KHẢO SÁT PHẨM CHẤT TINH DỊCH CỦA ĐÀN ĐỰC GIỐNG TẠI TRẠI CHĂN NUÔI HEO XÓM MỚI XÃ AN NHƠN TÂY HUYỆN CỦ CHI TP HỒ CHÍ MINH

con đực giống là hết sức cần thiết, thông qua việc đánh giá ngoại hình thể chất sinh trưởng của đực giống và đặc biệt là kiểm tra phẩm chất tinh dịch của các đực giống ta có cơ sở để loạ

BỘ GIÁO DỤC và ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM TP HỒ CHÍ MINH

KHOA CHĂN NUÔI - THÚ Y

****************

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP

KHẢO SÁT PHẨM CHẤT TINH DỊCH CỦA ĐÀN ĐỰC GIỐNG TẠI TRẠI CHĂN NUÔI HEO XÓM MỚI - XÃ AN NHƠN TÂY - HUYỆN CỦ CHI - TP HỒ CHÍ MINH

Sinh viên thực hiện: VŨ HỒNG MINH

Lớp: DH07CN

Ngành: Chăn Nuôi

Niên khoá: 2007-2011

THÁNG 08/2011

BỘ GIÁO DỤC và ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM TP HỒ CHÍ MINH

KHOA CHĂN NUÔI - THÚ Y

****************

VŨ HỒNG MINH

KHẢO SÁT PHẨM CHẤT TINH DỊCH CỦA ĐÀN ĐỰC GIỐNG TẠI TRẠI CHĂN NUÔI HEO XÓM MỚI-XÃ AN NHƠN TÂY-HUYỆN CỦ CHI-TP HỒ CHÍ MINH

Khóa luận được đệ trình để đáp ứng yêu cầu cấp bằng kĩ sư Chăn nuôi

XÁC NHẬN CỦA GIÁO VIÊN HƯỚNG DẪN

Sinh viên thực hiện:Vũ Hồng Minh

Tên luận văn “Khảo sát phẩm chất tinh dịch của đàn đực giống tại trại chăn nuôi heo xóm mới - xã An Nhơn Tây – huyện Củ Chi – Tp Hồ Chí Minh”

Đã hoàn thành luận văn theo đúng yêu cầu giáo viên hướng dẫn và các ý kiến nhận xét, đóng góp của hội đồng chấm thi tốt nghiệp khoa ngày………

Giáo viên hướng dẫn

ThS ĐỖ VẠN THỬ

ThS TRẦN VĂN DƯ

KS: ĐOÀN TRẦN VĨNH KHÁNH

LỜI CẢM TẠ

Mãi khắc ghi công ơn sinh thành, nuôi nấng của cha mẹ cùng những người thân trong gia đình đã cho con có ngày hôm nay Cám ơn cha mẹ đã suốt đời tận tụy

vì con, đã hết lòng ủng hộ con cả vật chất và tinh thần trong suốt quá trình học tập

và là nguồn động lực giúp con vượt qua những khó khăn để hoàn thành tốt chương trình học này

Chân thành cảm ơn

Ban Giám Hiệu Trường Đại Học Nông Lâm Thành Phố Hồ Chí Minh

Ban chủ nhiệm khoa CNTY và thầy cô Trường Đại học Nông Lâm Tp Hồ Chí Minh

Đã tận tình chỉ dạy và truyền đạt kiến thức trong thời gian học ở trường

Chân thành cảm ơn thầy

- ThS Đỗ Vạn Thử

- ThS Trần Văn Dư

- Ks Đoàn Trần Vĩnh Khánh

Đã hết lòng giúp đỡ tôi trong suốt thời gian học và thực tập tốt nghiệp

Chân thành biết ơn

Anh Nguyễn Cao Trãi đã tận tình hướng dẫn trong thời gian làm khóa luận tốt nghiệp

Chú Phạm Thế Tâm chủ trại heo Xóm Mới

Anh em công nhân trại chăn nuôi heo Xóm Mới

Đã tận tình giúp đỡ tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong suốt thời gian thưc tập tốt nghiệp

Xin cảm ơn các bạn bè thân yêu lớp Chăn Nuôi 33 đã chia sẻ những buồn vui trong thời gian học tập

