KHẢO SÁT HIỆN TRẠNG MẢNG XANH QUẬN THỦ ĐỨC VÀ ĐỀ XUẤT HƯỚNG PHÁT TRIỂN ĐẾN NĂM 2020

Điều đó có nghĩa, mảng xanh đô thị ngoài tập hợp cây trồng nội đô công viên ,cây đường phố ,khuôn viên…còn bao gồm hệ thống rừng ngoại vi , các vườn thực vật , các khu nghỉ ngơi giải trí

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐẠI HỌC NÔNG LÂM TP HỒ CHÍ MINH

************

PHAN TẤN HẢI

KHẢO SÁT HIỆN TRẠNG MẢNG XANH QUẬN THỦ ĐỨC

VÀ ĐỀ XUẤT HƯỚNG PHÁT TRIỂN ĐẾN NĂM 2020

LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

NGÀNH CẢNH QUAN & KỸ THUẬT HOA VIÊN

Thành phố Hồ Chí Minh Tháng 7/2011

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐẠI HỌC NÔNG LÂM TP HỒ CHÍ MINH

***********

PHAN TẤN HẢI

KHẢO SÁT HIỆN TRẠNG MẢNG XANH QUẬN THỦ ĐỨC

VÀ ĐỀ XUẤT HƯỚNG PHÁT TRIỂN ĐẾN NĂM 2020

Ngành: Cảnh Quan & Kỹ Thuật Hoa Viên

LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Người hướng dẫn : TS.TRẦN VIẾT MỸ

Thành phố Hồ Chí Minh

Tháng 7/2011

MINISTRY OF EDUCATION AND TRAINING

NONG LAM UNIVERSITY

*************************

PHAN TAN HAI

THE INVESTIGATION AND THE DEVELOPING PROPOSAL OF GREEN SPACE IN THU DUC DISTRICT,

HO CHI MINH CITY TO THE YEAR OF 2020

Faculty: Environment and Resources

ESSAY FOR GRADUATION

Advisor: TRAN VIET MY, Ph.D

HO CHI MINH CITY July, 2011

LỜI CẢM ƠN

Trước tiên tôi xin chân thành cảm ơn thầy cô trường Đại học Nông Lâm Thành phố Hồ Chí Minh, đặc biệt là thầy cô Khoa Môi trường đã ân cần dạy bảo, truyền đạt kiến thức cũng như kinh nghiệm sống cho tôi trong suốt bốn năm học tại trường

Gởi lời biết ơn sâu sắc đến Ts.Trần Viết Mỹ đã tận tình giảng dạy, hướng dẫn và giúp đỡ để tôi hoàn thành luận văn tốt nghiệp

Xin chân thành cảm tạ và biết ơn:

- Văn phòng Ủy ban nhân dân quận Thủ Đức

- Phòng Kinh Tế-Tài nguyên và Môi trường quận Thủ Đức

- Phòng thống kê quận Thủ Đức

- Phòng quản lý đô thị quận Thủ Đức

Cuối cùng tôi xin gởi lời cảm ơn đến gia đình và tập thể lớp DH07CH đã động viên, ủng hộ để tôi hoàn thành luận văn này

Do thời gian và kiến thức có hạn nên luận văn có những sai sót và chưa thực sự đầy đủ sâu sắc Mong được sự đóng góp ý kiến của thầy cô, anh chị và các bạn

Thành Phố Hồ Chí Minh, tháng 6/2011

Phan Tấn Hải

TÓM TẮT

Đề tài nghiên cứu:”Khảo sát hiện trạng mảng xanh quận Thủ Đức và đề xuất hướng phát triển đến năm 2020” được tiến hành trên địa bàn quận Thủ Đức từ 15/2/2011 đến 15/6/2011 Bao gồm:

- Thực hiện thu thập các số liệu mảng xanh của quận Thủ Đức

- Điều tra, khảo sát hiện trạng mảng xanh từ đó định hướng phát triển mảng xanh đô thị dựa trên những số liệu đã qua phân tích và tổng hợp

Kết quả thu được :

- Cấu trúc mảng xanh quận Thủ Đức gồm 3 thành phần: Cây xanh đường phố, mảng xanh công viên , mảng xanh khuôn viên

- Dự báo, tổng hợp lượng khí thải gây ô nhiễm trên địa bàn quận đến năm 2020 và nhu cầu diện tích xanh cần thiết để giải quyết lượng ô nhiễm trên

- Xác định tiềm năng quỹ đất để phát triển mảng xanh cho quận Thủ Đức đến năm 2020

- Định hướng phát triển mảng xanh trên địa bàn quận Thủ Đức đến năm

2020

SUMMARY

The research project:” The investigation and the developing proposal of green space in Thu Duc district, Ho Chi Minh city to the year of 2020”was implemented in Thu Duc districts, from 15/2/2011 to 15/6/2011 The project included data collection of Thu Duc district green space, project and plans related The collected figures were analyzed processed in order to develop the green space project for the city

The structure of Thu Duc district’s green space comprised 3 part:

- Trees in the walk sides, campus green spaces and state owned green spaces all parks

- Forecasting and analyzing exhaustfumes air polluted in Thu Duc district up year 2020 and green area required to to deal with the cause

of pollution

- The potential land reservation of Thu Duc district green space development up to 2020

MỤC LỤC

TRANG

Trang tựa (Tiếng Việt) i

Trang tựa (Tiếng Anh) ii

Lời cảm ơn iiI Tóm tắt iv

MỤC LỤC v

DANH SÁCH CÁC HÌNH ix

DANH SÁCH CÁC BẢNG x

Chương 1MỞ ĐẦU 1

Chương 2TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU 3

2.1 KHÁI NIỆM VỀ MẢNG XANH ĐÔ THỊ 3

2.2 CÁC NGUYÊN TẮC QUY HOẠCH MẢNG XANH : 3

2.3 CHỨC NĂNG CỦA MẢNG XANH ĐÔ THỊ: 5

2.3.1 Cải thiện điều kiện khí hậu, vệ sinh đô thị: 5

2.3.2 Giải quyết vấn đề kỹ thuật học môi sinh: 7

2.3.3 Thành phần cảnh quan ,một bộ phận kiến trúc đô thị : 9

2.3.4 Kinh tế - Xã hội : 10

2.4 GIỚI THIỆU SƠ LƯỢC VỀ QUẬN THỦ ĐỨC: 10

Chương 3MỤC TIÊU,NỘI DUNG ,PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 13

3.1 MỤC TIÊU: 13

3.2 NỘI DUNG NGHIÊN CỨU : 13

3.3 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU: 13

3.3.1 Phương pháp thu thập số liệu-tài liệu: 14

3.3.2 Phương pháp điều tra, khảo sát: 14

3.3.3 Phương pháp xử lý số liệu: 14

Chương 4KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN 15

4.1 CẤU TRÚC HIỆN TRẠNG MẢNG XANH QUẬN THỦ ĐỨC : 15

4.1.1 Mảng xanh công viên : 15

4.1.2 Mảng xanh khuôn viên: 19

4.1.3 Cây xanh đường phố: 22

4.2 ĐỊNH HƯỚNG QUY HOẠCH CHUNG CỦA QUẬN THỦ ĐỨC: 24

4.2.1.Định hướng phát triển không gian: 24

4.2.2.Các khu chức năng chính: 26

4.3 MỘT SỐ ĐỀ XUẤT ĐỂ PHÁT TRIỂN MẢNG XANH CỦA QUẬN THỦ ĐỨC: 28

4.3.1 Cây xanh đường phố: 28

4.3.2 Công viên-khuôn viên, khu công nghiệp, khu dân cư: 31

4.4 ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN MẢNG XANH QUẬN THỦ ĐỨC ĐẾN NĂM 2020 : 35

