ỨNG DỤNG GIS TRONG QUẢN LÝ CÂY XANH TRONG KHUÔN VIÊN DINH THỐNG NHẤT TP.HCM

Với đặc thù không gian của công nghệ, các thông tin về hệ thống cây xanh sẽ là đối tượng chính được tổ chức, quản lý và phân tích thông qua một công nghệ thích hợp nhất là hệ thống thông



PHẠM ĐỨC ANH NGUYÊN

ỨNG DỤNG GIS TRONG QUẢN LÝ CÂY XANH

TRONG KHUÔN VIÊN DINH THỐNG NHẤT TP.HCM

LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC NGÀNH CẢNH QUAN & KỸ THUẬT HOA VIÊN KHOA MÔI TRƯỜNG & TÀI NGUYÊN

Thành phố Hồ Chí Minh Tháng 7/2011



PHẠM ĐỨC ANH NGUYÊN

ỨNG DỤNG GIS TRONG QUẢN LÝCÂY XANH

TRONG KHUÔN VIÊN DINH THỐNG NHẤT TP.HCM

Ngành: Cảnh Quan & Kỹ Thuật Hoa Viên Khoa: Môi Trường & Tài Nguyên

LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Người hướng dẫn: TS ĐINH QUANG DIỆP



PHAM DUC ANH NGUYEN

APPLYING THE GIS IN MANAGEMENT GREEN TREES

IN CAMPUS OF THE THONG NHAT PALACE HO CHI MINH CITY

Department of Landscaping and Environmental Horticulture

Faculty of environment and resources

GRADUATED THESIS

Adviser: DINH QUANG DIEP, Ph.D

Ho Chi Minh City

July/2011

Chân thành cảm ơn các thầy cô thuộc bộ môn Cảnh Quan Và Kỹ Thuật Hoa Viên, khoa Môi Trường Và Tài Nguyên, trường đại học Nông Lâm Tp.Hồ Chí Minh đã truyền đạt những kiến thức quý báu cho tôi trong suốt thời gian qua

Xin chân thành cảm ơn ban quản lý hội trường dinh Thống Nhất đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình làm đề tài tại đây

Xin được gửi lời cảm ơn đến gia đình tôi, họ là nguồn động viên , điểm tựa vũng chắc đã hỗ trợ và tạo nghị lực cho tôi trong suốt quá trình học tập

Cuối cùng, cám ơn các bạn sinh viên lớp DH07CH đã giúp đỡ tôi rất nhiều trong quá trình làm đề tài

Xin chân thành cảm ơn

Phạm Đức Anh Nguyên

TÓM TẮT

Dinh Thống Nhất là khu di tích lịch sử văn hoá được đông đảo khách trong nước

và nước ngoài đến tham quan Trong những năm qua, công tác trồng, chăm sóc và bảo

vệ cây xanh khu vực này đã được các cơ quan quan tâm và đầu tư thích đáng nhưng chưa thật sự được quản lý một cách có quy mô, phần lớn chỉ quản lý một cách thủ công

Đề tài: “Ứng dụng kỹ thuật Gis trong quản lý khuôn viên dinh Thống Nhất TP.HCM” được tiến hành từ tháng 3/2011 đến tháng 7/2011 nhằm đưa ra phương pháp quản lý cây xanh trong khuôn viên dinh Thống Nhất một cách thuận tiện và hiệu quả bằng phần mềm Mapinfo

Phương pháp thực hiện:

- Số hóa bản đồ từ bản vẽ mặt bằng dinh Thống Nhất

- Tiến hành điều tra, xử lý số liệu, định vị cây xanh lên bản đồ điện tử của MapInfo

- Tạo lập thông tin cho cây xanh trong MapInfo

- Liên kết với hệ thống google earth và google map

Kết quả thu được:

- Xây dựng được mô hình quản lý hệ thống cây xanh dinh Thống Nhất

- Xây dựng được hệ thống CSDL bao gồm dữ liệu không gian và dữ liệu thuộc tính cho từng cây xanh của 1066 cây thuộc 71 loài

- Tạo được nguồn dữ liệu phục vụ cho công tác quản lý Từ các chức năng truy vấn nhanh, truy vấn một thuộc tính, truy vấn nhiều thuộc tính nhằm đưa ra các thông tin của từng cây và chức năng hotlink liên kết với tập tin word để quản lý hồ sơ của cây

- Tạo được bản đồ chuyên đề cây xanh dinh Thống Nhất

- Liên kết với google earth và google map xác định được vị trí cây trên bản đồ thực địa thuận tiện cho việc quản lý và chia sẻ dữ liệu

Methods:

- Digitized maps from the drawings of Thong Nhat Palace

- Conduct surveys, data processing, locating trees on electronic maps of MapInfo

- Create information for the tree in MapInfo

- Link to the system Google Earth and Google map

Result:

- Develop a model management system of trees Thong Nhat Palace

- Develop a database system includes spatial data and attribute data for each tree of