MỤC LỤC

Trang

Trang tựa i

Xác nhận của giáo viên hướng dẫn ii

Lời cảm tạ iii

Tóm tắt iv

Mục lục v

Danh sách những chữ viết tắt viii

Danh sách các bảng ix

Chương 1 MỞ ĐẦU 1

1.1 Đặt vấn đề 1

1.2 Mục đích 1

1.3 Yêu cầu 1

1.4 Nhiệm vụ đề tài 1

Chương 2 CƠ SỞ LÍ LUẬN 1

2.1.Sự trưởng thành về tính dục 1

2.2 Tinh dịch 1

2.2.1 Tinh thanh (seminal plasma) 1

2.2.2 Tinh trùng (spermatozoa) 2

2.3 Chức năng của dịch hoàn phụ (Epididymus ) 5

2.4 Chức năng của tuyến sinh dục phụ 6

2.4.1 Tuyến tiền liệt (Prostate gland) 6

2.4.2 Tuyến tinh nang (vesiculary gland) 7

2.4.3 Tuyến cầu niệu đạo (Cowper’s gland or Bulbourethral gland) 7

2.5 Những đặc tính của tinh trùng 7

2.5.1 Đặc tính sinh lý 7

2.5.2 Đặc tính tiếp xúc 7

2.5.3 Đặc tính hướng về ánh sáng 8

2.5.4 Đặc tính chạy ngược dòng 8

2.6 Nhứng yếu tố ảnh hưởng đến sức sống của tinh trùng 8

2.6.1 Nước 8

2.6.2 Ánh sáng 8

2.6.3 Nhiệt độ 8

2.6.4 Không khí 9

2.6.5 Hóa chất có tính sát trùng 9

2.6.6 Sóng lắc 9

2.6.7 pH 9

2.6.8 Vật dơ bẩn, vi trùng 9

2.7 Những yếu tố ảnh hưởng đến phẩm chất tinh dịch 10

2.7.1 Giống 10

2.7.2 Lứa tuổi 11

2.7.3 Dinh dưỡng 11

2.7.4 Cường độ chiếu sáng 13

2.7.5 Chăm sóc quản lí 13

2.7.6 Kỹ thuật lấy tinh 13

2.7.7 Chu kì khai thác 14

2.7.8 Pha chế và bảo quản tinh dịch 14

Chương 3 NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP KHẢO SÁT 16

3.1 Thời gian và địa điểm khảo sát 16

3.1.1 Thời gian 16

3.1.2 Địa điểm 16

3.2 Giới thiệu sơ lược về trại heo Xóm Mới 16

3.2.1 Vị trí 16

3.2.2 Lịch sử hình thành 16

3.2.3 Sơ đồ trại 17

3.2.4 Chuồng trại 18

3.3 Quy trình vệ sinh tiêm phòng 19

3.4 Các chỉ tiêu và phương pháp khảo sát 19

3.4.1 Phương pháp khảo sát 19

3.4.2 Đối tượng khảo sát 19

3.5 Các chỉ tiêu khảo sát 21

3.5.1 Giám định xếp cấp đàn đực giống 21

3.5.2 Thành lập hội đồng giám định 21

3.5.3 Xếp cấp ngoại hình 21

3.5.4 Xếp cấp sinh trưởng 22

3.5.5 Xếp cấp tổng hợp 22

3.5.6 Kiểm tra phẩm chất tinh dịch 22

3.5.7 Kiểm tra phẩm chất tinh dịch 23

3.6 Xử lý thống kê 26

Chương 4 KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN 27

4.1 Điểm xếp cấp về ngoại hình thể chất 27

4.2 Kết quả đánh giá và so sánh các chỉ tiêu về phẩm chất tinh dịch qua các tháng khảo sát 28

4.2.1 Kết quả nhận xét về dung lượng tinh dịch(V, ml) 28

4.2.2 Kết quả nhận xét về hoạt lực tinh trùng 32

4.2.3 Kết quả về nồng độ tinh trùng qua các tháng khảo sát 36

4.2.4 Kết quả và nhận xét về tích VAC qua các tháng khảo sát 39

4.2.5 Kết quả nhận xét về kỳ hình (%) 43

Chương 5 KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ 46

5.1 Kết luận 46

5.2 Đề nghị 47

TÀI LIỆU THAM KHẢO 48

PHỤ LỤC 49

DANH SÁCH NHỮNG CHỮ VIẾT TẮT

CV: Hệ số biến dị (Coefficient of Variation)

SD: Độ lệch chuẩn (Standard Deviation)

X: Trung bình

h: Giờ

tt: Tinh trùng

D: Giống heo Duroc

L: Giống heo Landrace

Ms: Giống heo Master

Pi: Giống heo Pietrain

DANH SÁCH CÁC BẢNG

Bảng 2.1 Tuổi thành thục tính dục của một số loài gia súc 1

Bảng 2.2 Thành phần tinh dịch ở phó dịch hoàn và tinh dịch phóng ra ngoài 1

Bảng 2.3 Kích thước tinh trùng một số loài 3

Bảng 2.4 Chiều dài tinh trùng của một số loài 4

Bảng 2.5 Thang điểm đánh giá hoạt lực của tinh trùng 5

Bảng 2.6 Phẩm chất tinh dịch được phép sử dụng theo quy định nhà nước 5

Bảng 2.7 Thời gian tinh trùng đi từ dịch hoàn đến dịch hoàn phụ ở các loài gia súc 6 Bảng 2.8 Độ pH tinh dịch của một số loài 9

Bảng 2.9 Khả năng sản xuất tinh của heo đực 10

Bảng 2.10 Kết quả các chỉ tiêu khảo sát theo từng độ tuổi đực giống 11

Bảng 2.11 Sự biến đổi phẩm chất tinh dịch theo khoảng cách giữa 2 lần lấy tinh 14

