BÁO cáo THỰC tập HOẠT ĐỘNG cầm cố tài sản

Vì vậy đảm bảothực hiện nghĩa vụ dân sự được hiểu trên hai phương diện Về mặt khách quan: Là sự quy định của pháp luật cho phép các chủ thể trong giao dịch dân sự hoặc các quan hệ dân sự

HOẠT ĐỘNG CẦM CỐ TÀI SẢN CỦA HỌC SINH, SINH VIÊN

TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ VINH, THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Cầm cố tài sản là một biện pháp bảo đảm thực hiện nghĩa vụ được quy định tại Bộluật dân sự năm 2005 Biện pháp này thường được tiến hành kèm theo một hợpđồng chính nhằm đảm bảo rằng bên có nghĩa vụ trong hợp đồng chính sẽ thực hiệnđúng và đầy đủ nghĩa vụ của họ đối với bên có quyền Ví dụ như cầm cố máy tính

cá nhân để đảm bảo thực hiện nghĩa vụ trả nợ đã được thỏa thuận tại hợp đồng vaytiền Có thể nói biện pháp cầm cố tài sản được xem là có ích trong việc thúc đẩy sựtích cực trong việc thực hiện nghĩa vụ và phòng ngừa rủi ro cho chủ nợ

Tuy nhiên, hiện nay vấn đề cầm cố tài sản tại các cửa hiệu cầm đồ của giớitrẻ đặc biệt là đối với sinh viên các trường đại học, cao đẳng trên cả nước nóichung và với sinh viên Đại học Vinh nói riêng đang dần trở thành vấn đề nóng cầnđược quan tâm và nhắc tới nhiều hơn trong xã hội

Chúng ta cũng có thể thấy được nhiều bất cập từ hoạt động này Theo khảosát, khu vực xung quanh Đại học Vinh có tới hơn 20 cửa hiệu kinh doanh dịch vụcầm đồ, tập trung chủ yếu tại đường Phạm Kinh Vĩ và đường Bạch Liêu Điều đócho thấy đối tượng hướng tới chủ yếu của dịch vụ này là sinh viên và nhu cầu củaviệc cầm đồ là rất lớn Đáng chú ý ở đây là vấn đề sinh viên khi tham gia cầm đồ

họ chưa hiểu được bản chất của cầm đồ, những nội dung cơ bản của quan hệ phápluật về cầm đồ hay những quy định của pháp luật về vấn đề này như thế nào, vìvậy, quyền lợi của họ đã và đang bị xâm phạm một cách phổ biến mà vẫn khôngbiết Trên thực tế, nhiều sinh viên qua việc cầm đồ đã dẫn tới vô số hệ lụt khôngchỉ bản thân mà còn ảnh hưởng xấu đến gia đình, Nhà trường và xã hội

Với mục tiêu nhằm góp phần hoàn thiện pháp luật, đưa ra những giải pháp,kiến nghị giúp cơ quan chức năng và chính các bạn sinh viên hạn chế vấn đề này

Vì vậy, nhóm chúng em đã quyết định nghiên cứu vấn đề: “Hoạt động cầm cố tài sản của sinh viên trường đại học Vinh trên địa bàn thành phố Vinh, thực trạng và giải pháp” làm đề tài nghiên cứu khoa học.

2 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Với đề tài này, nhóm tập trung nghiên cứu các quy định pháp luật dân sự hiện hành

về biện pháp bảo đảm thực hiện nghĩa vụ - cầm đồ Bên cạnh đó tìm hiểu về thựctrạng cầm đồ của sinh viên Trường Đại học Vinh trên địa bàn thành phố Vinh, qua

đó nhóm mạnh dạn đề xuất một số kiến nghị và giải pháp nhằm hoàn thiện phápluật cũng như lành mạnh hóa hoạt động cầm đồ tại các của hàng cầm đồ của sinhviên Trường Đại học Vinh

3. Mục đích nghiên cứu

Từ việc nghiên cứu về lý luận và thực tiễn về cầm cố tài sản, việc nghiên cứu đề tàimang đến cho người đọc cái nhìn tổng quan về hoạt động cầm cố tài sản, nắm bắtđược tình hình cầm cố tài sản trong sinh viên Đại học Vinh và hiểu hơn những quyđịnh của pháp luật và những vi phạm pháp luật của một số hiệu cầm đồ

Quan trọng hơn, nhóm nghiên cứu đề tài mong muốn giúp các bạn sinh viên nhậnthức được yếu tố pháp lý trong hoạt động này từ đó có các giải pháp hữu hiệu để tựbảo vệ bản thân trước những nguy cơ bị xâm hại quyền lợi chính đáng của mình

4 Nội dung nghiên cứu

Với những mục đích được đề ra khi nghiên cứu, nhóm tập trung nghiên cứu đề tàivới các nội dung sau:

Thứ nhât, tập trung nghiên cứu lý luận về vấn đề cầm cố tài sản

Thứ hai, tập trung nghiên cứu về thực trạng cầm cố tài sản trong sinh viên Đại họcVinh hiện nay, trên cơ sở đó nhóm phân tích về những vướng mắc trong thực tiễnquản lý nhà nước đối với các cửa hiệu cầm đồ vi phạm pháp luật

Thứ ba, từ những nội dung đã được nêu ra đề tài đưa ra các giải pháp, kiến nghịnhằm lành mạnh hóa hoạt động cầm cố tài sản của sinh viên

5 Phương pháp nghiên cứu

Để thực hiện đề tài này, nhóm đã sử dụng một số phương pháp nghiên cứu nhưpháp phân tích, so sánh, tổng hợp nhằm đánh giá vấn đề một cách khách quan, toàndiện Ngoài ra nhóm tiến hành điều tra xã hội học nhằm có số liệu khảo sát thực tếcầm cố tài sản của sinh viên trong Trường Đại học Vinh

6 Kết cấu của đề tài

Đề tài được trình bày theo kết cấu gồm 3 chương:

- Chương 1: Một số vấn đề lý luận chung về vấn đề cầm đồ

- Chương 2: Thực trạng vấn đề cầm đồ của sinh viên Đại học Vinh trên địa bàn

- Chương 3: Một số giải pháp nhằm góp phần lành mạnh hóa việc tham gia cầm đồcủa sinh viên Đại học Vinh trên địa bàn

PHẦN NỘI DUNG CHƯƠNG 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ

HỢP ĐỒNG CẤM CỐ TÀI SẢN

1.1 Khái niệm cầm cố tài sản

Cầm cố tài sản là một trong các biện pháp mà các chủ thế thường sử dụng đểbảo đảm thực hiện nghĩa vụ dân sự Trong các giao dịch dân sự quyền chủ độngcủa chủ thể mang quyền sẽ phải phụ thuộc vào chủ thể mang nghĩa vụ Nếu người

có nghĩa vụ không thực hiện hoặc thực hiện không đúng nghĩa vụ của mình bên có

quyền có thể yêu cầu cơ quan nhà nước có thẩm quyền áp dụng các biện phápcưỡng chế, buộc bên vi phạm phải thực hiện nghĩa vụ Dù vậy, nhiều khi vẫnkhông đảm bảo được quyền lợi của người có quyền nếu người vi phạm nghĩa vụkhông có tài sản để thực hiện nghĩa vụ dân sự.

