Tư tưởng hồ chí minh về giáo dục đạo đức cách mạng cho thanh niên và vận dụng ở trường cao đẳng an ninh nhân dân II trong giai đoạn hiện nay

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI NGUYỄN MINH PHƯƠNG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC CÁCH MẠNG CHO THANH NIÊN VÀ VẬN DỤNG Ở TRƯỜNG CAO ĐẲNG AN NIN

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

NGUYỄN MINH PHƯƠNG

TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC CÁCH MẠNG CHO THANH NIÊN VÀ VẬN DỤNG Ở TRƯỜNG CAO ĐẲNG AN NINH NHÂN DÂN II

TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ TRIẾT HỌC

HÀ NỘI - 2018

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

NGUYỄN MINH PHƯƠNG

TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC CÁCH MẠNG CHO THANH NIÊN VÀ VẬN DỤNG Ở TRƯỜNG CAO ĐẲNG AN NINH NHÂN DÂN II

TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY

Chuyên ngành: Triết Học

Mã số: 82 29 001 LUẬN VĂN THẠC SĨ TRIẾT HỌC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:

TS PHẠM DUY HOÀNG

HÀ NỘI - 2018

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình do chính tôi thực hiện, các số liệu được trích dẫn trong luận văn là hoàn toàn trung thực, đáng tin cậy và là kết quả của quá trình tiến hành khảo sát thực tế Những nội dung và kết luận trong luận văn mà tôi nghiên cứu chưa được công bố ở bất kể đâu Tôi xin chịu hoàn toàn trách nhiệm về công trình nghiên cứu của mình

Người làm luận văn

Nguyễn Minh Phương

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1 CHƯƠNG 1: TIỀN ĐỀ LÝ LUẬN, THỰC TIỄN VÀ NHỮNG NỘI DUNG

CƠ BẢN CỦA TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC CÁCH MẠNG CHO THANH NIÊN 7

1.1 Tiền đề lý luận và thực tiễn hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục đạo đức cách mạng cho thanh niên 71.1.1 Cơ sở kinh tế - xã hội hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh về thanh niên 71.1.2 Tiền đề lý luận hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh về thanh niên 141.2 Nội dung cơ bản trong tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục đạo đức cách mạng cho thanh niên 201.2.1 Quan niệm của Hồ Chí Minh về thanh niên 201.2.2 Đánh giá của Hồ Chí Minh về vị trí, vai trò của thanh niên 221.2.3 Nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục đạo đức cách mạng cho thanh niên 26

GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC CÁCH MẠNG CHO ĐOÀN VIÊN THANH NIÊN TRƯỜNG CAO ĐẲNG AN NINH NHÂN DÂN II TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY 37

2.1 Đặc điểm, tình hình và thực trạng công tác giáo dục đạo đức cách mạng cho đoàn viên thanh niên Trường Cao đẳng An ninh nhân dân II trong thời gian vừa qua 372.1.1 Một số nét khái quát về đặc điểm, tình hình của Trường Cao đẳng An ninh nhân dân II hiện nay 372.1.2 Đặc điểm của học viên, đoàn viên thanh niên trường Cao đẳng An ninh nhân dân II trong giai đoạn hiện nay 382.1.3 Những chủ thể trong công tác giáo dục đạo đức cách mạng cho đoàn viên thanh niên Trường Cao đẳng An ninh nhân dân II hiện nay 412.1.4 Thực trạng công tác giáo dục đạo đức cách mạng cho đoàn viên thanh niên Trường Cao đẳng An ninh nhân dân II trong thời gian qua 432.2 Những yếu tố ảnh hưởng, phương hướng và một số nhóm giải pháp nhằm nâng cao chất lượng giáo dục đạo đức cách mạng cho đoàn viên thanh niên Trường Cao đẳng An ninh nhân dân II trong giai đoạn hiện nay 59

2.2.1 Một số yếu tố ảnh hưởng đến công tác giáo dục nâng cao đạo đức cách mạng cho đoàn viên thanh niên Trường cao đẳng An ninh nhân dân II giai đoạn hiện nay 592.2.2 Phương hướng trong công tác giáo dục, nâng cao đạo đức cách mạng cho đoàn viên thanh niên Trường Cao đẳng An ninh nhân dân II trong giai đoạn hiện nay 622.2.3 Một số các nhóm giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác giáo dục đạo đức cách mạng cho đoàn viên thanh niên trường Cao đẳng An ninh nhân dân II giai đoạn hiện nay 66

KẾT LUẬN 78 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

ANND :An ninh nhân dân

ANQG :An ninh quốc gia

ANTQ :An ninh Tổ quốc

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Thanh niên Việt Nam chiếm tỷ lệ lớn trong cơ cấu dân số, là lực lượng luôn có vai trò quan trọng trong các giai đoạn lịch sử phát triển của đất nước Trong quá trình lãnh đạo sự nghiệp cách mạng, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn đặt niềm tin và kỳ vọng lớn lao vào lực lượng thanh niên, xác định thanh niên là rường cột của nước nhà, chủ nhân tương lai của đất nước, là một trong những nhân tố quyết định vận mệnh của dân tộc, đến sự thành công của công cuộc xây dựng xã hội chủ nghĩa Hiện nay đất nước ta đang thực hiện hai nhiệm vụ chiến lược là xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa Trong thực hiện nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc thì Công an nhân dân Việt Nam là lực lượng quan trọng đóng vai trò nòng cốt, xung kích Chức năng cơ bản của lực lượng Công an nhân dân là tham mưu cho Đảng, Nhà nước về lĩnh vực an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội, thực hiện chức năng quản lý Nhà nước về lĩnh vực an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội, đấu tranh phòng chống các loại tội phạm và các thế lực thù địch

Để lực lượng Công an nhân dân thực hiện tốt hơn chức năng, nhiệm vụ của mình, cùng với xây dựng lực lượng Công an nhân dân Việt Nam trở thành chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại, thì đội ngũ này cũng cần phải được quan tâm đào tạo một cách toàn diện cả về chuyên môn nghiệp vụ và phẩm chất đạo đức để

có những cán bộ, chiến sỹ vừa “hồng” vừa “chuyên”, vừa có năng lực chuyên môn nghiệp vụ giỏi, vừa có lập trường tư tưởng vững vàng, phẩm chất đạo đức trong sáng, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp bảo vệ an ninh Tổ quốc trong tình hình mới Xuất phát từ mục tiêu đó, lực lượng đoàn viên thanh niên Công an nhân dân là một trong những nhân tố cần được quan tâm bồi dưỡng nhiều hơn trong vấn đề này Tuy nhiên, do ảnh hưởng của quá trình hội nhập quốc tế, cùng với mặt trái của nền kinh tế thị trường đã có một bộ phận cán bộ, chiến sỹ xa rời lý tưởng, suy thoái

về mặt đạo đức; bên cạnh đó các thế lực thù địch không ngừng đẩy mạnh các hoạt động “diễn biến hòa bình” làm tha hóa đạo đức lối sống của một bộ phận cán bộ, đảng viên, lực lượng vũ trang Trong đó, Công an nhân dân là lực lượng mà các thế

lực thù địch tập trung tấn công, nhằm “phi chính trị hóa” làm suy giảm phẩm chất cách mạng và sức chiến đấu của lực lượng Vì vậy, công tác giáo dục đạo đức cách mạng cho toàn lực lượng nói chung và nâng cao chất lượng giáo dục đạo đức cách mạng cho đoàn viên thanh niên Công an nhân dân nói riêng càng trở nên cấp bách đối với Đảng và Ngành Công an

Trong giai đoạn hiện nay, đoàn viên thanh niên các trường Công an nhân dân nói chung, đoàn viên thanh niên Trường Cao đẳng An ninh nhân dân II nói riêng là một bộ phận quan trọng, là đội ngũ trí thức tương lai, gánh vác những trọng trách to lớn trong sự nghiệp bảo vệ an ninh Tổ quốc Đội ngũ này cần phải được thường xuyên chăm lo, giáo dục, rèn luyện để trở thành những người có đủ đức, đủ tài thực hiện nhiệm vụ chính trị của Đảng và nhân dân giao phó Nhận thức được tầm quan trọng đó, Đảng, Ngành Công an và Trường Cao đẳng An ninh nhân dân II đã thường xuyên quan tâm đến công tác giáo dục phẩm chất chính trị, chăm lo bồi dưỡng giáo dục đạo đức cách mạng cho đội ngũ đoàn viên thanh niên, coi đây là nhiệm vụ then chốt, trọng yếu trong công tác giáo dục đào tạo của Ngành và của Nhà trường

Để đạt được mục tiêu đó, việc tăng cường giáo dục chủ nghĩa Mác – Lênin và

tư tưởng Hồ Chí Minh là rất quan trọng, trong đó tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục đạo đức cách mạng cho thanh niên có ý nghĩa sâu sắc trong giai đoạn hiện nay ở Việt Nam nói chung và tại Trường Cao đẳng An ninh nhân dân II nói riêng.Với tất

cả những lý do trên, tôi đã chọn đề tài “Tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục đạo

đức cách mạng cho thanh niên và vận dụng ở Trường Cao đẳng An ninh nhân dân II trong giai đoạn hiện nay” làm luận văn thạc sĩ chuyên ngành triết học

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

Từ trước đến nay ở nhiều góc độ, khía cạnh khác nhau đã có nhiều công trình nghiên cứu về tư tưởng Hồ Chí Minh đối với thanh niên và công tác giáo dục, đào tạo, bồi dưỡng thanh niên ở một địa bàn hoặc một số lĩnh vực nhất định Tư tưởng

Hồ Chí Minh về thanh niên được đề cập trong các tác phẩm như Hồ Chí Minh toàn tập; Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh hoặc ở một số các công trình tiêu biểu như:

“Tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức” của PGS.TS Đinh Xuân Dũng (chủ biên), Nhà xuất bản Giáo dục, Hà Nội, 2008 Cuốn sách này là tập hợp những bài nghiên cứu, những trích dẫn tiêu biểu về tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh và một số mẩu chuyện chân thật, sinh động, ngắn gọn về tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh để phục vụ việc học tập của cán bộ, đảng viên, quảng đại quần chúng nói chung và đối với cán bộ, giáo viên, học sinh, sinh viên trong các nhà trường nói riêng

“Hồ Chí Minh về giáo dục đạo đức cách mạng cho thanh niên” của tác giả Văn Tùng, Nhà xuất bản Thanh niên, Hà Nội, 2010 Cuốn sách đã khái quát về tình hình thanh niên nước ta trong mấy năm đầu thế ký thứ XXI; Tính toàn diện và hệ thống về giáo dục, bồi dưỡng đạo đức cách mạng trong tư tưởng của Bác Hồ; Bác

Hồ với vấn đề giáo dục đạo đức cách mạng cho cán bộ, đoàn viên, thanh niên

“Tư tưởng Hồ Chí Minh về Công an nhân dân” do Thượng tướng, GS.TS Tô Lâm (chủ biên), Nhà xuất bản Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2015 Cuốn sách đã khái quát có hệ thống quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh về sự nghiệp bảo vệ an ninh, trật tự của đất nước; về xây dựng lực lượng Công an nhân dân trong sạch, vững mạnh Đồng thời làm sáng tỏ những vấn đề lý luận, thực tiễn trên cơ sở vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về Công an nhân dân

Ngoài ra, tư tưởng Hồ Chí Minh về thanh niên và công tác thanh niên cũng được nghiên cứu và trình bày khá phong phú trong các luận văn, luận án tiến sĩ:

“Xây dựng đạo đức cho thanh niên Việt Nam trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa” - Luận án tiến sĩ của Phạm Minh Giang, 2011; hoặc được nghuên cứu và trình bày trong các luận văn thạc sĩ như: “Giáo dục đạo đức cho thanh niên trong quá trình toàn cầu hóa ở Việt Nam hiện nay” - Luận văn thạc sĩ của Hồ Thể Giao, 2014; “Tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác thanh niên và ý nghĩa của nó đối với việc đổi mới công tác thanh niên ở Bình Dương hiện nay” - Luận văn thạc sĩ của Nguyễn Hồng Nhung, 2013; “Tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục thanh niên và ý nghĩa của nó trong việc đào tạo nguồn nhân lực cho sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt Nam hiện nay” - Luận văn thạc sĩ của Bùi Xuân Dũng, 2011; Nhìn chung một số các luận văn hay luận án nêu trên đều đã thể hiện

