Kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong áp dụng các biện pháp ngăn chặn từ thực tiễn huyện ninh phước, tỉnh ninh thuận ( Luận văn thạc sĩ)

Kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong áp dụng các biện pháp ngăn chặn từ thực tiễn huyện ninh phước, tỉnh ninh thuận ( Luận văn thạc sĩ)Kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong áp dụng các biện pháp ngăn chặn từ thực tiễn huyện ninh phước, tỉnh ninh thuận ( Luận văn thạc sĩ)Kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong áp dụng các biện pháp ngăn chặn từ thực tiễn huyện ninh phước, tỉnh ninh thuận ( Luận văn thạc sĩ)

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:

TS PHẠM VĂN BEO

HÀ NỘI, năm 2018

LỜI CAM ĐOAN

Tác giả luận văn

Đổng Mây Hồng Trúng

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

Chương 1: NHỮNG VẦN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ KIỂM SÁT VIỆC TUÂN THEO PHÁP LUẬT TRONG ÁP DỤNG CÁC BIỆN PHÁP NGĂN CHẶN 7

1.1 Khái quát về các biện pháp ngăn chặn 7

1.2 Khái niệm, đặc điểm, nội dung kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong áp dụng các biện pháp ngăn chặn 13

Chương 2: QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT VÀ THỰC TIỄN KIỂM SÁT VIỆC ÁP DỤNG CÁC BIỆN PHÁP NGĂN CHẶN 39

2.1 Qui định của pháp luật về kiểm sát việc áp dụng các biện pháp ngăn chặn 39

2.2 Thực trạng áp dụng các biện pháp ngăn chặn 42

2.3 Thực tiễn kiểm sát việc áp dụng các biện pháp ngăn 59

2.4 Đánh giá thực tiễn công tác kiểm sát việc áp dụng các biện pháp ngăn tại Viện kiểm sát nhân dân huyện Ninh Phước, tỉnh Ninh Thuận 63

Chương 3: CÁC GIẢI PHÁP BẢO ĐẢM KIỂM SÁT VIỆC ÁP DỤNG CÁC BIỆN PHÁP NGĂN CHẶN 70

3.1 Hoàn thiện pháp luật tố tụng hình sự về các biện pháp ngăn chặn 70

3.2 Tổ chức hoạt động của Viện kiểm sát 73

3.3 Công tác cán bộ 74

3.4 Cơ sở vật chất và chế độ đãi ngộ 75

3.5 Các giải pháp khác 76

KẾT LUẬN 79 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

BLHS Bộ luật hình sự

BLTTHS Bộ luật tố tụng hình sự

BPNC Biện pháp ngăn chặn

CQĐT Cơ quan điều tra

ĐTV Điều tra viên

Bảng 2.2.3.3 Số người VKS truy tố và áp dụng biện pháp ttạm giam trong thời gian

từ tháng 12/2013 đến tháng 12/2017 trên địa bàn huyện Ninh Phước 55

Bảng 2.2.4.1 Số người bị CQĐT áp dụng biện pháp cấm đi khỏi nơi cư trú trên địa

bàn huyện Ninh Phước trong thời gian từ tháng 12/2013 đến tháng 12/2017 56

Bảng 2.2.5.1 Số người bị CQĐT áp dụng biện pháp bảo lĩnh trên địa bàn huyện

Ninh Phước từ tháng 12/2013 đến tháng 2/2017 57

khắc nhất của Nhà nước áp dụng cho người phạm tội ngăn chặn hành vi xâm hại

đến các quyền và lợi ích của các quan hệ xã hội mà pháp luật hình sự bảo vệ; nhằm

nhanh chóng xử lý vụ án hình sự Tuy nhiên, nếu việc dụng các biện pháp này nhất

là các biện pháp bằng giam, giữ không có căn cứ, đúng đối tượng, áp dụng tràn lan,

tùy tiện, bắt, tạm giữ hình sự sau đó chuyển xử lý hành chính; bắt, tạm giữ, tạm

giam, oan sai sẽ ảnh hưởng rất lớn đến quyền và lợi ích của người bị bắt, quyền cơ

