SKKN THCS đổi mới các phương pháp dạy học nói chung và môn ngữ văn nói riêng bằng công nghệ thông tin

SKKN THCS đổi mới các phương pháp dạy học nói chung và môn ngữ văn nói riêng bằng công nghệ thông tin SKKN THCS đổi mới các phương pháp dạy học nói chung và môn ngữ văn nói riêng bằng công nghệ thông tin SKKN THCS đổi mới các phương pháp dạy học nói chung và môn ngữ văn nói riêng bằng công nghệ thông tin SKKN THCS đổi mới các phương pháp dạy học nói chung và môn ngữ văn nói riêng bằng công nghệ thông tin SKKN THCS đổi mới các phương pháp dạy học nói chung và môn ngữ văn nói riêng bằng công nghệ thông tin

MỤC LỤC

1 / Cơ sở lí luận của vấn đề 2

2 / Thực trạng của vấn đề 3

3 / Các biện pháp đã tiến hành để giải quyết vấn đề 13

I Đặt vấn đề

Việc tổ chức dạy học theo hướng tích cực hóa hoạt động nhận thức của học sinh trên thực tế đòi hỏi rất nhiều thời gian,công sức ,trí tuệ của giáo viên

Do đó việc nghiên cứu và ứng dụng các biện pháp hỗ trợ cho hoạt động dạy và học ,trong đó có việc sử dụng các phương tiện hiện đại là một yêu cầu, một giải pháp cần thiết theo tinh thần đổi mới trong công tác triển khai dạy học các môn học nói chung và môn Ngữ văn nói riêng.Dạy học bằng công nghệ thông tin đã mang lại nhiều lợi thế

Trong những năm gần đây, máy tính được sử dụng rộng rãi trong trường học với tư cách là một phương tiện hỗ trợ dạy học hiện đại với nhiều loại phần mềm được thiết kế theo những quan điểm khác nhau,trong đó bài giảng điện tử được thiết kế trên phần mềm trình diễn Microsoft Power Point là một hình thức phổ biến nhất,và dễ sử dụng nhất cho các giáo viên Việc sử dụng bài giảng điện tử trong giảng dạy môn Ngữ văn giúp giáo viên tiết kiệm được thời gian thuyết giảng, ghi bảng trên lớp nhờ đó mà có điều kiện để hướng học sinh thảo luận và tìm ra được những kiến thức quan trọng, bài học trở nên sinh động, thu hút sự chú ý của các em học sinh,giúp các em trở nên năng động, sáng tạo, tích lũy được nhiều kiến thức từ kho tư liệu Internet

Tại trường THCS trong khoảng 5 năm gần đây đã có cơ sở vật chất tương đối đầy dủ về công nghệ thông tin, điều này tạo điều kiện cho việc ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy và học tập của Nhà trường được thuận lợi.Mặt khác về cơ bản đội ngũ giáo viên đã biết sử dụng máy tính,ứng dụng được vào giảng dạy bằng giáo án điện tử ở tất cả các bộ môn

Do đặc thù của môn học , dạy học môn ngữ văn không đơn thuần là cung cấp kiến thức,kĩ năng mà còn dạy cách tiếp nhận tác phẩm,bồi dưỡng năng lực cảm thụ văn học, năng lực ngôn ngữ cũng như bồi dưỡng cho các em nhân

cách làm người ,lòng tự hào với Tiếng việt Vì vậy đòi hỏi người thầy phải vận dụng nhiều phương pháp, phương tiện dạy học khác nhau một cách linh hoạt, phù hợp

Qua thực tế giảng dạy bằng công nghệ thông tin của bản thân và đồng nghiệp tôi nhận thấy trong quá trình giảng dạy bằng giáo án điện tử, nhiều giáo viên sử dụng chưa hợp lí,đôi khi cón ôm đồm, chỉ chú ý đến trình chiếu các hình ảnh, mà bỏ việc bình , giảng nhiều câu thơ, câu văn có giá trị thẩm mĩ.Nhiều giáo viên không tự soạn được giáo án điện tử , các thao tác soạn còn mơ hồ , có một số ít giáo viên chỉ biết kích chuột nên không làm chủ được bài giảng…