được vai trò và tầm quan trọng của lực lượng thanh niên trong quá trình xây dựng đất nước, đặc biệt là vai trò xung kích của thanh niên trong công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa, phát triển kinh tế thị trường góp phần giúp Việt Nam vững bước trong quá trình hội nhập quốc tế Bên cạnh đó, các luận văn, luận án cũng đề cập đến thực trạng về một bộ phận thanh niên hiện nay sống phai nhạt lý tưởng, thiếu lập trường tư tưởng cách mạng Từ đó các công trình nghiên cứu đề cao công tác giáo dục lý tưởng, nâng cao đạo đức cách mạng cho thanh niên trong phạm vi nghiên cứu của đề tài trong giai đoạn hiện nay

Một số sách, báo, tạp chí xuất bản cũng có nội dung liên quan đến vấn đề như:

“Tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò, vị trí của thanh niên” của Lê Văn Điện, tạp chí Xây dựng Đảng, số 6/2012; “Tư tưởng Hồ Chí Minh về thanh niên và công tác thanh niên” của Lê Văn Ri, tạp chí Xây dựng Đảng, số 10/2011; “Tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác giáo dục thanh niên” của Th.s Phạm Văn Quốc, tạp chí Tổ chức Nhà nước, số 6/2016; “Tư tưởng Hồ Chí Minh về thanh niên và công tác đoàn” của Trần Quyết Thắng, báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam, số 10/2015 Nhìn chung các bài viết đều làm rõ được những nội dung của tư tưởng Hồ Chí Minh về thanh niên và công tác thanh niên, tầm quan trọng của thanh niên trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa Đồng thời cũng khéo léo lồng ghép vào một số các giải pháp để nâng cao công tác giáo dục, bồi dưỡng đạo đức các mạng cho lực lượng thanh niên trong giai đoạn hiện nay

Nhìn tổng thể đã có nhiều tác giả với nhiều công trình nghiên cứu được công

bố liên quan đến đề tài Tuy nhiên, có rất ít công trình đi sâu nghiên cứu về vai trò

và tầm quan trọng của công tác giáo dục đạo đức cách mạng cho các thế hệ thanh niên Công an nhân dân nói chung và thanh niên các trường Công an nhân dân nói

riêng Vì vậy, tác giả mạnh dạn chọn đề tài “Tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục

đạo đức cách mạng cho thanh niên và vận dụng ở Trường Cao đẳng An ninh nhân dân II trong giai đoạn hiện nay” để làm đề tài nghiên cứu của mình

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích

Tìm hiểu nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục đạo đức cách mạng cho thanh niên, qua đó đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng giáo dục đạo đức cách mạng cho các thế hệ đoàn viên thanh niên tại Trường Cao đẳng An ninh nhân dân II trong giai đoạn hiện nay

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Luận văn tập trung nghiên cứu hệ thống tư tưởng Hồ Chí Minh đối với công tác giáo dục đạo đức cách mạng cho thanh niên nói chung và vận dụng tư tưởng đó vào công tác nâng cao chất lượng giáo dục đạo đức cách mạng cho đoàn viên thanh niên Trường Cao đẳng An ninh nhân dân II trong giai đoạn hiện nay

thông qua ngày 29/11/2015; luận văn còn chú ý sử dụng các công trình nghiên cứu của các nhà khoa học liên quan trực tiếp đến đề tài

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp luận phổ biến của việc nghiên cứu là phép biện chứng duy vật của triết học Mác-Lênin

Ngoài ra, luận văn còn sử dụng một số phương pháp khác như: phương pháp phân tích và tổng hợp, phương pháp logic và lịch sử, phương pháp khảo sát, phương pháp điều tra xã hội học v.v trong nghiên cứu và trình bày

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

6.1 Ý nghĩa lý luận

- Luận văn góp phần nhận thức sâu sắc hơn về vai trò của việc nâng cao chất lượng giáo dục đạo đức cách mạng cho đoàn viên, thanh niên Trường Cao đẳng An ninh nhân dân II theo tư tưởng Hồ Chí Minh

- Phân tích, đánh giá thực trạng của việc giáo dục đạo đức cách mạng cho thanh niên và đề xuất một số giải pháp nâng cao chất lượng giáo dục đạo đức cách mạng cho đoàn viên thanh niên Trường Cao đẳng An ninh nhân dân II trong giai đoạn hiện nay

6.2 Ý nghĩa thực tiễn

Luận văn có thể được dùng làm tài liệu tham khảo, phục vụ giảng dạy tại trường

Cao đẳng An ninh nhân dân II nói riêng và các trường Công an nhân dân nói chung

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, và danh mục tài liệu tham khảo, luận văn được kết cấu thành 02 chương, 4 tiết

CHƯƠNG 1 TIỀN ĐỀ LÝ LUẬN, THỰC TIỄN VÀ NHỮNG NỘI DUNG

CƠ BẢN CỦA TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ GIÁO DỤC

ĐẠO ĐỨC CÁCH MẠNG CHO THANH NIÊN

1.1 Tiền đề lý luận và thực tiễn hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục đạo đức cách mạng cho thanh niên

1.1.1 Cơ sở kinh tế - xã hội hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh về thanh niên

Bối cảnh thời đại trong những năm cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX xảy ra rất nhiều biến động Chủ nghĩa tư bản chuyển sang giai đoạn Chủ nghĩa đế quốc.Chúng tăng cường các cuộc chiến tranh xâm lược và bóc lột thuộc địa.Cũng trong những năm cuối thế kỷ XIX, trung tâm của cách mạng chuyển từ các nước châu Âu sang nước Nga V.I Lênin đã vận dụng lý luận của chủ nghĩa Mác cùng với Đảng Bôsêvích Nga lãnh đạo cuộc Cách mạng Tháng Mười vĩ đại giành thắng lợi năm

1917 Thắng lợi của cuộc Cách mạng Tháng Mười đã làm cho chủ nghĩa cộng sản

từ lý luận trở thành thực tiễn sinh động, không chỉ giải phóng cho giai cấp công nhân, nông dân và nhân dân lao động, đưa họ đến địa vị làm chủ xã hội: “Cách mạng Tháng Mười đã dùng bạo lực cách mạng đánh đổ giai cấp tư sản và giai cấp phong kiến địa chủ, lập nên chính quyền của người lao động, xây dựng một xã hội hoàn toàn mới, một xã hội không có người bóc lột người”[40, tr 338], mà nó còn làm rung chuyển thế giới, mở ra một thời đại mới trong lịch sử nhân loại, thời đại quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội trên phạm vi toàn thế giới

Cách mạng Tháng Mười đã đánh thức và cổ vũ những người bị áp bức, bóc lột, bất công trên thế giới, khơi dậy tinh thần đấu tranh giải phóng dân tộc, giải phóng con người Như Hồ Chí Minh đã nhận định: “Giống như mặt trời chói lọi, Cách mạng Tháng Mười Nga chiếu sáng khắp năm châu, thức tỉnh hàng triệu người

bị áp bức, bóc lột trên trái đất Trong lịch sử loài người chưa từng có cuộc cách mạng nào có ý nghĩa to lớn và sâu xa đến như thế”[40, tr 387] Đánh giá về ý nghĩa thời đại và những tiến bộ xã hội của Cách mạng Tháng Mười, Hồ Chí Minh đã

khẳng định: “Cách mạng tháng Mười đã chặt đứt xiềng xích của chủ nghĩa đế quốc, phá tan cơ sở của nó và giáng cho nó một đòn chí mạng Cách mạng Tháng Mười như tiếng sét đánh thức nhân dân châu Á thức tỉnh giấc mê hàng thế kỷ nay mở ra trước mắt họ thời đại cách mạng chống đế quốc, thời đại giải phóng dân tộc”[40, tr 163-164]

Đối với Việt Nam chúng ta từ thế kỷ XVIII chế độ phong kiến đã lâm vào tình trạng khủng khoảng một cách trầm trọng Trong giai đoạn chúa Nguyễn Phúc Ánh cầu viện Pháp đánh nhà Tây Sơn thì các thuyền buôn phương Tây đã đến Việt Nam cùng với đó là sự xuất hiện của các nhà truyền giáo của đạo Công giáo Những

kẻ này núp dưới danh nghĩa truyền đạo để đi thăm dò mở đường cho thực dân Pháp xâm lược nước ta Và dã tâm đó đã được thực dân Pháp thực hiện.Vào mờ sáng ngày 01/9/1858 thực dân Pháp đã nổ súng xâm lược Việt Nam Triều đình phong kiến nhà Nguyễn đã nhanh chóng đầu hàng giặc Pháp Việt Nam từ đây trở thành đất bảo hộ của Pháp, triều đình phong kiến chỉ còn là bù nhìn, xã hội Việt Nam lúc này mâu thuẫn dâng cao hơn lúc nào hết, ngoài mâu thuẫn giữa giai cấp địa chủ phong kiến với giai cấp nông dân, lúc này còn nổi lên một mâu thuẫn bao trùm đó là mâu thuẫn giữa toàn thể dân tộc Việt Nam với thực dân Pháp

Sau khi hoàn tất quá trình xâm lược Việt Nam, người Pháp đã tổ chức ra một

bộ máy cai trị khá hoàn chỉnh từ trung ương cho đến địa phương Chúng chia nước

ta ra làm ba kỳ với ba chế độ khác nhau và tiến hành các chính sách cai trị về chính trị, kinh tế và văn hóa

Về chính trị, thực dân Pháp áp đặt chính sách cai trị theo kiểu thực dân,

chúng đã tước bỏ hết các quyền đối nội và đối ngoại của chính quyền phong kiến triều Nguyễn; chia Việt Nam ra làm ba kỳ, mỗi kỳ có một chế độ cai trị riêng Đồng thời với chính sách nham hiểm này, thực dân Pháp còn câu kết với giai cấp địa chủ trong việc bóc lột kinh tế và áp bức chính trị đối với nhân dân Việt Nam Với chính sách “chia để trị” và” dùng người Việt trị người Việt” thực dân Pháp đã làm cho xã hội Việt Nam bị chia cắt, lòng dân ly tán, phá vỡ khối đại đoàn kết dân tộc để dễ bề

dập tắt các cuộc khởi nghĩa của nhân dân yêu nước, khiến cho xã hội Việt Nam chúng ta lúc bấy giờ hết sức ngột ngạt về chính trị

Về kinh tế, thực dân Pháp tiến hành cướp đoạt ruộng đất để lập đồn điền, xây

dựng các hầm mỏ xí nghiệp nhằm phục vụ cho các nhu cầu phát triển công nghiệp ở chính quốc Lúc này nhân dân An Nam phải sống rất khổ cực dưới hai tầng áp bức thực dân và phong kiến, không những bị tước đoạt hết các quyền tự do dân chủ, bị tước đoạt hết các nguồn tư liệu sản xuất cơ bản mà nhân dân ta còn bị thực dân Pháp bóc lột đến tận xương tủy với với hàng chục loại thuế khác nhau như là thuế gạo, thuế ruộng đất, thuế muối, thuế thân Hồ Chí Minh đã kết luận: “Từ năm 1890 đến năm 1896, thuế trực thu tăng gấp đôi; từ năm 1896 đến năm 1898 lại tăng lên gấp rưỡi Làng nào bị tăng thuế cũng cắn răng mà chịu; hỏi còn biết kêu vào đâu? Được thể các ngài Công sứ càng làm già Nhiều người Pháp coi việc các làng ngoan ngoãn đóng thuế như vậy là một bằng chứng rõ ràng rằng mức thuế không có gì là quá đáng”[27, tr 81-82]