Bảng 2.12 Chỉ tiêu tối thiểu của tinh dịch cho phép pha loãng 15

Bảng 3.1 Lịch chủng Vaccine 2011 19

Bảng 3.2 Bảng tính điểm sinh trưởng của heo đực giống từ 6 tháng tuổi trở lên 20

Bảng 3.3 Đực giống khảo sát 20

Bảng 3.4 Ngoại hình thể chất của đần đực được đánh giá theo tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 3666 – 89 21

Bảng 3.5 Thang điểm xếp cấp ngoại hình thể chất 21

Bảng 3.6 Dung lượng của giống heo đực nội và ngoại 24

Bảng 3.7 Điểm hoạt lực tinh trùng 24

Bảng 4.1 Điểm xếp cấp các cá thể đực giống 27

Bảng 4.2 Bảng xếp cấp và tỉ lệ phần trăm của đàn đực giống khảo sát 28

Bảng 4.3.Kết quả dung lượng tinh dịch trung bình theo tháng và theo giống (V, ml) 30

Bảng 4.4.Kết quả dung lượng tinh dịch trung bình của từng cá thể đực giống qua các tháng (Vml) 31

Bảng 4.5 kết quả hoạt lực trung bình (A) 34

Bảng 4.6 Kết quả hoạt lực trung bình của từng cá thể đực giống qua các tháng khảo

sát 35

Bảng 4.7 Kết quả về nồng độ tinh trùng theo tháng và giống (Cx106 tt/ml) 37

Bảng 4.8 Kết quả về nồng độ tinh trùng của từng cá thể đực giống 38

Bảng 4.9 Kết quả về VAC tinh dịch theo tháng và giống (109tt/lần lấy) 41

Bảng 4.10 Kết quả VAC tinh dịch trung bình của từng cá thể đực giống qua các tháng (109 lần lấy) 42

Bảng 4.11 Kết quả về kỳ hình theo tháng và giống 44

Bảng 4.12 Kết quả về kỳ hình tinh trùng từng cá thể qua các tháng 45

có thêm nhiều cơ hội phát triển Các khu vực mậu dịch tự do thương mại sẽ đem lại

cơ hội cho việc giảm thuế quan, mở rộng thị trường quốc tế cho ngành hàng lương thực, thực phẩm, nhất là sản phẩm của ngành chăn nuôi Chăn nuôi heo không chỉ cung cấp thực phẩm trong nước mà còn hướng mạnh đến xuất khẩu ra thị trường thế giới Những năm gần đây đời sống của nhân dân ta đã không ngừng được cải thiện

và nâng cao, nhu cầu về thịt heo ngày càng tăng cả về số lượng và chất lượng, đòi hỏi cao về vệ sinh an toàn thực phẩm, đã thúc đẩy ngành chăn nuôi heo bước sang giai đoạn mới Đó là phát triển chăn nuôi heo có tỷ lệ nạc cao, đảm bảo cả về chất

lượng và vệ sinh an toàn thực phẩm Tuy nhiên, ở nước ta hiện nay chăn nuôi heo với phương thức tận dụng là chủ yếu, giá thành chăn nuôi được đánh giá là cao hơn nhiều so các nước có nền chăn nuôi lớn như Braxin và Trung Quốc Song chất lượng sản phẩm lại thấp, tính cạnh tranh yếu, trong điều kiện kinh tế hội nhập hiện

nay đặt ra cho ngành chăn nuôi heo ở nước ta phải không ngừng nâng cao sức cạnh tranh Vì vậy, ngành chăn nuôi heo phải làm tốt công tác chọn lọc lai tạo nhằm tạo

ra giống heo có khả năng sản xuất cao và phẩm chất thịt ngon nhằm đáp ứng nhu

cầu cho người tiêu dùng trong và ngoài nước

Để đáp ứng vấn đề trên, ngoài viêc áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật, thay đổi quy trình chăm sóc nuôi dưỡng… thì công tác giống đóng một vai trò hết sức quan trọng

Muốn tạo được con giống tốt thì việc chọn lọc quản lý đánh giá chất lượng

con đực giống là hết sức cần thiết, thông qua việc đánh giá ngoại hình thể chất sinh trưởng của đực giống và đặc biệt là kiểm tra phẩm chất tinh dịch của các đực giống

ta có cơ sở để loại thải những cá thể không đạt yêu cầu và chọn lọc nuôi dưỡng những cá thể có phẩm chất tốt nhằm nâng cao chất lượng đàn đực giống

Được sự phân công của bộ môn Nội Dược và dưới sự hướng dẫn của thạc sĩ Đỗ Vạn Thử cùng với sự đồng ý của trại chăn nuôi Xóm Mới Chúng tôi tiến hành đề tài

“khảo sát phẩm chất tinh dịch của đàn đực giống tại trại heo Xóm Mới Xã An Nhơn Tây - Huyện Củ Chi - TP.Hồ Chí Minh

1.2 Mục đích

Khảo sát, đánh giá phẩm chất tinh dịch của các nhóm đực, để chọn giữ lại những heo đực có hiệu quả

Chọn lọc và giữ lại những dòng, giống và cá thể tốt

Tìm hiểu sự biến động về phẩm chất tinh dịch qua các tháng khảo sát

Đề xuất các biện pháp xử lý kịp thời đối với các đực giống có phẩm chất tinh dịch xấu