Nhằm khắc phục các tình trạng trên pháp luật cho phép các bên có thể thỏathuận đặt ra các biện pháp bảo đảm thực hiện nghĩa vụ dân sự Thông qua các biệnpháp này, người có quyền có thể chủ động các hành vi của mình để tác động trựctiếp đến tài sản của bên kia nhằm thảo mãn quyền lợi của mình Vì vậy đảm bảothực hiện nghĩa vụ dân sự được hiểu trên hai phương diện

Về mặt khách quan: Là sự quy định của pháp luật cho phép các chủ thể

trong giao dịch dân sự hoặc các quan hệ dân sự khác áp dụng các biện pháp màpháp luật cho phép để đảm bảo cho một nghĩa vụ chính được thực hiện đồng thờixác định và bảo đảm quyền, nghĩa vụ của các bên trong biện pháp đó

Về mặt chủ quan: Bảo đảm thực hiện nghĩa vụ dân sự là việc thỏa thuận giữa

các bên nhằm qua đó đặt ra các biện pháp tác động mang tính chất dự phòng đểđảm bảo cho việc thực hiện nghĩa vụ đồng thời ngăn ngừa và khắc phục những hậuquả xấu do việc không thực hiện hoặc thực hiện không đúng nghĩa vụ gây ra

Để đảm bảo quyền dân sự của người có quyền dân sự của người có quyền thìbên có nghĩa vụ phải giao cho người có quyền một tài sản nhất định Trong trườnghợp bên nghĩa vụ thực hiện đúng nghĩa vụ thì bên có quyền phải trả lại tài sản chobên có nghĩa vụ đã giao cho mình Ngược lại nếu bên có nghĩa vụ không thực hiệnhoặc thực hiện không đúng nghĩa vụ thì bên có quyền đã có sẵn một tài sản màngười có nghĩa vụ đã giao cho mình để từ tài sản đó khấu trừ phần nghĩa vụ chưađược thực hiện

Dưới góc độ pháp lý “cầm cố tài sản” lần đầu tiên khái niệm cầm cố tài sảnđược pháp luật quy định tại Khoản 1 Điều 329 Bộ luật dân sự năm 1995 theo đó

cầm cố tài sản được hiểu là: “Cầm cố tài sản là việc bên có nghĩa vụ giao tài sản

là động sản thuộc sở hữu của mình cho bên có quyền để bảo đảm thực hiện nghĩa

vụ dân sự; nếu tài sản cầm cố có đăng ký quyền sở hữu, thì các bên có thể thoả thuận bên cầm cố vẫn giữ tài sản cầm cố hoặc giao cho người thứ ba giữ””

Theo Bộ luật Dân sự năm 2005 hiện hành, cầm cố tài sản được hiểu là:

“Cầm cố tài sản là việc một bên (sau đây gọi là bên cầm cố) giao tài sản thuộc quyền sở hữu của mình cho bên kia (sau đây gọi là bên nhận cầm cố) để bảo đảm thực hiện nghĩa vụ dân sự.”

1.2 Đặc điểm của hợp đồng cầm cố tài sản

1.2.1 Đặc điểm chung

Là một trong những biện pháp bảo đảm thực hiện nghĩa vụ dân sự vì vậy

“cầm cố tài sản” cũng mang những đặc điểm chung của các biện pháp bảo đảm

Thứ nhất, cầm cố tài sản mang tính chất bổ sung cho nghĩa vụ chính Biệnpháp cầm cố không tồn tại độc lập mà luôn tồn tại và gắn liền với một nghĩa vụnào đó Sự phụ thuộc thể hiện ở chỗ khi có quan hệ nghĩa vụ chính thì các bêncùng nhau thiết lập biện pháp cầm cố,nghĩa là biện pháp cầm cố không tồn tại độclập

Thứ hai, biện pháp cầm cố nhằm nâng cao trách nhiệm của các bên trongquan hệ nghĩa vụ dân sự Thông thường khi đặt ra biện pháp này các bên hướng tớiviệc nâng cao trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ của người có nghĩa vụ

Thứ ba, đối tượng của biện pháp cầm cố là những lợi ích vật chất Các bênkhông được dùng quyền nhân thân để làm đối tượng của cầm cố, đối tượng củabiện pháp cầm cố thường là một tài sản có thực

Thứ tư, phạm vi bảo đảm bằng cầm cố không vượt quá phạm vi nghĩa vụ đãđược xác định trong nội dung của quan hệ nghĩa vụ chính Theo quy định tại

Khoản 1 Điều 319 Bộ luật dân sự năm 2005 thì “ Nghĩa vụ dân sự có thể được bảo đảm một phần hoặc toàn bộ theo thoả thuận hoặc theo quy định của pháp luật; nếu không có thoả thuận và pháp luật không quy định phạm vi bảo đảm thì nghĩa

vụ coi như được bảo đảm toàn bộ, kể cả nghĩa vụ trả lãi và bồi thường thiệt hại”

như vậy về nguyên tắc, phạm vi bảo đảm là toàn bộ nghĩa vụ khi các bên khôngthỏa thuận cũng có thể chỉ là một phần nghĩa vụ

Thứ năm, biện pháp cầm cố chỉ được áp dụng khi có sự vi phạm nghĩa vụ,cho dù các bên đã đặt ra biện pháp cầm cố này để nhưng vẫn không cần phải ápdụng nếu nghĩa vụ chính đã được thực hiện đầy đủ

Thứ sáu, biện pháp cầm cố phát sinh trên cơ sở thỏa thuận giữa các bên Mộttrong những nguyên tắc rất quan trọng trong pháp luật dân sự là nguyên tắc tự do,

tự nguyện, cam kết, thỏa thuận Vì vậy trong quan hệ cầm cố tài sản các bên sẽthiết lập những hợp đồng cầm cố theo sự thỏa thuận giữa các bên và thỏa thuận nàyđược pháp luật tôn trọng, bảo vệ nếu sự thỏa thuận đó không vi phạm các quy địnhcủa pháp luật, không trái đạo đức xã hội

1.2.2 Đặc điểm riêng

Việc cầm cố tài sản thường được đặt ra bên một hợp đồng dân sự nhưngcũng có thể được đặt ra bên cạnh một nghĩa vụ ngoài hợp đồng.Bất luận ở trườnghợp nào,cầm cố tài sản đều là kết quả của sự thỏa thuận từ hai phía và với mụcđích: bên có nghĩa vụ phải chuyển giao tài sản của mình để thực hiện nghĩa vụ đó

trước bên có quyền Cầm cố tài sản là sự thỏa thuận giữa các chủ thể trong một

quan hệ nghĩa vụ.Theo đó,bên có nghĩa vụ phải giao cho bên có quyền một tài sảnthuộc sở hữu của mình đểđảm bảo việc thực hiện nghĩa vụ dân sự

Như vậy, ta có thể thấy cầm cố là sự thỏa thuận giữa các chủ thể trong mộtquan hệ nghĩa vụ nhằm để thỏa mãn quyền dân sự của người có nghĩa vụ đượcđảm bảo thực hiện theo đúng thỏa thuận đưa ra

Thứ hai, thông qua hình thức của giao dịch dân sự nói chung , các chủ thể biểuđạt ý chí của mình Ý chí của các chủ thể có thể được thể hiện (ghi nhận) thông quanhiều hình thức khác nhau Trong cầm cố tài sản, pháp luật quy định ý chí của cácchủ thể cầm cố phải thể hiện thông qua hình thức duy nhất là văn bản Điều 327

BLDS quy định “ Việc cầm cố tài sản phải được lập thành văn bản, có thể lập thành văn bản riêng hoặc ghi trong hợp đồng chính”.

Như vậy việc cầm cố buộc phải được lập thành văn bản nhưng văn bản cầm cố

về nguyên tắc không cần có chứng nhận hay chứng thực của cơ quan nhà nước cóthẩm quyền Tuy nhiên, nếu xét thấy cần thiết để nâng cao độ an toàn pháp lý của vănbản cầm cố, các bên có thể thỏa thuận về việc văn bản cầm cố phải có chứng nhậnhoặc chứng thực

Tuy nhiên hiên nay trong giao dịch thủ tục để vay tiền tại các hiệu cầm đồkhá đơn giản Người cầm cố mang đến một tài sản tương đương với số tiền cầnvay, sau khi được chủ tiệm định giá và đồng ý, hai bên ký vào một tờ khai có mẫusẵn đã được chuẩn bị từ trước.Thậm chí có những nơi không cần tờ khai, hoặc nếu

có thì cũng chỉ là thủ tục không rõ ràng, người vay không cần phải ký tên hay đểlại danh tính Thể hiện sự bất cập trong việc áp dụng pháp luật của các tiệm cầm

đồ, và cho thấy sự quản lí chưa chặt chẽ của cơ quan chức năng

Thứ ba, nghĩa vụ theo hợp đồng cầm cố là nghĩa vụ phái sinh từ một hợpđồng đã được kí từ trước đó

Thứ tư, đây là loại hợp đồng không có đền bù.Theo đó bên cầm cố tài sản sẽ

được nhận một lợi ích vật chất nhất định và phải đưa cho bên nhận cầm cố một tàisản để đảm bảo sẽ trả lại lợi ích vật chất đ, nếu bên cầm cố không thực hiện hoặcthực hiện không đúng nghĩa vụ của mình thì tài sản đó sẽ bị xử lý để đảm bảoquyền, lợi ích chính đáng của bên nhận cầm cố