Về văn hóa giáo dục, để dễ bề cai trị, thực dân Pháp thi hành chính sách ngu

dân, mở nhà tù nhiều hơn trường học, duy trì các hủ tục lạc hậu, mê tín dị đoan, ngăn chặn sự ảnh hưởng của văn hóa tiên tiến vào Việt Nam kể cả văn hóa tiến bộ Pháp, đầu độc nhân dân ta nhất là lực lượng thanh niên bằng thuốc phiện và rượu cồn cùng với những văn hóa phẩm phương Tây đồi trụy nhằm làm suy nhược giống nòi, ru ngủ thanh niên làm suy giảm tinh thần đấu tranh cách mạng Nguyễn Ái Quốc đã vạch rõ tội ác của chế độ cai trị thực dân ở Đông Dương: “Chúng tôi không những bị áp bức

và bóc lột một cách nhục nhã, mà còn bị hành hạ và đầu độc một cách thê thảm bằng thuốc phiện, bằng rượu chúng tôi phải sống trong cảnh ngu dốt tối tăm vì chúng tôi không có quyền tự do học tập”[26, tr 34] Đặc biệt nhấn mạnh về tội ác của chính sách ngu dân mà thực dân Pháp tiến hành, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nói: “Lúc ấy, cứ một nghìn làng thì có đến một nghìn năm trăm đại lý bán lẻ rượu và thuốc phiện Nhưng cũng trong số một nghìn làng đó lại chỉ có vẻn vẹn mười trường học hàng năm người ta đã tọng từ 23 đến 24 triệu lít rượu cho 12 triệu người bản xứ kể cả đàn

bà và trẻ con”[27, tr 40]

Đến đầu thế kỷ XX, với những chính sách cai trị cùng với các cuộc khai thác thuộc địa của thực dân Pháp, xã hội Việt Nam đã biến đổi một cách sâu sắc, đặc biệt

là sự phân hóa giai cấp Lúc này xã hội Việt Nam ngoài hai giai cấp chính là giai cấp địa chủ và giai cấp nông dân, thì dưới tác động của các cuộc khai thác thuộc địa của thực dân Pháp, xã hội Việt Nam đã xuất hiện thêm các giai cấp, tầng lớp mới như giai cấp công nhân, giai cấp tư sản và tầng lớp tiểu tư sản

Giai cấp địa chủ

Giai cấp này được sinh ra và tồn tại trong lòng xã hội phong kiến, khi thực dân Pháp sang xâm lược và đô hộ Việt Nam chúng ta thì giai cấp này cùng với chính quyền phong kiến triều Nguyễn đã đầu hàng và làm tay sai cho Pháp để cùng bóc lột nhân dân ta Tuy nhiên, trong quá trình phát triển đó, giai cấp địa chủ cũng

có sự phân hóa trong nội bộ của mình Một bộ phận giai cấp địa chủ cam tâm tình nguyện làm tay sai cho Pháp, làm công cụ bóc lột nhân dân lao động để vơ vét của cải cho thực dân Pháp; bên cạnh đó cũng có một bộ phận của giai cấp địa chủ có tinh thần dân tộc, tinh thần yêu nước, căm ghét chế độ thực dân và chính quyền bù nhìn phong kiến nên đã đứng về phe cách mạng, ủng hộ cách mạng hoặc trực tiếp nổi dậy làm thủ lĩnh của một số phong trào cách mạng

Giai cấp nông nhân

Giai cấp nông dân là lực lượng đông đảo nhất trong xã hội Việt Nam với hơn 90% dân số Tuy nhiên, đây cũng là giai cấp phải chịu nhiều cực khổ nhất dưới hai tầng áp bức bóc lột của thực dân, phong kiến Ngoài việc mỗi người phải gánh trên vai hàng trăm thứ thuế vô lý của thực dân, phong kiến, họ còn bị tước đoạt hết ruộng đất cho thực dân mở các đồn điền, họ bị bắt đi phu, đi lính cho Pháp Một lực lượng lớn người trong độ tuổi lao động, đặc biệt là thanh niên đã bị thực dân Pháp bắt phu, bắt lính, họ bị bóc lột và đánh đập một cách thậm tệ Miêu tả về tình cảnh này, Hồ Chí Minh đã viết: “Phần lớn những đồn điền này đều được thực dân lập ra bằng lối cướp giật được hợp pháp hóa Hàng bao nhiêu làng đã bị tước đoạt theo kiểu đó, và dân bản xứ đã rơi vào cảnh phải lao động cho bọn chúa đất đương thời, bọn này chiếm đoạt có khi lên đến 90% thu hoạch”[27, tr 91] Tình cảnh khốn khổ

và bần cùng của giai cấp nông dân Việt Nam đã làm tăng thêm lòng căm thù bọn thực dân đế quốc và phong kiến tay sai, làm tăng thêm ý chí cách mạng của họ trong cuộc đấu tranh giành lại ruộng đất và quyền sống tự do

Giai cấp công nhân

Vào cuối thế kỷ XIX, sau khi cơ bản hoàn thành quá trình xâm lược nước ta, thực dân Pháp tiến hành khai thác thuộc địa Dưới tác động của các cuộc khaithác thuộc địa, giai cấp công nhân ở nước ta đã ra đời Tính đến cuối năm 1929, tổng số công nhân làm việc trong các doanh nghiệp của tư bản Pháp là hơn 22 vạn người

Dù ra đời muộn hơn giai cấp địa chủ và giai cấp nông dân, số lượng cũng tương đối ít nhưng giai cấp công nhân Việt Nam phần lớn là những người trong độ tuổi thanh niên, họ có sức khỏe và là những người ham học hỏi nên đã sớm trưởng thành và mang những đặc điểm cũng như là phẩm chất của giai cấp công nhân quốc

tế như: Sinh hoạt tập trung trong các đồn điền, hầm mỏ, xí nghiệp; đại diện cho phương thức sản xuất mới; có ý thức tổ chức kỷ luật; có tinh thần cách mạng cao;

có khả năng tiếp thu những luồng văn hóa, tri thức tiến bộ của nhân loại Và vì vậy, giai cấp công nhân Việt Nam cũng có sứ mệnh lịch sử như giai cấp công nhân quốc

tế đó là: Đánh đổ giai cấp tư sản và chủ nghĩa tư bản để đem lại quyền lợi cho giai cấp vô sản, lãnh đạo toàn thể nhân dân lao động đứng lên làm cách mạng chặt đứt xiềng xích của thực dân phong kiến, đem lại quyền độc lập dân tộc và quyền tự do dân chủ cho nhân dân Việt Nam Nhận định về giai cấp công nhân Việt Nam thời kỳ này, cố Tổng Bí thư Lê Duẩn đã viết: “Giai cấp vô sản Việt Nam tuy còn non trẻ và nhỏ bé, song là một giai cấp rất kiên quyết cách mạng Những đặc điểm nói trên đã làm cho giai cấp vô sản Việt Nam có một sức mạnh và một uy thế tinh thần rất to lớn giúp cho nó giành được địa vị ưu thắng và quyền lãnh đạo cách mạng Việt Nam

từ sau cuộc bạo động Yên Bái”[11, tr 21-22]

Giai cấp tư sản

Giai cấp tư sản Việt Nam ra đời trong cuộc khai thác thuộc địa lần thứ nhất của thực dân Pháp bao gồm: Tư sản công nghiệp và tư sản thương nghiệp, các chủ đồn điền, hầm mỏ Trong quá trình hình thành và phát triển của mình, giai cấp tư

sản đã bị phân hóa thành hai bộ phận đó là tư sản mại bản và tư sản dân tộc Bộ phận tư sản mại bản đã bắt tay với tư bản Pháp, gắn bó với tư bản Pháp để làm ăn kinh doanh và bóc lột nhân dân Việt Nam Bộ phận còn lại là tầng lớp tư sản có tinh thần dân tộc cách mạng và trong lịch sử bộ phận tư sản dân tộc này cũng là một lực lượng của cách mạng, đã đóng góp một phần đáng kể cho cách mạng Việt Nam

Tầng lớp tiểu tư sản

Tầng lớp này bao gồm học sinh, sinh viên, trí thức, công chức, viên chức, thợ thủ công và những người buôn bán nhỏ Họ có lòng yêu nước, căm thù đế quốc, thực dân, lại chịu ảnh hưởng của những tư tưởng tiến bộ từ bên ngoài truyền vào Vì vậy, đây là lực lượng có tinh thần cách mạng cao và sẵn sàng đi theo giai cấp lãnh đạo để làm cách mạng Đánh giá về tầng lớp tiểu tư sản thời kỳ này, đồng chí Lê Duẩn đã viết: “Giai cấp tiểu tư sản ở một nước vốn là thuộc địa như nước ta rất hăng hái cách mạng Đặc biệt là tầng lớp trí thức, học sinh, có tinh thần yêu nước nồng nàn, tha thiết mong muốn bảo vệ truyền thống văn hóa đẹp đẽ của dân tộc, khôi phục những giá trị tinh thần cao quý của con người Việt Nam bị bọn đế quốc phong kiến chà đạp

Họ tỏ ra thức thời và rất nhạy cảm với thời cuộc Được phong trào cách mạng rầm rộ của công nông thức tỉnh và cổ vũ, họ bước vào hàng ngũ cách mạng ngày càng đông

và đóng một vai trò quan trọng trong phong trào đấu tranh của nhân dân, nhất là ở thành thị”[11, tr 27]

Như vậy, trước sự xâm lược, cai trị và khai thác thuộc địa của thực dân Pháp,

xã hội Việt Nam đã thay đổi về tính chất từ xã hội phong kiến thành xã hội thực dân nửa phong kiến Thực tiễn đó đã đặt ra hai nhiệm vụ cho cách mạng Việt Nam đó là: Đánh đuổi đế quốc Pháp giành độc lập cho dân tộc, tự do dân chủ cho nhân dân

và đánh đổ giai cấp địa chủ cùng chế độ phong kiến lỗi thời lạc hậu để đem lại ruộng đất cho dân cày nghèo Thực hiện hai nhiệm vụ chiến lược đó, hàng loạt các cuộc khởi nghĩa lớn nhỏ đã nổ ra, tiêu biểu như: Phong trào Cần Vương (1885 - 1896) do vua Hàm Nghi và Tôn Thất Thuyết lãnh đạo Khởi nghĩa Yên Thế do Hoàng Hoa Thám lãnh đạo (1887 - 1913) Phong trào Đông Du của cụ Phan Bội Châu với chủ trương tìm ra con đường cứu nước mới trong hội Duy Tân với sự cầu

viện nước Nhật để đánh đuổi giặc Pháp Phong trào của cụ Phan Chu Trinh theo khuynh hướng dân chủ tư sản, chống Pháp với con đường bất bạo động Các phong trào đấu tranh này lúc đầu diễn ra rất sôi nổi nhưng chỉ được một thời gian thì bị thực dân Pháp cấu kết với bọn phong kiến tay sai đàn áp và dập tắt

Những phong trào đấu tranh trên đã tập hợp được một lực lượng đông đảo nhân dân tham gia, đặc biệt là tầng lớp thanh niên yêu nước Và cũng từ những phong trào đó mà hàng loạt các tổ chức thanh niên đã ra đời như: Việt Nam nghĩa đoàn của nhóm thanh niên yêu nước Trường Cao đẳng sư phạm Hà Nội ra đời năm

1925, về sau nhóm này kết hợp với các sĩ phu yêu nước thành lập hội Phục Việt; Đảng Thanh niên ra đời tháng 3 năm 1926; Đảng Thanh niên cao vọng thành lập năm 1926; Việt Nam Quốc dân Đảng thành lập năm 1927 Các tổ chức cách mạng này ra đời chứng tỏ mâu thuẫn xã hội đã lên đến đỉnh điểm, các phong trào chống thực dân, phong kiến phát triển sôi nổi khắp trong cả nước Hơn nữa các tổ chức cách mạng này ra đời và phần lớn lực lượng tham gia tổ chức đều là thanh niên chứng tỏ tầng lớp thanh niên luôn là những người có tinh thần cách mạng rất lớn, sẵn sàng tiên phong đi đầu và không quản ngại hy sinh, gian khổ trong các phong trào đấu tranh cách mạng để giải phóng dân tộc và giải phóng giai cấp Tuy nhiên, các phong trào này duy trì được một thời gian ngắn rồi cũng bị dập tắt Sự thất bại của các phong trào này chứng minh các phong trào đấu tranh cách mạng theo khuynh hướng phong kiến hoặc khuynh hướng dân chủ tư sản đều không còn phù hợp với tình hình hiện tại, và nhu cầu bức thiết của cách mạng Việt Nam lúc bấy giờ là phải tìm ra một con đường cứu nước mới