4.4.1 Cây xanh đường phố: 35

4.4.2Công viên: 35

4.4.3 Khuôn viên: 38

4.5 TIỀM NĂNG QUỶ ĐẤT ĐỂ PHÁT TRIỂN MẢNG XANH : 38

4.6 VẤN ĐỀ Ô NHIỄM : 40

4.6.1 Khí thải từ hoạt động giao thông vận tải: 40

4.5.2 Khí thải từ hoạt động sản xuất: 41

4.6.3 Khí thải từ sinh hoạt: 42

4.7 MỘT SỐ GIẢI PHÁP CHÍNH: 42

4.7.1 Giải pháp về cấu trúc: 42

4.7.2 Giải pháp kỹ thuật: 46

4.7.3 Giải pháp về quản lý: 49

Chương 5 KẾT QUẢ VÀ KIẾN NGHỊ 52

5.1 Kết luận: 51

5.2 Kiến nghị: 52

TÀI LIỆU THAM KHẢO 53

PHỤ LỤC 54

DANH SÁCH CÁC HÌNH

HÌNH TRANG

Hình 2.1: Bản đồ vị trí địa lý Quận Thủ Đức 12

Hình 2.2: Phân bố các cấp địa hình Quận Thủ Đức 13

Hình 4.1+ 4.2 + 4.3 + 4.4: Công viên Trạm 2 17

Hình 4.5+4.6: Tiểu đảo ngã 4 Thủ Đức 18

Hình 4.7: Dãy phân cách Xa lộ Hà Nội 18

Hình 4.8: Kiểng lá tạo khối 18 

Hình 4.9: Kiểng tạo hình 19

Hình 4.10: Tiểu cảnh đồi 19

Hình 4.11: Cổng công viên thiếu nhi 20

Hình 4.12: Tiểu cảnh hồ nước công viên 20

Hình 4.13: Khu nhà Thiên Lý 21

Hình 4.14: Trục đường chính của trường Đại học Nông Lâm 21

Hình 4.15: Tiểu cảnh hồ nước 22

Hình 4.16: Khu học tập ngoài trời 22

Hình 4.17+4.18: Mảng xanh trước trường Sư Phạm Kỹ Thuật 22 

Hình 4.19: Vườn mai ở Hiệp Bình Phước 23

Hình 4.20: Vườn mai ở Linh Đông 23

Hình 4.21: Bản đồ quy hoạch sử dụng đất đến năm 2020 của quận Thủ Đức 26

DANH SÁCH CÁC BẢNG

Bảng 4.1: Thống kê chỉ số xanh trên địa bàn quận Thủ Đức đến năm 2020: 24

Bảng 4.2: Tiêu chuẩn đất cây xanh đường phố: 30

Bảng 4.3:Tiêu chuẩn đất cây xanh công viên 36

Bảng 4.4: Tổng hợp tiêu chuẩn diện tích đất cây xanh sử dụng công cộng: 36

Bảng 4.5: Chỉ tiêu quy hoạch sử dụng đất đến năm 2020 của quận Thủ Đức 39

Bảng 4.6:Thống kê diện tích đất tự nhiên của quận Thủ Đức, TP.Hồ Chí Minh. 39

Bảng: Dân số trung bình của các phường 62

Bảng :Quy hoạch sử dụng đất quận Thủ Đức đến năm 2020 62

Bảng: Thống kê diện tích hiện trạng các loại đất đai tại quận Thủ Đức, TpHCM 63

Chương 1

MỞ ĐẦU

Ngày nay, bảo vệ môi trường đã trở thành một vấn đề vô cùng bức bách và trọng yếu của mọi quốc gia vì nó liên quan đến vấn đề sống còn của nhân loại Cùng với sự phát triển khoa học công nghệ, cùng với sự phát triển về thế giới xung quanh

và động cơ làm giàu một cách vị kỷ, nhiều quốc gia, nhiều công ty, tập đoàn xuyên quốc gia đã tàn phá môi trường – cái nôi nuôi dưỡng họ Và con người đã bước đầu nhận thức được nguy cơ này Nhân loại đã nhận thấy rằng, vấn đề môi trường là vấn

đề toàn cầu Đi cùng với xu hướng chung của thế giới, ở Việt Nam tuy dân số đô thị mới chiếm khoảng 30% (2010) dân số cả nước nhưng do cơ sở hạ tầng kỹ thuật quá yếu kém lại ít được chăm sóc nên tình trạng vệ sinh môi trường bị sa sút nghiêm trọng Tình hình ứ đọng rác thải do thiếu các trang thiết bị kỹ thuật cần thiết và việc quản lý môi trường kém cỏi đang gây trở ngại cho sự phát triển kinh tế trong nước cũng như chính sách mở cửa

Dân số càng tăng, nhu cầu sinh hoạt càng tăng kéo theo đó lượng chất thải

do con người gây ra ngày càng nhiều Thành phố Hồ Chí Minh đang trên đà Công nghiệp hóa - Hiện đại hóa ,hiện tượng đô thị hóa đang đe dọa sức khỏe người dân

do sự ô nhiễm môi trường nghiêm trọng Trong đó quận Thủ Đức đang trở thành điểm nóng về rác thải, khí thải Từ khi đời sống của người dân được cải thiện, nhu cầu ngày càng tăng cao thì môi trường ở Thủ Đức đã bị ô nhiễm nghiêm trọng đặc biệt là các Khu chế xuất Linh Trung 1, 2, các Khu công nghiệp, khu Đại học quốc gia, ô nhiễm rác từ các chợ (chợ Đầu mối, chợ trung tâm quận Thủ Đức, ), các doanh nghiệp tư nhân, các bệnh viện, trạm y tế, các hộ gia đình lên đến 250 tấn/ngày (theo số liệu của Phòng Tài nguyên & Môi trường Quận Thủ Đức - 2010)

Cùng với quá trình phát triển kinh tế, tốc độ đô thị hóa trên thế giới diễn ra ngày càng nhanh hơn cả về quy mô lẫn số lượng Đô thị hóa là một vấn đề tất yếu, không thể không xảy ra Dù muốn hay không muốn, tương lai cả thế giới vẫn nằm ở các thành phố Yêu cầu đặt ra là phải tìm ra biện pháp để giải quyết những vấn đề nan giải, đến mức bị gọi là “thảm họa” trên để quá trình đô thị hóa thật sự mang lại lợi ích

Bên cạnh đó, với dân số hiên nay là 448 573 người(Nguồn: Niên giám thống

kê quận Thủ Đức 2009) thì quận Thủ Đức nhận khoảng 3913 tấn SO2 và 1,99 tấn

bụi chì hàng năm và con ngườithải vào bầu không khí 430,6 tấn khí Cacbonic mỗi ngày (ước tính khoảng 157.169 tấn mỗi năm) Những con số đáng phải quan tâm để tìm hướng khắc phục