Thứ năm theo quy định tại Điều 328 Bộ luật dân sự 2005 quy định thì cầm

cố tài sản có hiệu lực kể từ thời điểm chuyển giao tài sản cho bên nhận cầm cố

1.3 Chủ thể của cầm cố tài sản

Trong cầm cố tài sản, chủ thể phải giao tài sản để đảm bảo thực hiện nghĩa

vụ gọi là bên cầm cố, bên được giao tài sản để đảm bảo quyền lợi của mình gọi là

bên nhận cầm cố Các bên trong quan hệ cầm cố có thể là cá nhân, pháp nhân hoặccác chủ thể khác nếu đáp ứng đầy đủ năng lực chủ thể

1.4 Đối tượng của cầm cố tài sản

Đối tượng của cầm cố tài sản là những tài sản mà người có nghĩa vụ đã dùng

nó để bảo đảm việc thực hiện nghĩa vụ dân sự Với tư cách là đối tượng của nghĩa

vụ dân sự nói chung, đối tượng cầm cố tài sản phải đáp ứng đầy đủ các điều kiệnđược quy định taị điều 282 Bộ luật dân sự năm 2005: “Đối tượng của nghĩa vụ dân

sự có thể là tài sản, công việc phải thực hiện hoặc không được thực hiện”

Đối tượng của nghĩa vụ dân sự phải được xác định cụ thể; chỉ những tài sản

có thể giao dịch được, những công việc có thể thực hiện được mà pháp luật khôngcấm, không trái đạo đức xã hội mới là đối tượng của nghĩa vụ dân sự

Ngoài ra, theo quy định tại điều 326 Bộ luật dân sự 2005 thì đối tượng cầm

cố phải đáp ứng các yêu cầu sau:

Thứ nhất, tài sản cầm cố phải là một tài sản thuộc quyền sỡ hữu của bên cầm

cố Khi người có nghĩa vụ giao tài sản cầm cố do người có quyền, từ thời điểm đó

họ bị hạn chế một số quyền năng đối với tài sản của mình Bên nhận cầm cố chiếmhữu tài sản đó, đồng thời có quyền định đoạt nó khi đến thời hạn thực hiện nghĩa

vụ mà bên cầm cố không thực hiện hoặc thực hiện không đúng nghĩa vụ (nếu cóthỏa thuận) Vì vậy, tài sản là đối tượng của cầm cố phải thuộc sỡ hữu của ngườicầm cố Nếu taì sản thuộc sở hữu chung của nhiều người thì việc cầm cố tài sản đóphải được sự đồng ý của tất cả các đồng sở hữu

Trong thực tế, việc xác định tài sản cầm cố có thuộc sỡ hữu của người cầm

cố hay không sẽ tương đối dễ dàng nếu tài sản đó có giấy tờ chứng nhận quyền sởhữu Nhưng là một việc làm hết sức khó khăn nếu đối tượng của cầm cố là một loạitài sản không có đăng kí quyền sở hữu Trong những trường hợp này, người cầm

cố phải hết sức thận trọng và chỉ nhận vật khi có đủ cơ sở để khẳng định chắc chắnvật đó thuộc sở hữu của người cầm cố thì quyền lợi của mình mới được bảo đảm

Theo thông lệ, những tài sản không có đăng kí quyền sỡ hữu được suy đoán

là thuộc sở hữu của người chiếm hữu thực tế Mặt khác, để bên kia chấp nhậnngười càm cố bao giờ cũng khẳng định tài sản đó thuộc sở hữu của mình Vì vậy.người nhận cầm cố khó có căn cứ để xác định tài sản đó có thuộc sở hữu bên cầm

cố hay không? Và vì thế, việc pháp luật quy định tài sản cầm cố phải thuộc sở hữucủa bên cầm cố là một điều tương đối bất lợi cho bên nhận cầm cố Nếu tài sảnkhông thuộc sở hữu của bên nhận cầm cố, dù đó là do người cầm cố lừa dối (chẳnghạn người mượn vật của người khác và nói dối là của mình để cầm cố) thì ngườinhận cầm cố vẫn là người đầu tiên gánh chịu hậu quả Nếu tài sản được thu hồi đểgiao về cho chủ sở hữu đích thực của nó thì người nhận cầm cố sẽ không còn gì đểbảo đảm cho quyền lợi của mình nữa, không còn quyền ưu tiên trong việc thanhtoán khoản nợ từ tài sản cầm cố Tuy nhiên, pháp luật quy định bảo về người thứ

ba ngay tình theo Điều 138 Bộ luật dân sự năm 2005 và bảo vệ quyền sở hữu theođiều 257, 258 Bộ luật dân sự năm 2005 Theo quy định trong những điều luật trênngười nhận cầm cố sẽ được pháp luật bảo hộ

Tuy nhiên, nguyên tắc tài sản phải thuộc sở hữu cầm cố không thể áp dụngtrong trường hợp người cầm cố các pháp nhân thuộc cơ quan nhà nước Tài sản màcác pháp nhân này quản lí thuộc quyền sở hữu nhà nước Để các pháp nhân hoạtđộng bình thường trong việc thực hiện chức năng, mục đích của nó, Nhà nước đãgiao tài sản và quyền quản lí tài sản cho các pháp nhân Hay có thể nói cách khác,Nhà nước đã ủy quyền tư cách chủ sở hữu đối với tài sản được giao cho các phápnhân để pháp nhân bằng tư cách đó tham gia giao dịch dân sự Vì vây, các phápnhân là cơ quan nhà nước, dù không phải là chủ sở hữu đối với tài sản nhưng vẫn

có thể dùng tài sản thuộc quyền quản lí của mình để cầm cố để bảo đảm thực hiệnnghĩa vụ dân sự

Đối tượng cầm cố phải là một tài sản (vật, quyền tài sản)

Bản chất pháp lí của biện pháp cầm cố là sự dich chuyển một tài sản từngười cầm cố sang người nhận cầm cố Vì vậy, đối tượng của nó đương nhiên làphải là những tài sản có thể dich chuyển được Điều 174 Bộ luật dân sự năm 2005

đã dựa vào tính chất di dời của tài sản để phân biệt tài sản thành bất động sản vàđộng sảnn theo quy định này thì bất động sản là : Đất đai, nhà, công trình xây dựnggắn liền với đất đai, kể cả các tài sản gắn liền với nhà, công trình xây dựng đó; Cáctài sản khác gắn liền với đất đai Động sản là những tài sản có thể dịch chuyểnđược (máy, thiết bị, phương tiện vận tải, dây chuyền công nghệ…)

Tất cả những tài sản không phải bất động sản đều là động sản và có thể trởthành đối tượng của cầm cố dù đó là động sản vô hình hay hữu hình, là vật đặc hay

là cùng loại Đối tượng cầm cố có thể là toàn bộ một vật nhưng cũng có thể chỉ làmột phần giá trị của vật đó (trong trường hợp một tài sản được dùng để cầm cốđảm bảo nhiều nghĩa vụ dân sự khác nhau) Đối tượng của cầm cố có thể là bấtđộng sản, trường hợp này người nhận cầm cố sẽ trực tiếp giữ bất động sản đó Vídụ: nhà ở xây dựng xong nhưng chưa ở, bên nhận cầm cố trực tiếp quản lí ngôi nhàđó

Ngoài ra, đối tượng của cầm cố còn có thể là các quyền tài sản Tuy nhiêncác quyền tài sản này phải trị giá được bằng tiền, không bị tranh chấp và đượcphép giao dịch Theo quy định tại Điều 322 Bộ luật dân sự năm 2005 thì người cónghĩa vụ được dùng quyền tài sản phát sinh từ quyền tác giả, quyền sở hữu côngnghiệp, quyền đối với giống cây trồng, quyền đòi nợ, quyền được nhận số tiền bảohiểm đối với vật bảo đảm, quyền tài sản đối với phần vốn góp trong doanh nghiệp,quyền tài sản phát sinh từ hợp đồng và các quyền tài sản khác thuộc sỡ hữu củamình để cầm cố đảm bảo việc thực hiện nghĩa vụ dân sự

Trong thực tế có thể xẩy ra trường hợp người có nghĩa vụ dân sự phải dùngnhiều tài sản để cầm cố đảm bảo cho việc thực hiện một nghĩa vụ dân sự Trongtrường hợp đó thì mỗi tài sản đều được xác định là để đảm bảo thực hiện toàn bộ

nghĩa vụ, trừ khi các bên đã thỏa thuận mỗi tài sản đảm bảo thực hiện một phầnnghĩa vụ.