Sinh ra và lớn lên trong bối cảnh lịch sử đó, được tận mắt chứng kiến cảnh nước mất nhà tan, cuộc sống lầm than khổ cực của nhân dân, bi kịch làm nô lệ của dân tộc bị cướp nước, Hồ Chí Minh đã rất cảm kích lòng yêu nước của các chí sỹ đương thời, nhưng lại sớm nhận ra những hạn chế từ các phong trào đấu tranh đó Hồ Chí Minh đã nhận định về các phong trào đấu tranh của các vị cách mạng tiền bối trong giai đoạn này như sau: “Cụ Phan Chu Trinh yêu cầu thực dân Pháp thực hiện cải lương, việc này “chẳng khác nào xin giặc rũ lòng thương” Cụ Phan Bội Châu hi

vọng Nhật giúp ta đuổi Pháp cũng chẳng khác gì “đưa hổ cửa trước, rước beo cửa sau” Cụ Hoàng Hoa Thám thực tế hơn, đã trực tiếp đấu tranh chống Pháp nhưng còn nặng cốt cách phong kiến”[47, tr 10-11] Đồng thời qua các phong trào này, Hồ Chí Minh nhận thấy đã có một lực lượng rất đông đảo thanh niên chủ yếu là học sinh, sinh viên tham gia rất tích cực vào phong trào cách mạng Từ đây, Người đã nhận thức được thanh niên có một vai trò, một nhiệm vụ, một trọng trách rất to lớn đối với vận mệnh của quốc gia dân tộc

Như vậy, chính từ hoàn cảnh nước mất nhà tan, nhân dân phải chịu cảnh nô lệ,

bị áp bức bóc lột của chế độ thực dân phong kiến xuất phát từ lòng yêu nước nồng nàn, từ thực tiễn phong trào đấu tranh cách mạng Việt Nam lúc bấy giờ đang rơi vào

bế tắc không có đường ra Xuất phát từ sự nhận thức về vai trò, nhiệm vụ của lực lượng thanh niên đối với phong trào cách mạng đã thôi thúc cho Hồ Chí Minh ra đi tìm đường cứu nước và hình thành nên tư tưởng Hồ Chí Minh về thanh niên

1.1.2 Tiền đề lý luận hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh về thanh niên

Tư tưởng Hồ Chí Minh nói chung, tư tưởng Hồ Chí Minh về thanh niên nói riêng không chỉ được hình thành và phát triển dựa trên những điều kiện về kinh tế -

xã hội Việt Nam và thế giới cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX mà còn chịu ảnh hưởng bởi những tiền đề tư tưởng lý luận xác định

Truyền thống văn hóa Việt Nam, nổi bật là chủ nghĩa yêu nước, tinh thần nhân ái, cố kết cộng đồng dân tộc đã được hun đúc qua hàng ngàn năm, lòng kiên cường, bất khuất, tự lực, tự cường, thông minh, sáng tạo, chống giặc ngoại xâm, bảo vệ độc lập dân tộc và bảo tồn nền văn hiến của đất nước, chống mọi âm mưu đồng hóa của ngoại bang

Việt nam là một quốc gia được hình thành từ rất sớm, trải qua mấy nghìn năm dựng nước và giữ nước, đất nước Việt Nam đã trở thành Tổ quốc thiêng liêng của mỗi người dân Việt Nam Tinh thần yêu nước đã trở thành đạo lý sống, niềm tự hào và là một nhân tố đứng đầu trong bảng giá trị tinh thần của con người Việt Nam Chủ tịch Hồ Chí Minh đã viết: “Dân ta có một lòng nồng nàn yêu nước Đó là một truyền thống quý báu của ta Từ xưa đến nay, mỗi khi Tổ quốc bị xâm lăng, thì

tinh thần ấy lại sôi nổi, nó kết thành một làn sóng vô cùng mạnh mẽ, to lớn, nó lướt qua mọi sự nguy hiểm, khó khăn, nó nhấn chìm tất cả lũ bán nước và lũ cướp nước ”[32, tr 38]

Truyền thống yêu nước đó không phải là một tình cảm, một phẩm chất, tinh thần mà đã phát triển thành một chủ nghĩa - chủ nghĩa yêu nước, chủ nghĩa dân tộc chân chính, thành dòng chủ lưu của tư tưởng Việt Nam xuyên suốt lịch sử dân tộc

Chính sức mạnh của truyền thống yêu nước ấy đã thúc đẩy Hồ Chí Minh ra

đi tìm đường cứu nước Đó cũng là động lực tư tưởng, tình cảm chi phối mọi suy nghĩ, hành động của Người trong suốt cuộc đời mình Vì vậy, có thể nói truyền thống văn hóa Việt Nam, nổi bật là chủ nghĩa yêu nước, tinh thần nhân ái cố kết dân tộc là một trong những nguồn gốc chủ yếu của tư tưởng Hồ Chí Minh Đúng như Người đã nêu: “Lúc đầu đúng là chủ nghĩa yêu nước chứ chưa phải chủ nghĩa cộng sản đã đưa tôi tin theo Lênin, tin theo Quốc tế thứ ba”[37, tr 563]

Tinh hoa văn hóa nhân loại

Đó là những tinh hoa văn hóa phương Đông như: Tư tưởng tiến bộ của Nho giáo, Lão giáo, Phật giáo, của cách mạng Trung Quốc và phương Tây như: Tư tưởng dân chủ nhân văn của văn hóa Phục hưng, của thế kỷ Ánh sáng, của cách mạng tư sản phương Tây Trên con đường học hỏi, Hồ Chí Minh đã biết làm giàu vốn trí tuệ của mình bằng những di sản quý báu của văn hóa nhân loại Người biết

kế thừa các học thuyết đó một cách có phê phán, chọn lọc, không bao giờ sao chép máy móc, cũng không bao giờ phủ định một cách giản đơn, mà có sự phân tích sâu sắc để tìm ra những yếu tố tích cực, làm giàu thêm vốn kiến thức và hành trang tư

tưởng của mình

Đánh giá về một số học thuyết và tôn giáo, Hồ Chí Minh viết: “Học thuyết của Khổng Tử có ưu điểm là sự tu dưỡng đạo đức cá nhân Tôn giáo Giêsu có ưu điểm là lòng nhân ái cao cả Chủ nghĩa Mác có ưu điểm là phương pháp làm việc biện chứng Chủ nghĩa Tôn Dật Tiên có ưu điểm là chính sách của nó phù hợp với điều kiện nước ta Khổng Tử, Giêsu, Mác, Tôn Dật Tiên chẳng phải đã có những điểm chung đó sao? Họ đều muốn “mưu hạnh phúc cho loài người, mưu phúc lợi

cho xã hội” Nếu hôm nay, họ còn sống trên đời này, nếu họ họp lại một chỗ, tôi tin rằng họ nhất định chung sống với nhau rất hoàn mỹ như những người bạn thân thiết Tôi cố gắng làm học trò nhỏ của các vị ấy”[3, tr 61]

Lời nói trên đây chứng minh Hồ Chí Minh đã biết kế thừa có phê phán, chọn lọc mọi tinh hoa văn hóa nhân loại để làm giàu cho tư tưởng của mình Vậy Hồ Chí Minh đã đến với các dòng tư tưởng lớn của nhân loại như thế nào, đã tiếp thu có chọn lọc và vận dụng sáng tạo ra sao?

Về ảnh hưởng của tư tưởng phương Đông

Tư tưởng phương Đông trước hết là Nho giáo Khi Nho giáo vào nước ta thì

đã bắt gặp chủ nghĩa yêu nước là dòng chủ lưu cơ bản của tư tưởng Việt Nam do đó

đã hình thành nên một trào lưu Nho giáo yêu nước, một thứ Nho giáo đã Việt Nam hóa Đạo đức Nho giáo thấm vào tư tưởng của Hồ Chí Minh không phải những giáo điều “tam cương”, “ngũ thường” nhằm bảo vệ tôn ti trật tự phong kiến mà là tinh thần “nhân nghĩa”, đạo “tu thân”, sự ham học hỏi, đức tính khiêm tốn, ôn hòa, cách

xử thế có tình có lý Ngoài những yếu tố duy tâm, lạc hậu, Nho giáo cũng có những yếu tố tích cực, tiến bộ Nó đề cao những mệnh đề “trung - hiếu”, “nhân - nghĩa”,

“dân vi quý, xã tắc thứ chi, quân vi khinh”, “khắc kỷ phục lễ” Trong khi tiếp thu,

sử dụng những yếu tố tích cực của Nho giáo, Hồ Chí Minh đã phê phán, loại bỏ những yếu tố lạc hậu, tiêu cực của học thuyết này Người đã chỉ rõ: “Đạo đức cũ và đạo đức mới khác nhau nhiều Đạo đức cũ như người đầu đi ngược xuống đất chân chổng lên trời Đạo đức mới như người hai chân đứng vững dưới đất, đầu ngửng lên trời”[32, tr 220] Và chính Người đã đảo lại thế đứng đó, như Mác - Ăngghen đã tiếp thu phép biện chứng duy tâm của Hêghen và đặt lại phép biện chứng đó trên cái nền duy vật

Ngoài Nho giáo, Hồ Chí Minh còn tiếp thu những yếu tố tích cực của Phật giáo

và Lão giáo Đó là triết lý vị tha, từ bi, hỉ xả, cứu khổ cứu nạn, thương người như thể thương thân, lá lành đùm lá rách, nếp sống có đạo đức, trong sạch giản dị, không màng vinh hoa phú quý, chăm lo làm việc thiện, là tinh thần bình đẳng, dân chủ, chống phân biệt đẳng cấp, là việc đề cao lao động, chống lười biếng “nhất nhật bất tác, nhất nhật

bất thực”, là chủ trương sống không xa lánh việc đời mà gắn bó với dân với nước, tích

cực tham gia vào cuộc đấu tranh của nhân dân chống kẻ thù dân tộc

Về ảnh hưởng của chủ nghĩa Tam Dân của Tôn Trung Sơn

Lúc thiếu thời Nguyễn Tất Thành cũng đã từng được nghe những từ “dân sinh”, “dân quyền”, “dân quốc” do các nhà Nho yêu nước nói đến trong khi đàm luận với cụ Nguyễn Sinh Sắc Nhưng có lẽ, phải sau khi về tới Quảng Châu - trung tâm của cách mạng Trung Quốc lúc bấy giờ (1924), Nguyễn Ái Quốc mới có điều kiện tiếp xúc trực tiếp với chủ nghĩa Tam Dân của Tôn Trung Sơn

Tuy nhiên, chủ nghĩa Tam Dân của Tôn Trung Sơn cơ bản vẫn là tư tưởng dân chủ tư sản, nằm trong hệ tư tưởng tư sản nên có nhiều hạn chế Khi vận dụng chính sách mà Người cho là thích hợp với Việt Nam như khẩu hiệu “Độc lập - Tự

do - Hạnh phúc” rút ra từ chủ nghĩa Tam Dân và tư tưởng “Tự do - Bình đẳng - Bác ái” của cách mạng tư sản Pháp thành tiêu ngữ của nước Việt Nam dân chủ cộng hòa, thì Người đã phát triển khái niệm “Độc lập - Tự do - Hạnh phúc” lên một trình

độ mới, mang tính giai cấp, tính nhân dân, tính dân tộc và tính cách mạng triệt để của một cuộc cách mạng dân tộc dân chủ dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản lấy chủ nghĩa Mác - Lênin làm nền tảng tư tưởng

Về ảnh hưởng của văn hóa phương Tây

Trong quãng đời bôn ba tìm đường cứu nước, thời gian dừng chân ở Mỹ khoảng cuối năm 1912 đến cuối năm 1913, Hồ Chí Minh đã được đọc Bản tuyên ngôn độc lập năm 1776 của nước Mỹ, trong đó đề cập đến “quyền bình đẳng”,

“quyền sống, quyền tự do, quyền mưu cầu hạnh phúc” của con người, quyền của nhân dân kiểm soát chính phủ “Hễ chính phủ nào có hại cho dân chúng, thì dân chúng phải đập đổ chính phủ ấy đi và gây lên chính phủ khác”[27, tr 291] Người khâm phục ý chí giành độc lập, tự do của nhân dân Mỹ, khâm phục những tư tưởng

vĩ đại của Oasinhtơn, Jepphesơn, Lincôn, nhưng đồng thời Người cũng phát hiện những nghịch lý: Đằng sau những lời lẽ hoa mỹ về tự do, bình đẳng là sự bất bình đẳng và nghèo đói của hàng triệu người lao động, là điều kiện sống khủng khiếp của

người da đen, là nạn phân biệt chủng tộc một cách ghê gớm dưới chân tượng nữ thần Tự do