Một giải pháp duy nhất đó chính là tăng cường phát triển mảng xanh đô thị,vì

nó có tác dụng tổng hợp đối với cư dân đô thị trên nhiều phương diện Có thể chia lợi ích mảng xanh đô thị thành 4 nhóm: cải thiện khí hậu, vệ sinh đô thị ; giải quyết các vần đề kỹ thuật môi sinh môi trường; thành phần cảnh quan, một bộ phận kiến trúc đô thị; kinh tế xã hội ( Trần Viết Mỹ ,2001)

Nhận thức được tầm quan trọng của công tác quản lý môi trường cũng như sức khỏe của người dân, tôi đã thực hiện đề tài “Khảo sát hiện trạng mảng xanh quận Thủ Đức và đề xuất hướng phát triển đến năm 2020”

Chương 2

TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU

2.1 KHÁI NIỆM VỀ MẢNG XANH ĐÔ THỊ

Mảng xanh đô thị , là tập hợp tất cả các thảm thực vật thân gỗ trong phạm vi những nơi có cư dân đô thị sinh sống, từ thôn làng bé nhỏ đến vùng dân cư rộng lớn, sầm uất nhất( Jorgensen, 1965) Điều đó có nghĩa, mảng xanh đô thị ngoài tập hợp cây trồng nội đô (công viên ,cây đường phố ,khuôn viên…)còn bao gồm hệ thống rừng ngoại vi , các vườn thực vật , các khu nghỉ ngơi giải trí,các công viên , vườn cây ăn trái, cây công nghiệp dài ngày, cây phân tán các loại trải dài từ nội đô

ra ngoại thành

Theo nghĩa rộng; Mảng xanh đô thị là tất cả những diện tích kể cả mặt đất, mặt nước và trên không mà trên đó có thực vật sống quanh năm và sự tồn tại của chúng ảnh hưởng trực tiếp hoặc gián tiếp đến mọi hoạt động của con người ở đô thị Theo nghĩa hẹp: Mảng xanh đô thị cũng là diện tích mặt đất, mặt nước được phủ xanh bởi thảm cỏ, vườn hoa, cây thủy sinh, cây trồng tập trung hay phân tán trong công viên, đường phố, công sở hoặc trong từng hộ gia đình

2.2 CÁC NGUYÊN TẮC QUY HOẠCH MẢNG XANH :

Khác với cây rừng, cây xanh đô thị tồn tại trong môi trường rất gần với con người Vì vậy, mảng xanh đô thị phải mọc trong không gian sinh trưởng sau khi các thành phần kiến trúc cần thiết khác của đô thị đã được xây dựng Mảng xanh đô thị phải phát triển tương ứng với đường phố, đường dạo, bãi đậu xe và những công trình kiến trúc khác…Do đó, quy hoạch mảng xanh cần lưu ý một số vấn đề sau:

Đảm bảo độ phủ xanh, diện tích xanh, số cây xanh diện tích công viên bình quân đầu người…cho từng khu vực, đặc biệt là ở nội thành nơi diện tích nhỏ nhưng

mật độ dân cư quá cao, làm nảy sinh nhiều vấn đề liên quan đến môi trường Các tiêu chuẩn này phụ thuộc vào số dân, sự phân bố dân cư, các hoạt động sản xuất , xây dựng, lượng xe lưu thông trên đường phố… Đồng thời việc bố trí trồng cây, phát triển mảng xanh phải đảm bảo yêu cầu cải thiện môi trường , chú ý đến việc sự lan tỏa của các chất gây ô nhiễm , tiếng ồn từ các nhà máy, xí nghiệp, khu chế xuất, khu công nghiệp , cơ sở tiểu thủ công nghiệp , xe cộ , giao thông…

Tính liên tục của hệ thống cây xanh, mảng xanh trong mặt bằng tổng thể đô thị Các thành phần của mảng xanh bao gồm vườn hoa , công viên , đai cây xanh cách ly giữa các khu công nghiệp với khu dân cư, hệ thống rừng , công viên ngoại

vi, các khu di tích lịch sử, rừng phòng hộ, rừng đặc dụng…Phải được kết nối với nhau bằng các dãy cây xanh đường phố, xa lộ, cây trồng phân tán trên đường đi, bờ kênh, bờ mương, bờ hồ v v…Tạo nên hệ thống mảng xanh thống nhất và liên tục

từ nội đô ra ngoại thành

Hệ thống cây xanh, mảng xanh phải liên hệ hữu cơ, gắng bó với các yếu tố tự nhiên như địa hình, mặt nước Cây xanh là một trong năm thành phần của cảnh quan thiên nhiên, do đó trong kiến trúc không thể tách rời cây xanh ra khỏi các thành phần còn lại như địa hình, mặt nước, không gian và động vật, mà phải luôn chú ý đến sự gắn bó của chúng với nhau Hệ thống không gian trống, mặt nước, với dãi đất ven bờ có thể quyết định hệ thống chính của cây xanh đô thị, như ven bờ sông Sài Gòn đoạn chảy qua hai huyện Hóc Môn, Củ Chi, dự kiến sẽ là vườn cây ăn trái, hệ thống công viên vườn hoa kết hợp du lịch sinh thái

Kết hợp điều kiện tự nhiên, đặc điểm khí hậu như hướng gió, tốc độ, chế độ nhiệt, lượng mưa, thổ nhưỡng… Khi bố trí trồng cây, phát triển mảng xanh cho từng khu vực, trên cơ sở đất nào cây nấy, đặc biệt chú ý đến đất đai đã thay đổi cấu trúc bởi các công trình xây dựng

Kết hợp các khu di tích lịch sử, di tích văn hóa, danh lam thắng cảnh, vì đó là một bộ phận của hoạt động nghỉ ngơi giải trí, giáo dục, văn hóa cho cư dân đô thị

Di tích lịch sử, văn hóa là biểu hiện trực quan cả một thời kỳ nhất định trong đấu

tranh dựng nước và giữ nước của dân tộc, sự phát triển của nền văn minh hoặc hình ảnh của cuộc sống

Cây xanh, mảng xanh đô thị , không nhất thiết phải phân bố đều, mà có thể được phát triển ở những nơi thu hút đông đảo cư dân nhất Nguyên tắc này còn là phương châm“mềm dẻo”bởi nó phù hợp với thực tiễn đô thị, nhất là nội thành nơi

mà mọi vị trí kiến trúc về cơ bản đã được an bài

2.3 CHỨC NĂNG CỦA MẢNG XANH ĐÔ THỊ:

Theo Trần Viết Mỹ (2001), mảng xanh là hết sức quan trọng đối với cư dân

đô thị trên nhiều phương diện Tổng quát, có thể chia lợi ích mảng xanh đô thị thành

4 nhóm: cải thiện khí hậu, vệ sinh đô thị ; giải quyết các vần đề kỹ thuật môi sinh môi trường; thành phần cảnh quan, một bộ phận kiến trúc đô thị; kinh tế xã hội

2.3.1 Cải thiện điều kiện khí hậu, vệ sinh đô thị:

♦ Điều hòa nhiệt độ:

Vùng đô thị (nội thành) có xu hướng nóng hơn ngoại ô xung quanh, trung bình 0,5-1,5 oC (Federe, 1970) hoặc 3-5 oC(Moll, 1991) Điều này tạo thuận lợi cho mùa Đông nhưng bất lợi cho mùa Hạ Sự khác biệt chủ yếu là do sự thiếu diện tích xanh

mà vai trò chính của nó là hấp thu bức xạ mặt trời, làm mát không khí xung quanh

do quá trình bốc hơi nước Khi bức xạ mặt trời đi vào khí quyển trái đất, một phần phản chiếu qua lớp mây che phủ, một phần bị hấp thu bởi các hạt dạng khí như