1.5 Quyền và nghĩa vụ của các bên trong quan hệ cầm cố

1.5.1 Quyền và nghĩa vụ của bên cầm cố tài sản

Nghĩa vụ của bên cầm cố tài sản được quy định tại Điều 330 Bộ luật dân sự năm

2005 theo đó bên cầm cố tài sản có những nghĩa vụ sau:

Thứ nhất, giao tài sản cầm cố cho bên nhận cầm cố theo đúng thỏa thuận

Giao tài sản cầm cố là việc chuyển giao quyền chiếm hữu từ bên cầm cố sang bênnhận cầm cố Khi thiết lập quan hệ cầm cố, các bên thỏa thuận việc giao, nhận tàisản cầm cố (về thời gian, địa điểm, phương thức…) thì bên cầm cố phải giao tàisản theo đúng cam kết, thỏa thuận

Nếu đối tượng của cầm cố là vật đặc định thì phải giao chính vật đó, còn nếu là vậtcùng loại thì phải giao đúng số lượng, chất lượng, chủng loại cho bên nhần cầm cố.Nếu đối tương của cầm cố là tài sản có đăng ký quyền sở hữu thì bên cầm cố phảigiao các giấy tờ chứng nhận quyền sở hữu tài sản cho bên nhận cầm cố

Thứ hai, báo cho bên nhận cầm cố về quyền của người thứ 3 đối với tài sản cầm

cố, nếu có, trong trường hợp không thông báo thì bên nhận cầm cố có quyền hủy hợp đồng cầm cố tài sản và yêu cầu bồi thường thiệt hại hoặc duy trì hợp đồng và chấp nhận quyền của người thứ ba đối với tài sản cầm cố.

Quyền của bên thứ ba đối với tài sản cầm cố được hiểu là quyền chủ quancủa một người khác đối với tài sản cầm cố mà quyền đó đã xuất hiện trước khi cácbên thỏa thuận về biện pháp cầm cố vì vậy khi tiến hành việc cầm cố, bên cầm cố

có nghĩa vụ thông báo cho bên nhận cầm cố về quyền của người thứ ba đối với tàisản cầm cố này Pháp luật không quy định rõ ràng về việc bên cầm cố phải thôngbáo cho người nhận cầm cố về quyền của người thứ ba đối với tài sản nào (miệng,văn bản ) nên bên cầm cố có thể thông báo cho bên nhận cầm cố bằng bất cứ hìnhthức nào Trong trường hợp bên cầm cố không thông báo cho bên nhận cầm cố thì

bên nhận cầm cố có quyền hủy hợp đồng cầm cố tài sản và yêu cầu bồi thườngthiệt hại hoặc duy trì hợp đồng và chấp nhận quyền của người thứ ba đối với tàisản cầm cố.

Thông thường, việc báo cho bên nhận cầm cố về quyền của người thứ ba đốivới tài sản cầm cố phải được thực hiện ngay sau khi xác lập cầm cố, bởi quyền củangười thứ ba sẽ gây ảnh hưởng đến giá trị của tài sản cầm cố - yếu tố quan trọngtrong viêc đảm bảo thực hiện nghĩa vụ chính

Thứ ba, thanh toán cho bên nhận cầm cố chi phí hợp lý để bảo quản, giữ gìn tài sản cầm cố trừ trường hợp có thỏa thuận khác

Việc thanh toán chi phí bảo quản, giữ gìn tài sản cầm cố vừa là nghĩa vụ củabên cầm cố, vừa là quyền của bên nhận cầm cố Trong quá trình giữ gìn và bảoquản tài sản cầm cố, bên nhận cầm cố đã bỏ ra các chi phí để bảo quản và giữ gìntài sản thì phải được thanh toán các chi phí đó, trừ trường hợp các bên thỏa thuậnkhác Thỏa thuận khác được hiểu là bên cầm cố không phải chịu chi phí này hoặcchi phí đó đã được tính vào nghĩa vụ của bên cầm cố với bên nhận cầm cố trongquan hệ nghĩa vụ chính hoặc không phải trả chi phí bảo quản tài sản cầm cố

Quyền của bên cầm cố tài sản

Các quyền của bên cầm cố tài sản được quy định tại Điều 331 Bộ luật dân sựnăm 2005 theo đó bên cầm cố tài sản có các quyền sau:

Thứ nhất, yêu cầu bên nhận cầm cố đình chỉ việc sử dụng tài sản cầm cố nếu do sử dụng mà tài sản cầm cố có nguy cơ bị bị mất giá trị hoặc giảm sút giá trị.

Trong trường hợp các bên có thỏa thuận về việc bên nhận cầm cố có quyền khaithác công dụng của tài sản cầm cố, hưởng hoa lợi, lợi tức từ tài sản cầm cố mà bênnhận cầm cố làm tài sản cầm cố bị mất đi giá trị hoặc giảm sút giá trị thì bên cầm

cố có quyền yêu cầu bên nhận cầm cố đình chỉ ngay việc sử dụng tài sản cầm cố

Thứ hai, được bán tài sản cầm cố nếu được bên nhận cầm cố đồng ý

Dù tài sản cầm cố là do bên nhận cầm cố giữ thì quyền sở hữu vật cầm cốvẫn thuộc bên cầm cố Do vậy, quyền định đoạt tài sản cầm cố vẫn thuộc bên cầmcố; nếu bên cầm cố đồng ý thì bên nhận cầm cố mới có quyền bán tài sản cầm cố

Thứ ba, được thay thế tài sản cầm cố bằng một tài sản khác nếu có thỏa thuận Đối tượng cầm cố có thể được thay thế bằng một tài sản có giá trị khác: cao

hoặc thấp hơn giá trị của tài sản cầm cố ban đầu, tùy thuộc vào thỏa thuận của cácbên trên tinh thần tuân thủ nguyên tắc tự do, tự nguyện cam kết

Thứ tư, yêu cầu bên nhận cầm cố giữ tài sản cầm cố trả lại tài sản cầm cố khi nghĩa vụ được bảo đảm bằng cầm cố chấm dứt

Mục đích cơ bản của cầm cố là bảo đảm việc thực hiện nghĩa vụ và chỉ đặt

ra khi khi nghĩa vụ chưa được thực hiện Vì vậy, khi bên cầm cố đã thực hiệnđúngvà đủ nghĩa vụ thì người nhận cầm cố phải trả lại tài sản cầm cố và bên cầm

cố có quyền yêu cầu bên nhận cầm cố trả lại tài sản cầm cố cho mình, trong trườnghợp tài sản cầm cố có đăng kí quyền sở hữu thì bên cầm cố có quyền yêu cầu bênnhận cầm cố phải trả giấy tờ đó cho mình khi nghĩa vụ đã hoàn thành

Thứ năm, yêu cầu bên nhận cầm cố bồi thường thiệt hại xảy ra đối với tài sản cầm cố.

Về nguyên tắc chung, người nào gây thiệt hại thì sẽ phải có trách nhiệm bồithường Do đó, nếu người nhận cầm cố gây thiệt hại đối với tài sản cầm cố thì bêncầm cố có quyền yêu cầu bên nhận cầm cố phải bồi thường thiệt hại do hành vi viphạm của mình gây ra Nguyên tắc này cũng được áp dụng đối với người thứ bagiữ tài sản cầm cố Nếu người thứ ba là người nhận giữ tài sản cầm cố thông quamột hợp đồng với bên nhận cầm cố thì bên nhận cầm cố vẫn phải bồi thường thiệthại cho bên cầm cố nếu tài sản bị hư hỏng, mất mát

1.5.2 Quyền và nghĩa vụ của bên nhận cầm cố tài sản

Nghĩa vụ của bên nhận cầm cố tài sản

Các nghĩa vụ của bên nhận cầm cố tài sản được pháp luật quy định tại Điều

332 Bộ luật dân sự 2005 theo đó bên nhận cầm cố tài sản có các nghĩa vụ sau đây:

Thứ nhất, Bảo quản, giữ gìn tài sản cầm cố, nếu làm mất mát hoặc hư hỏng tài sản cầm cố thì phải bồi thường thiệt hại cho bên cầm cố

Việc người nhận cầm cố chiếm hữu tài sản cầm cố trong một thời hạn nhấtđịnh làm xuất hiện ở người đó nghĩa vụ bảo quản, giữ gìn tài sản trong suốt thờigian chiếm hữu Dù tài sản đó là của người khác nhưng người nhận cầm cố phảicoi như là của chính mình mà bảo quản, giữ gìn cẩn thận Một người không bảoquản tài sản của mình dẫn đến thiệt hại đối với tài sản phải tự gánh chịu thiệt hại

Vì thế, nếu bên nhận cầm cố làm mất hoặc làm hư hỏng tài sản cầm cố thì họ phảibồi thường thiệt hại cho bên cầm cố tài sản

Thứ hai, không được bán, trao đổi, tặng, cho, cho thuê, cho mượn tài sản cầm cố; không được đem tài sản cầm cố để bảo đảm cho việc thực hiện nghĩa vụ khác.