1066 trees of 71 tree species

- Create a data source for management From the fast query functions, query

attributes, query several attributes to make the information on each plant and Hotlink functions associated with word files to manage records of tree

- Create a thematic map of trees Thong Nhat Palace

- Link to google earth and google map identify the location of trees on the site map for convenient management and sharing of data

MỤC LỤC

Trang tựa 1 i

Trang tựa 2 ii

LỜI CẢM ƠN iii 

TÓM TẮT iv 

SUMMARY vi 

MỤC LỤC vii 

DANH SÁCH CÁC CHỮ VIẾT TẮT ix 

DANH SÁCH CÁC BẢNG x 

DANH SÁCH CÁC HÌNH xi 

Chương 1ĐẶT VẤN ĐỀ 1 

Chương 2TỔNG QUAN 4 

2.1 MỘT SỐ ỨNG DỤNG TIN HỌC ĐỂ QUẢN LÝ CÂY XANH ĐÔ THỊ 4 

2.1.1 Nghiên cứu ứng dụng tin học để quản lý cây xanh đô thị trên thế giới4  2.1.2 Nghiên cứu ứng dụng tin học để quản lý cây xanh đô thị ở Việt Nam5  2.2 ỨNG DỤNG CỦA GIS 6 

2.2.1 Một số lãnh vực ứng dụng 6 

2.2.2 Ứng dụng GIS trong quản lý cây xanh 7 

2.3 KHÁI QUÁT ĐẶC ĐIỂM KHU VỰC NGHIÊN CỨU 8 

2.3.1 Vị trí, điều kiện tự nhiên 8 

2.3.2 Sơ lược về lịch sử dinh Thống Nhất 10 

Chương 3MỤC TIÊU -NỘI DUNG - PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 12 

3.1 MỤC TIÊU ĐỀ TÀI 12 

3.2 NỘI DUNG NGHIÊN CỨU 12 

3.3.2 Phương pháp nội nghiệp 13 

3.3.3 Khai thác và trích xuất thông tin 14 

3.3.4 Liên kết dữ liệu với Google Earth và Google Map 14 

Chương 4KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN 15 

4.1 MÔ HÌNH QUẢN LÝ HỆ THỐNG CÂY XANH DINH THỐNG NHẤT TRÊN CƠ SỞ ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ GIS 15 

4.2 XÂY DỰNG HỆ THỐNG CSDL GIS PHỤC VỤ CÔNG TÁC QUẢN LÝ HỆ THỐNG CÂY XANH DINH THỐNG NHẤT 16 

4.2.1 Chọn lọc và phân tích các thông tin thu thập 16 

4.2.2 Xây dựng dữ liệu không gian 16 

4.2.3 Số hóa bản đồ 18 

4.2.4 Xây dựng cơ sở dữ liệu thuộc tính cây xanh 21 

4.3 KHAI THÁC DỮ LIỆU PHỤC VỤ CHO CÔNG TÁC QUẢN LÝ 26 

4.3.1 Truy vấn nhanh 26 

4.3.2 Truy vấn một thuộc tính 27 

4.3.3 Truy vấn nhiều thuộc tính 30 

4.3.4 Sử dụng chức năng Hotlink để liên kết tập tin về thông tin loài cây với Mapinfo 31 

4.4 BIÊN TẬP VÀ KẾT XUẤT BẢN ĐỒ 35 

4.5 LIÊN KẾT VỚI GOOGLE EARTH VÀ GOOGLE MAP 36 

Chương 5KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 41 

5.1 KẾT LUẬN 41 

5.2 KIẾN NGHỊ 42 

TÀI LIỆU THAM KHẢO 43 

PHỤ LỤC 1 45 

PHỤ LỤC 2 47 

PHỤ LỤC 3 48 

DANH SÁCH CÁC CHỮ VIẾT TẮT

CNTT Công nghệ thông tin

GIS Geographic Information System (Hệ thống thông tin địa lý)

GPS Global Positionning System (Hệ thống định vị toàn cầu)

IT Information Technology (Công nghệ thông tin)

PC Professional Computer (Máy tính điện tử)

TP.HCM Thành Phố Hồ Chí Minh

CSDL Cơ sở dữ liệu

DANH SÁCH CÁC BẢNG

BẢNG Trang

Bảng 1: Cấu trúc dữ liệu thuộc tính 22 

DANH SÁCH CÁC HÌNH

HÌNH Trang

Hình 2.3.2: Dinh Thống Nhất xưa và nay 11 

Hình 4.1:Mô hình quản lý hệ thống cây xanh dinh Thống Nhất bằng GIS 15 

Hình 4.2.2.1: Hộp thoại đăng nhập 17 

Hình 4.2.2.2: Khai báo hệ quy chiếu 17 

Hình 4.2.2.3: Đăng nhập tọa độ 18 

Hình 4.2.3.1: Sơ đồ quản lý theo lớp của hệ thống thông tin địa lý (GIS) trong quản lý hệ thống cây xanh dinh Thống Nhất 20 