Tiến hành khảo sát 4 nhóm đực giống: Duroc, Landrace, Pietrain, Master Từ

đó đưa ra nhận xét cho từng nhóm đực giống nhằm đưa ra những biện pháp hợp lý

để hoàn thiện chất lượng đàn đực giống

Loài, giống: những giống nhỏ con thường có tuổi thành thục sớm hơn

Đối với heo thì heo nội có tuổi thành thục sớm hơn

Heo nội tuổi thành thục 5 - 6 tháng và trọng lượng từ 30 – 40 kg

Heo ngoại tuổi thành thục 6 - 7 tháng và trọng lượng 90 – 120 kg

Khí hậu: bao gồm sự tương tác giữa nhiệt độ và độ ẩm, biên độ nhiệt độ, thời gian chiếu sáng nói chung là điều kiện nhiệt đới giúp thú sớm thành thục hơn

Mùa: thường ảnh hưởng lớn đến thú giao phối theo mùa, tuổi thành thục có thể đến sớm hoặc kéo dài đến mùa sau

Ví dụ: cừu 150 ngày có thể kéo dài 450 - 500 ngày

Dinh dưỡng: dinh dưỡng tốt thì thú có thể thành thục sớm hơn Tuy nhiên, dinh dưỡng kém không ngăn ngừa sự thành thục mặc dù nó đến muộn hơn Phái tính thú cái thành thục sớm hơn thú đực vài tuần vài tháng hoặc vài năm tùy loài

Bảng 2.1 Tuổi thành thục tính dục của một số loài gia súc

Loài

Cái (tháng tuổi) 6 - 7 20 - 25 8 - 12 5 - 7 12 - 18 Đực (tháng tuổi) 7 - 8 25 - 30 12 - 18 7 - 8 18 - 24

(Nguần: Lâm Quang Ngà, 2005) Không nên sử dụng đực giống trước khi chúng đạt 7,5 - 8 tháng tuổi và thời gian sử dụng không quá 3 năm Khi già đực giống trở nên nặng nề sẽ làm giảm tiến

bộ di truyền Chọn lọc kĩ và sử dụng hợp lý 1 - 1,5 năm là phương pháp hữu hiệu tăng nhanh tiến bộ di truyền cho đàn heo

2.2 Tinh dịch

Tinh dịch là hỗn hợp chất tiết của tinh hoàn, dịch hoàn phụ và các tuyến sinh dục được hình thành ngay khi giao phối Tinh dịch gồm 3 phần chính: tinh trùng, tinh thanh và xu xoa

Bảng 2.2 Thành phần tinh dịch ở phó dịch hoàn và tinh dịch phóng ra ngoài

Thành phần Tinh dịch ở dịch hoàn phụ Tinh dịch phóng ra ngoài

(Nguồn: Vũ Đình Tôn và Trần Thị Thuận, 2005)

2.2.1 Tinh thanh (seminal plasma)

Tinh thanh chủ yếu do các tuyến sinh dục phụ tiết ra, số lượng tinh thanh tùy thuộc vào kích thước và tốc độ tiết của các tuyến sinh dục phụ

Những gia súc giao phối ở cổ tử cung như ngựa, heo, chó… số lượng tinh thanh nhiều, nồng độ tinh trùng thấp Những loài giao phối ở âm đạo như bò, dê, cừu… số lượng tinh thanh ít nhưng nồng độ tinh trùng cao

Theo Nguyễn Thiện và Nguyễn Tấn Anh (1993) ở heo đực phần lớn tinh thanh bao gồm 50 % - 70 % là phần của tuyến tiền liệt, 20 – 26 % do tuyến tinh nang, 15 – 18 % là do các chất tiết của tuyến Cowper, chỉ có 2 – 3 % của dịch hoàn phụ Ngoài ra, theo Lâm Quang Ngà (1998) số lượng tinh thanh còn tùy thuộc vào kích thước và tốc độ tiết của các tuyến sinh dục phụ

Tác dụng của tinh thanh:

Rửa sạch niệu đạo

Làm môi trường thích hợp thúc đẩy hoạt động của tinh trùng, chấm dứt trạng thái tiềm sinh

Trung hòa pH âm đạo và tạo điều kiện cho tinh trùng gặp trứng

2.2.2 Tinh trùng (spermatozoa)

Tinh trùng được hình thành từ ống sinh tinh cong nhỏ trong dịch hoàn, được hoàn chỉnh và có khả năng thụ thai khi qua dịch hoàn phụ Thời gian tinh trùng qua dịch hoàn phụ thuộc từng loài gia súc

Hình 2.1 Cấu tạo tinh trùng

Thành phần tinh trùng:

+ 75 % H2O

+ 25 % vật chất khô bao gồm 13,2 % Lipid, 85 % protein, 1,8 % khoáng

Tinh trùng có tổng chiều dài là 55 - 57 µm gồm 3 thành phần: phần đầu 51

%, phần cổ thân 16 % và phần đuôi 33 %

Bảng 2.3 Kích thước tinh trùng một số loài

Loài Dài tổng số (µm) Đầu (dài x rộng x dày)

(µm)