Người nhận cầm cố có quyền chiếm hữu đối với tài sản cầm cố Vì vậy,trong thời hạn cầm cố nếu họ thực hiện các hành vi nói trên sẽ bị coi là thực hiệnhành vi bất hợp pháp và người cầm cố có thể đòi lại tài sản ở người đang thực tếchiếm hữu, dù rằng đó là tài sản mà mình đã đem đi cầm cố Tuy nhiên, các hành

vi nói trên sẽ được coi là hợp pháp nếu có là thỏa thuận hoặc đó là nội dung củabiện pháp xử lí tài sản cầm cố, được người nhận cầm cố thực hiện sau khi đến hạn

mà nghĩa vụ không được thực hiện, thực hiện không đúng hoặc không đầy đủ

Thứ ba, không được khai thác công dụng, hưởng hoa lợi, lợi tức từ tài sản cầm cố nếu không được bên cầm cố đồng ý

Người nhận cầm cố không phải là chủ sở hữu của tài sản cầm cố Vì vậy,ngoài quyền chiếm hữu ra họ không có quyền năng nào khác nếu không được chủ

sở hữu của tài sản đồng ý và cho phép Về nguyên tắc, hành vi “không” khai tháccông dụng tài sản là một nghĩa vụ của người nhận cầm cố Tuy nhiên, nếu có sự

thỏa thuận và đồng ý của bên cầm cố thì việc khai thác công dụng, hưởng hoa lợi,lợi tức từ tài sản lại là quyền của bên nhận cầm cố.

Thứ tư, trả lại tài sản cầm cố khi nghĩa vụ bảo đảm bằng cầm cố chấm dứt hoặc được thay thế bằng một biện pháp bảo đảm khác

Cầm cố chỉ là một nghĩa vụ phụ được đặt ra bên cạnh một nghĩa vụ chính đểbảo đảm thực hiện nghĩa vụ chính Khi nghĩa vụ chính chấm dứt, biện pháp cầm cố

sẽ trở lên không cần thiết nữa Vì vậy, ngay sau khi nghĩa vụ chính chấm dứt thìngười nhận cầm cố phải trả lại tài sản cho bên cầm cố đúng với tình trạng như lúcnhận vật cầm cố Thông thường, tài sản cầm cố là những vật đặc định, vì ngườinhận cầm cố phải trả lại chính tài sản mà họ đã nhận Nếu tài sản là vật cùng loạithì bên nhận cầm cố phải trả lại tài sản đó đúng chất lượng, đủ số lượng, trọnglượng như đã nhận Ngoài ra, nếu các bên đã thỏa thuận biện pháp bảo đảm khác

để thay thế biện pháp cầm cố thì kể từ thời điểm được coi là thay thế, người nhậncầm cố phải trả lại tài sản cầm cố cho người cầm cố

Quyền của bên cầm cố tài sản

Theo quy định tại Điều 333 Bộ luật dân sự 2005 thì bên nhận cầm cố có cácquyền sau:

Thứ nhất, có quyền yêu cầu người chiếm hữu, sử dụng trái pháp luật tài sản cầm cố hoàn trả tài sản đó.

Đây là quyền của người nhận cầm cố nói riêng đồng thời cũng là quyền củangười chiếm hữu hợp pháp nói chung đối với một tài sản Với tư cách là ngườichiếm hữu hợp pháp tài sản cầm cố, người nhận cầm cố có quyền đòi lại vật đó ởbất cứ người nào Quyền này thực chất là một yếu tố trong nội dung của quyến sởhữu mà người cầm cố đã chuyển giao cùng với việc chuyển giao tài sản cho ngườinhận cầm cố Vì vậy, quyền yêu cầu hoàn trả tài sản là một quyền tuyệt đối (người

nhận cầm cố có quyền yêu cầu bất kì người nào khi người đó chiếm hữu trái pháp

luật tài sản cầm cố)

Thứ hai, yêu cầu xử lí tài sản cầm cố theo phương thức đã thỏa thuận hoặc theo quy định của pháp luật để thực hiện nghĩa vụ, nếu bên cầm cố không thực hiện, thực hiện không đúng nghĩa vụ hoặc không đầy đủ.

Yêu cầu này chỉ được đặt ra khi đến thời hạn mà nghĩa vụ chính không đượcthực hiện hoặc thực hiện không đúng, nhằm qua đó để được thỏa mãn quyền đượcthanh toán các khoản lợi ích vật chất của người nhận cầm cố

Thứ ba, được thanh toán các chi phí bảo quản tài sản cầm cố hợp lí khi trả lại tài sản cho bên cầm cố.

Trong thời hạn giữ tài sản cầm cố, người chiếm hữu tài sản phải bảo quản,giữ gìn để tài sản không hư hỏng, mất mát Tuy nhiên, khi người nhận cầm cố phải

bỏ ra các chi phí để bảo quản tài sản thì thực chất là họ đã thực hiện một công việcthay cho bên cầm cố (thực hiện việc bảo dưỡng, duy trì tài sản thay cho chủ sở hữucủa nó) Vì vậy, họ có quyền yêu cầu người cầm cố thanh toán lại cho mình cáckhoản chi phí cần thiết trong việc bảo quản, giữ gìn tài sản Việc thanh toán cáckhoản chi phí này được tiến hành cùng thời điểm với việc thanh toán món nợ trongnghĩa vụ chính và trả lại tài sản cầm cố

Ngoài các quyền được quy định tại Điều 333 Bộ luật dân sự 2005 bên nhậncầm cố còn có các quyền khác được quy định tại Điều 19 Nghị định số163/2006/NĐ-CP ngày 29 tháng 12 năm 2006 Nghị định Chính phủ quy định vềgiao dịch đảm bảo (sau đây gọi chung là Nghị định 163/2006/NĐ-CP) Theo đó

bên nhận cầm cố tài sản còn có các quyền sau: “Trong trường hợp nhận cầm cố vận đơn theo lệnh, vận đơn vô danh (bộ vận đơn đầy đủ) theo quy định tại Điều 89

Bộ luật Hàng hải Việt Nam thì bên nhận cầm cố có quyền đối với hàng hóa ghi trên vận đơn đó; Trong trường hợp nhận cầm cố thẻ tiết kiệm thì bên nhận cầm cố

có quyền yêu cầu tổ chức nhận tiền gửi tiết kiệm phong toả tài khoản tiền gửi tiết kiệm của bên cầm cố; Trong trường hợp nhận cầm cố giấy tờ có giá thì bên nhận cầm cố có quyền yêu cầu người phát hành giấy tờ có giá hoặc Trung tâm Lưu ký

chứng khoán đảm bảo quyền giám sát của bên nhận cầm cố đối với giá trị tài sản

ghi trên giấy tờ đó; Trong trường hợp người phát hành giấy tờ có giá hoặc Trung

tâm Lưu ký chứng khoán vi phạm cam kết đảm bảo quyền giám sát của bên nhận

cầm cố thì phải chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại tương ứng với phần giá trị tài sản ghi trên giấy tờ đó bị giảm sút, trừ trường hợp có thoả thuận khác”.

1.6 Xử lý tài sản cầm cố và những điều cần biết khi mua tài sản cầm cố

1.6.1 Nguyên tắc xử lý tài sản cầm cố

Nguyên tắc xử lý tài sản cầm cố trong trường hợp bên cầm cố vi phạm hợpđồng cũng giống như cách thức xử lý tài sản của các loại hình đảm bảo thực hiệnnghĩa vụ dân sự khác và được quy định tại Điều 58 Nghị định 163/2006/NĐ-CP

+ Trước thời điểm xử lý tài sản bảo đảm mà bên bảo đảm thực hiện đầy đủnghĩa vụ của mình đối với bên nhận bảo đảm và thanh toán các chi phí phát sinh doviệc chậm thực hiện nghĩa vụ thì có quyền nhận lại tài sản đó, trừ trường hợp phápluật có quy định khác về thời điểm được nhận lại tài sản bảo đảm trước khi xử lý

+ Trong trường hợp tài sản được dùng để bảo đảm thực hiện một nghĩa vụthì việc xử lý tài sản đó được thực hiện theo thoả thuận của các bên; nếu không cóthoả thuận thì tài sản được bán đấu gia theo quy định của pháp luật

+ Trong trường hợp tài sản được dùng để bảo đảm thực hiện nhiều nghĩa vụthì việc xử lý tài sản đó được thực hiện theo thoả thuận của bên bảo đảm và cácbên cùng nhận bảo đảm; nếu không có thoả thuận hoặc không thoả thuận được thìtài sản được bán đấu giá theo quy định của pháp luật

+ Việc xử lý tài sản bảo đảm phải được thực hiện một cách khách quan,công khai, minh bạch, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của các bên tham giagiao dịch bảo đảm, cá nhân, tổ chức có liên quan và phù hợp với các quy định tạiNghị định này

+ Người xử lý tài sản bảo đảm là bên nhận bảo đảm hoặc người được bênnhận bảo đảm ủy quyền, trừ trường hợp các bên tham gia giao dịch bảo đảm cóthoả thuận khác.