Để khắc phục phần nào những hạn chế trên ,tôi mạnh dạn tìm tòi và đưa ra một số kinh nghiệm soạn giáo án điện tử trong giảng dạy môn Ngữ văn.Đây là một lĩnh vực khó đòi hỏi kiến thức ở các lĩnh vực khác nhau Vì thế sáng kiến của tôi chỉ mong muốn là những kinh nghiệm để chia sẻ với đồng nghiệp

II Giải quyết vấn đề

1.Cơ sở lí luận

Từ những năm cuối thế kỉ 20, vấn đề ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy học là một chủ đề lớn được UNESCO chính thức đưa thành chương trình hành động trước ngưỡng cửa của thế kỉ 21 Ngoài ra UNESCO còn dự báo: Công nghệ thông tin sẽ làm thay đổi nền giáo dục một cách cơ bản Trước tình hình đó, Đảng Cộng sản Việt Nam trong Nghị quyết TW2 khóa VIII đã nhấn mạnh:” Đổi mới mạnh mẽ phương pháp giáo dục- đào tạo, khắc phục lối truyền thụ một chiều, rèn luyện nếp tư duy sáng tạo của người học Từng bước áp dụng các phương pháp tiên tiến và phương tiện vào quá trình giảng dạy, bảo đảm điều kiện và thời gian tự học, tự nghiên cứu của học sinh ”Bên

cạnh đó Bộ trưởng Bộ giáo dục và Đào tạo cũng đã có Chỉ thị 29/CT-Bộ GD

& ĐT về” Tăng cường giảng dạy , đào tạo và ứng dụng công nghệ thông tin trong ngành GD-ĐT giai đoạn 2012 và chọn chủ đề năm học

2008-2009 là” năm học đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin” tạo bước đột phá trong những năm tiếp theo

Ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học là một hướng đi thiết thực cho việc đổi mới phương pháp giáo dục,ở đây người dạy và người học được tương tác thông qua máy tính, màn hình chiếu cùng mạng Internet nó đem đến cho người học nhiều lượng kiến thức sinh động trong một thời gian nhất định, tạo hứng thú cho người học đồng thời phát huy tính sáng tạo của giáo viên.Đòi hỏi giáo viên phải thành thạo tin học, cập nhật thông tin thường xuyên thông qua các phần mềm dạy học, giáo viên sẽ tạo ra các tình huống

có vấn đề, các hình thức phương pháp dạy học khác nhau góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy

Bằng thực tế việc tổ chức khuyến khích thực hiện xây dựng bài giảng bằng giáo án điện tử của nhà trường trong những năm qua, có thể khẳng định: Nếu giáo viên có kiến thức về công nghệ thông tin thì sẽ có khả năng

tự thiết kế được giáo án điện tử, góp phần đổi mới phương pháp giảng dạy Đặc biệt với bộ môn văn trước đây có quan niệm là không nên dạy bằng giáo án điện tử

2.Thực trạng của vấn đề

Tổng số giáo viên văn của nhà trường là hơn 20 đồng chí , trong đó giáo viên trên 45 tuổi chiếm hơn 60%, đây là một khó khăn trong việc ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy Các giáo viên có nhiều kinh nghiệm trong giảng dạy bộ môn nhưng kiến thức về soạn giáo án điện tử còn hạn chế,kĩ năng sử dụng máy tính chưa thuần thục, chưa phối hợp nhịp nhàng giữa trình chiếu và lời giảng…

Tuy việc dạy bằng bài giảng điện tử đã thành thói quen của rất nhiều giáo viên , nhưng có một số bài giảng được các đồng chí giáo viên cóp trên mạng

và nhờ người chỉnh sửa lại , điều này ảnh hưởng rất lớn đến chất lượng bài giảng.Nếu có thể tự soạn được giáo án điện tử , giáo viên sẽ tự tin trước bài giảng chứ không đơn thuần là kích chuột.Tuy nhiên soạn một giáo án điện

tử rất công phu và nhiều thao tác không phải giáo viên nào cũng có thể làm được

Khi dạy môn Ngữ văn bằng giáo án điện tử nhiều giáo viên còn lạm dụng soạn quá dài cỡ chữ không phù hợp…, không nổi bật được kiến thức trọng tâm gây khó khăn trong việc ghi bài của học sinh

Từ thực trạng vấn đề đã trình bày ở trên, tôi nhận thấy sự cần thiết trong việc nắm bắt kĩ thuật soạn bài giảng điện tử để nâng cao hơn nữa chất lượng , hiệu quả của việc ứng dựng công nghệ thông tin trong giảng dạy môn Ngữ văn