Cổ thân (µm) Đuôi (µm)

Phía trên đầu của tinh trùng, khoảng 2/3 chóp đầu, có chứa hệ thống Acrosome Hệ thống này có tác dụng quyết định năng lực thụ thai của tinh trùng Nếu bảo quản tinh trùng trong môi trường và nhiệt độ thích hợp trong 2 - 3 ngày thì tinh trùng vẫn còn năng lực hoạt động, nhưng nếu kéo dài thì hệ thống acrosome sẽ

bị phá hủy làm mất khả năng thụ thai dù tinh trùng vẫn còn sống, nếu bảo quản ở

nhiệt độ 37 0C thì chỉ sau vài giờ hệ thống Acrosome bị biến dạng, nhất là môi trường nhược trương Men hyaluronidase cũng dễ bị thẩm xuất ra ngoài ngay khi hệ thống Acrosome chưa bị bóc kể cả môi trường đẳng trương

Đầu của tinh trùng chứa nhiều N trong protid hơn bình thường (18,5 % so với 16 %) do đầu tinh trùng chứa nhiều Arginine mà thành phần nó chứa 32 % N Đầu tinh trùng chứa nhiều men hyaluronidase khi tiếp cận với trứng men này có tác dụng hòa tan màng mucopolysaccharid của tế bào trứng tạo điều kiện cho tinh trùng

xâm nhập vào tế bào trứng

Nguyễn Tấn Anh, Nguyễn Quốc Đạt (1997) cho rằng kỹ thuật đông lạnh không đúng cũng có thể phá hủy Acrosome và màng bọc tinh trùng làm thất thoát các enzyme trong tế bào như: Glutamic – Oxaloacetic - Transaminase (GOT)

Bảng 2.4 Chiều dài tinh trùng của một số loài

Bò Thỏ Heo

61-78 35-62 37-62 (Lê Văn Thọ,Đàm Văn Tiện, 1992) Hoạt lực của tinh trùng được đánh giá theo tỷ lệ tinh trùng tiến thẳng so với tổng tinh trùng trong vi trường quan sát và tiến hành cho điểm từ 0 - 1

Bảng 2.5 Thang điểm đánh giá hoạt lực của tinh trùng

Bảng 2.6 Phẩm chất tinh dịch được phép sử dụng theo quy định nhà nước

≥70

≤5000

2.3 C hức năng của dịch hoàn phụ (Epididymus )

Tinh trùng sinh ra ở dịch hoàn và hoàn chỉnh dần ở dịch hoàn phụ Thời gian tinh trùng di chuyển từ dịch hoàn đến dịch hoàn phụ của mỗi loài gia súc là khác nhau

Bảng 2.7 Thời gian tinh trùng đi từ dịch hoàn đến dịch hoàn phụ ở các loài gia súc

Dịch hoàn phụ có dạng hình ống, dài nhỏ, quăn queo gồm 3 phần đầu thân và đuôi

Trong dịch hoàn phụ:

pH = 6,13 Môi trường toan tính

Nồng độ Ion [H+] cao gấp 10 lần dịch hoàn

Áp xuất CO2 cao ức chế phân giải đường

Nhiệt độ dịch hoàn phụ thấp hơn dịch hoàn

Tế bào ống của dịch hoàn phụ tiết ra lipoprotein bao xung quanh nó, tinh trùng hấp thu lipoprotein mang điện tích âm, vì vậy mà chúng không bị kết dính với nhau thành từng mảng Cũng do bề mặt tinh trùng hấp thu lipoprotein đã giúp cho tinh trùng có một màng mỏng bao lấy mặt ngoài của nó làm cho nó có sức đề kháng rất lớn với môi trường acid và các muối có hại

Tất cả những điều kiện trên đã làm cho tinh trùng có trạng thái tiềm sinh Năng lượng tiêu hao giảm đến mức thấp nhất cho nên tinh trùng có thể ở lâu trong dịch hoàn phụ từ 1 - 2 tháng vẫn có khả năng thụ thai Tuy nhiên tinh trùng ở quá lâu trong dịch hoàn phụ thì nó sẽ dần thay đổi về sinh lí và hình thái và từ đó mất khả năng thụ thai Nếu gia súc lâu ngày không lấy tinh thì lần lấy tiếp sau đó tinh trùng có tỷ lệ kì hình cao và hoạt lực thấp

2.4 C hức năng của tuyến sinh dục phụ

2.4.1 Tuyến tiền liệt (Prostate gland)

Chứa dịch thể protid trung tính có khả năng hấp thụ CO2 để thúc đẩy tinh trùng hoạt động Tinh trùng tăng rõ rệt hoạt động khi gặp chất tiết của tuyến tiền liệt Ở thú nhai lại chất tiết của tuyến này nhỏ, ở heo chiếm 50 % tinh dịch

2.4.2 Tuyến tinh nang (vesiculary gland)

Là tuyến lớn nhất trong 3 tuyến, chất tiết có tác dụng đệm làm môi trường cho tinh trùng vận động, tẩy rửa niệu đạo, trung hòa pH âm đạo tạo điều kiện cho tinh dịch đi qua