Ở Pari, thủ đô nước Pháp - nơi Hồ Chí Minh sống dài ngày nhất trong quãng thời gian tìm đường cứu nước, đã để lại cho Hồ Chí Minh nhiều ấn tượng và bài học sâu sắc về chủ nghĩa nhân văn, tư tưởng tự do - bình đẳng - bác ái trong tác phẩm của thời kỳ Phục hưng, của thế kỷ Ánh sáng, rồi những tư tưởng mới mẻ của cách mạng

tư sản Pháp 1789 Đặc biệt, những tư tưởng của bản tuyên ngôn nhân quyền và dân quyền đã được Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh đi sâu nghiên cứu và phân tích

Trong khi khẳng định những giá trị chân chính, những nhân tố tích cực, tiến

bộ của cách mạng dân chủ tư sản, Hồ Chí Minh cũng đồng thời đánh giá đúng những hạn chế của nó Trong tác phẩm “Đường cách mệnh” Người viết về cách mạng Mỹ: “Tuy rằng cách mạng thành công đã hơn 150 năm nay, nhưng công nông vẫn cứ cực khổ, vẫn cứ lo tính cách mệnh lần thứ hai Ấy là vì cách mệnh Mỹ là cách mệnh tư bản, mà cách mệnh tư bản chưa phải là cách mệnh đến nơi”[27, tr 291] Về cách mạng Pháp, Người cũng đánh giá: “Cách mệnh Pháp cũng như cách mệnh Mỹ, nghĩa là cách mệnh tư bản, cách mệnh không đến nơi, tiếng là cộng hòa

và dân chủ, kỳ thực trong thì nó tước lục công nông, ngoài thì nó áp bức thuộc địa ”[27, tr 296] Người kết luận: “Cách mệnh An Nam nên nhớ những điều ấy”[27, tr 296] Chính vì không thỏa mãn với con đường cách mạng tư sản, Người

đã tìm đến với chủ nghĩa Mác - Lênin

Nguồn gốc lý luận quyết định bước phát triển mới về chất của tư tưởng Hồ Chí Minh nói chung, tư tưởng về thanh niên nói riêng đó chính là chủ nghĩa Mác - Lênin

Việc đến với chủ nghĩa Mác - Lênin được xem là bước ngoặt cơ bản trong quá trình tìm đường cứu nước và quá trình phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh nói chung và tư tưởng Hồ Chí Minh về thanh niên nói riêng: Chủ nghĩa yêu nước đã gắn liền với chủ nghĩa xã hội; giác ngộ dân tộc đã phát triển và kết hợp với giác ngộ giai cấp; cách mạng giải phóng dân tộc gắn liền với cách mạng vô sản Bước ngoặt đó đánh dấu sự

định hình và khẳng định tư tưởng Hồ Chí Minh thuộc hệ tư tưởng của giai cấp vô sản, chủ nghĩa Mác - Lênin, mang bản chất khoa học và cách mạng triệt để

Thế giới quan và phương pháp luận Mác - Lênin đã giúp Hồ Chí Minh nhìn nhận, đánh giá, phân tích, tổng kết các học thuyết tư tưởng đương thời cũng như kinh nghiệm hoạt động thực tiễn của mình để tìm ra con đường đúng đắn cho sự nghiệp cứu nước, giải phóng dân tộc Người đã coi chủ nghĩa Mác - Lênin không những là cái “cẩm nang” thần kỳ, là kim chỉ nam, là mặt trời soi sáng con đường chúng ta đi tới thắng lợi cuối cùng, đi tới chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản Trong “Đường cách mệnh”, khi phân tích các chủ nghĩa, học thuyết, Người viết:

“Bây giờ học thuyết nhiều, chủ nghĩa nhiều, nhưng chủ nghĩa chân chính nhất, chắc chắn nhất, cách mệnh nhất là chủ nghĩa Lênin”[27, tr 289]

Tuy nhiên, việc tiếp thu, vận dụng, phát triển chủ nghĩa Mác - Lênin của Hồ Chí Minh là cả một quá trình gắn với hoạt động thực tiễn, trên cơ sở yêu cầu của thực tiễn, kết hợp lý luận với thực tiễn, vừa nghiên cứu chủ nghĩa Mác - Lênin, vừa hoạt động thực tiễn Hồ Chí Minh đã vận dụng và phát triển lý luận Mác - Lênin một cách sáng tạo, rất xa lạ với những gì là giáo điều, kinh viện Trong những bài nói và bài viết của Hồ Chí Minh, chúng ta thấy Người ít khi trích dẫn nguyên văn Mác - Lênin Những vấn đề phức tạp, sâu sắc của lý luận và thực tiễn cách mạng thường được Người đề cập một cách rất giản dị dễ hiểu, gắn nguyên lý với hành động, lý luận với thực tiễn, gắn những nguyên lý phổ biến của chủ nghĩa Mác - Lênin với tinh hoa văn hóa Việt Nam và văn hóa phương Đông Người coi việc học tâp chủ nghĩa Mác - Lênin, trước hết phải nắm vũng cốt lõi, “linh hồn sống” của nó là phương pháp biện chứng, “phải học tập tinh thần của chủ nghĩa Mác - Lênin; học lập trường, quan điểm

và phương pháp của chủ nghĩa Mác - Lênin để áp dụng lập trường, quan điểm và phương pháp ấy mà giải quyết cho tốt những vấn đề thực tế trong công tác cách mạng của chúng ta”[36, tr 95]

Người nhắc nhở chúng ta phải nêu cao tác phong độc lập suy nghĩ và tự do tư tưởng Đọc tài liệu thì phải đào sâu, hiểu kỹ, không tin một cách mù quáng từng câu trong sách Theo Người, chủ nghĩa Mác - Lênin là để phụng sự cho cách mạng,

cho Tổ quốc và nhân dân Hết lòng hết sức phụng sự nhân dân, phụng sự Tổ quốc, bất kỳ việc to, việc nhỏ đều nhằm mục đích ấy; đó là chủ nghĩa Mác - Lênin Nếu không hết lòng hết sức phụng sự nhân dân, tự kiêu, tự đại, tự tư, tự lợi, như thế là trái với chủ nghĩa Mác - Lênin Chủ nghĩa Mác - Lênin là lý trí mà cũng còn là tình cảm nữa Theo Hồ Chí Minh: “Nếu thuộc bao nhiêu sách mà sống không có tình có nghĩa thì sao gọi là hiểu chủ nghĩa Mác - Lênin”[40, tr 668]

Như vậy, tư tưởng Hồ Chí Minh là sản phẩm của sự kết hợp giữa truyền thống văn hóa Việt Nam và tinh hoa văn hóa nhân loại với chủ nghĩa Mác - Lênin; lấy chủ nghĩa Mác - Lênin làm nền tảng lý luận, phương pháp luận Do đó, có thể khẳng định: Tư tưởng Hồ Chí Minh nằm trong hệ tư tưởng Mác - Lênin và chủ nghĩa Mác - Lênin là nguồn gốc chủ yếu nhất của tư tưởng Hồ Chí Minh nói chung,

tư tưởng về thanh niên nói riêng

1.2 Nội dung cơ bản trong tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục đạo đức cách mạng cho thanh niên

Trong cuộc đời hoạt động và lãnh đạo cách mạng của mình, Hồ Chí Minh luôn quan tâm chăm lo, dành tình cảm cho tất cả các tầng lớp, giai cấp, cho mọi lứa tuổi khác nhau trong xã hội Từ công nhân, nông dân, bộ đội, người già, em nhỏ, phụ nữ, cán bộ đảng viên Và đặc biệt không thể thiếu đó là tình cảm Bác đã giành cho các thế hệ thanh niên Việt Nam - thế hệ kế cận lãnh đạo cách mạng Việt Nam Vậy, Hồ Chí Minh đã quan niệm về thanh niên như thế nào? Bác đã nhìn nhận về thanh niên Việt Nam ra sao? Để từ đó Người đưa ra những nội dung cụ thể cho công tác giáo dục, bồi dưỡng đạo đức cách mạng cho các thế hệ thanh niên Việt Nam

1.2.1 Quan niệm của Hồ Chí Minh về thanh niên

Lúc sinh thời Hồ Chí Minh luôn coi thanh niên là lực lượng rường cột của đất nước, tương lai của dân tộc Người có niềm tin lớn lao vào các thế hệ thanh niên

và thấy được khả năng sáng tạo to lớn của họ đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ

Tổ quốc Trong thư gửi học sinh nhân ngày khai trường (tháng 9 năm 1945) Người

đã gửi trọn niềm tin yêu và trách nhiệm đối với thế hệ trẻ: “Non sông Việt Nam có trở nên tươi đẹp được hay không, dân tộc Việt Nam có bước tới đài vinh quang để

sánh vai với các cường quốc năm châu được hay không, chính là nhờ một phần lớn

ở công học tập của các cháu”[29, tr 35] Từ nhận thức đó, Hồ Chí Minh thường nói

và viết về thanh niên rất ngắn gọn, đơn giản nhưng sâu sắc, mục đích là làm cho mọi thanh niên đều có thể hiểu và thấy được trách nhiệm của mình để tham gia vào công cuộc giải phóng dân tộc, bảo vệ Tổ quốc, xây dựng đất nước Để phát huy tối

đa sức mạnh, tính tiên phong của tuổi trẻ trong công cuộc xây dựng đất nước, Hồ Chí Minh đã chỉ rõ: Tổ chức Đoàn và Hội liên hiệp thanh niên cần phải tập hợp rộng rãi các đối tượng thanh niên trở thành lực lượng nòng cốt, đi đầu trong việc hiện thực hóa các chủ trương chính sách cách mạng Trong bài phát biểu tại Lễ kỷ niệm 35 năm ngày thành lập Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh vào năm

1966, Bác đã nói: “Đoàn thanh niên là cánh tay và đội hậu bị của Đảng là người phụ trách dìu dắt các cháu nhi đồng”[40, tr 77]

Hồ Chí Minh cho rằng, thanh niên có ước mơ, có hoài bão, có ý chí và nghị lực, luôn khát khao được sống với lý tưởng cao đẹp và sẵn sàng xả thân vì nghĩa lớn Thanh niên là lớp người ở lứa tuổi đôi mươi, đang thời kỳ sung sức; lứa tuổi ham hiểu biết, khám phá, tự thể nghiệm mình, có khả năng để thực hiện mục tiêu, lý tưởng cao quý của xã hội Đồng thời cũng là lứa tuổi có tính nhạy cảm với cái mới, cái đẹp và cái tiến bộ, mà ít chịu ảnh hưởng của những tiêu cực và thành kiến của quá khứ Nhưng thanh niên còn thiếu kinh nghiệm do chưa từng trải Chính vì vậy, nếu được giáo dục tốt, phù hợp với tính cách, tâm lý, tạo ra sự say mê nghề nghiệp, say mê với lý tưởng sống cao đẹp thì họ sẽ phát huy được tính năng động, sáng tạo,

họ sẽ có những đóng góp to lớn trong sự nghiệp cách mạng của Đảng, của dân tộc

Vì vậy, toàn Đảng, toàn dân, các cấp, các ngành, các đoàn thể cần phải quan tâm chăm sóc, vun trồng để họ trở thành những công dân hữu ích cho đất nước

Hồ Chí Minh đã xác định, thanh niên là một trong những lực lượng luôn hăng hái, xung kích đi đầu, sẵn sàng vượt qua mọi khó khăn gian khổ, nhận và hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ được giao phó Trong cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân,

họ luôn là lực lượng xung kích cống hiến tuổi thanh xuân cho sự nghiệp đấu tranh, giành độc lập tự do cho Tổ quốc Trong cách mạng xã hội chủ nghĩa, thanh niên là

người đi đầu trong nắm bắt khoa học, công nghệ, cải tiến kỹ thuật, nâng cao năng suất lao động, góp phần phát triển kinh tế và văn hóa Họ là nguồn xung lực mạnh

mẽ của đất nước, là một trong những lực lượng quan trọng của cách mạng

Như vậy, qua các bài nói, bài viết của Hồ Chí Minh về thanh niên, Người đều cho rằng: thanh niên là lực lượng yêu nước có trí tuệ, năng động, sáng tạo, giàu nghị lực và lý tưởng cao đẹp Họ có thể đảm nhận và hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ khó khăn, nặng nề khi cách mạng giao phó, kế thừa, phát huy truyền thống đạo đức của dân tộc