bản của công dân được Hiến pháp ghi nhận Ngược lại, có trường hợp cần thiết phải

bắt nhưng không bắt tạm giam dẫn đến nhiều vụ án không được điều tra, truy tố, xét

xử, thi hành án do người phạm tội bỏ trốn, đã gây nên sự hoài nghi của quần chúng

nhân dân đối với các cơ quan bảo vệ pháp luật, làm giảm sút uy tín của các cơ quan

bảo vệ pháp luật

Trước tình trạng trên nên ngày 21/3/2000 Bộ chính trị đã có chỉ thị số

53-CT/TW “Về một số công việc cấp bách của một số cơ quan tư pháp cần thực hiện

trong năm 2000”, yêu cầu phải “Tăng cường trách nhiệm pháp lý của Viện

kiểm sát nhân dân đối với công tác bắt, giam, giữ….sai sót trong việc bắt,

giam, giữ ở địa phương nào thì trước hết Viện kiểm sát nhân dân ở địa

phương đó phải chịu trách nhiệm”.[13]

Nghị Quyết 08/NQ-TW ngày 02/01/2002 của Bộ Chính trị về một số nhiệm

vụ trọng tâm công tác tư pháp trong thời gian tới cũng chỉ rõ:

“… Tăng cường công tác kiểm sát việc bắt, giam, giữ bảo đảm đúng pháp

luật; những trường hợp chưa cần bắt, tạm giữ, tạm giam thì kiên quyết không phê

chuẩn lệnh bắt, tạm giữ, tạm giam; phát hiện và xử lý kịp thời các trường hợp oan

sai trong bắt, giữ Viện kiểm sát các cấp chịu trách nhiệm về những oan, sai trong

việc bắt, tạm giữ, tạm giam thuộc phạm vi thẩm quyền phê chuẩn của mình…”.[1]

2

Qua đó thấy rằng, Viện kiểm sát (VKS) nhân dân có vị trí, vai trò rất quang trọng trong việc đảm bảo các BPNC được áp dụng đúng đắn, đem lại hiểu quả cao trong công tác phòng chống tội phạm và chống oan sai

Việc áp dụng các BPNC của Cơ quan cảnh sát điều tra, Tòa án cũng như công tác việc kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong hoạt động áp dụng các biện pháp này của VKS mặc dù đã có hiệu quả hơn nhưng còn có một số trường hợp thực hiện chưa đảm bảo các căn cứ, tâm lý còn nể nang, chưa xem xét thấu đáo đến quyền con người, quyền cơ bản của công dân nên chưa làm hết trách nhiệm theo quy định của pháp luật dẫn đến hiệu quả chưa cao

Những quy định của pháp luật về các BPNC và các quy định về tổ chức hoạt động của VKS mặc dù đã được hoàn thiện hơn trước nhưng một số quy định vẫn còn bộc lộ nhiều bất cấp, vướng mắc cần được sửa đổi bổ sung cho phù hợp với tình hình mới

Để việc áp dụng BPNC và công tác kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong

áp dụng các biện này đạt hiệu quả cao, công tác đấu tranh, phòng chống tội phạm nói chung và việc giải quyết giải quyết các vụ án hình sự nói riêng được đảm bảo, bảo vệ an toàn xã hội cũng như quyền lợi của người bị bắt cần phải làm rõ lý luận

và thực tiễn về các biện pháp này cũng như việc áp dụng nó và vai trò của VKS trong hoạt này

Đó là lý do cơ bản làm cơ sở cho tác giả chọn đề tài “Kiểm sát việc tuân theo

pháp luật trong áp dụng các biện pháp ngăn chặn từ thực tiễn huyện Ninh Phước, tỉnh Ninh Thuận” làm luận văn tốt nghiệp

2 Tình hình nghiên cứu

Hiện nay, khoa học luật tố tụng hình sự (TTHS) trong nước đã có nhiều công trình khoa học nghiên cứu về các biện pháp ngăn chặn, như:

Cấp độ luận văn Tiến sĩ có đề tài:

- Áp dụng biện pháp ngăn chặn trong điều tra vụ án hình sự của lực lượng cảnh sát nhân dân của tác giả Trịnh Văn Thanh, (Bộ Công an), 2000;