Hình 4.2.3.2: Mặt bằng dinh Thống Nhất sau khi số hóa 21 

Hình 4.2.4.1: Dữ liệu nhập bằng excel 23 

Hình 4.2.4.2: Cửa sổ Excel Information và Other Range 24 

Hình 4.2.4.3: Dữ liệu sau khi nhập vào Mapinfo 24 

Hình 4.2.4.4: Cửa sổ Create Points 25 

Hình 4.2.4.5: Vị trí cây sau khi được định vị trên bản đồ 26 

Hình 4.3.1: Truy vấn nhanh bằng công cụ “Info” trong thanh “Main” 27 

Hình 4.3.2.1: Truy vấn các cây có tên “Sao đen” 28 

Hình 4.3.2.2: Kết quả truy vấn cây có tên “Sao đen” 28 

Hình 4.3.2.3: Truy vấn cây có độ cao vút ngọn lớn hơn 20m 29 

Hình 4.3.2.4: Kết quả truy vấn cây có chiều cao vút ngọn trên 20m 29 

Hình 4.3.3.1: Truy vấn cây Dầu rái có chiều caovút ngọn trên 20m và chu vi lớn hơn 100cm 30 

Hình 4.3.3.2: Kết quả truy vấn cây Dầu rái có chiều cao vút ngọn trên 20m và chu vi

Hình 4.4: Mặt bằng cây xanh dinh Thống Nhất sau khi biên tập 36 

Hình 4.5.1: Xuất bản đồ ra tập tin autocad 37 

Hình 4.5.2: Nhập bản đồ từ tập tin autocad 37 

Hình 4.5.3: Hộp thoại Export Map và Choose Columns 38 

Hình 4.5.4: Vị trí cây trên Google earth cùng với thông tin của cây 39 

Hình 4.5.5: Đưa vị trí cây lên Google Map 40 

Hình 4.5.6: Vị trí cùng thông tin cây và link để chia sẽ 40 

Chương 1 ĐẶT VẤN ĐỀ

Cây xanh, cây bóng mát có vai trò quan trọng trong đời sống của con người

Hệ thống cây xanh từ lâu được coi như lá phổi của trái đất, có tác dụng bảo vệ và cải thiện môi trường, đóng vai trò quan trọng trong quá trình phát triển đô thị, chúng góp phần lớn vào điều hòa nhiệt độ, cải tạo vi khí hậu và làm giảm đi sự oi bức của môi trường đô thị

Tại các thành phố lớn với mật độ dân số đông và hoạt động công nghiệp phát triển như TP.HCM, một trung tâm văn hóa, khoa học kỹ thuật, trung tâm thương mại giao dịch quốc tế và du lịch, cây xanh lại càng trở nên quan trọng Với

sự phát triển không ngừng của các ngành công nghiệp, các khu công nghiệp mọc lên càng nhiều từ đó thu hút một lượng lớn dân cư từ các tỉnh đổ về cùng với dân cư TP.HCM đã làm mật độ dân số tăng lên từ đố phát sinh các vấn đề về môi trường như khói bụi từ các KCN và xe cộ, ô nhiễm tiếng ồn, ô nhiễm không khí, đất, nước, ngày càng gia tăng Do đó cây xanh thành phố thật sự không thể thiếu được trong kiến trúc đô thị TP.HCM

Dinh Thống Nhất có diện tích sử dụng 4500m2 trên khuôn viên đất rộng 120.000m2, là một công trình kiến trúc độc đáo của kiến trúc sư Ngô Viết Thụ Đây là một khu di tích lịch sử văn hoá được đông đảo khách trong nước và nước ngoài đến

tham quan Là một trong những mảng xanh tự nhiên còn tồn tại giữa lòng thành phố đông đúc, nhộn nhịp trong đó có nhiều loài cây quý hiếm cần được bảo tồn

Tuy nhiên trong những năm qua, công tác trồng, chăm sóc và bảo vệ cây xanh khu vực này đã được các cơ quan quan tâm và đầu tư thích đáng nhưng chưa thật sự được quản lý một cách có quy mô, phần lớn chỉ quản lý một cách thủ công Cho đến nay, việc tìm kiếm, tra cứu nguồn thông tin liên quan đến cây xanh khi cần thiết vô cùng khó khăn và phức tạp vì các thông tin bản đồ và số liệu thống kê hoàn toàn độc lập với nhau Cùng với sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ thông tin, hệ thống thông tin địa lý(Geographic Inforamtion System - GIS) được nhiều ngành ứng dụng và gắn liền với thế giới thực Hệ thống thông tin địa lý này có thể cung cấp các thông tin cần thiết một cách nhanh chóng và chính xác ở mọi lúc mọi nơi trên bề mặt trái đất Với đặc thù không gian của công nghệ, các thông tin về hệ thống cây xanh sẽ là đối tượng chính được tổ chức, quản lý và phân tích thông qua một công nghệ thích hợp nhất là hệ thống thông tin địa lý (GIS) Do đó sử dụng công nghệ GIS để quản lý hệ thống cây xanh sẽ mang tính thiết thực hơn trong thời đại khoa học công nghệ ngày càng phát triển