+ Việc xử lý tài sản bảo đảm để thu hồi nợ không phải là hoạt động kinhdoanh tài sản của bên nhận bảo đảm

1.6.2 Xử lý tài sản cầm cố

Thời điểm xử lý tài sản cầm cố

Trường hợp đã đến hạn thực hiện nghĩa vụ dân sự mà bên cầm cố khôngthực hiện hoặc thực hiện nghĩa vụ không đúng nghĩa vụ đã thỏa thuận thì bên nhậncầm cố có quyền xử lý tài sản cầm cố để bù đắp cho mình các khoản lợi ích mà bênkia không thực hiện thực hiện không đúng hoặc không đầy đủ nghĩa vụ của mình

Theo quy định tại Điều 336 Bộ luật dân sự 2005 quy định về xử lý tài sản

cầm cố quy định: “Trường hợp đã đến hạn thực hiện nghĩa vụ dân sự mà bên có nghĩa vụ không thực hiện hoặc thực hiện nghĩa vụ không đúng thoả thuận thì tài sản cầm cố được xử lý theo phương thức do các bên đã thoả thuận hoặc được bán đấu giá theo quy định của pháp luật để thực hiện nghĩa vụ Bên nhận cầm cố được

ưu tiên thanh toán từ số tiền bán tài sản cầm cố”.Trong một số trường hợp mặc dù

chưa đến hạn thực hiện nghĩa vụ của chủ thể cầm cố nhưng tài sản vẫn bị xử lý,

điều này được quy định tại Khoản 2 Điều 56 Nghị định 163/2006/NĐ-CP “Bên có nghĩa vụ phải thực hiện nghĩa vụ được bảo đảm trước thời hạn do vi phạm nghĩa

vụ theo thoả thuận hoặc theo quy định của pháp luật” Trường hợp pháp luật có

quy định khác ở đây là trường hợp được quy định trong nghị định này hoặc ở vănbản quy phạm pháp luật khác ví dụ trường hợp xử lý tài sản đảm bảo trong trườnghợp phá sản theo quy định của pháp luật về phá sản doanh nghiệp

Xử lý tài sản cầm cố trong trường hợp có nhiều tài sản cầm cố

Trong trường hợp có nhiều tài sản cầm cố để thực hiện một nghĩa vụ dân sựthì việc xử lý tài sản cầm cố được thực hiện theo quy định tại Điều 337 Bộ luật dân

sự 2005 theo quy định này thì: “Trong trường hợp tài sản được dùng để cầm cố cónhiều vật thì bên nhận cầm cố được chọn tài sản cụ thể để xử lý, trừ trường hợp cóthoả thuận khác Bên nhận cầm cố chỉ được xử lý số tài sản cần thiết tương ứng vớigiá trị của nghĩa vụ được bảo đảm; nếu xử lý quá số tài sản cần thiết và gây ra thiệthại cho bên cầm cố thì phải bồi thường thiệt hại cho bên cầm cố”.

Thanh toán tiền bán tài sản cầm cố

Tiền bán tài sản cầm cố được sử dụng để thanh toán nghĩa vụ cho bên nhậncầm cố sau khi trừ chi phí bảo quản, bán tài sản và các chi phí cần thiết khác cóliên quan để xử lý tài sản cầm cố; trong trường hợp nghĩa vụ được bảo đảm làkhoản vay thì thanh toán cho bên nhận cầm cố theo thứ tự nợ gốc, lãi, tiền phạt,tiền bồi thường thiệt hại nếu có; nếu tiền bán còn thừa thì phải trả lại cho bên cầmcố; nếu tiền bán còn thiếu thì bên cầm cố phải trả tiếp phần còn thiếu đó

Chấm dứt cầm cố tài sản

Việc cầm cố tài sản chấm dứt trong các trường hợp sau đây:

+ Nghĩa vụ được bảo đảm bằng cầm cố chấm dứt;

+ Việc cầm cố tài sản được huỷ bỏ hoặc được thay thế bằng biện pháp bảođảm khác;

+ Tài sản cầm cố đã được xử lý;

+ Theo thoả thuận của các bên

Trả lại tài sản cầm cố

Khi việc cầm cố tài sản chấm dứt theo quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều

339 của Bộ luật Dân sự 2005 thì tài sản cầm cố, giấy tờ chứng nhận quyền sở hữuđược trả lại cho bên cầm cố Hoa lợi, lợi tức thu được từ tài sản cầm cố cũng đượctrả lại cho bên cầm cố, nếu không có thoả thuận khác

Như vậy, qua tìm hiểu các vấn đề lý luận về hợp đồng cầm cố tài sản chúng

ta có thể thấy các quy định về hoạt động cầm cố tài sản đã khá chặt chẽ, đảm bảoquyền và nghĩa vụ cho mỗi bên trong quan hệ cầm cố tài sản, điều quan trọng là

các cơ quan chức năng, những người có thẩm quyền sẽ quản lý hoạt động cầm cốtài sản như thế nào mà thôi.

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG CẦM CỐ TÀI SẢN CỦA SINH VIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ VINH

2.1 Thực trạng hoạt động cầm cố tài sản của sinh viên trường đại học Vinh tại các của hiệu cầm đồ trên địa bàn thành phố Vinh.

Có thể nói hoạt động cầm cố tài sản của sinh viên được tiến hành phần lớn

và chủ yếu tại các cửa hiệu cầm đồ trên địa bàn Để có thể đi vào phân tích kỹ từngyếu tố trong hoạt động cầm đồ, nhóm đi vào nghiên cứu từng vấn đề cụ thể như:chủ thể nhận cầm cố (các của hiệu cầm đồ); đối tượng tài sản cầm đồ; lãi suất vaytrong hợp đồng chính mà các bên thỏa thuận cầm đồ để đảm bảo

2.1.1 Người nhận cầm cố.

Khi quản lý tài sản, người cầm cố phải chuyển tài sản đó để cho người nhậncầm cố quản lý và sử dụng Người nhận cầm cố đa phần là chủ các hiệu cầm đồ.Hiệu cầm đồ là loại hình kinh doanh dịch vụ cho vay vốn thông qua việc cung cấpcác khoản vay bảo hàng cho khách hàng trên cơ sở cầm cố,theo đó khách hàng sẽđược nhận một khoản tiền vay,bù lại họ phải ký cược các tài sản của họ được sửdụng làm tài sản cầm cố hoặc sử dụng các giấy tờ có giá để câm cố ký gửi Nhữngloại hình cửa hàng này thường do một cá nhân (ông bà chủ tiệm) đứng ra tổ chức

Theo như số liệu thống kê thì đến tháng 03/06/2014, trên địa bàn thành phố

Vinh – Tỉnh Nghệ An có 392cơ sở dịch vụ cầm đồ có đăng ký kinh doanh Ngoài

ra còn có hàng chục cơ sở khác trá hình dưới các hình thức như dịch vụ Internet,game Nhiều nhất trong số đó tập trung xung quanh các trường đại học, cao đẳng,trung học chuyên nghiệp Riêng những địa bàn trọng điểm tập trung nhiều sinhviên, học sinh sinh sống như phường Bến Thủy, Trung Đô, Hà Huy Tập, HưngLộc… mỗi nơi có chừng 20 – 30 cơ sở dịch vụ cầm đồ 1

Theo con số thống kê của nhóm, trong vòng bán kính 500m quanh địa phậnTrường Đại học Vinh hiện nay có gần 100 hiệu cầm đồ đang hoạt động Các cửahiệu này nằm san sát, chen chúc nhau, điển hình như trên đường Nguyễn Văn Trỗi(K11 Bến Thủy, đoạn đi qua trường đại học), trong khoảng chiều dài 350m có đến