Những giải pháp tôi tập trung đưa ra trong SKKN gồm:

-Nâng cao những nhận thức và những hiểu biết cơ bản cần có khi sử dụng giáo án điện tử

- Chỉ ra những yêu cầu về việc sử dụng phần mềm PowPoint trong việc dạy văn

- Những kinh nghiệm cụ thể trong soạn giáo án điện tử

3.Các biện pháp đã tiến hành để giải quyết vấn đề

3.1,Những hiểu biết cơ bản cần có của giáo viên về phần mềm Microsoft PowPoint

Phần mềm PowPoint là một phần mềm công cụ của Microsoft dùng để trình diễn các vấn đề trong hội thảo và truyền thụ kiến thức trong dạy học.Phần mềm này cho phép giáo viên khi thiết kế giảng có thể tích hợp được nhiều dữ liệu hấp dẫn như chữ viết, ảnh tĩnh và động,âm thanh, đoạn

phim Thay cho bảng là màn hình rộng chiếu các nội dung của bài giảng đã được thiết kế rất sinh động Khi sử dụng phần mềm này giáo viên cần nắm được những thao tác cơ bản sau đây:

 Slide

Được hiểu là các bản chiếu các nội dung của bài giảng được soạn thảo trong các Slide này

Sau đó khi giảng được kết nối với máy chiếu đa năng, ra lệnh show, các slide chứa nội dung bài giảng sẽ lần lượt được trình chiếu trên màn hình với các hiệu ứng rất sinh động cuốn hút học sinh…Nếu được thiết kế ở trình độ cao, nội dung bài giảng sẽ được trình chiếu như cuốn phim, khác hẳn với bảng đen, phấn trắng vẫn quen dùng xưa nay

 Animation effect

Gọi là các hiệu ứng hoạt hình Trong thao tác xây dựng bài giảng ta phải hoạt hóa các dữ liệu nội dung đã được nhập trong các Slide Có rất nhiều hiệu ứng được cài sẵn như: nhanh, chậm, trên xuống, dưới lên, xuất hiện cả một slide,một dòng văn bản…Khi thiết kế bài giảng giáo viên cần chú ý lựa chọn phương thức hoạt hóa sao cho phù hợp nhất

 Phương thức chuyển đổi các slide( Animation transition)

Thông thường một bài giảng bao gồm rất nhiều Slide, khi trình chiếu sự chuyển tiếp các slide có thể là:

- Chủ động ra lệnh Enter hay nháy chuột

-Tự động theo một khoảng thời gian nào đó do người thiết kế đặt Đây là các thao tác bắt buộc giáo viên cần nắm được khi soạn giáo án điện tử

3.2,Những yêu cầu về việc sử dụng phần mềm PowPoint trong việc dạy môn Ngữ văn.

- Giáo viên chỉ coi đây là phương tiện dạy học hiện đại hỗ trợ đắc lực cho giáo viên khi lên lớp Không nên thay thế hoàn toàn các phương pháp truyền thống bằng công nghệ này Giáo viên cần kết hợp giữa công nghệ tông tin với các phương pháp truyền thống để đạt hiệu quả cao nhất trong dạy học

- Khi sử dụng giáo án điện tử phải phù hợp với các tiêu chí và đặc thù của môn Ngữ văn, phù hợp với tâm sinh lí người dạy và học

-Khi trình chiếu bài giảng cần chú ý đến các dữ liệu trong slide sao cho học sinh có thể nhìn rõ Các sắc màu phải hài hòa,tránh lóa mắt

-Khi thiết kế bài giảng môn Ngữ văn phải xem xét các điều kiện nó có bám sát mục tiêu dạy học không?Loại bài giảng không cần thiết sử dụng công nghệ thông tin?