Trước thực trạng đó, tôi tiến hành thực hiện đề tài "Ứng dụng GIS trong quản lý cây xanh trong khuôn viên dinh Thống Nhất TP.HCM" nhằm quản lý cây xanh trong khuôn viên dinh Thống Nhất một cách khoa học trên bản đồ điện tử về

vị trí cây, thông tin về cây để đưa ra các biện pháp chăm sóc, bảo dưỡng một cách tốt nhất

Đề tài được thực hiện dưới sự hướng dẫn của TS Đinh Quang Diệp, phó khoa Môi trường và tài nguyên, trưởng bộ môn Cảnh quan & kỹ thuật hoa viên, trường Đại học Nông lâm thành phố Hồ Chí Minh

Vì thời gian làm đề tài có hạn(4 tháng) nên phạm vi đề tài của tôi tập trung vào xây dựng dữ liệu quản lý cây thân gỗ trong dinh Thống Nhất

Chương 2 TỔNG QUAN

2.1 MỘT SỐ ỨNG DỤNG TIN HỌC ĐỂ QUẢN LÝ CÂY XANH ĐÔ THỊ 2.1.1 Nghiên cứu ứng dụng tin học để quản lý cây xanh đô thị trên thế giới [10]

Những ứng dụng của máy tính trong quản lý cây xanh đường phố đã xuất hiện từ những năm 1970 nhờ việc sử dụng những máy tính lớn Mainframe ở Hoa

Kỳ

Thông thường một phần mềm quản lý cây xanh đô thị theo Smiley (1980) cần có sáu chức năng sau đây :

- Lưu trữ hồ sơ dữ liệu cây xanh

- Lưu trữ quá trình của công việc

- Lưu trữ kiến nghị, yêu cầu của cộng đồng

- Tổng kết về kế hoạch và công tác quản lý

- Những danh sách cây xanh cần xử lý

- Bản đồ vi tính

Gần đây hơn, Wagar và Smiley (1990) mô tả hệ thống máy tính có khả năng hỗ trợ quản lý cây xanh đô thị kể cả một số phần mềm thương mại Các chức năng của những hệ thống này được mô tả theo thứ tự tầm quan trọng như sau:

- Truy xuất, trình bày, và kiểm tra dữ liệu

- Thiết lập thứ tự công việc

- Tính toán giá trị của cây xanh

- Dự báo khối lượng công việc trong tương lai

Có thể thấy việc ứng dụng GIS trong công tác điều tra cây là một công cụ rất hữu ích Tác dụng nổi bật của GIS là có thể giúp quản lý tất cả những khía cạnh của hệ thống sinh thái chứ không phải chỉ tập trung vào một bộ phận riêng biệt nào

đó

2.1.2 Nghiên cứu ứng dụng tin học để quản lý cây xanh đô thị ở Việt Nam [10]

Hệ quản trị cơ sở dữ liệu Hệ thống cây xanh thành phố Hà Nội được xây dựng và phát triển trên ngôn ngữ Microsoft FOXPRO phiên bản Verison3.0 Đây là một phần mềm chuyên về quản trị cơ sở dữ liệu với khả năng tính toán nhanh và phổ biến ở Việt Nam, đặc biệt là ở Bắc Việt Nam Phần mềm này cho phép phát triển các ứng dụng về quản trị cơ sở dữ liệu, đặc biệt nó làm việc tốt với các tệp tin

có rất nhiều bản ghi

Phần mềm quản lý cây xanh đô thị ở Việt Nam cần có các chức năng sau:

- Truy xuất, trình bày, kiểm tra dữ liệu: Đặc biệt quan trọng đối với công tác quản lý thông tin về loài cây: tên Việt Nam và tên khoa học, các cá nhân sở hữu hoặc quản lý cây và các biện pháp đã được áp dụng từ các năm trước

- Thứ tự công việc cần thực hiện: Phải có danh sách công việc và biện pháp

để có thể áp dụng cho việc quản lý cây xanh và những việc này cũng cần được lưu trữ

- Tính toán giá trị của cây xanh qua việc áp dụng công thức giá trị để lưu trữ

dữ liệu về giống loài, đường kính, đánh giá tình trạng, vị trí, giá trị bất kỳ của cây xanh nào cũng có thể xác định Thông tin này thường rất hữu ích khi viết báo cáo và ước tính kinh phí quản lý và bảo trì

- Bản đồ vị trí cây xanh: Qua việc sử dụng GPS sẽ xác định tọa độ cây từ đó tạo ra được bản đồ phân bố cây xanh