9 hiệu cầm đồ đang hoạt động; hay như trên đường Bạch Liêu cứ cách khoảng 20mlại có một tiệm cầm đồ Mỗi ngày, có khoảng 25-30 lượt khách hàng vào đây đểcầm cố tài sản, trong đó phần lớn là sinh viên…

Các cửa hiệu cầm đồ phải hoạt động theo quy định cụ thể trong lĩnh vực đặcthù Cụ thể là được quy định tại Nghị định số 72/2009/NĐ-CP của Chính phủ quyđịnh điều kiện về ANTT đối với một số ngành nghề kinh doanh có điều kiện

Hiện nay hoạt động kinh doanh cầm đồ đang rất khó quản lý bởi sự khókhăn, phức tạp do các quy định của nhà nước còn bộc lộ nhiều kẽ hở Trên thực tế,

http://baonghean.vn/an-ninh-quoc-phong/an-ninh-trat-tu/201310/van-nan-cam-do-trong-hoc-sinh-sinh-vien-rất nhiều chủ cơ sở kinh doanh không trực tiếp đứng tên kinh doanh, mà sử dụngngười làm thuê đứng tên trong giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh nhằm tránh sựkiểm soát của cơ quan quản lý, tránh xem xét trách nhiệm khi có vụ việc xảy ra.Dịch vụ cầm ký cược tài sản không có hợp đồng hoặc có hợp đồng nhưng khôngthực hiện việc trả lãi theo quy định; tài sản cầm cố ký cược để tại kho bãi khôngcùng địa điểm giao dịch hoặc bên nhận cầm đồ gửi nhà họ hàng, người thân gâykhó khăn cho công tác quản lý, kiểm tra của cơ quan chức năng Bên cạnh đó, hồ

sơ cầm cố ký cược biến tướng dưới dạng cho vay với lãi suất cao Liên quan đếnhoạt động cầm đồ tiềm ẩn các hoạt động phạm pháp, như: bảo kê, hành hung, đòi

nợ thuê, cưỡng đoạt tài sản, siết nợ, bắt giữ người trái pháp luật

Theo quy định của Nhà nước, cầm đồ là một loại hình kinh doanh có điềukiện Trong đó ngoài có giấy phép về đăng ký kinh doanh thì cần phải có giấychứng nhận đủ điều kiện về an ninh trật tự do đơn vị công an có thẩm quyền cấp.Tuy nhiên hiện nay, chúng ta đang làm theo quy trình ngược, nghĩa là có giấy phéprồi mới xin giấy chứng nhận đủ điều kiện – ông Nguyễn Văn Kha, Phó đội trưởngĐội Quản lý hành chính, Công an Thành phố Vinh cho biết Điều đó gây khó chocác cơ quan công an hoặc đặt cơ quan công an vào sự “đã rồi”.(1)

Theo Thông tư số 33/2010/TT-BCA, khi thực hiện dịch vụ cầm đồ ký cược,chủ cơ sở kinh doanh phải lập hợp đồng theo quy định Người đến cầm đồ, thếchấp phải xuất trình CMND hoặc hộ chiếu còn giá trị sử dụng để chủ cơ sở kiểmtra, đối chiếu và photocopy lưu lại tại cơ sở Không được nhận cầm đồ đối vớihàng hóa, tài sản không rõ nguồn gốc hoặc tài sản do các hành vi vi phạm phápluật mà có Khi có nghi ngờ hàng hóa, tài sản do phạm tội mà có phải thông báongay với cơ quan công an có thẩm quyền kiểm tra, xử lý

Thế nhưng, qua “thực tế” tại nhiều cửa hàng cầm đồ tại TP Vinh, đa số cáctiệm cầm đồ không yêu cầu bên cầm cố xuất trình CMND, hộ chiếu, hay lập hợpđồng nói gì đến khách hàng chứng minh được quyền sở hữu với tài sản cầm đồ

Thậm chí còn không ghi tên bên cầm cô (hoặc người đi cầm khai tên giả) vào tờbiên nhận, ghi loại tài sản, số tiền và thời gian cầm đồ Khả năng trả nợ của kháchcũng không thành vấn đề Để đảm bảo con nợ quay trở lại trả nợ, các chủ cơ sở nàychỉ quan tâm đến định giá hàng cầm với giá rất thấp nên khách không chuộc vẫnkhông ảnh hưởng đến tài chính của các chủ tiệm mà còn bán được giá khi thanh lýhàng quá hạn.

Còn nhiều cửa hiệu cầm đồ thực hiện đúng các nguyên tắc, đó là việc cầm

cố tài sản phải được lập thành văn bản, có thể lập thành văn bản riêng hoặc ghitrong hợp đồng chính Tuy nhiên, trong giấy biên nhận cầm đồ chỉ đề thông tinchung và đặc điểm của tài sản cầm cố chứ không đề cập đến vấn đề lãi suất đượctính như thế nào? Quy định ra sao? Cách tính lãi suất ở đây chỉ được thỏa thuậnbằng miệng, chứ không được thể hiện bằng văn bản Liệu có sự chênh lệch giữathực tế và quy định của pháp luật về lãi suất cho vay hay không? Cán bộ ngànhthuế sẽ dựa vào đâu để tính thuế cho cửa hiệu cầm đồ một cách chính xác? Nhànước liệu có bị thất thu về thuế?

Đối với những hàng hóa, tài sản cầm đồ thuộc sở hữu của người thứ ba phải

có giấy ủy quyền hợp lệ của chủ sở hữu Không được nhận cầm đồ đối với hànghóa, tài sản không rõ nguồn gốc hoặc tài sản do các hành vi vi phạm pháp luật mà

có Khi có nghi ngờ hàng hóa, tài sản do phạm tội mà có, chủ tiệm phải thông báongay với cơ quan công an có thẩm quyền kiểm tra, xử lý Tuy đã có quy định rõràng, song trên thực tế do việc quản lý còn khá lỏng lẻo nên các chủ tiệm vẫn cốtình lách luật để trục lợi Lợi dụng việc dịch vụ cầm đồ chưa có quy định mức lãisuất cho vay cụ thể Hầu hết các chủ tiệm cầm đồ khi cầm cố các loại tài sản, đềuthỏa thuận miệng với khách, chỉ ghi vào hợp đồng giá trị phần trăm thấp, để đốiphó với cơ quan chức năng Trong khi, mỗi tài sản cầm cố tiền lãi được tính từ 5-15%/tháng đối với số tiền được cầm, tùy thuộc vào khách quen hay lạ Cho vay lãi

suất càng cao thì chủ tiệm càng lợi, ngoài số tiền lời nhiều, còn dễ xảy ra khả năngkhách sẽ không lấy lại tài sản thế chấp, đến khi hoá giá các chủ tiệm sẽ rất được lợi.

Ngoài ra, theo Nghị định số 24/2012/NĐ-CP của Chính phủ ban hành ngày3-4-2012 về hoạt động quản lý kinh doanh vàng thì một số cửa hiệu cầm đồ hiệnđang vi phạm nghị định này Cầm đồ vàng là một trong những hình thức hoạt độngkinh doanh vàng Nhờ nhận cầm đồ vàng mà cửa hàng có phát sinh lợi nhuận Đây

là hành vi vi phạm trong hoạt động kinh doanh vàng, được ghi trong các mục 4 và

6, Điều 19, chương VI của Nghị định số 24/2012/NĐ-CP: "Sử dụng vàng làm phương tiện thanh toán (mục 4) Hoạt động kinh doanh vàng khác khi chưa được Thủ tướng Chính phủ cho phép và Ngân hàng nhà nước cấp giấy phép (mục 6)".