CO2, CO3 và hơi nước, phần còn lại, khoảng ½, xâm nhập vào bề mặt trái đất Suốt trong các giờ của ngày nắng, bức xạ mặt trời bị hấp thu bởi các bề mặt đô thị như sắt thép, bê tông, kính, mái ngói… Chúng hấp thu nhiệt nhưng cũng mất nhiệt nhanh hơn thực vật và đất Vì vậy, thường có sự khác biệt đáng kể về nhiệt độ giữa chúng và không khí xung quanh Lượng nhiệt này thông qua hiện tượng đối lưu, làm tăng nhiệt đô không khí chung quanh và giảm ẩm độ tương đối

Mảng xanh điều hòa nhiệt độ môi trường đô thị thông qua tác động chi phối bức xạ mặt trời Lá cây ngăn chặn, phản chiếu, hấp thụ và truyền dẫn bức xạ mặt trời Hiệu quả chi phối phụ thuộc vào mật độ lá, kiểu dáng cành, cấu trúc tán

Ban đêm, tán cây xanh mất nhiệt chậm hơn tạo ra một tấm màn chắn giữa nhiệt độ đêm lạnh và bề mặt trái đất ấm Vì vậy, nhiệt độ dưới tán cây cao hơn bên ngoài chổ trống Sự khác biệt có thể đạt 5-8C ( Federer, 1970)

♦ Ngăn chặn gió và sự ô nhiễm của không khí:

Sự di chuyển của không khí, hay gió cũng làm ảnh hưởng đến tiện nghi cuộc sống con người Tác động này có thể là tích cực hay tiêu cực phụ thuộc rất lớn vào

sự hiện hữu của cây xanh Cây xanh làm giảm tốc độ gió và tạo nên các vùng yên tĩnh trước và sau gió Do đó, ở nhiều nơi trên thế giới, cây xanh được sử dụng như

là phương tiện kiểm soát gió hiệu quả Cây to cũng như cây bụi kiểm soát gió bởi sự cản trở, làm lệch hướng và lọc Hiệu quả và mức độ kiểm soát thay đổi tùy theo kích thước loài, hình dáng, độ dày tán lá, sự lưu giữ của lá, vị trí cụ thể của cây xanh Cây xanh tự nhiên hay kết hợp với kiến trúc khác có thể tạo nên sự thay đổi hướng gió xung quanh nhà ở Chặn thẳng góc hướng gió có thể làm giảm gió từ 2-5 lần chiều cao cây cao nhất ở phía trước hàng cây và 30-40 lần sau hàng cây… Tốc

độ gió giảm tối đa đến 50% trong khoảng cách 10-20 lần chiều cao, chiều rộng, khả năng xuyên qua, sự sắp xếp hàng cây và chủng loại cây xanh

Chức năng này của cây xanh đặc biệt có hiệu quả ở các vùng luôn có gió bão, gió lạnh và trong các đai cách ly giữa khu công nghiệp, khu chế xuất và khu dân cư xung quanh

♦ Tăng độ ẩm, tác động tích cực vào chu kỳ tuần hoàn nước:

Cây xanh ngăn chặn và lọc bức xạ mặt trời, ngăn chặn gió làm thoát hơi nước, làm giảm sự bốc hơi của ẩm độ đất Mùa hè, trong rừng hay ở những nơi trồng cây xanh tập trung như công viên, khu du lịch sinh thái, vườn thực vật … ẩm độ tương đối thường cao hơn bên ngoài khoảng trống từ 7-12%, đôi khi lên đến 20% tăng dần

từ trên xuống dưới Độ chênh lệch ẩm độ tương đối giữa lớp không khí sát mặt đất

và trên tán cây biến động từ 5-6%

Cây xanh giữ vai trò quan trọng trong chu kỳ tuần hoàn nước, ngăn lượng mưa và làm chậm dòng chảy trên mặt đất Các loại cây lá kim thường ngăn cản mưa

tốt hơn cây lá rộng Ngoài ra, cây xanh còn có tác dụng ngăn cản sự bốc hơi độ ẩm trong đất, cung cấp oxy, giảm tích lũy khí Carbonic

Trong môi trường đô thị, tỷ lệ O2 luôn bị hạ thấp do mật độ dân cư đông đúc, lượng khí CO2 không ngừng tăng lên tương ứng với việc sử dụng nhiên liệu trong các nhà máy, phương tiện giao thông và do con người thải ra trong quá trình hô hấp Cây xanh là nhà máy duy nhất lấy khí CO2 và thải khí O2 thông qua quá trình quang hợp và hô hấp Ban ngày, dưới tác động của bức xạ mặt trời xảy ra quá trình quang hợp, cây xanh hút khí CO2 của không khí và nước để tổng hợp Hydrate Carbon, do đó làm giảm nồng độ CO2 và gia tăng nồng đô O2 trong khí quyển Ban đêm, một phần Hydrate Carbon bị phân hủy thông qua quá trình hô hấp và giải phóng CO2 Một hecta cây xanh trong 1 giờ, hấp thu 8kg CO2 bằng số lượng CO2

của 200 người thải ra; trong khi nhu cầu hô hấp của một người bình thường cần khoảng 500 lit O2/ngày (1 lít O2= 1.41 gr)

Một số cây xanh còn tiết ra chất Phytoncide có tác dụng diệt khuẩn làm trong sạch môi trường , có lợi cho sức khoẻ cư dân đô thị

2.3.2 Giải quyết vấn đề kỹ thuật học môi sinh:

♦Hạn chế tiếng ồn:

Tiếng ồn, như vậy là một sự ô nhiễm không trông thấy, bao gồm các tác động vật lý và sinh lý Tác động vật lý liên quan đến sự truyền sóng âm thanh xuyên qua không khí và tác động sinh lý bao gồm phản ứng của con người đối với âm thanh

Âm thanh thấp nhất mà con người có thể nhận thức được trong điều kiện hoàn toàn yên tĩnh là 0 dB, cao nhất là 120 dB Lá, cành, nhánh của cây xanh ngăn cản được tiếng ồn Thực vật có thể ngăn chặn tiếng ồn tần số cao hơn là tiếng ồn có tần số thấp Các sóng âm thanh được hấp thụ một cách có hiệu quả bởi các cây có lá dày, mọng nước, có cuống lá, vì các đặc trưng này cho phép mức độ co giãn và rung động cao hơn Âm thanh cũng bị khúc xạ và đổi hướng bởi các cành to và thân cây

- Cook (1978) cho biết rằng một đai cây rộng 30m cao 15m có thể làm giãm tiếng ồn trên xa lộ đến 10 dB Tuy nhiên, đai cây rộng như thế không phải dễ thực hiện trong điều kiện đô thị, nơi đất đai khá đắt đỏ Cây xanh kết hợp với địa hình có

thể làm giảm cường độ âm thanh từ 5-8 dB Tuy nhiên, không có sự khác biệt lớn trong tác dụng giảm âm thanh giữa các loài cây

♦ Hạn chế ô nhiễm không khí:

Các chất gây ô nhiễm khá phong phú gồm ba dạng khí, lỏng và rắn Trong đó hạt phân tử là quan trọng nhất và vai trò cây xanh trong việc ngăn chặn, làm giảm nồng độ các chất ô nhiễm vẫn còn chưa được biết đến nhiều

Lá cây hấp thụ NO2, NO(Nitrogen oxide ) để lấy Nitơ Cây thân gỗ hấp thụ

một phần SO2 trong không khí Cây trồng hấp thu và sử dụng NH3 trong việc Nitrogen hóa Thảm thực vật hấp thu và làm giảm nồng độ O3 trong không khí một cách nhanh chóng Đối với cây bụi trung bình một ha cây xanh đô thị có thể thanh lọc 50-70 tấn/năm Cây xanh ( cành , thân, lá, chồi, hoa…) hứng các hạt ô nhiễm (cát, bụi, tro, khói…)và sau đó rửa trôi bằng mưa Cây xanh cũng giúp tách các hạt trong không khí bằng cách rửa sạch không khí, hô hấp gia tăng ẩm độ, như vậy giúp

cố định các hạt ô nhiễm Ngoài ra, cây xanh cũng thường che lấp các hơi khói, mùi hôi bằng cách thay bằng mùi của lá, hương của hoa hay bằng cách hấp thụ

♦ Kiểm soát sự rửa trôi và xói mòn đất :

Xói mòn đất là sự mất đi lớp đất mặt bởi sự di chuyển của gió và không khí , thường gây ra do sự bảo vệ đất không thích hợp Xói mòn đất ảnh hưởng bởi sự phơi trần của khu vực trước gió và nước, đặc tính vật lí của đất và địa hình Mảng xanh làm giảm sự rửa trôi và xói mòn do nước gây ra bằng cách ngăn cản hạt mưa, giữ đất qua hệ rễ, gia tăng sự hấp thụ nó thông qua sự tích tụ chất hữu cơ

♦ Giảm sự chiếu sáng và phản chiếu:

Thực vật , mảng xanh có thể dùng để che chắn và làm dịu bớt ánh sáng Hiệu quả trước hết phụ thuộc kích thước và mật độ cây xanh Nguồn của ánh sáng phải được biểu thị trước khi thực vật thích hợp có thể được chọn để kiểm soát nó Mức

độ kiểm soát cũng phải được xem xét nhằm loại trừ hoàn toàn nguồn sáng hoặc tạo

ra một màng lọc hoặc tạo ra hiệu ứng làm dịu

Thực vật có thể ngăn chặn hoặc lọc ánh sáng sơ cấp ( ánh sáng trực tiếp) suốt ngày hay đêm Cây xanh có thể được chọn theo chiều cao thích hợp và mật độ lá

sao cho chúng có tác dụng bảo vệ suốt thời kỳ sinh trưởng của chúng Ở những xa

lộ, cây xanh còn có thể sử dụng để kiểm soát ngăn chặn ánh sáng trực tiếp buổi sáng

♦Kiểm soát giao thông:

Thực vật , cây xanh tham gia kiểm soát giao thông đô thị qua việc hình hành các hàng rào giậu, đai cây Trên đường phố, hoa viên, công viên Mức độ và hiệu quả kiểm soát giao thông như không tạo những khoảng trống cho người qua lại mà phải đi theo hường đã định , không hạn chế tầm nhìn, thẩm mỹ… phụ thuộc vào các đặc tính như chiều cao, tập tính phân cành, độ mềm dẻo của cành, có gai hoặc không gai, cũng như mật độ trồng, cấu trúc tán cây v v

2.3.3 Thành phần cảnh quan ,một bộ phận kiến trúc đô thị :

Cây xanh có vai trò quan trọng và là một trong những yếu tố hình khối chủ yếu, đặc biệt trong nghệ thuật kiến trúc cảnh quan Cây xanh có nhiều hình thức đa dạng và màu sắc phong phú do sự biến đổi không ngừng trong quá trình sinh trưởng và phát triển của chiều cao, vòm lá, thân cành, màu sắc, hoa Do đó, kiến trúc cảnh quan trong đó có cây xanh, mảng xanh sẽ có những thay đổi theo thời gian

và không gian

Cây độc lập trong bố cục cảnh quan thường là cây có dáng dấp tương đối , màu sắc độc đáo, hài hòa; chúng thường làm cận cảnh hoặc trung tâm bố cục của cảnh quan đường phố , hoa viên, công viên , quảng trường

Cây xanh , mảng xanh bố trí theo nhóm cũng có giá trị trang trí, làm trung tâm

bố cục cho một số kiến trúc cảnh quan như trên Nhóm hoặc khóm cây có thể gồm nhiều chủng loại từ cây xanh thân gỗ đến cây bụi, hoa, thảm cỏ Chúng khác nhau

về hình dáng , màu sắc, kết cấu…nên khi sắp xếp lại với nhau, chúng tạo nên những

bố cục hết phong phú và đa dạng

Việc bố trí độc lập hoặc phối kết nhiều nhóm cây còn tạo ra các chức năng khác của mảng xanh như giới hạn không gian, che chắn tầm nhìn, kiểm soát sự riêng tư v v

2.4 GIỚI THIỆU SƠ LƯỢC VỀ QUẬN THỦ ĐỨC:

trường khác nhau khó kiểm soát, nảy sinh do sử dụng đất hoặc do chuyển đổi mục đích sử dụng đất trong trong quá trình đô thị hóa, công nghiệp hóa

♦Vị trí địa lý

Quận Thủ đức có vị trí địa lý từ 10o41’86’’-10o46’97’’ vĩ Bắc và 106o

49’20’’-106o53’81’’ kinh Đông, nằm ở cửa ngõ phía Bắc-Đông bắc của thành phố, diện tích 47,76 km2 Trong đó, diện tích xanh đạt được là 14.37km2, chiếm 30% tổng diện tích với 3930 cây xanh đường phố đã trồng tính đến cuối năm 2010 Quận Thủ Đức nằm trên trục lộ giao thông quan trọng nối liền thành phố với khu vực miền Đông Nam Bộ, miền Trung và miền Bắc, ranh giới địa lý của quận giáp với:

- Đông giáp quận 9, quận 2_TpHCM

- Tây giáp quận 12 Quận Gò Vấp và huyện Thuận An, tỉnh Bình Dương

- Nam giáp sông Sài Gòn - quận 2 - quận Bình Thạnh_TpHCM

- Bắc giáp huyện Dĩ An, tỉnh Bình Dương

Hình 2.1: Bản đồ vị trí địa lý Quận Thủ Đức

♦ Địa hình- địa mạo

Địa hình có những gò đồi phía bắc kéo dài từ Thuận An (Bình Dương) về hướng Nam (gò đồi theo hướng Tây Bắc đến Đông Nam), cao trình đỉnh khoảng từ +30 đến + 34 m, những đồi này không lớn, độ rộng từ 0,2 –1,5km và hạ thấp nhanh chóng đến cao trình +1,4m với nối tiếp là vùng thấp trũng khá bằng phẳng (từ 0,0-1,4m) ra đến ven sông lớn Trong khu vực hình thành độ dốc chính rất cao ở các hướng về phía các sông lớn, có các độ dốc cục bộ hướng về rạch Suối Nhung, rạch Xuân Trường và vùng thấp trũng ở phía Nam vùng địa hình thấp trũng khá bằng phẳng kéo dài đến bờ sông Đồng Nai và sông Sài Gòn bao quanh