- Cần có các dữ liệu lưu trữ về quá trình sinh trưởng của cây qua các năm để tìm ra được môi trường thích hợp cho từng loại cây

- Dự báo trong tương lai: Khả năng dự báo trong tương lai cho phép các nhà quản lý đưa ra các kế hoạch dài hạn cho con người và thiết bị, chuẩn bị ngân sách

- Quản lý tài nguyên và môi trường: Nghiên cứu thích hợp mùa vụ, trong quản lý đất nông nghiệp, quản lý rừng, nguồn nước và đất ẩm ướt Phân tích các tác

động môi trường, giám sát các thảm họa thiên nhiên và giảm nhẹ các ảnh hưởng Giám sát chất thải môi trường Theo dõi diễn biến tài nguyên, đánh giá tác động môi trường, xác định vị trí công trình nhà máy, lập bản đồ chất lượng không khí Quản lý cây xanh

- Mạng lưới giao thông: Huớng dẫn, điều khiển giao thông (lịch trình, tuyến đường) Vị trí nhà và đường, lựa chọn khu vực, dịch vụ y tế, quy hoạch giao thông

- Quy hoạch và xây dựng: Quy hoạch đô thị, quy hoạch vùng, tuyến, vị trí xa

lộ, phát triển dịch vụ công cộng

- Hệ thồng thông tin về đất: Quản lý địa chính, thuế, quy hoạch sử dụng đất, hiệu quả sử dụng đất

2.2.2 Ứng dụng GIS trong quản lý cây xanh

Riêng về lãnh vực cây xanh ở Việt Nam đã có một số tác giả nghiên cứu ứng dụng GIS phục vụ công tác quản lý như:

 Đỗ Thị Việt Hương, 2004 Quản lý hệ thống cây xanh khu vực đại nội thành phố Huế bằng công nghệ GIS

 Phan Tuấn Anh, Cao Đăng Việt, 2005 Xây dựng bản đồ phân bố các loài thực

vật trong sách đỏ tại khu bảo tồn thiên nhiên Đakrong, Quảng Trị

 Nguyễn Hữu Duy Khương, 2006 Ứng dụng kỹ thuật GIS trong quản lý hiện

trạng cây thân gỗ ở Thảo Cầm Viên Sài Gòn

 Phạm Ngọc Lan, 2007 Ứng dụng kỹ thuật GIS trong quản lý khu du lịch sinh

thái Vàm Sát-Cần Giờ thành phố Hồ Chí Minh

 Nguyễn Thiện Thanh, 2009 Ứng dụng kỹ thuật GIS trong quản lý cây bảo

 Vũ Thị Phương Thủy, 2009 Ứng dụng GIS trong quản lý cây cổ thụ quận Ba

Đình

Các công trình nghiên cứu này đã tạo ra một hệ CSDL nhằm lưu trữ thông tin của các đối tượng phục vụ cho công tác quản lý Một vài công trình đã liên kết với tập tin nhằm lưu trữ hồ sơ của từng cây Với các chức năng như cung cấp cho nhà quản lý những dữ liệu không gian, dữ liệu thuộc tính về đối tượng cần quan tâm

và quản lý, và với những chức năng như truy cập, trích xuất dữ liệu, … nhà quản lý

sẽ dễ dàng truy cập thông tin từ đó đưa ra các biện pháp chăm sóc, bảo dưỡng một cách hiệu quả và hợp lý nhất, cũng như xuất bản đồ khi cần thiết

Tóm lại: Đã có nhiều đề tài nghiên cứu ứng dụng GIS trong quản lý cây xanh trên phạm vi cả nước nhưng chưa có công trình nào nghiên cứu ứng dụng GIS trong dinh Thống Nhất Ngoài ra, các công trình này chỉ tạo được hệ CSDL cho công tác quản lý nhưng chưa xác định được vị trí cây xanh trên bản đồ thực địa thông qua bản

đồ của Google, đây chính là điểm nổi bật của đề tài này Vì vậy, sau khi nghiên cứu những vấn đề trên tôi tiến hành thực hiện đề tài này

2.3 KHÁI QUÁT ĐẶC ĐIỂM KHU VỰC NGHIÊN CỨU

2.3.1 Vị trí, điều kiện tự nhiên [12]

Dinh Thống Nhất tọa lạc tại địa chỉ 135 Nam Kỳ Khởi Nghĩa - Quận 1 - TP

Hồ Chí Minh Quận 1 là một quận trung tâm của thành phố Hồ Chí Minh nằm giữa sáu quận nội thành: phía Bắc tiếp giáp với quận Bình Thạnh - quận Phú Nhuận có ranh giới tự nhiên là rạch Thị Nghè và quận 3, lấy đường Hai Bà Trưng và đường Nguyễn Thị Minh Khai làm ranh giới Phía Đông giáp quận 2 có ranh giới tự nhiên là

sông Sài Gòn Phía Tây giáp quận 5, lấy đường Nguyễn Văn Cừ làm ranh giới Phía Nam giáp quận 4 có ranh giới tự nhiên là rạch Bến Nghé