Dù vi phạm như vậy, nhưng hầu hết các cửa hàng cầm đồ đều rất công khai việc viphạm của mình ngay trên biển hiệu, nhận cầm đồ vàng Hiện nay, cầm cố vàng cholợi nhuận cao Các chủ hiệu cầm đồ không cần quan tâm đến nguồn gốc của vàng,người cầm cố là ai Họ chỉ kiểm tra và định giá tài sản cầm cố Trong những dâychuyền vàng, lắc vàng … đem đi cầm cố, chắc chắn có những tang vật của các vụcướp giật, trộm cắp

Trên thực tế, hoạt động kinh doanh dịch vụ cầm đồ thuộc danh mục cácngành nghề kinh doanh có điều kiện Tuy nhiên, các quy định điều kiện về quản lýđối với loại hình này còn đơn giản, chưa thực sự điều chỉnh những quan hệ tronghoạt động kinh doanh nên còn nhiều kẽ hở mà người kinh doanh và người tham gia

sử dụng dịch vụ lợi dụng Ngoài quy định tại Nghị định 72 quy định về điều kiệnANTT đối với một số ngành, nghề kinh doanh có điều kiện thì không có quy địnhnào khác quản lý đối với loại hình này, nhất là quy định về lãi suất cho vay

Bên cạnh đó, chế tài xử phạt chưa hợp lý phần nào làm gia tăng những biến

tướng trong dịch vụ cầm đồ Theo Nghị định số 167/2013/NĐ-CP: cầm cố, thế chấp tài sản mà không có hợp đồng theo quy định bị phạt tiền từ 2-5 triệu đồng; hành vi cầm cố tài sản do trộm cắp, lừa đảo, chiếm đoạt hoặc do các hành vi vi

phạm pháp luật khác mà có bị phạt từ 5-15 triệu đồng; hành vi nhận gửi tiền, cầm

đồ, cho vay tại sòng bạc, nơi đánh bạc khác bị phạt từ 2-5 triệu đồng… Như vậy,

chế tài xử phạt ở mức này không có tính răn đe cao đối với người có hành vi viphạm Do mức xử phạt quá ít so với lợi nhuận từ việc cầm đồ gian mang lại nêncửa hiệu cầm đồ được mở rất nhiều trên địa bàn thành phố

Nếu không quản lý dịch vụ cầm đồ hợp lý thì một lượng lớn dòng tiền đượcđưa vào hoạt động kinh doanh cầm đồ, nơi có thể trở thành mầm mống cho cáchoạt động "tín dụng đen" Nên chăng cần có phương thức tổ chức để những nhàquản lý, các cấp chính quyền địa phương cần có những biện pháp kiểm soát, quản

lý "dòng tiền" của hình thức kinh doanh cầm đồ để phát huy các mặt tích cực của

nó, góp phần phát triển kinh tế đất nước

Có thể nói, cách thức hoạt động của các tiệm cầm đồ còn nhiều khuất tất, tàisản được cầm cố không xác định nguồn gốc, quy định lãi suất cho vay tuỳ thuộcvào từng chủ tiệm, cộng với đó là thái độ nhắm mắt làm ngơ của các chủ tiệm đãbiến không ít điểm cầm đồ thành nơi tiêu thụ của gian…

2.1.2 Người cầm cố tài sản

Khách hàng chủ yếu của các tiệm cầm đồ này phần lớn là học sinh, sinh viên

Theo thống kê của Phòng Công tác HS - SV Trường ĐH Vinh, trong năm

2012, đã có 71 SV ở nhiều khoa của trường cắm thẻ, số tiền thấp nhất là 500.000đồng, cao nhất là 6.000.000 đồng Sở dĩ các hiệu cầm đồ phần lớn cầm thẻ sinhviên bởi tấm thẻ này rất quan trọng Không có nó, sinh viên không thể đi thi hoặcxin bất cứ giấy tờ nào của nhà trường

Đợt thanh kiểm tra vào tháng 9/2013 của Đội Quản lý hành chính, công anthành phố Vinh cũng cho thấy, trong số 9 vụ việc bị xử lý về vi phạm kinh doanhcầm đồ thì tài sản cầm cố bị phát hiện nhiều nhất vẫn là các loại giấy tờ liên quanđến cá nhân, trong đó có 358 thẻ sinh viên, 411 giấy chứng minh nhân dân, 48

bằng lái xe, 23 giấy đăng ký lái xe, 23 sổ vay tiền Đối tượng học sinh, sinh viênđến giao dịch ở tiệm cầm đồ chiếm một số lượng lớn

Căn cứ vào đợt khảo sát gần đây nhất của chúng tôi với 300 sinh viên Đạihọc Vinh bao gồm cả nam và nữ với 27% là sinh viên năm nhất, 11,6 % sinh viênnăm hai, 38.3% sinh viên năm ba, 16.6% sinh viên năm tư và 6.5 % sinh viên nămthứ năm Kết quả cho thấy có đến 14% sinh viên là hiểu rất rõ về dịch vụ cầm đồ.Đặc biệt có tới 75% sinh viên được hỏi cho biết là họ có quen hoặc biết một sốngười đã đi cầm đồ Đặc biệt đáng báo động là kết quả khảo sát còn cho thấy 22%sinh viên đã đi cầm đồ từ một lần trở lên

Ngoài ra khi chúng tôi hỏi sinh viên đi cầm đồ vì mục đích gì thì có 4% sinhviên vì mục đích kinh doanh, 6% sinh viên vì trang trải học tập, 25% vì giải trí,52% sinh viên vì sinh hoạt cá nhân và 13% sinh viên dành cho những mục đíchkhác Điều này cho thấy rằng đa số sinh viên tới hiệu cầm đồ là nhằm có tiền đểphục vụ các nhu cầu cá nhân

Cũng trong cuộc khảo sát này chúng tôi biết rằng 39% sinh viên để lại thẻ ởhiệu cầm đồ để vay một số tiền nhất địnhlà thẻ sinh viên và chứng minh thư nhândân Và điều đáng để chúng ta quan tâm là 24% sinh viên được hỏi cho rằng việcsinh viên đi cầm đồ để phục vụ nhu cầu giải trí là điều bình thường Điều này chothấy việc đáng báo động về tư tưởng hưởng thụ trong tâm lý sinh viên

2.1.3 Tài sản cầm cố

Theo điều 326 BLDS năm 2005 thì cấm cố tài sản là việc một bên giao tàisản thuộc quyền sở hữu của mình cho bên kia để bảo đảm thực hiện nghĩa vụ Tàisản bảo đảm có thể là vật (Điều 320 BLDS 2005); tiền, giấy tờ có giá (Điều

321 Bộ luật dân sự năm 2005) hoặc quyền tài sản (Điều 322 BLDS 2005)

Theo điều 321, 326 BLDS năm 2005, Nghị định 73/2010/NĐ-CP của Chínhphủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh và trật tự, an toàn

xã hội Điều 321 BLDS quy định về tiền, giấy tờ có giá dùng để bảo đảm thực hiện

nghĩa vụ dân sự “ Tiền, trái phiếu, cổ phiếu, kỳ phiếu và giấy tờ có giá khác được dùng để bảo đảm thực hiện nghĩa vụ dân sự”

Thẻ sinh viên không phải tải sản có thể dùng để cầm cố vay tài sản Đây làgiấy giờ liên quan đến quyền nhân thân nên không được phép Trên thực tế thì tìnhtrạng dùng bằng đại học hay thẻ sinh viên cầm cố vay tải sản vẫn xảy ra Pháp luậtchưa quy định cụ thể nhưng cũng không công nhận giao dịch này Hành vi của cácbạn chưa đủ điều kiện để chưa thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự được Nếu bênnhận cầm đồ có yêu cầu tòa giải quyết để đòi lại tài sản thì tòa án cũng không giảiquyết được Những hành vi cầm cố, thế chấp thẻ sinh viên, bằng đại học hay chứngminh thư nhân dân pháp luật đều không công nhận

Theo điểm c khoản 3 điều 12 Nghị định 73/2010/NĐ-CP quy định về hành

vi vi phạm quy định về cấp và quản lý, sử dụng giấy chứng minh nhân dân và cácgiấy tờ tùy thân thì hành vi vi phạm quy định về cấp và quản lý, sử dụng giấychứng minh nhân dân và các giấy tờ tùy thân có thể bị xử lý vi phạm hành chính.Nhưng văn bản này đã hết hiệu lực, văn bản mới thay thế văn bản này thì chỉ đềcập tới vấn đề xử lý vi phạm trong việc sử dụng chứng minh thư nhân dân

Nhưng thực trạng hiện nay lại cho thấy ngoài những tài sản cá nhân nhưbằng cấp 3, bằng tốt nghiệp đại học Nó phụ thuộc vào người nhận cầm cố và bêncầm cố

Hiện nay, xung quanh các trường đại học, cao đẳng hoặc những khu vực cónhiều sinh viên thuê trọ, các quán cầm đồ mở ra rất nhiều Để phục vụ sinh viên,những cửa hàng này không chỉ cho khách hàng “cầm đồ” mà còn cho kí cược cảgiấy tờ tùy thân nhất là cả thẻ sinh viên Qua quan sát ở khu vực dọc tuyến đườngBạch Liêu, nằm sát Trường đại học Vinh đã có hàng chục cửa hiệu trưng biển cầm

đồ Có thể nói, do nhiều hoàn cảnh, tác động khách quan khác nhau mà các nam,

nữ sinh viên mà các bạn sinh viên dù muốn hay không cũng phải đi cầm đồ kí cược