Ở vùng địa hình trũng, chịu tác động thường xuyên của triều nên vùng địa hình này khá bằng phẳng và hình thành nên mạng lưới sông rạch khá dày

Hình 2.2: Phân bố các cấp địa hình Quận Thủ Đức

Đề xuất mô hình trồng cây phù hợp

Đề xuất giải pháp phát triển

3.2 NỘI DUNG NGHIÊN CỨU :

Thu thập tài liệu/số liệu có liên quan về dân số, giao thông, sản xuất công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp

Điều tra, khảo sát hiện trạng mảng xanh quận Thủ Đức gồm: cây đường phố, mảng xanh công viên (quy mô, diện tích, loại hình.), mảng xanh khuôn viên

Điều tra danh mục cây xanh trên phạm vi toàn quận

Đánh giá tình hình ô nhiễm hiện tại và dự báo trong những năm tới

Dự báo nhu cầu diện tích xanh cần có đến năm 2015-2020 cho địa bàn quận Thủ Đức

Phân tích, tổng hợp tài liệu, số liệu

3.3 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU:

Sử dụng các dữ liệu nền được cung cấp từ Ủy ban nhân dân quận Thủ Đức, công ty Công viên cây xanh trên cơ sở tiến hành khảo sát thực tế để đánh giá hiện trạng và đề xuất các giải pháp về cây trồng đường phố

Cách tiến hành:

3.3.1 Phương pháp thu thập số liệu/tài liệu:

Bản đồ hiện trạng và bản đồ quy hoạch sử dụng đất quận Thủ Đức

Các tài liệu về cây xanh

Các quy hoạch, dự án có liên quan

Chụp hình một số mảng xanh điển hình để minh họa

Tài liệu về điều kiện tự nhiên, số lượng và sự phân bố nồng độ chất gây ô nhiễm (do các hoạt động sản xuất, giao thông, xây dựng, con người…)

3.3.2 Phương pháp điều tra, khảo sát:

Chụp hình và mô tả các loài cây xanh trên các tuyến đường đại diện

Đo vẽ ngoài thực tế bằng phương pháp kiểm kê đo đạt thông thường

Dựa trên các tài liệu, số liệu có sẵn về hiện trạng ô nhiễm áp dụng phương pháp khảo sát kiểm chứng thực tế để bổ sung số liệu

3.3.3 Phương pháp xử lý số liệu:

Tổng hợp tất cả các thông tin từ các nguồn khác nhau, tiến hành xử lý và phân loại thông tin theo nhóm

Định danh loài căn cứ vào tài liệu phân loại thực vật của PGS.Trần Hợp

Xây dựng và quản lý cơ sở dữ liệu bằng phần mềm thông dụng Excel

Áp dụng phương pháp so sánh để phân tích các yếu tố tác động đến phát triển

hệ thống mảng xanh trên khu vực quận

Chương 4

KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN

4.1 CẤU TRÚC HIỆN TRẠNG MẢNG XANH QUẬN THỦ ĐỨC :

Cấu trúc mảng xanh đô thị quận Thủ Đức bao gồm: mảng xanh công cộng, cây xanh đường phố, công viên ( vòng xoay, tiểu đảo, băng két…) và mảng xanh khuôn viên.( trường học, bệnh viện, nhà ở, đền chùa, công sở, khu công nghiệp, rừng các loại)

Theo tiêu chuẩn Việt Nam cây đô thị được chia thành 3 nhóm chính:

Cây xanh sử dụng công cộng: công viên , vườn hoa, vườn dạo

Cây xanh sử dụng hạn chế: trong các khu chức năng đô thị như khu công nghiệp, trường học, bệnh viện

Cây xanh chuyên môn: cây xanh cách ly, rừng phòng hộ, vườn ươm, vườn nghiên cứu thực vật học

4.1.1 Mảng xanh công viên :

Qua khảo sát thực tế cho thấy, mảng xanh công viên trên địa bàn quận Thủ Đức hiện tại chỉ đạt được diện tích 25.01ha (2010), đó là công viên Trạm 2 (cầu vượt Thủ Đức,12ha ), công viên Nhà văn hóa thiếu nhi (2.2ha)và diện tích thảm cỏ(2.2ha), bồn hoa và thảm cỏ dọc theo tuyến đường xa lộ Hà Nội.( 10.81ha)

Theo Niên giám thống kê của quận (12.2009), dân số toàn quận 448.573 người, với diện tích mảng xanh công viên hiện hữu thì bình quân diện tích công viên trên đầu người của quận chỉ đạt được là 0.56 m2 /người Do đó, quận Thủ Đức còn thiếu diện tích công viên khá trầm trọng (trung bình 7-9 m2 /người), chưa có nơi vui chơi giải trí, nghỉ ngơi thư giản cho người dân

♦Công viên Trạm 2:

Hình 4.1+ 4.2 + 4.3 + 4.4: Công viên Trạm 2 Thảm cỏ lá gừng chiếm 70-80% diện tích mảng xanh công viên, với sự bảo dưỡng và chăm sóc thường xuyên kết hợp thiết kế phối màu cây bụi, hệ thống mảng xanh công viên Trạm 2 đã phần nào đáp ứng được yêu cầu về mặt cảnh quan đô thị , tạo được một vẻ đẹp ở ngay cổng vào Thành phố Hồ Chí Minh

Tận dụng tối đa diện tích đất để tăng diện tích mảng xanh bằng cách trồng những loài cây chịu bóng dưới chân cầu vượt, đồng thời một số loài dây leo đang được trồng ở các chân cầu Điều đó cho thấy chúng ta đã biết cách tận dụng tối đa diện tích bề mặt để phát triển mảng xanh công cộng

Công viên được xây dựng dựa trên quy hoach xây dựng cầu vượt Trạm 2, bao quanh là đường giao thông nên chỉ có tác dụng chủ yếu về mặt cảnh quan, không tao được một khu vui chơi giải trí mang tính cộng đồng

Diện tích thảm cỏ lá gừng: 111 876 m2

Kiểng tạo hình: 1872 m2

♦Mảng xanh tại ngã tư Thủ Đức:

Ngã 4 Thủ Đức là giao lộ quan trọng nối hai tuyến đường trọng điểm của quận Thủ Đức và quận 9 nên được tạo cảnh quan sống động bằng những loài cây cắt tỉa

Xa lộ Hà Nội đi qua các địa bàn gồm các quận 2, 9, Thủ Đức thuộc Thành phố Hồ Chí Minh, huyện Dĩ An thuộc tỉnh Bình Dương, thành phố Biên Hoà thuộc tỉnh Đồng Nai

Với tình hình kinh tế TP.HCM và các vùng ngày càng phát triển dẫn đến tình trạng quá tải Xa lộ Hà Nội trong những năm gần đây, do đó Xa lộ Hà Nội sẽ được mở rộng lên đến 140 m, dự án đã được bắt đầu triển khai từ năm 2009