Thổ nhưỡng: Quận 1 rất thuận lợi cho việc phát triển vùng đất này thành nơi trù phù, sầm uất Với địa hình cao hơn mặt nước biển từ 2 - 6m, Quận 1 là vùng đất tương đối thấp của một móng đất nén dẽ, giàu đá ong, gọi là phù sa cổ Đồng Nai, có tới mấy vạn năm tuổi Dọc theo bờ sông Sài Gòn và rạch Bến Nghé được hình thành một nền đê tự nhiên do phù sa mới, màu mỡ bồi đắp suốt mấy mươi thế kỷ qua Vì thế đất đai của Quận 1 dùng cho xây dựng và trồng trọt đều rất tốt Kết quả thăm dò địa chất cho thấy vùng đất khô ráo này đã có một lịch sử tạo thành rất đáng quan tâm Mặt đất của Quận 1 có độ phì khá, còn mang nhiều dấu vết của rừng già, giàu cây dầu, sao, bằng lăng Hình ảnh còn sót lại, tuy không được tự nhiên của thảm rừng mưa nhiệt đới này là ở Thảo cầm viên, Tao Đàn, dinh Thống Nhất và một vài nơi khác Bên dưới lớp đất rừng này là một chiều dày hơn 200m phù sa cổ do hệ thống sông Đồng Nai bồi đắp suốt hơn nửa triệu năm

Khí hậu: Quận 1 nằm trong đới khí hậu gần ven biển, đón hướng gió mát từ Cần Giờ về Với độ nóng trung bình hàng năm 26oC và lượng mưa trung bình 1.800 milimét, đây là một trong vài khu vực của thành phố được hưởng sự thông thoáng, ẩm mát quanh năm

Thủy văn: Kẹp giữa những lớp cát sụn là những mạch nước ngầm phong phú,

có độ sâu từ 30m đến 200m Bên dưới phù sa cổ là móng đá phiến sét không thấm, nó ngăn nước không cho tụt sâu hơn nữa Qua nhiều năm khai thác, sử dụng, nguồn nước ngầm ở Quận 1 có lúc bị nhiễm mặn nhưng dần dần vẫn được phục hồi như cũ, có trữ

Giao thông: Quận 1 có hệ thống giao thông thủy bộ thuận tiện cho việc mở mang, giao lưu, phát triển kinh tế - văn hóa - xã hội Nằm bên bờ sông Sài Gòn, Quận

1 tiếp cận các đầu mối giao thông đường thủy thông qua các cảng Sài Gòn, Khánh Hội Hệ thống kinh rạch Bến Nghé - Thị Nghè tạo điều kiện dễ dàng cho việc vận chuyển hàng hóa, hành khách từ trung tâm Thành phố đi các nơi và ngược lại Dọc bờ sông, kinh, rạch của Quận có cảng nhỏ, cầu tàu, công xưởng sửa chữa, đóng tàu, xà lan tạo thành những yếu tố mở mang giao thương, dịch vụ Mạng lưới đường bộ của Quận 1 khá hoàn chỉnh, không những đảm bảo sự thông thoáng cho lưu thông nội thị mà còn có các trục đường chính đi đến sân bay, nhà ga, hải cảng và các cửa ngõ của thành phố để đi khắp các tỉnh, thành trong cả nước

2.3.2 Sơ lược về lịch sử dinh Thống Nhất [11]

Năm 1858, thực dân Pháp nổ súng tấn công Ðà Nẵng mở đầu cuộc chiến tranh xâm lược Việt Nam

Năm 1868, chính quyền Pháp bắt đầu cho thiết kế và xây dựng tại trung tâm thành phố Sài Gòn một Dinh thự làm Dinh Thống đốc và đặt tên là Dinh NORODOM Công trình được khởi công ngày 23/2/1868 và hoàn tất vào năm 1871

Từ 1871 đến 1887, là Dinh Thống đốc Nam kỳ

Từ 1887-1945 nhiều đời toàn quyền Pháp đã sử dụng dinh thự này làm nơi ở và làm việc trong suốt thời kỳ xâm lược Ðông Dương

Ngày 9/3/1945, Dinh Norodom là nơi làm việc của chính quyền Nhật ở Việt Nam

Từ tháng 9/1945 Dinh Norodom là trụ sở làm việc của bộ máy chiến tranh xâm lược của Pháp ở Việt Nam

Ngày 7 / 5/ 1954, Dinh Norodom là trụ sở làm việc của Mỹ, chế độ Việt Nam Cộng hòa

Ngày 7/9/1954 Dinh NORODOM được bàn giao giữa đại diện chính phủ Pháp Ngô Ðình Diệm đã quyết định đổi tên Dinh thành Dinh Ðộc lập Từ đó Dinh Ðộc lập trở thành nơi ở của gia đình Ngô Ðình Diệm