3.3,Những kinh nghiệm đổi mới soạn giáo án điện tử trong môn Ngữ văn 3.3-1,Lựa chọn các Slide để thiết kế bài giảng

Do đặc thù của môn Ngữ văn chủ yếu nội dung bài giảng được mô tả bằng nôn ngữ dười dạng văn bản Text nên việc thiết kế nội dung các Slide đơn giản hơn rất nhiều so với các môn học tự nhiên

Theo kinh nghiệm của bản thân khi thiết kế bài giảng tôi thường lựa chọn

3 kiểu Slide sau:

 Slide có đánh dấu đầu mục

Tiện ích của kiểu Slide này là nó có hai ô chữ( Text box) cho phép lần lượt thứ tự trình bày nội dung bài giảng từ trên xuống theo ý muốn của giáo viên

Trong text box thứ nhất ta có thể nhập tiêu đề , các tư liệu dẫn chứng cần thiết để phân tích , thảo luận trước khi giáo viên đưa ra các nội dung cần cho học sinh ghi bài

 Slide có ba ô giữ chỗ

Kiểu slide này phù hợp với các bài giảng phần Tiếng việt và bài giảng văn cần tranh minh họa Bởi cấu tạo có ô giữ chỗ không phải nhập dữ liệu mà nhập tranh minh họa

T¸c gi¶:

Lª Minh Khuª sinh n¨m

1949, quª TÜnh Gia,Thanh

Hãa.

Lµ thanh niªn xung

phong trong thêi k× kh¸ng

chiÕn chèng MÜ.

Lµ nhµ v¨n cã së tr êng

viÕt vÒ truyÖn ng¾n.

Héi viªn Héi Nhµ v¨n Lê Minh Khuê

 Slide tự tạo các ô giữ chỗ

Kiểu slide này dùng cho các bài giảng nhiều dữ liệu trong một slide Các ô giữ chỗ do giáo viên tự tạo bằng cách kích chuột lên kí hiệu

A ( Home Drawing) trên thanh công cụ Mỗi ô giữ chỗ sẽ tạo thành một hiệu ứng khi trình chiếu bài giảng

Tiết 58: Luyện tập kể chuyện t ởng t ợng

I/ Đề bài luyện tập 1.Đề bài:

Kể chuyện m ời năm sau em về thăm lại mái tr ờng mà hiện nay

em đang học Hãy t ởng t ợng những thay đổi có thể xảy ra?

2.H ớng dẫn luyện tập.

a.Tìm hiểu đề, tìm ý

-Yêu cầu về hình thức:

+ Kiểu bài:

-Yêu cầu về nội dung + Chuyến về thăm tr ờng cũ sau 10 năm + Những thay đổi của tr ờng ( Có cảm xúc, tâm trạng)

* L u ý: Chuyện kể t ởng t ợng nh ng không phải là bịa đặt tuỳ tiện mà phải cần căn cứ vào những điều có thật ở hiện tại để kể.

Kể chuyện t ởng t ợng + Ngôi kể: Ngôi thứ nhất

4 b ớc B ớc 1: Tìm hiểu đề

B ớc 2: Tìm ý

B ớc 3: Lập dàn ý

B ớc 4: Viết thành bài

3.3-2, Nh ập nội dung bài giảng vào cỏc Silde

*Phần đầu bài ,tiết:

Nhập đầu bài, tiết phự hợp với phõn phối chương trỡnh vào ụ giữ chỗ cú sẵn trờn Slide, nếu khụng cú sẵn tạo ụ giữ chỗ bằng cỏch nhỏy chuột vào biểu tượng A

trờn thanh cụng cụ.Sau đú chọn luụn cỡ chữ, màu cho cõn đối với những nội dung sẽ nhập trờn silde và coppy sang cỏc slide khỏc.Làm như vậy sẽ tạo ra

sự cõn đối,giống nhau giữa cỏc Slide

*Phần văn bản

+ Đối với cỏc tỏc phẩm thơ:

Cú thể nhập toàn bộ nội dung bài thơ lờn slide đầu tiờn như thay sỏch giỏo khoa cho học sinh đọc trước khi nghe giảng bài Cú thể chốn õm thanh,ảnh tỏc giả, ảnh phong cảnh phự hợp với nội dung bài cho sinh động.Cỏc slide tiếp theo giỏo viờn nhập nội dung theo trỡnh tự bài giảng của mỡnh

Phả vào trong gió se

S ơng chùng chình qua ngõ Hình nh thu đ vềã về

Sông đ ợc lúc dềnh dàng Chim bắt đầu vội vã về

Có đám mây mùa hạ Vắt nửa mình sang thu Vẫn còn bao nhiêu nắng

Đ vơi dần cơn m aã về

Sấm cũng bớt bất ngờ Trên hàng cây đứng tuổi.