3

- Các biện pháp ngăn chặn bắt, tạm giữ, tạm giam trong tố tụng hình sự Việt Nam, thực trạng, nguyên nhân và giải pháp của Nguyễn Văn Điệp, Học viện Tư pháp, 2005;

Ở cấp độ luận văn Thạc sĩ có đề tài:

- Áp dụng pháp luật trong việc áp dụng các biện pháp ngăn chặn của Cơ quan điều tra trong tố tụng hình sự Việt Nam, của Nguyễn Văn Đồng, 2004;

- Vai trò của Viện kiểm sát trong việc áp dụng các biện pháp ngăn chặn bắt, tạm giữ, tạm giam trong luật tố tụng hình sự Việt Nam, của Nguyễn Bá Phùng, 2010;

- Việc áp dụng các biện pháp ngăn chặn trong giai đoạn điều tra vụ án hình

sự theo pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam từ thực tiễn thị xã Đồng Xoài, tỉnh Bình Phước, của Nguyễn Công Vang, 2017

Về đề tài khoa học cấp Bộ có Hoàn thiện các biện pháp ngăn chặn trong Bộ luật tố tụng hình sự đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp, của Viện khoa học kiểm sát - Viện kiểm sát nhân dân tối cao, 2008;

Bên cạnh đó, về giáo trình, sách chuyên khảo, bình luận có các công trình của các tác giả sau:

- Bình luận khoa học Bộ luật tố tụng hình sự; của Viện nghiên cứu khoa học pháp lý, Bộ Tư pháp - 1990, 1992;

- Các biện pháp ngăn chặn trong Luật tố tụng hình sự Việt Nam, của Nguyễn Mai Bộ, Nhà xuất bản CAND, 1997;

- Giáo trình: Giáo trình Luật Tố tụng hình sự Việt Nam của trường Đại học Luật Hà Nội; giáo trình Luật Tố tụng hình sự Việt Nam, Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội, 2001;

Qua nghiên cứu một số công trình khoa học ở trong nước có liên quan đến đề tài, phần lớn các tài liệu tập trung nghiên cứu một cách tổng thể và có hệ thống những khía cạnh lý luận chung nhất về các BPNC mà cụ thể trong giai đoạn điều tra, ít đề cập đến việc áp dụng các biện pháp này trong giai đoạn truy tố, xét xử và vai trò của Viện kiểm sát trong việc kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong áp dụng

4

các BPNC; các công trình nghiên cứu về vai trò của Viện kiểm sát trong áp dụng các BPNC nhưng cũng chỉ ở mức nghiên cứu ở các BPNC cụ thể như biện pháp bắt, tạm giữ tạm giam mà chưa có một công trình khoa học nào nghiên cứu có hệ thống, toàn diện và sâu sắc toàn bộ các BPNC và các hoạt động của của VKS để thực hiện việc kiểm sát tuân theo pháp luật trong việc áp dụng các dụng các BPNC Từ đó thấy được vị rí vai trò của Viện kiểm sát nhân dân trong bộ máy nhà nước ta; sự cần thiết phải tiếp tục duy trì các chức năng này của Viện kiểm sát nhân dân như Hiến pháp hiện hành quy định

Đề tài “Kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong áp dụng các biện pháp ngăn

chặn từ thực tiễn huyện Ninh Phước, tỉnh Ninh Thuận” là một nghiên cứu chuyên

sâu ở bậc cao học trong bối cảnh điều kiện kinh tế, xã hội của huyện Ninh Phước, tỉnh Ninh Thuận trong thời gian 05 năm qua

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

- Mục đích nghiên cứu

Nghiên cứu về hệ thống lý luận và thực tiễn các quy định của pháp luật về tổng thể các BPNC quy định trong BLTTHS và việc áp dụng các biện pháp này; vai trò kiểm sát việc tuân theo pháp luật của VKS Đánh giá những hạn chế, tồn tại, đưa

ra một số giải pháp để góp phần bổ sung, hoàn thiện những quy định của pháp luật

về các BPNC, đồng thời làm rõ hơn vị trí, vai trò của Viện kiểm sát nhân dân trong hoạt động này