Hệ thống mảng xanh nơi đây được chú trọng và chăm sóc rất tốt Một lực lượng cảnh sát môi trường luôn túc trực dọc theo đường song hành Xa lộ Hà Nội với chiều dài gần 4km (từ ngã 4 Thủ Đức đến hãng Xi măng Hà Tiên.) Tiểu cảnh cùng với các loài cây kiểng cắt tỉa tạo hình được đưa vào loại hình mảng xanh nơi đây rất nhiều Cúc xuyến chi được trồng viền để che khuất được phần nào bó vĩa để giảm bớt phần thô của bêtông đồng thời tách biệt ra được phần cỏ lá gừng bên trong Màu sắc được thay đổi liên tục bằng cách trồng các loài hoa ngắn ngày có màu sắc rực rỡ nhằm tạo được sự thu hút của mọi người khi hướng về Thành phố

Hồ Chí Minh từ hướng Bắc

Toàn bộ diện tích thảm cỏ lá gừng 94060 m2, cúc xuyến chi 10500 m2 , kiểng tạo hình 1800 m2, kiểng trổ hoa 1740 m2 với tổng diện tích là 108100 m2

Tận dụng diện tích thảm cỏ rộng lớn, bộ phận quản lý cây xanh đô thị quận

đã tận dụng để dưỡng cây con (cây từ 1-2 tuổi) đến lúc cây được đem trồng ở đô thị, hoặc cây đường phố như một số chủng loại là sao đen, viết, sò đo cam… với số

Hình 4.10: Tiểu cảnh đồi Hình 4.9: Kiểng tạo hình

trồng mới và trồng dặm Đây là phương pháp”giãn cây” trong kỹ thuật dưỡng lâm

đã được áp dụng trong môi trường đô thị

♦Công viên văn hóa thiếu nhi quận Thủ Đức

Công viên thiếu nhi quận Thủ Đức được thành lập từ năm 1998-1999 đến nay đã hơn mười năm và hệ thống mảng xanh công viên nơi đây phát triển gần như hoàn chỉnh Nhưng do công tác bảo dưỡng và chăm sóc chưa được chú trọng một cách triệt để nên thảm cỏ và một số loài cây phát triển một cách rậm rạp che chắn tầm nhìn của khách vào công viên Chỉ có mảng xanh khu vực xung quanh bồn phun nước trên đường đi vào khu nhà hành chính là đạt được vẽ đẹp về mặt mỹ

quan công viên

Đây là công viên phục vụ cho việc vui chơi, giải trí và các hoạt động mang tính văn hóa duy nhất của quận Và trong tương lai một công viên văn hóa sẽ được xây dựng ở phường Tam Phú với diện tích khoảng 40ha

4.1.2 Mảng xanh khuôn viên:

Quận Thủ Đức có hệ thống mảng xanh khuôn viên khá phát triển với 1.412,7ha chiếm 29,5% diện tích tự nhiên Nếu so về diện tích tự nhiên trong 5 quận ngoại thành thì quận Thủ Đức đứng thứ tư chỉ trên quận 7, nhưng do quận đã được đô thị hóa từ lâu, có điều kiện cơ sở vật chất, nơi tập trung các văn phòng…Nên diện tích xanh có điều kiện phát triển tốt hơn các quận khác, trường Hình 4.11: Cổng công viên thiếu nhi Hình 4.12: Tiểu cảnh hồ nước

công viên

học cũng phát triển khá tốt, trong đó Thủ Đức dẫn đầu với độ phủ xanh 22,2%, cao nhất trong 5 quận nội thành mở rộng.( Trần Viết Mỹ, 2001.)

Mảng xanh khuôn viên của quận Thủ Đức tập trung chủ yếu ở ba điểm: trường học, khu công nghiệp và làng mai quận Thủ Đức

Với tổng diện tích các khu công nghiệp trên địa bàn quận theo quy hoạch của thành phố từ năm 1999 là 682,0 ha với diện tích xanh tối thiểu là 20% thì diện tích mảng xanh có được là 136,4ha Thực tế cho thấy, diện tích các khu công nghiệp này hiện đã và đang được mở rộng từng ngày Điều đó đồng nghĩa với việc mảng xanh khu công nghiệp cũng đang phát triển mạnh

Về giáo dục, quận Thủ Đức được xem là nơi có nền giáo dục khá lâu đời Mỗi năm có hàng ngàn kỹ sư và cử nhân được đào tạo chính quy cung cấp cho thị trường lao động Khu Đại học Quốc gia với sáu trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo gồm: Bách khoa (27,4ha), Khoa học xã hội và nhân văn((23,0ha), Quốc tế (12,0ha), Công nghệ thông tin (4,1ha), Thể dục thể thao (10,3ha) và trường Đại học Kinh tế- Luật Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh hiện đang xúc tiến xây dựng cơ sở mới tại khu quy hoạch Thủ Đức (Thành phố Hồ Chí Minh) – Dĩ

An (tỉnh Bình Dương) trên diện tích rộng 643,7 hecta theo mô hình một đô thị khoa học hiện đại

Đa số các trường đại học nơi đây chú trong phát triển mảng xanh khuôn viên

để tạo điều kiện tốt nhất cho sinh viên có thể học tập và nghiên cứu khoa học Ngoài cụm trường Đại học Quốc gia còn có một số trường tiêu biểu như Đại học Nông Lâm (118,0ha), Sư phạm kỹ thuật(17,0ha), Đại học Ngân hàng( 10,0ha) với khuôn viên thoáng mát và sạch sẽ

♦Khuôn viên trường đại học Nông Lâm TpHCM

Với tổng diện tích lớn nhất nhì cả nước trong các trường đại học (118,0ha), trường Nông Lâm TpHCM chỉ mới sử dụng 6.64 ha cho diện tích đất xây dựng (Phòng quản trị vật tư ĐH Nông Lâm), nên diện tích mảng xanh nơi đây tập trung ở các vườn ươm lâm nghiệp, nông học và vườn ươm cảnh quan hoa viên… Các khu hành chánh và khu giảng đường cũng được phủ xanh bằng thảm cỏ và cây xanh Dùng cây xanh để tạo liên kết giữa các khu với nhau trong nội bộ trường

♦Khuôn viên và khu học tập ngoài trời trường ĐH Sư phạm kỹ thuật TpHCM

Hình 4.17+4.18: Mảng xanh trước trường Sư Phạm Kỹ Thuật

kiểng lá màu phối kết ở trung tâm có diện tích 114,37 m2, nền là cỏ là gừng 1159,8

m2

♦Làng mai Thủ Đức:

Ở Sài Gòn nói đến Mai, người ta nghĩ ngay tới làng Mai Thủ Đức- vùng trồng mai có tiếng lâu đời ở đây Quận Thủ Đức được coi là “thủ đô” của cây mai, gồm ba phường: Hiệp Bình Chánh, Linh Đông và Hiệp Bình Phước với diện tích

hơn 100 ha Mặc dù từ tháng 3/2006, Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh đã

ra quyết định thành lập Làng hoa kiểng Thủ Đức trên cơ sở phát triển vùng trồng

mai truyền thống ở ba phường Linh Đông, Hiệp Bình Chánh và Hiệp Bình Phước,

nhưng vài năm trở lại đây diện tích đất trồng mai đang bị thu hẹp dần nguyên nhân chính do người làm vườn không đủ vốn để theo nghề, triều cường, thời tiết thất thường cũng gây nhiều khó khăn