1.2.2 Đánh giá của Hồ Chí Minh về vị trí, vai trò của thanh niên

Vào những năm cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX, các sỹ phu yêu nước Việt Nam cũng quan tâm rất nhiều đến các tầng lớp thanh niên Phan Bội Châu từng gửi gắm kỳ vọng vào bộ phận thanh niên được đưa sang Nhật du học để khi trở về họ sẽ góp phần quan trọng vào sự nghiệp cách mạng và canh tân đất nước Nhưng do điều kiện lịch sử hạn chế, lập trường giai cấp khác nhau nên các sĩ phu yêu nước chưa thấy hết và đánh giá đúng vị trí, vai trò của thanh niên đối với sự nghiệp cứu nước, giải phóng dân tộc

Được trực tiếp chứng kiến các phong trào yêu nước của dân tộc trong những năm đầu thế kỷ XX như phong trào Đông Du, Đông Kinh nghĩa thục, Duy Tân, phong trào chống thuế Trung kỳ với sự tham gia nhiệt tình và đông đảo của thanh niên, học sinh, sinh viên, Hồ Chí Minh cảm nhận sâu sắc lòng yêu nước và khát vọng giải phóng dân tộc của thế hệ trẻ Việt Nam Ra đi tìm đường cứu nước, Hồ Chí Minh đã mang trong mình niềm tin tưởng sâu sắc rằng, thế hệ trẻ Việt Nam đã

kế tục được truyền thống của cha anh làm cách mạng đánh đuổi thực dân Pháp giải phóng dân tộc, giành độc lập tự do cho Tổ quốc Khác với các bậc tiền bối và đương thời, Hồ Chí Minh đến với chủ nghĩa Mác - Lênin, trên lập trường của giai cấp công nhân, kế thừa và phát triển sáng tạo di sản tư tưởng tiến bộ của dân tộc và thời đại; với tầm nhìn chiến lược và phương pháp khoa học Người đã đánh giá một cách đúng đắn, khách quan, toàn diện về thanh niên Hồ Chí Minh cho rằng thanh niên là một bộ phận quan trọng của dân tộc, là chủ nhân tương lai của đất nước

Ngay từ những năm hai mươi của thế kỷ XX, đất nước còn chìm đắm trong đêm trường nô lệ, Người đã nhận thấy rằng chỉ có dựa vào thanh niên mới đủ sức giải phóng dân tộc, đem lại độc lập, tự do cho Tổ quốc Lúc đó, thực dân Pháp đã nặn ra những chính sách ru ngủ thanh niên, làm cho họ quên đi nỗi nhục mất nước Trong thư gửi thanh niên An Nam, Người đã viết: “Hỡi Đông Dương đáng thương hại! Người sẽ chết mất nếu đám thanh niên sớm già của người không sớm hồi sinh”[27, tr 144] Từ nhìn nhận đó, Hồ Chí Minh đã quyết tâm hồi sinh cho thế hệ trẻ Năm 1923, khi từ giã những người bạn trong Hội liên hiệp thuộc địa Người đã nói: “Đối với tôi, câu trả lời đã rõ ràng; trở về nước đi vào quần chúng, thức tỉnh họ,

tổ chức họ, đoàn kết họ, huấn luyện họ, đưa họ ra đấu tranh giành tự do, độc lập”[26, tr 209]

Người đã nhìn thấy thanh niên là một bộ phận ưu tú của dân tộc mà sứ mệnh của họ là thúc đẩy cách mạng phát triển Vì thế, khi từ Liên Xô về Quảng Châu - Trung Quốc (1924) Người đã tìm hiểu, tiếp xúc với những thanh niên yêu nước trong nhóm Tâm Tâm xã và đã tổ chức ra nhóm cách mạng đầu tiên Người đã thành lập Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên (1925), quy tụ tất cả những thanh niên Việt Nam yêu nước đầy nhiệt huyết vào trong một tổ chức, nhằm giác ngộ chủ nghĩa Mác - Lênin cho họ, giúp họ hiểu vì sao phải làm cách mạng và làm cách mạng phải như thế nào Những hội viên của hội Việt Nam cách mạng thanh niên sau khi được đào tạo, huấn luyện được phái trở về hoạt động trong nước, làm nhiệm

vụ truyền bá chủ nghĩa Mác - Lênin, giác ngộ quần chúng nhân dân, gây dựng phong trào cách mạng và lãnh đạo quần chúng đấu tranh Chứng tỏ tầm nhìn chiến lược và niềm tin lớn lao của Hồ Chí Minh vào thanh niên Người đã thấy được vị trí, vai trò quan trọng của thanh niên trong sự nghiệp giải phóng dân tộc, giành độc lập, tự do cho Tổ quốc Công lao to lớn của Hội Việt Nam cách mạng thanh niên là đưa giai cấp công nhân nhanh chóng trở thành một lực lượng chính trị độc lập, giác ngộ nhiều người Việt Nam yêu nước đi theo con đường cách mạng vô sản, làm phá sản mọi khuynh hướng của chủ nghĩa cải lương tư sản, đẩy lùi tư tưởng quốc gia dân tộc tư sản Hội đã giáo dục, rèn luyện, thử thách, lựa chọn ra những chiến sĩ ưu

tú nhất để thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam vào đầu năm 1930 Hội Việt Nam cách mạng thanh niên là tổ chức tiền thân của Đảng Cộng sản Việt Nam, Hội đã làm tròn vai trò, nhiệm vụ thức tỉnh dân tộc Việt Nam vào những năm hai mươi của thế

kỷ XX Điều đó chứng tỏ Hồ Chí Minh thấy được vị trí, vai trò của thanh niên, rất chú trọng phát huy sức mạnh và vai trò xung kích của tuổi trẻ

Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời nắm quyền lãnh đạo phong trào cách mạng, thanh niên có lý tưởng cách mạng soi đường đã hăng hái, phấn khởi tham gia tích cực vào các phong trào đấu tranh, sẵn sàng chấp nhận, vượt qua mọi khó khăn gian khổ kể cả hy sinh tính mạng để cùng với Đảng, với dân tộc làm nên thắng lợi Tổng khởi nghĩa cách mạng tháng Tám năm 1945 Trong vòng mười lăm năm đấu tranh cách mạng 1930 - 1945, đã có hàng ngàn thanh niên trở thành những cán bộ trung kiên của Đảng, những anh hùng, liệt sỹ anh dũng hy sinh trong thời kỳ này hầu hết

là tuổi trẻ như: Lê Hồng Phong, Nguyễn Thị Minh Khai, Trần Phú, Lý Tự Trọng, Nguyễn Đức Cảnh, Nguyễn Văn Cừ, Hoàng Văn Thụ

Cách mạng tháng Tám thành công, nước Việt Nam dân chủ cộng hòa ra đời, thù trong giặc ngoài cấu kết với nhau hòng tiêu diệt chính quyền non trẻ, giặc đói, giặc dốt hoành hành, trong bối cảnh đó, Hồ Chí Minh không những chỉ ra khả năng to lớn của thanh niên trong cách mạng giải phóng dân tộc mà còn chỉ ra vai trò và tiềm năng của tuổi trẻ trong sự nghiệp xây dựng đất nước Trong quá trình lãnh đạo dân tộc tiến hành cuộc kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ và công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc, Hồ Chí Minh luôn nhấn mạnh vị trí, vai trò xung kích của thanh niên trong hành động cách mạng, Người chỉ rõ: “Đâu cần thanh niên có, đâu khó có thanh niên”[37, tr 613] Theo Hồ Chí Minh, sự nghiệp cách mạng càng phát triển thì càng đòi hỏi thanh niên thực hiện tốt hơn vai trò xung kích của mình Người nói: “Thời đại này là thời đại vẻ vang của thanh niên Mà thanh niên phải là những đội xung phong trên các mặt trận chính trị, kinh tế, khoa học - kĩ thuật”[38, tr 188]

Trong giáo dục, Hồ Chí Minh luôn coi trọng giáo dục đạo đức cách mạng cho thanh niên vì đó là gốc, là nền tảng của mỗi con người Giáo dục có vai trò quyết định của tri thức đối với sự phát triển của mỗi quốc gia, giáo dục tạo ra những

nhà bác học, tiếp thu kĩ thuật tiên tiến, công nghệ mới nhưng nếu họ không có đạo đức thì cũng không thể đáp ứng cho sự nghiệp cách mạng Người viết: “Chúng ta thường ghi chép và nhắc lại những sự tích ấy, để giáo dục nhân dân ta chịu đựng gian khổ, vượt mọi khó khăn, quyết tâm làm tròn nhiệm vụ xây dựng lại nước nhà

Để giáo dục thanh niên ta rèn luyện một ý chí kiên quyết quật cường, một tâm lý quả cảm xung phong, tin tưởng vào tương lai của Tổ quốc, vào lực lượng của nhân dân, hy sinh lợi ích riêng cho lợi ích chung của dân tộc”[34, tr 135] Nếu không giáo dục đạo đức cho các thế hệ sau được tốt thì họ có thể không kế tục được sự nghiệp cách mạng mà thế hệ trước để lại Vì vậy, Hồ Chí Minh nêu ra luận điểm mang tính chân lý sâu sắc: “Bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau là một việc rất quan trọng và cần thiết”[40, tr 622] Người coi đó là một trong những nhiệm vụ quan trọng, có ý nghĩa chiến lược để bảo đảm thắng lợi của cách mạng Việt Nam

Từ đó, lớp lớp thanh niên được đào tạo đông đảo, họ đã góp phần to lớn làm nên thắng lợi của cuộc kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ và xây dựng chủ nghĩa

xã hội Hồ Chí Minh đã nhắc nhở cả dân tộc, những người lớn tuổi cần nhận thức đúng đắn về lớp trẻ hôm nay, chăm lo, giáo dục, đào tạo và tạo mọi điều kiện để họ làm tốt vị trí, vai trò của mình trong thời đại mới

Cho dù ở thời đại nào thì thanh niên Việt Nam cũng luôn có một vị trí, vai trò

to lớn trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Và để làm tốt vai trò này thì lực lượng Công an nhân dân nói chung, lực lượng thanh niên Công an nhân dân nói riêng cũng có vai trò và trách nhiệm vô cùng to lớn đối với Đảng, với Nhà nước và nhân dân Lúc sinh thời Hồ Chí Minh rất coi trọng công tác xây dựng và giáo dục đạo đức cách mạng cho lực lượng Công an nhân dân, Người cũng dành rất nhiều tình cảm cho lực lượng đoàn viên thanh niên Công an nhân dân Năm 1848, giữa những công việc bộn bề cấp bách của Đảng, Chính phủ khi cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp đang diễn ra gay go, quyết liệt, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã gửi thư cho đồng chí Hoàng Mai, Giám đốc Công nan khu XII, về “Tư cách người Công an cách mệnh”,

và đây cũng chính là Sáu điều dạy thiêng liêng của Người về tư cách, phẩm chất đạo đức của mỗi chiến sỹ Công an nhân dân Việt Nam: Có lập trường tư tưởng vững

vàng, kiên định, có ý chí tiến công cách mạng, tuyệt đối trung thành với sự nghiệp cách mạng do Đảng và Bác Hồ lựa chọn; sẵn sàng hy sinh để bảo vệ Đảng, bảo vệ thành quả cách mạng, chế độ xã hội chủ nghĩa, sự nghiệp đổi mới đất nước và hội nhập quốc tế; hết lòng vì nhân dân phục vụ, lấy niềm vui và hạnh phúc của nhân dân làm niềm vui, lẽ sống của mình Thấm nhuần những tư tưởng đó của Người, hơn 70 năm qua lực lượng công an luôn hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ mà Đảng và nhân dân giao phó Ghi nhận những công lao, đóng góp đó của lực lượng Công an nhân dân, tại Hội thảo khoa học quốc gia “70 năm Công an nhân dân Việt Nam xây dựng, chiến đấu, trưởng thành; 10 năm ngày hội toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc” diễn ra tại Hà Nội ngày 24/7/2015 Bộ trưởng Bộ Công an Trần Đại Quang đã nói: Lượng lượng công an đã khẳng định vai trò, vị trí đặc biệt quan trọng trong sự nghiệp giải phóng dân tộc, xây dựng và bảo vệ tổ quốc; luôn dựa vào dân, phát huy sức mạnh của quần chúng nhân dân, lập nhiều chiến công, thành tích to lớn, xứng đáng là