Ngày 27/2/1962, dinh bị ném bom làm sập toàn bộ phần chính cánh trái của Dinh Do không thể khôi phục lại, Ngô Ðình Diệm đã cho san bằng và xây một dinh thự mới ngay trên nền đất cũ theo đồ án thiết kế của Kiến trúc sư Ngô Viết Thụ người Việt Nam đầu tiên đạt giải Khôi nguyên La Mã Ngô Ðình Diệm quyết định khởi công xây dựng Dinh ngày 1/7/1962 Ngày 31/10/1966 Dinh được khánh thành

Từ tháng 10/1967 đến 21/4/1975 dinh Ðộc lập là cơ quan đầu não của Chính quyền Sài Gòn

Ngày 30/4/1975 quân đội ta chiếm được dinh Độc lập, kết thúc 30 năm chiến tranh gian khổ và anh dũng của dân tộc Việt Nam

Ngày nay, Dinh Ðộc lập là di tích lịch sử văn hoá nổi tiếng được đông đảo du khách trong nước và nước ngoài đến tham quan và là nơi hội họp, tiếp khách của các cấp lãnh đạo trung ương cũng như của thành phố

Chương 3 MỤC TIÊU NỘI DUNG - PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

3.1 MỤC TIÊU ĐỀ TÀI

Ứng dụng công nghệ thông tin địa lý với phần mềm Mapinfo 9.0 xây dựng

dữ liệu địa lý phục vụ cho công tác quản lý, chăm sóc, bảo dưỡng những cây xanh trong khuôn viên dinh Thống Nhất Liên kết với google để biết được vị trí của cây trên bản đồ thực địa

3.2 NỘI DUNG NGHIÊN CỨU

- Thu thập tài liệu, thông tin về dinh Thống Nhất bao gồm vị trí, điều kiện tự nhiên, lịch sử và bản vẽ mặt bằng

- Điều tra, thu thập các thông tin của cây xanh trong dinh Thống Nhất theo các chỉ tiêu của “Phiếu điều tra cây xanh công viên“

- Xây dựng các bảng biểu thống kê tổng hợp trên cơ sở đã điều tra theo các tiêu chuẩn cây, các chỉ tiêu điều tra và tình trạng cây

-Số hóa bản đồ từ bản vẽ mặt bằng của dinh Thống Nhất

-Xây dựng bản đồ chuyên đề thể hiện sự phân bố cây xanh của dinh Thống Nhất từ số liệu điều tra và bản đồ nền bằng phần mền Mapinfo 9.0

-Thành lập cơ sở dữ liệu quản lý cây bao gồm: dữ liệu không gian và dữ liệu thuộc tính trên cơ sở điều tra cây xanh trong dinh Thống Nhất

-Liên kết bản đồ chuyên đề với Google Earth và Google Map

3.3 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

3.1 Phương pháp ngoại nghiệp

- Thu thập số liệu về các dữ liệu thuộc tính (theo các tiêu chí của phiếu điều tra) và bản đồ khuôn viên dinh Thống Nhất bằng ghi chép, thống kê tài liệu,… [phụ lục 1]

- Thu thập thông tin về điều kiện tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên và lịch sử, kiến trúc dinh Thống Nhất

- Sử dụng máy định vị GPS Garmin 76-CSXđể lấy tọa độ từng cây

3.3.2 Phương pháp nội nghiệp

-Số hoá bản đồ khuôn viên dinh Thống Nhất từ bản vẽ autocad mặt bằng dinh Thống Nhất thực hiện trên phần mềm MapInfo 9.0

-Xây dựng dữ liệu thuộc tính: nhập dữ liệu điều tra vào Excel

-Xây dựng dữ liệu không gian bằng việc nhập tọa độ địa lý không gian của từng cây vào bản đồ điện tử của khuôn viên dinh Thống Nhất TP.HCM

-Xử lý ảnh chụp: các cây điều tra được chụp hình lại với những mã số tương ứng với từng cây đã được điều tra để đưa vào tập tin Word giúp cho việc liên kết với MapInfo

-Tổ chức, liên kết cơ sở dữ liệu không gian và thuộc tính của từng cây trong

3.3.3 Khai thác và trích xuất thông tin

Việc khai thác và trích xuất thông tin nhằm đưa ra các thông tin giúp cho việc quản lý, giám sát tình hình cây được nhanh chóng và dễ dàng

Với chức năng truy vấn (Query/Select) trong Mapinfo sẽ giúp nhà quản lý biết

được một cách nhanh chóng thông tin về cây xanh, ta có một số loại truy vấn sau:

 Truy vấn nhanh

 Truy vấn một thuộc tính

 Truy vấn nhiều thuộc tính

 Truy vấn nóng bằng chức năng Hotlink

Và với chức năng trích xuất bản đồ, nhà quản lý có thể dễ dàng kiểm tra, khảo sát những thông tin về dữ liệu không gian cần quan tâm