- Nhiệm vụ nghiên cứu

Tổng hợp hóa, nghiên cứu, phân tích, đánh giá làm rõ, bổ sung các quy định của pháp luật chưa hoàn thiện về các BPNC Đặc biệt là những vấn đề lý luận về vị trí, chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn của VKSND trong vấn đề này cũng như thực trạng hiện nay của việc áp và các hoạt động kiểm sát các biện pháp này Trên cơ sở

đó, tìm ra giải pháp khắc phục nhược điểm, phát huy ưu điểm, góp phần nâng cao chất lượng kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong hoạt động này của VKS

5

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu

Những vấn đề lý luận và thực tiễn việc áp dụng các BPNC và hoạt động kiểm sát việc tuân theo pháp luật của VKS trong việc áp dụng các biện pháp này trên cơ sở số liệu thực tiễn từ huyện Ninh Phước, tỉnh Ninh Thuận

- Phạm vi nghiên cứu

Về thời gian: Luận văn nghiên cứu thực tiễn về công tác kiểm sát việc tuân

theo pháp luật trong hoạt động áp dụng các BPNC của VKS trong 05 năm từ tháng

12 năm 2013 đến tháng 12 năm 2017

Về không gian: Địa bàn khảo sát, phân tích trên phạm vi huyện Ninh Phước,

tỉnh Ninh Thuận

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

Luận văn được thực hiện dựa trên cơ sở các phương pháp luận biện chứng duy vật của chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; quan điểm, đường lối của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước Cộng hòa XHCN Việt Nam về đấu tranh

và phòng ngừa tội phạm ở nước ta Đồng thời, luận văn còn sử dụng các phương pháp thống kê hình sự, phân tích, tổng hợp, so sánh đối chiếu dựa trên những tài liệu tổng kết, số liệu thống kê của VKSND huyện Ninh Phước và CQCSĐT Công

an huyện Ninh Phước nhằm đánh giá thực trạng quy định pháp luật cũng như thực tiễn của công tác kiểm sát, phân tích làm rõ nguyên nhân, điều kiện của hạn chế tồn tại

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

Việc nghiên cứu các quy định của pháp luật về các BPNC và vị trí, vai trò của VKS trong việc kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong hoạt động áp dụng các BPNC mang một ý nghĩa về mặt lý luận và thực tiễn rất sâu sắc; về lý luận bổ sung cho chúng ta một quan điểm pháp lý chặt chẽ về vấn đề áp dụng các BPNC nhất là biện pháp bắt, tạm giữ, tạm giam đó là các căn cứ, trình tự, thủ tục, thẩm quyền, đối tượng áp dụng trong các biện pháp cụ thể hay trường hợp nào thì thực hiện BPNC nào cho đúng pháp luật, đúng đối tượng, đúng thẩm quyền Từ đó sẽ đem lại cho

6

quá trình áp dụng vào thực tiễn điều tra, truy tố và xét xử được đảm bảo đúng quy định của pháp luật VKS có vai trò đặc biệt quan trọng, mang tính quyết định trong việc áp dụng các biện pháp này thông qua công tác việc kiểm sát các hoạt động tố tụng nói chung và kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong áp dụng các BPNC nói riêng theo đúng trình tự, thủ tục quy định của pháp luật, tránh oan sai và bỏ lọt tội phạm

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, nội dung của luận văn được chia làm 3 chương:

Chương 1: Một số vấn đề lý luận về kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong

áp dụng các biện pháp ngăn chặn của Viện kiểm sát nhân dân

Chương 2: Thực trạng pháp luật và thực trạng hoạt động kiểm sát việc tuân

theo pháp luật trong áp dụng các biện pháp ngăn chặn của Viện kiểm sát nhân dân

Chương 3: Giải pháp nâng cao hiệu quả công tác kiểm sát áp dụng các biện

pháp ngăn chặn của Viện kiểm sát nhân dân huyện Ninh Phước

Luậ n vậ n đậ y đu ở file:Luậ n vậ n Full