“thanh bảo kiếm” bảo vệ Đảng, Nhà nước, nhân dân và chế độ

1.2.3 Nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục đạo đức cách mạng cho thanh niên

Qua các bài nói, bài viết của Hồ Chí Minh, nội dung giáo dục đạo đức cách mạng của Người rất rộng, vừa có những chuẩn mực chung cho mọi người, vừa có những chuẩn mực riêng đối với từng đối tượng cụ thể Giáo dục đạo đức cách mạng cho thanh niên được thể hiện ở các nội dung hết sức bao quát và sâu sắc

Giáo dục đạo đức cách mạng cho thanh niên theo Hồ Chí Minh trước hết phải làm cho thanh niên nắm được vị trí, tầm quan trọng của đạo đức cách mạng đối với mỗi người

Đạo đức là một trong hai thành phần cấu trúc của nhân cách con người là đức

và tài Đạo đức giữ vai trò quan trọng hàng đầu, là cái gốc của mỗi con người mà thanh niên là những chủ nhân tương lai của đất nước, không có đạo đức, không có căn bản, thì không làm nổi việc gì Đạo đức cách mạng của thanh niên, Hồ Chí Minh chỉ rõ: “Đức là đạo đức cách mạng Đó là cái gốc rất quan trọng Nếu không

có đạo đức cách mạng thì có tài cũng vô dụng Đạo đức cách mạng là triệt để trung

thành với cách mạng, một lòng một dạ phục vụ nhân dân”[39, tr 400] Đạo đức là vấn đề tiên quyết của việc xây dựng con người mới, thanh niên phải thấy rõ tầm quan trọng của việc tu dưỡng đạo đức và năng lực để có đủ đức, đủ tài, phục vụ cách mạng Có đạo đức cách mạng làm nền tảng thanh niên mới hoàn thành được nhiệm vụ hiện tại và nhiệm vụ cách mạng trong tương lai

Đạo đức chính là những phẩm chất đòi hỏi thanh niên cần phải có để tham gia vào công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Đạo đức là gốc, là nền tảng, bởi vì muốn làm cách mạng thì trước hết con người phải có cái tâm trong sáng, cái đức cao đẹp đối với giai cấp công nhân, nhân dân lao động, với cả dân tộc Cái tâm, cái đức ấy phải được thể hiện trong các mối quan hệ xã hội hằng ngày với dân với nước, với thầy cô giáo, với bạn bè, đồng chí, đồng đội, đồng sự, với mọi người xung quanh mình Theo Hồ Chí Minh, phải có cái đức để đi đến cái trí Vì khi đã có cái trí thì cái đức chính là cái đảm bảo cho người cách mạng giữ vững được chủ nghĩa Mác - Lênin và đưa nó vào trong cuộc sống

Giáo dục đạo đức cách mạng cho thanh niên, Hồ Chí Minh nêu lên hàng đầu phẩm chất “Trung với nước, hiếu với dân”

Đây là phẩm chất bao trùm nhất, quan trọng nhất của mỗi con người Chúng

ta biết rằng khái niệm trung, hiếu đã có trong tư tưởng đạo đức truyền thống dân tộc Việt Nam và phương Đông, là chuẩn mực đạo đức phong kiến mà Nho giáo đề ra Trung của Nho giáo là trung với vua, bó hẹp trong phạm vi quan hệ vua tôi, phải hết lòng thờ vua trong bất cứ điều kiện nào Hiếu là hiếu với cha mẹ, phải kính trọng, thương yêu, hết lòng phụng dưỡng cha mẹ đền đáp công ơn sinh thành, dưỡng dục Khái niệm trung, hiếu đó được Hồ Chí Minh nâng cao phát triển với ý nghĩa mới, mang tính công nhân sâu sắc để giáo dục thanh niên “Trung với nước, hiếu với dân” trước hết phải có tinh thần yêu nước nồng nàn, phấn đấu hy sinh vì lợi ích quốc gia, dân tộc, làm sao cho “dân giàu, nước mạnh” Đối với thanh niên, trung với nước, hiếu với dân trước hết phải yêu Tổ quốc, yêu nhân dân Hồ Chí Minh căn dặn: “Yêu Tổ quốc: việc gì trái với quyền lợi của Tổ quốc chúng ta kiên quyết chống lại Yêu nhân dân: việc gì hay người nào phạm đến lợi ích chung của nhân

dân, chúng ta kiên quyết chống lại”[34, tr 178] Nhiệm vụ quan trọng hàng đầu của thanh niên là học tập thật tốt, học để nâng cao nhận thức, học để nắm bắt khoa học

kĩ thuật, nắm vững chuyên môn nghiệp vụ Nhưng mục đích của học tập tốt cũng nhằm phụng sự Tổ quốc, phụng sự nhân dân, đó chính là sự thể hiện trung với nước, hiếu với dân Theo Người, phải giáo dục cho thanh niên luôn luôn nâng cao chí khí cách mạng “trung với nước, hiếu với dân, nhiệm vụ nào cũng hoàn thành, khó khăn nào cũng vượt qua, kẻ thù nào cũng đánh thắng”[39, tr 435] Theo Hồ Chí Minh, mỗi thanh niên phải có lòng yêu nước nồng nàn, tuyệt đối trung thành với Tổ quốc, với giai cấp công nhân, phải căm thù sâu sắc lũ giặc cướp nước và bè lũ phản động bán nước, phải quyết tâm phấn đấu vì sự nghiệp cách mạng vẻ vang của Đảng và của dân tộc, đặt lợi ích của Đảng, của giai cấp công nhân, của dân tộc lên trên hết, trước hết Người chỉ rõ: “Đạo đức cách mạng là ra sức phấn đấu để thực hiện mục tiêu của Đảng; hết sức trung thành phục vụ giai cấp công nhân và nông dân lao động”[36, tr 605] Đạo đức cách mạng là tuyệt đối trung thành với cách mạng, với nhân dân: “Quyết tâm suốt đời đấu tranh cho Đảng, cho cách mạng Đó là điều chủ chốt nhất”[36, tr 603] Có trung thành và quyết tâm phấn đấu vì sự nghiệp cách mạng của Đảng và của dân tộc thì mới dám dũng cảm hy sinh quên mình vì nghĩa lớn, với quyết tâm rèn luyện mình theo lẽ sống cao cả và tình cảm cách mạng, thực

sự tận trung với nước, tận hiếu với dân

Hồ Chí Minh luôn nhắc nhở thanh niên phải kính trọng và thương yêu cha

mẹ, Người đã mở rộng chữ hiếu, từ hiếu với cha mẹ đến hiếu với nhân dân nhằm kết hợp nhuần nhuyễn giữa gia đình và xã hội, giữa cha mẹ, anh, chị, em với đồng bào và đồng loại Hiếu với nhân dân là phải kính trọng, thương yêu nhân dân, học tập, lao động, chiến đấu vì nhân dân làm cho “ai cũng có cơm ăn, áo mặc, ai cũng được học hành”[40, tr 627] Phải chăm lo, bảo vệ lợi ích chính đáng của nhân dân, việc gì có lợi cho dân thì phải hết sức làm, việc gì có hại cho dân thì phải hết sức tránh Thanh niên nói chung, đặc biệt là lực lượng thanh niên Công an nhân dân phải là những người luôn có thái độ đúng đắn, đấu tranh chống lại mọi biểu hiện sai

trái, gây phiền hà, nhũng nhiễu cho nhân dân, làm cho dân phấn khởi, tin tưởng vào lực lượng, vào chế độ xã hội chủ nghĩa

Giáo dục đạo đức cách mạng cho thanh niên, Hồ Chí Minh quan tâm giáo dục lòng yêu thương con người

Đó là một trong những phẩm chất cao đẹp nhất của con người Tình yêu thương đó là tình cảm rộng lớn được thể hiện trong các mối quan hệ bạn bè, thầy trò, đồng chí, đồng bào trong quan hệ hằng ngày Nó đòi hỏi mỗi thanh niên trước hết phải nghiêm khắc, chặt chẽ với bản thân mình, rộng rãi, độ lượng với bạn bè, đồng chí Không chỉ yêu thương giúp đỡ bạn bè mà thanh niên còn phải biết yêu thương, kính trọng giúp đỡ mọi người Đặc biệt đối với lực lượng thanh niên Công an nhân dân thì càng phải thấm nhuần tốt hơn tư tưởng này Thật sự có lòng thương yêu con người, thương yêu nhân dân thì mới có đủ khả năng hy sinh bản thân mình để “thức cho dân ngủ, gác cho dân yên”, mới toàn tâm, toàn ý cho sự nghiệp cách mạng

Giáo dục đạo đức cách mạng cho thanh niên, Hồ Chí Minh rất chú trọng đến việc giáo dục những phẩm chất cao quý: cần, kiệm, liêm, chính, chí công, vô tư

Cần, kiệm, liêm, chính là những khái niệm đạo đức phương Đông và đạo đức truyền thống Việt Nam đã được Hồ Chí Minh sử dụng Người đã giữ lại những gì tốt đẹp của quá khứ và đưa vào những nội dung mới, cách mạng mà vẫn đúng với những ý nghĩa ban đầu của các khái niệm đó Hồ Chí Minh thường xuyên kêu gọi, giáo dục mọi người thực hiện cần, kiệm, liêm, chính và Người đã giải thích rất rõ, rất cụ thể rất dễ hiểu với tất cả mọi người

Cần, tức là cần cù, lao động siêng năng, miệt mài sáng tạo, có năng suất cao, lao động với tinh thần tự giác, tự lực khắc phục khó khăn, không lười biếng, không

ỷ lại, không dựa dẫm vào người khác

Kiệm, tức là tiết kiệm Tiết kiệm ở đây là tiết kiệm thì giờ, tiết kiệm sức lao động, tiết kiệm tiền của của cá nhân, gia đình và của cả đất nước, không xa xỉ, hoang phí, tiêu dùng bừa bãi Nói về tiết kiệm, Hồ Chí Minh nhấn mạnh: “Của cải nếu hết còn có thể làm thêm Khi thời giờ đã qua rồi, không bao giờ kéo nó trở lại được Có ai kéo lại ngày hôm qua được không”[31, tr 123] Do đó, thanh niên cần

phải biết tiết kiệm, không sa hoa, lãng phí, tiết kiệm thì giờ của mình cũng là tiết kiệm thì giờ cho người khác, không lê la nói chuyện phiếm Công việc của bản thân phải làm cho nhanh chóng mau lẹ, không “nay lần mai lữa”

Liêm, là “luôn luôn tôn trọng của công và của dân”[46, tr 252] Không được tham lam, tư lợi tiền bạc của của dân, của nước, sống ngay thẳng, đàng hoàng, không xu nịnh người khác và không thích người khác xu nịnh mình Chỉ có một thứ ham duy nhất đó là ham làm, ham học hỏi, cầu tiến bộ Phải trong sạch, khẳng khái, yêu tri thức, không ngừng nâng cao hiểu biết trình độ chuyên môn nghiệp vụ và cần phải chống lại tư tưởng sợ khó nhọc, nguy hiểm, ngại gian khó Người chỉ rõ:

“Thanh niên cần phải chống tâm lý tự tư, tự lợi, chỉ lo lợi ích riêng và sinh hoạt riêng của mình Chống tâm lý ham sung sướng và tránh khó nhọc Chống thói xem khinh lao động, nhất là lao động chân tay Chống lười biếng, xa xỉ Chống cách sinh hoạt ủy mị Chống kiêu ngạo, giả dối, khoe khoang”[34, tr 265]

Chính, là không tà, là thẳng thắn, đứng đắn Người đưa ra một số yêu cầu:

“Đối với mình – không được tự cao tự đại, tự phụ, phải khiêm tốn học hỏi, phát triển cái hay, sửa chữa cái dở của mình Đối với người - không nịnh người trên, không khinh người dưới, thật thà, không dối trá Đối với việc - phải để việc công lên trên, lên trước, việc thiện nhỏ mấy cũng làm, việc ác nhỏ mấy cũng tránh”[46,

tr 252]

Cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư là cái gốc quan trọng của đạo đức cách mạng, của con người Việt Nam mới, cũng là cái gốc đạo đức cách mạng của thanh niên Hồ Chí Minh chỉ rõ:

“Trời có bốn mùa: Xuân, Hạ, Thu, Đông Đất có bốn phương: Đông, Tây, Nam, Bắc Người có bốn đức: Cần, Kiệm, Liêm, Chính Thiếu một mùa thì không thành trời

Thiếu một phương thì không thành đất Thiếu một đức thì không thành người”[31, tr 177]

Người yêu cầu thanh niên phải luôn trau dồi đạo đức cách mạng, khiêm tốn, chống kiêu căng, tự mãn, chống lãng phí xa hoa, cần kiệm trong lao động, học tập, công tác, có đời tư trong sáng “vị công vong tư” Thực hành tự phê bình và phê bình, thẳng thắn để giúp nhau cùng tiến bộ

Chí công vô tư, là công bằng, công tâm, không thiên tư, thiên vị, làm việc gì cũng không được nghĩ đến mình trước, chỉ biết vì Đảng, vì dân tộc, “lo trước thiên

hạ, vui sau thiên hạ” Chí công vô tư là nêu cao tinh thần tập thể, lên án chủ nghĩa cá nhân Chí công vô tư là tiếp nối của cần, kiệm, liêm, chính Nếu một con người thật

sự có đạo đức, thật sự có cần, kiệm, liêm, chính thì chắc chắn con người đó cũng sẽ chí công vô tư

Giáo dục đạo đức cách mạng cho thanh niên để có niềm tin vào sự lãnh đạo của Đảng, ra sức phấn đấu để thực hiện mục tiêu của Đảng

Đảng Cộng sản Việt Nam là đội tiên phong của giai cấp công nhân, là nhân

tố quyết định, là người chèo lái con thuyền cách mạng Việt Nam vượt qua mọi thác ghềnh đi đến bờ thắng lợi Đảng Cộng sản Việt Nam là người giáo dục, dìu dắt, rèn luyện và tạo điều kiện cho thanh niên học tập, phấn đấu, tu dưỡng và thể hiện tài năng của mình, cống hiến cho sự nghiệp cách mạng Tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng, thanh niên phải không ngừng học tập nâng cao hiểu biết chủ nghĩa Mác - Lênin, nắm vững đường lối, chủ trương của Đảng Nếu không học văn hóa, không

có trình độ văn hóa thì không học tập được kĩ thuật, không học tập được kĩ thuật thì không theo kịp được nhu cầu về kinh tế của nước nhà, nhưng phải chú ý học chính trị, vì chỉ học văn hóa, kỹ thuật mà không có chính trị thì như người nhắm mắt mà

đi Học chính trị là học chủ nghĩa Mác - Lênin và đường lối, quan điểm của Đảng

để hiểu rõ nhiệm vụ cách mạng đồng thời xây dựng cho bản thân mình một phương pháp nhận thức đúng đắn trước những diễn biến phức tạp của cuộc sống, để từ đó vững tin vào lý tưởng cách mạng, tránh mọi sai lầm vấp ngã Nắm vững chủ nghĩa Mác - Lênin, phấn đấu vì lợi ích chung của Đảng, của cách mạng, của giai cấp, của dân tộc, thanh niên không ngần ngại phấn đấu hy sinh, luôn đặt lợi ích chung lên trên lợi ích cá nhân, đứng vững trên lập trường của giai cấp công nhân để hết lòng,

hết sức đấu tranh cho chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản, cho giai cấp công nhân và cho toàn nhân dân lao động Đó là tinh thần không sợ gian khổ, hy sinh, tinh thần “đâu cần thanh niên có, đâu khó có thanh niên”; hăng hái xung phong gương mẫu trong công tác, trong học hỏi, tiến bộ trong đạo đức cách mạng Thanh niên phải trở thành một trong những nguồn nội lực to lớn cho sự phát triển nhanh và bền vững của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ mà Đảng và nhân dân giao phó

Nâng cao đạo đức cách mạng cho thanh niên thông qua hình thức tự giáo dục, tự rèn luyện và chống chủ nghĩa cá nhân

Đối với thanh niên, khi có được học thức thường có biểu hiện tư tưởng tiểu

tư sản Hồ Chí Minh chỉ rõ: “Tư tưởng tiểu tư sản là cái gì?” Nó là cá nhân chủ nghĩa Cá nhân chủ nghĩa nó đẻ ra tư tưởng danh lợi, chỉ muốn làm ông này ông khác, bà này bà khác Rồi tư tưởng danh lợi lại đẻ ra con nó, rồi con nó lại đẻ ra cháu nó tức là hai cái khinh: khinh lao động chân tay và khinh người lao động và hai cái sợ là: sợ khó nhọc và sợ khổ”[36, tr 399] Vì vậy, thanh niên phải tự học tập

và rèn luyện nâng cao nhận thức, hiểu biết, hoàn thiện thế giới quan, nhân sinh quan cộng sản, kiên quyết chống những biểu hiện tư tưởng tiểu tư sản trong bản thân mình, để không ngừng tiến bộ Nếu thanh niên không tự giác giáo dục, rèn luyện, đặt lợi ích tập thể lên trên lợi ích cá nhân thì cá nhân chủ nghĩa có cơ hội trỗi dậy Bởi vì: “Chủ nghĩa cá nhân trái với đạo đức cách mạng, nếu nó còn lại trong mình,

dù ít thôi thì nó sẽ chờ dịp để phát triển, để che lấp đạo đức cách mạng, để ngăn trở

ta một lòng một dạ đấu tranh cho sự nghiệp cách mạng”[36, tr 602]

Hồ Chí Minh cũng khẳng định rằng: “Đấu tranh chống chủ nghĩa cá nhân không phải là “giày xéo lên lợi ích cá nhân” Mỗi người đều có tính cách riêng, sở trường riêng, đời sống riêng của bản thân và của gia đình mình Nếu như lợi ích cá nhân đó không trái với lợi ích tập thể thì không phải là xấu”[36, tr 610] Vì vậy, đòi hỏi thanh niên phải giải quyết đúng đắn mối quan hệ giữa lợi ích cá nhân và lợi ích tập thể một cách hài hòa Theo Hồ Chí Minh, đối với thanh niên phải thường xuyên chống lại cá nhân chủ nghĩa Muốn sửa chữa cá nhân chủ nghĩa, thanh niên cần đặt

lại câu hỏi: Học để làm gì? Học để phục vụ ai? Đó là hai câu hỏi cần trả lời dứt khoát thì mới có phương hướng để sữa chữa dứt điểm khuyết điểm của mình Do

đó, mỗi thanh niên phải tự giáo dục, rèn luyện nâng cao nhận thức, hoàn thiện thế giới quan, nhân sinh quan cộng sản, kiên quyết chống những biểu hiện tư tưởng tiểu

tư sản trong bản thân mình để không ngừng tiến bộ Tự tu dưỡng đạo đức cũng phải thường xuyên như công việc rửa mặt hằng ngày, không hề ngơi nghỉ, phải kiên trì, bền bỉ vì “đạo đức cách mạng không phải từ trên trời sa xuống Nó do đấu tranh, rèn luyện bền bỉ hằng ngày mà phát triển và củng cố Cũng như ngọc càng mài càng sáng, vàng càng luyện càng trong Có gì sung sướng vẻ vang hơn là trau dồi đạo đức cách mạng để góp phần xứng đáng vào sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội và giải phóng loài người”[36, tr 612]

Giáo dục đạo đức cách mạng cho thanh niên còn được thể hiện ở tinh thần quốc tế trong sáng

Đó là tinh thần đoàn kết quốc tế vô sản mà Hồ Chí Minh đã nêu lên “Bốn phương vô sản đều là anh em”[37, tr 670] Người đòi hỏi thanh niên phải luôn luôn quan tâm đến tình hình thế giới, Người nhắc nhở thanh niên: “Phải chú ý đến tình hình thế giới, vì nước ta là một bộ phận của thế giới, mọi việc trên thế giới đều có quan hệ với nước ta, việc gì trong nước ta cũng quan hệ với thế giới”[34, tr 265] Tinh thần quốc tế trong sáng là phẩm chất đạo đức, là yêu cầu đạo đức nhằm vào mối quan hệ rộng lớn vượt qua biên giới, lãnh thổ quốc gia, dân tộc Việc giáo dục của Đảng và việc nhận thức, rèn luyện của mỗi thanh niên phải luôn được nâng cao, không thể coi nhẹ Phải quan tâm đến cuộc đấu tranh của giai cấp vô sản các nước, của các dân tộc, góp phần mở rộng quan hệ hợp tác quốc tế, tăng cường hiểu biết, hữu nghị, đoàn kết và hợp tác với thanh niên các nước, thực hiện nhiệm vụ đối ngoại của Đảng, đóng góp tích cực vào phong trào thanh niên thế giới vì hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội

Giáo dục đạo đức cách mạng cho thanh niên còn thể hiện ở đức tính không ngừng học hỏi

Để trở thành những công dân hữu ích, có tài, có đức thì ngoài việc học ở trường, thanh niên phải tự học, tự giáo dục tu dưỡng đạo đức để hoàn thiện mình Theo Hồ Chí Minh, nền giáo dục mới của chúng ta nhằm biến quá trình đào tạo thành tự đào tạo, tự học tập để nắm vững tri thức khoa học và hiểu biết về mọi mặt của đời sống chính trị, xã hội Hồ Chí Minh chỉ rõ: “Trường huấn luyện đã giúp anh

em biết phương hướng, biết nhằm mục đích mà đi Như vậy anh em học ít nhưng bổ ích nhiều rồi sau anh em còn phải học nữa, học mãi trong khi làm việc”[29, tr 116] Tự học là một nhiệm vụ quan trọng của mỗi thanh niên, “Học hỏi là một việc phải tiếp tục suốt đời Suốt đời phải gắn liền lý luận với công tác thực tế Không ai

có thể tự cho mình đã biết đủ rồi, biết hết rồi Thế giới ngày ngày đổi mới, nhân dân

ta ngày càng tiến bộ, cho nên chúng ta phải tiếp tục học và hành để tiến bộ kịp nhân dân”[35, tr 377] Tự học là nhiệm vụ thường xuyên, suốt đời, đòi hỏi mỗi thanh niên phải tự giác học tập, tu dưỡng nhằm đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ của cách mạng, của cuộc sống đặt ra Tự học là một công việc hết sức khó khăn, vì cuộc sống muôn hình, muôn vẻ đòi hỏi mỗi thanh niên phải có ý chí, bản lĩnh, lập trường kiên định để chiến thắng chủ nghĩa cá nhân trong bản thân mình, không thỏa mãn dừng lại; không tự kiêu, tự đại, giấu dốt mà phải học thường xuyên, liên tục, suốt đời để

tu dưỡng phẩm chất đạo đức và năng lực công tác để đảm nhận nhiệm vụ hết sức thiêng liêng đó là bảo vệ Tổ quốc và xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội

Là một bộ phận của thanh niên Việt Nam, đoàn viên thanh niên Công an nhân dân cũng có nhiệm vụ hết sức quan trọng trong công cuộc xây dựng và bảo vệ

Tổ quốc Vì vậy, những nội dung giáo dục đạo đức cách mạng cho thanh niên của Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng không thể thiếu đối với việc xây dựng tư cách và phẩm chất của một chiến sỹ công an cách mạng Lúc sinh thời, Người đã từng nói: “Công

an của ta là Công an nhân dân, vì nhân dân mà phục vụ và dựa vào dân mà làm việc”[30, tr 498] Suy rộng ra, điều đó có nghĩa: Công an nhân dân phải luôn gần dân, gắn bó với quần chúng nhân dân, trung thành phục vụ lợi ích cho nhân dân, hay nói cách khác là phải trung thành tuyệt đối với Tổ quốc, với Đảng, với nhân dân

và chế độ xã hội chủ nghĩa mà Bác Hồ, Đảng và nhân dân ta đã lựa chọn Ngoài ra,