-Hữu

+ Đối với cỏc tỏc phẩm văn xuụi:

Giỏo viờn khụng thể nhập toàn bộ tỏc phẩm.Ta chọn cỏc dẫn chững tiờu biểu,cỏc đoạn văn,cỏc chi tiết nghệ thuật điển hỡnh của tỏc phẩm để học sinh thảo luận, sau đú nhập nội dung cần đạt , giỏo viờn chốt lại cỏc ý chớnh

+ Đối với cỏc bài giảng phần Tiếng việt.

Lần lượt nhập cỏc tiờu đề, cỏc khỏi niệm, cỏc vớ dụ minh họa bằng lời hoặc tranh ảnh cho học sinh tỡm hiểu thảo luận, sau đú nhập cỏc nội dung cần thiết cho học sinh ghi bài

3.3-3, Hoạt húa cỏc dữ liệu đó nhập vào cỏc slide

- Dữ liệu là chữ viết nờn chọn Front chữ, Side chữ cho phự hợp( nờn chọn front chữ VnArial, side chữ 28)

- Sử dụng cỏc hiệu ứng như: đậm,nghiờng, gạch chõn để trỡnh bày bài giảng cho thật sang sủa,khoa học tạo điều kiện để học sinh quan sỏt dễ nhất

Cú khi cần phải hoạt húa từng cõu, từng ý,từng kớ tự, cũng cú khi hoạt húa cả slide tựy vào mục đớch của giỏo viờn

-Tạo hiệu ứng :

+ Nội dung bay ra: Nháy chuột vào Animations/Custom Animation/ Add Effect/ Entrance/ Sau đó chọn kiểu hiệu ứng phù hợp

+ Nội dung bay ra rồi mất: nháy chuột vào Animations/Custom Animation/ Exit/ và chọn kiểu hiệu ứng

+Màu sắc hoạt hóa chữ viết nên chọn màu nền Slide với màu chữ sao cho hài hòa, tránh những màu sắc làm cho học sinh lóa mắt Tốt nhất nên chọn các màu có độ tương phản cao như: Đen- trắng, xanh –đỏ,đỏ thẫm-tráng….Những đoạn văn cần nhấn mạnh thì tạo màu sắc khác.Muốn chọn màu sắc nháy chuột vào Home/ front và chọn màu sắc / ok

+ Khi hoạt hóa các dữ liệu trong một Slide hoặc kết nối nhiều Slide lại với nhau ta nên chọn ở chế độ chủ động theo lệnh Enter hoặc nháy chuột,không nên chọn chế độ tự động có cài đặt thời gian( Slide timing)

+ Dữ liệu tranh ảnh nên chọn cách hoạt hóa đơn giản, ưa nhìn Nhìn chung không nên chèn các loại âm thanh,tiếng động vào bài giảng Ngữ văn khi chuyển đổi các Slide hay các dữ liệu trong các slide vì nó rất dễ làm mất

đi sự tập trung của học sinh khi theo dõi bài giảng

3.3-4, Chèn nhạc, phim vào các SLIDES

* Chèn ảnh Clip Art : Chọn Insert/ Picture/clipart, xuất hiện cửa sổ ClipArt chọn hình ảnh muốn chèn

* Chèn tập tin ảnh: Chọn Insert/Picture/From/file

* Chèn phim ảnh, âm thanh: Chọn Insert/Movie and sound và chọn các mục cần chọn trong file

Hiệu ứng biến mất Chọn hiệu ứng

3.3-5 , Kết cấu bài giảng Ngữ văn

Một bài giảng Ngữ văn có thể dài ngắn khác nhau, bao gồm nhiều slide khác nhau Nhìn chung nên kết cầu như sau:

+ Slide đầu: Kiểm tra bài cũ

+ Slide thứ hai: Trình bày tên bài giảng

+ Các slide tiếp theo trình bày các nội dung bài giảng

+ Các slide cuối để trình bày tóm tắt những nội dung đã giảng trọn vẹn nhằm củng cố,nhấn mạnh

+ Slide cuối: hướng dẫn về nhà

3.3-6, Một số chú ý khi giảng bài Ngữ văn bằng Powpoint

- Khi giảng bài trên lớp giáo viên không nên chỉ đơn thuần sử dụng duy nhất công nghệ thông tin mà cần kết hợp hài hòa giữa công nghệ thông

Chèn nhạc, phim