obtusifolia

Họ Hồ tiêu - Piperaceae

Thân dày, gần như mọng nướ

khoảng 50 cm, màu xanh xám Lá mọc đối, hình trái xoan hay gần tròn, nhẵn bóng, màu xanh Cụm hoa dạng bông dài ở đỉnh, có một cụm trên ngọn Hoa nhỏ

có màu xanh nhạt

Cây có nguồn gốc từ các nước châu Á nhiệt đới

c, cao

Thân dày, gần như mọng nước, cao

khoảng 50 cm, màu xanh xám Lá

mọc đối, hình trái xoan hay gần

Cây dây leo có nhựa mủ trắng Lá hình trứng, đơn

mọc đối, gân lá hình lông chim, không có lá kèm Hoa mọc thành xim ngắn ở ngọn cành màu hồng Hoa đẹp, cánh hoa kép Hiện nay đang được nhân giống

nơi tiếp xúc với đất Thân phân nhánh

nhiều, lá mọc cách, dày chẵn Thân và

Lá đơn, chia thùy, mọc vòng và bền

Monstera deliciosa 'Albo-Variegata'

Họ Ráy - Araceae

Cây thân leo, có rễ khí sinh Lá to mọc

sát đất, cao 1 – 1,5 m Lá xẻ thùy sâu,

màu xanh đậm, có nhiều mảng màu

trắng Cây trồng dạng dây leo và trong

chậu dùng trồng nhà biệt thự, bố trí nội

thất

Cây thân cột mảnh, cao 2 – 3 m, mọc thẳng Lá

không có cuống mọc tập trung ở đỉnh hình dải giáo,

cứng, thẳng, hẹp, đầu kéo dài thành mũi nhọn, gốc

cong lại lòng máng, ôm lấy thân Lá màu đỏ tím và

có viền xanh

4.2.4.2 Huyết dụ lá lớn lá xanh viền đỏ

Cordyline terminalis

Họ Huyết Dụ - Asteliaceae Cây thân cột mảnh, cađộc hay bụi nhỏ, tròn không có cuống mọc tcứng, thẳng, hẹp Lá m

‘Tricolor'

o 2 – 3 m, mọc thẳng, mọc đơn đều có nhiều sẹo do lá rụng Lá

ập trung ở đỉnh hình dải giáo,

àu xanh có viền đỏ

4.2.4.3 Huyết dụ sọc vàng

Cordyline terminalis 'Kiwi'

Họ Huyết Dụ - Asteliaceae

Cây thân cột mảnh, cao 2 – 3 m, mọc thẳng,

mọc đơn độc hay bụi nhỏ, tròn đều có nhiều

sẹo do lá rụng Lá màu xanh có các sọc

vàng