2.4.3 Tuyến cầu niệu đạo (Cowper’s gland or Bulbourethral gland)

Hoạt động mạnh ở heo và ngựa là dịch thể keo có chứa globulin dưới tác dụng của men vezikinase dịch này kết thành khối keo phèn (xu xoa - tapioca) Keo phèn có tác dụng hút nước rất mạnh, trong giao phối trực tiếp keo phèn tạo thành nút ở cổ tử cung ngăn không cho tinh dịch chảy ra ngoài Trong thụ tinh nhân tạo phải nhanh chóng lọc bỏ chất này vì nó làm nghẽn ống dẫn tinh và ảnh hưởng đến

số lượng và sức sống của tinh trùng

Nói chung chất tiết của tuyến sinh dục có tính kiềm, hàm lượng chất điện giải cao có chức năng chính là kích thích tinh trùng hoạt động, chấm dứt trạng thái tiếm sinh bằng cách bổ xung vào tinh dịch những chất dinh dưỡng cũng như làm tăng pH tinh dịch

Hô hấp hấp thu O2 và thải CO2 trong điều kiện có O2 tinh trùng hô hấp mạnh,

hệ số hô hấp tính bằng tính bằng µl O2 tiêu hao trong một giờ của 100.000 tinh trùng ở 37 0C, trung bình là 10 – 20 µl

2.5.2 Đặc tính tiếp xúc

Nếu trong tinh dịch có bọt khí hoặc vật lạ thì tinh trùng sẽ nhanh chóng bám vào vật lạ và nhanh chóng chết Cũng nhờ những đặc tính này nên khi tinh trùng gặp trứng sẽ lập tức vây quanh và tiến hành thụ tinh để tạo thành hợp tử

2.5.3 Đặc tính hướng về ánh sáng

Nhỏ một giọt tinh lên lame nửa sáng nửa tối đưa lên kính hiển vi ta sẽ thấy tinh trùng chạy về hướng có ánh sáng, khi ánh sáng chiếu vào làm tinh trùng tăng cường hoạt động giảm năng lượng và chết nhanh

2.5.4 Đặc tính chạy ngược dòng

Nếu ta lấy một giọt tinh nhỏ lên lame và để nghiêng Thí ngiệm quan sát dưới kính hiển vi ta thấy tinh trùng chạy theo hướng lên cao và vận động tiến thẳng, nhờ đặc tính này mà khi giao phối với con cái động dục chảy nước nhờn chảy ra từ

cổ tử cung tinh trùng sẽ chạy ngược dòng để vào tử cung và chạy lên ống dẫn trứng

2.6.2 Ánh sáng

Tinh trùng có tính hướng sáng rất mạnh, đặc biệt là ánh sáng chiếu thẳng nên khi ánh sáng chiếu vào sẽ làm cho tinh trùng tăng cường hoạt động rồi chết, tinh trùng bị diệt nhanh bởi tia tử ngoại, do vậy tinh trùng phải đựng trong lọ màu tránh ánh sáng

2.6.3 Nhiệt độ

Nhiệt độ ảnh hưởng rất lớn đến sức sống của tinh trùng

Nhiệt độ nhỏ hơn 5 0C hầu như tinh trùng không hoạt động

Nhiệt độ 5 - 15 0C tinh trùng hoạt động đáng kể

Ở nhiệt độ gần với thân nhiệt 37 0C là thời điểm tinh trùng hoạt động tối ưu, tinh trùng sẽ mất năng lượng nhanh, giảm sức sống rồi chết

Theo Nguyễn Thiện và Nguyễn Tấn Anh (1993) tinh dịch bảo tồn ở nhiệt độ thấp hơn 10 0C hoặc cao hơn 30 0C thì sức sống tinh trùng đều kém, nhiệt độ thấp tinh trùng sống ở trạng thái tiềm sinh (Anabiose)

Việc thay đổi nhiệt độ đột ngột ảnh hưởng đến sức sống của tinh trùng làm tinh trùng bị shock và mau chết

2.6.4 Không khí

Nếu cho tinh trùng tiếp xúc tự do với không khí, tinh trùng sẽ tăng cường hô hấp (vì có O2) dẫn đến làm giảm năng lượng rồi chết

2.6.5 H óa chất có tính sát trùng

Tinh trùng rất nhạy cảm với các hóa chất có tính sát trùng cao như alcool 5

%, KMnO4 4 %, Cresyl 3 %, Formol… Do đó trong tồn trữ hoặc pha chế phải tránh hóa chất Ngoài ra khói cũng có ảnh hưởng đến sức sống của tinh trùng

2.6.6 Sóng lắc

Trong khi vận chuyển tinh trùng sẽ mau chết nếu cường độ dao động mạnh

2.6.7 pH

Gia súc giao phối ở âm đạo (bò, trâu…) pH hơi acid 6,2 - 6,8

Gia súc giao phối ở tử cung (heo…) pH hơi kiềm 6,8 - 7,6

Sự thay đổi pH trong phạm vi quá lớn sẽ ảnh hưởng đến sức sống của tinh trùng có ảnh hưởng rất lớn đến khả năng thụ thai