4.1.3 Cây xanh đường phố:

Hầu hết các tuyến đường trên địa bàn quận chưa được nâng cấp, một số đã được nâng cấp rồi thì lại thiếu cây xanh hoặc do lề đường quá hẹp Đường xá nhiều nơi xuống cấp nghiêm trọng, lưu lượng xe cộ ngày càng đông gây nên tình trạng ô nhiễm không khí ngày càng nặng Lòng đường và vĩa hè bị lấn chiếm để buôn bán Cây xanh đường bao gồm nhiều chủng loại, đa phần là cây loại 1 và loại 2 bởi vì Hình 4.19: Vườn mai ở Hiệp Bình Phước Hình 4.20: Vườn mai ở Linh Đông

cây xanh đường phố bắt đầu được quan tâm từ lúc quận Thủ Đức trở thành một quận nội thành mở rộng(1997)

Theo thống kê mới nhất của Khu quản lý giao thông đô thị số 2 cho biết trong năm 2010 toàn quận đã trồng thêm 500 cây xanh trên các tuyến đường nằm trong địa bàn quận Thủ Đức Như vậy, tính đến thời điểm cuối năm 2010 thì số cây xanh

đường phố trồng được là 3930 cây.( Phụ lục I)

Cây xanh đường phố bao gồm toàn bộ các cây xanh được trồng dọc theo các

lề đường Mục đích không phải để lấy gổ mà để phục vụ các mặt khác như cải thiện môi trường, che bóng, điều hòa khí hậu, tạo cảnh quan hài hòa với các công trình kiến trúc khác Các cây đường phố tập trung nhiều nhất ở vĩa hè và giải phân cách

Qua khảo sát thực tế cho thấy toàn quận Thủ Đức có 50 tuyến đường và được trồng tổng cộng là 3930 cây phổ biến nhất là viết, lim xẹt, bằng lăng, me chua, sao đen…một số tuyến đường không có cây xanh hoặc có rất ít cây xanh, cây xanh không liên tục do không có vỉa hè hoặc vỉa hè quá hẹp không đủ không gian

để trồng cây loại 1

Hệ thống đường giao thông ở quận Thủ Đức hầu hết lòng đường đều nhỏ hơn 16m, kể cả những tuyến đường chính của quận và lề đường thường hẹp thậm chí nhiều đường có chiều rộng lề đường dưới 5m như: Kha Vạn Cân, Võ Văn Ngân,

Tô Ngọc Vân, Đặng Văn Bi

Về cơ cấu chiều cao cây xanh, cây loại 1 và 2 chiếm đa số(<12m), loại 3 chỉ

có 19 cây

Về chất lượng cây xanh : chất lượng cây xanh khá cao nhưng chưa đồng đều, chủng loại cây trồng phong phú, nhiều họ và loài Một số loài cây cây chưa phù hợp như bàng, trứng cá…

Hệ thống cây xanh đường phố hiện chưa phủ đều khắp quận

Hệ thống mảng xanh khuôn viên tập trung theo từng khu: khu công nghiệp, khu làng đại học, khu làng mai Thủ Đức

Khu làng đại học nổi tiếng với những quán ăn, làng ẩm thực cũng như những quán cà phê sân vườn với khuôn viên được thiết kế rất độc đáo và ấn tượng

Vì khu này được quy hoạch từ lâu nên cây xanh đường phố cũng phát triển đồng

đều và đạt được tiêu chí về độ phủ xanh

Bảng 4.1: Thống kê chỉ số xanh trên địa bàn quận Thủ Đức đến năm 2020:

Hạng mục Số lượng

Dân số năm 2009 (người) 448.573 Dân số năm 2020(người) 550.000

Diện tích mảng xanh dự kiến phát triển thêm của quận Thủ Đức

đến năm 2020(ha)

274,26

Độ phủ xanh theo quy hoạch đến năm 2020 (%) 35,9

Diện tích xanh bình quân đầu người theo quy hoạch (m2/người) 7-9

Diện tích xanh bình quận đầu người năm 2009 (m2/người) 32,05

Diện tích xanh bình quân đầu người năm 2020(m2/người) 31,12

Như vậy, đến năm 2020 diện tích xanh của quận Thủ Đức có thể đáp ứng

nhu cầu cho hơn 1,9 triệu người dân thành phố (trung bình 9m2/người) Tuy diện

tích xanh bình quân trên đầu người có giảm xuống nhưng không đáng kể

4.2.1.Định hướng phát triển không gian:

Quận Thủ Đức là khu vực đô thị hóa nhanh, với các trục quốc lộ, xa lộ và

sông Sài Gòn đi qua là khung chính để tổ chức không gian kiến trúc của quận

Bố cục kiến trúc của quận kết hợp với xây dựng mới thể hiện tính thẩm mỹ

cao, hiện đại và gắn kết hài hòa với thiên nhiên

Các công trình kiến trúc cao tầng xây dựng tập trung ở khu vực trung tâm

của quận, các khu vực ven theo các đường chính Nhà thấp tầng , mật độ thưa

thoáng, chen với nhiều vườn hoa cảnh , thảm xanh chủ yếu ở khu vực phía Tây

Nam của quận

Hình 4.1: Bản đồ quy hoạch sử dụng đất đến năm 2020 của quận Thủ Đức

4.2.2.Các khu chức năng chính:

♦Khu công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp và cảng:

Cụm công nghiệp Bắc Thủ Đức: Quy mô 260ha, trong đó có khu chế xuất Linh Trung (62ha), khu công nghiệp tập trung tại phường Linh Xuân (93ha) Các loại hình công nghiệp gồm: dệt may, điện tử, chế biến thực phẩm, cơ khí, vật liệu xây dựng, sản xuất đồ gia dụng-nội thất, giấy…

Khu công nghiệp Tam Bình-Bình Chiểu: Quy mô 232ha, là khu công nghiệp sạch không gây ô nhiễm, với các loại chế biến hóa mỹ phẩm, đồ thủ công mỹ nghệ,

đồ gia dụng, cơ khí, lắp ráp điện tử

Khu công nghiệp và kho tàng Hiệp Bình Phước: quy mô 75ha, gồm sản xuất

đồ mộc gia dụng, sơn mài, bao bì, cơ khí sửa chữa, lắp ráp xe máy, kho

Khu công nghiệp –kho cảng hiện hữu phía Nam quận: quy mô 115ha, gồm công nghiệp vật liệu xây dựng, cơ khí luyện kim, nhiệt điện, cảng , kho bãi… cần sớm đầu tư chiều sâu để thay đổi dây chuyền công nghệ, giảm thiểu và tiến tới loại trừ gây ô nhiễm môi trường : về lâu dài, có thể chuyển đổi chức năng và di dời một

số cơ sở công nghiệp gây ô nhiễm nặng ra ngoài

♦Các khu dân cư:

 Khu ở 1: Nằm ở phía Đông Bắc có diện tích 1.233 ha, gồm các phường Linh Xuân, Linh Trung, Linh Chiểu và một phần Linh Tây, dân số dự kiến sẽ vào khoảng 100.000 người, mật độ xây dựng cho phép từ 28-32%

 Khu ở 2: Nằm ở phía Nam của quận, bao gồm một phần các phường Trường Thọ, Bình Thọ, dân số vào khoảng 35.000 người, mật độ xây dựng không chiếm quá 30% diện tích

 Khu ở 3: Nằm ở phía Tây có diện tích 1.413 ha, bao gồm phường Hiệp Bình Chánh, Hiệp Bình Phước Dân số dự kiến khoảng 18.000 người, mật độ xây dựng trung bình 24-28%, dân cư tập trung chủ yếu dọc quốc lộ 13