3.3.4 Liên kết dữ liệu với Google Earth và Google Map

Nhằm thuận tiện trong việc quản lý và chi sẽ dữ liệu, với chức năng liên kết với Google Earth, với công cụ này ta có thể xuất trực tiếp hình ảnh của lớp dữ liệu cây xanh lên trên bản đồ thế giới của Google Earth từ đó ta có thể xác định được vị trí của cây trên bản đồ thực địa

Chương 4 KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN

4.1 MÔ HÌNH QUẢN LÝ HỆ THỐNG CÂY XANH DINH THỐNG NHẤT

TRÊN CƠ SỞ ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ GIS

Thu thập số liệu

Số liệu thuộc tính Số liệu không gian

(bản đồ) Trợ giúp của chuyên gia

Cơ sở dữ liệu GIS

Sơ đồ quản lý hệ thống cây xanh

4.2 XÂY DỰNG HỆ THỐNG CSDL GIS PHỤC VỤ CÔNG TÁC QUẢN LÝ

HỆ THỐNG CÂY XANH DINH THỐNG NHẤT

Sau quá trình thu thập các số liệu cần thiết, thiết lập mô hình quản lý hệ thống cây xanh cũng như nghiên cứu các bước xây dựng CSDL tôi đã tiến hành xây dựng CSDL GIS về cây xanh như sau:

4.2.1 Chọn lọc và phân tích các thông tin thu thập

Qua các nguồn thông tin mà ta đã thu thập được, tiến hành kiểm tra độ chính xác và mức độ cần thiết của nó Phân loại các nguồn số liệu cần phải chỉnh lý, sửa chữa và các nguồn số liệu có thể sử dụng trực tiếp được Đối với nguồn thông tin bản đồ (bản đồ gốc), do trên đó thể hiện nhiều nội dung, chúng ta phải biết chọn lọc các thông tin cần thiết, bên cạnh đó ta phải kết hợp với các thông tin thu nhận được trong quá trình thực địa để đối chiếu nhằm chỉnh sửa lại các thông tin cho chính xác đồng thời phải đảm bảo độ chính xác của bản đồ gốc

4.2.2 Xây dựng dữ liệu không gian

Chúng ta có thể nhập thông tin bản đồ từ nhiều phần mềm khác nhau hay thông dụng là máy quét (scanner) Nhưng ở đây tôi nhập qua phần mềm Autocad, từ

sơ đồ khuôn viên dinh Thống Nhất do ban quản lý dinh cung cấp, tôi đã biên tập lại

để phù hợp với nội dung nghiên cứu

Sau khi đã có tập tin ảnh tôi tiến hành nắn chỉnh bản đồ, tức là gắn cho chúng một

hệ tọa độ khống chế để cho bản đồ được xây dựng nên không bị lệch so với bản đồ gốc và đảm bảo độ chính xác Chuyển File ảnh từ phần mềm Autocad với đuôi DWG sang đuôi PNG, sau đó ta chuyển File ảnh đó sang phần mềm Mapinfo rồi bắt đầu nắn chỉnh Trong quá trình nắn chỉnh chúng ta chú ý chọn hệ thống lưới chiếu cho phù hợp, ở đây ta dùng hệ thống lưới chiếu VN-2000 với đơn vị lưới

chiếu là mét Số lượng các điểm khống chế thông thường là 4 điểm và phân bố đều khắp tờ bản đồ và phải đảm bảo sai số

không quá 10

Vào File > Open Table, chọn Raster

Image trong mục Files of Type, kế tiếp

chọn thư mục và tập tin dạng ảnh đã được

quét Click OK, chọn Register trong cửa

sổ xuất hiện để đăng nhập tọa độ địa lý

tương ứng

Hình 4.2.2.1: Hộp thoại đăng nhập

Cửa sổ Image Registration xuất hiện với các mục cần khai báo :

Click Projection để khai báo hệ quy chiếu của bản đồ là VN-2000 KT 105 0 45’E

(múi 3 độ) Click Units để khai báo về đơn vị bản đồ là mét (meters)

Hình 4.2.2.3: Đăng nhập tọa độ

Sau đó click Add để đăng nhập một điểm mới hay chọn hàng ghi thông tin của điểm muốn đăng nhập tọa độ; vào Table > Raster > Select Control Point from Map để đăng nhập tọa độ từ “bản đồ nền TP.HCM”, khi vào phạm vi cửa sổ bản đồ hoạt động, cursor có dạng chữ thập (+), di chuyển cursor đến vị trí tương ứng trên bản đồ trong cửa sổ bản đồ hoạt động và click, cửs sổ Edit Control Point xuất hiện với tọa độ mới do MapInfo tính toán từ lớp bản đồ đã có Click OK để chọn Dĩ nhiên sau khi nhập hay sửa đổi các điểm, click OK trong cửa sổ Image Registration để hoàn tất việc đăng nhập