Bảng 2.8 Độ pH tinh dịch của một số loài

Có tài liệu cho rằng có đến 7 % số tinh dịch lấy ban đầu chứa ít nhất một trong các mầm bệnh trên

Nguyễn Đỗ Thế Vinh (1999), trong 1 ml tinh dịch thường có 0 - 3000 vi khuẩn mang mầm bệnh và có thể lên tới hàng triệu các loại vi khuẩn có trong tinh dịch do nhiễm từ bao quy đầu dương vật, dịch hoàn, cơ quan sinh dục phụ hay nhiễm từ không khí lúc lấy tinh

Theo Dương Nguyên Khang (1988), tổng số vi khuẩn trong 1 ml tinh nguyên

ít nhất có từ 1200 - 37200 vi khuẩn, tổng số staphylococcus trong 1 ml tinh nguyên

có từ 0 - 6460 vi khuẩn

C.Cerchuk thì độ nhiễm khuẩn của tinh dịch heo ở trại thuộc loại nhiễm khuẩn cao sẽ gây viêm bộ phận sinh dục con cái và ảnh hưởng đến sự thụ thai, số con trong lứa, trọng lượng con sơ sinh và sức sống đàn heo

Ngoài ra vật bẩn, keo phèn, vật lạ… là môi trường thuận lợi để tinh trùng bám vào và mau chết

2.7 N hững yếu tố ảnh hưởng đến phẩm chất tinh dịch

Phẩm chất tinh dịch bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố khác nhau như dinh dưỡng, loài, lứa tuổi, kĩ thuật lấy tinh, chăm sóc quản lí, bệnh lý…

2.7.1 Giống

Những con giống được cải tạo và chọn lọc thì chất lượng tinh trùng tốt hơn Các giống khác nhau cho phẩm chất tinh dịch khác nhau, thường là giống heo ngoại cho dung lượng và phẩm chất tinh dịch cao hơn giống nội

Bảng 2.9 Khả năng sản xuất tinh của heo đực

C hỉ tiêu

Giống Dung lượng (ml) Nồng độ (10

9 tt/ml) VAC (10 9 tt/lần lấy)

2.7.2 Lứa tuổi

Phần lớn thành thục trong khoảng 5 - 8 tháng tuổi dịch hoàn có thể sản xuất tinh trùng nhưng dung lượng ít và khả năng thụ thai thấp do heo chưa hoàn chỉnh tập tính sinh dục Heo trưởng thành có dung lượng tinh dịch tăng dần theo tuổi và

ổn định trong vòng 2 - 3 năm do hệ thống sinh dục hoàn chỉnh vào lứa tuổi trên

Xu hướng hiện nay trên thế giới là khai thác tinh sớm, kết thúc sử dụng sớm Theo Võ Văn Ninh (bài giảng chăn nuôi heo, 2007) dung lượng tinh dịch,

nồng độ tinh trùng tăng theo tuổi và gắn liền với sự hoàn chỉnh của cơ quan sinh dục

Để đảm bảo chất lượng tinh tốt thì 3 - 4 ngày lấy tinh một lần tùy cá thể đực

Bảng 2.10 Kết quả các chỉ tiêu khảo sát theo từng độ tuổi đực giống

Tuổi (năm) V(ml) A C(109tt/ml) VAC(109tt/lần lấy)

Dưỡng khí, trong không khí, dưỡng khí (O2) chiếm 21 %, heo có cấu tạo

phổi nhỏ so với tầm vóc cơ thể do vậy việc lấy dưỡng khí gặp khó khăn khi môi

trường bất lợi (bụi, khí độc…) Nhiệt độ cao sẽ làm tăng tần số hô hấp làm rối loạn khả năng trao đổi dưỡng khí ảnh hưởng đến sự cân băng sinh lí bình thường của heo

Vì vậy phải xem dưỡng khí như một chất quan trọng trong dinh dưỡng của heo

Nước: nước là thành phần cấu tạo nên cơ thể, cũng là môi trường để tế bào

hoạt động Nước giúp điều hòa thân nhiệt, tăng cường trao đổi chất, giúp vận chuyển thức ăn và hấp thu nguồn dinh dưỡng Là môi trường hòa tan các chất giúp quá trình sinh tinh thực hiện tốt

Protein đầy đủ sẽ giúp gia súc phát triển cân đối, giúp quá trình hình thành nhân bào của tinh trùng, giúp sự thành thục nhanh chóng Khẩu phần thiếu protein

sẽ làm chất lượng tinh giảm, nồng độ, hoạt lực giảm vì chất đạm tham gia vào quá trình hình thành nhân của tinh trùng

Lipid giúp hòa tan các vitamin A, D, E, K, nếu nhiều làm cho thú mập mỡ, chậm chạp, ù ì Nếu thiếu thì khả năng sử dụng đực giống giảm

Vitamin là chất cần thiết giúp cơ thể hoạt động, cần với số lượng thấp để giúp các phản ứng sinh học trong cơ thể Nó có vai trò quan trọng trong trao đổi chất, có hai loại là vitamin tan trong nước và vitamin tan trong dầu

Vitamin A có ảnh hưởng đến sự tổng hợp testosterone giúp đực tăng tính dục, tăng số lượng và hoạt lực tinh trùng, góp phần bảo vệ biểu mô trong tế bào, nếu thiếu sẽ làm giảm khả năng phẩm chất tinh dịch

Vitamin D cần thiết cho sự chuyển hóa Ca, P trong cơ thể, nếu thiếu heo đực

sẽ bị yếu chân ảnh hưởng đến khả năng sinh tinh và sinh sản

Vitamin E là chất chống hiện tượng Oxy hóa chất béo không no, nếu thiếu sẽ làm tổn thương màng tế bào làm tinh trùng mất khả năng vận động sau đó việc tạo tinh trùng ngừng hẳn, ống sinh tinh và tinh tử bị thoái hóa

Khoáng rất cần thiết cho quá trình sinh trưởng và phát dục bình thường của gia súc

Selen cần thiết cho quá trình sinh trưởng và thụ tinh Selen tham gia cấu tạo enzyme glutathione peroxidase để phá hủy các peroxide sinh ra trong cơ thể

2.7.4 Cường độ chiếu sáng

Đối với heo đực giống thường cường độ chiếu sáng 10 – 12 h trên ngày và cường độ chiếu sáng 250 lux Nếu nuôi trong tối sẽ làm giảm nồng độ thể tích tinh dịch, tỷ lệ kì hình tăng

2.7.6 K ỹ thuật lấy tinh

Kỹ thuật lấy tinh ảnh hưởng rất lớn đến dung lượng tinh dịch Khi lấy tinh nếu kích thích bất thường sẽ làm cho đực xuất tinh ít và đôi khi không xuất tinh Do

đó đòi hỏi kỹ thuật lấy tinh phải có tay nghề cao và nên cố định người lấy, giờ lấy tinh và khu vực lấy tinh

Có nhiều kỹ thuật lấy tinh nhưng hiện nay dùng 2 phương pháp là lấy bằng tay và lấy bằng âm đạo giả

Phương pháp lấy bằng tay đòi hỏi người lấy tinh phải đúng kỹ thuật đực mới xuất tinh nhiều

Trước khi lấy tinh chuồng trại phải được dọn dẹp sạch sẽ để tránh trường hợp heo bị trượt ngã và tinh dịch bị nhiễm bẩn

Phương pháp lấy tinh bằng âm đạo giả, theo Nguyễn Thiện - Nguyễn Tấn Anh (nhà xuất bản Nông Nghiệp, 1993) nếu lấy tinh bằng âm đạo giả nhiệt độ trong

âm đạo cao hơn 40 0C thì sẽ gây bỏng dương vật hoặc bao quy đầu sẽ làm cho đực

sợ hãi Nếu nhiệt độ thấp hơn 35 0C sẽ không đủ kích thích cho phản xạ xuất tinh

2.7.7 Chu kì khai thác

Chu kì khai thác phải hợp lí, khoảng cách giữa hai lần lấy tinh không được quá ngắn vì tinh trùng còn non và dung lượng được ít, nồng độ tinh trùng ít, sức sống tinh trùng giảm Ngoài ra còn ảnh hưởng đến sức khỏe của nọc giống giảm thời gian khai thác nhưng nếu lấy quá thưa sẽ làm cho con đực ù ì, phẩm chất tinh dịch xấu, kì tình cao, dẫn đến không sử dụng hết hiệu xuất con đực

Theo Lâm Quang Ngà (1998) chu kì khai thác tinh dịch dưới 1 năm tuổi 1 - 2 lần/tuần Lớn hơn 12 tháng là 2 - 3 lần/tuần Chu kì khai thác có ảnh hưởng đến dung lượng, nồng độ, hoạt lực và số liều tinh trên một lần lấy

Bảng 2.11 Sự biến đổi phẩm chất tinh dịch theo khoảng cách giữa 2 lần lấy tinh

K hoảng cách lấy tinh

226,28 281,35 53,30 93,00

158,82 183,59 27,07 84,50 ( Feredean, trích dẫn Trần Thanh Phương, 2001)

2.7.8 Pha chế và bảo quản tinh dịch

Mục đích tăng hiệu xuất sử dụng đực và cung cấp môi trường sống dinh dưỡng cho tinh trùng đồng thời làm loãng những chất có hại trong quá trình xuất tinh do các tuyến sinh dục phụ tiết ra Tinh dịch chỉ lấy phần đậm đặc rồi pha loãng trong vòng 15 phút kể từ thời điểm lấy xong Nếu tinh được pha loãng toàn bộ thì

có thể pha loãng trong vòng 30 - 90 phút, nhiệt độ pha loãng tinh dịch không nên chênh lệch quá 1 0

C Chất lượng nước để pha môi trường có thể tác hại đến khả năng sống và tỉ lệ thụ thai của tinh trùng, nên sử dụng nước cất qua bình thủy tinh

Môi trường pha loãng phải chuẩn bị ít nhất 60 phút để ổn định pH và áp xuất thẩm thấu, tốt nhất nên sử dụng sau 24h

Tuổi thọ tinh trùng giảm dần sau khi ra khỏi cơ thể đực giống, tinh nguyên dạng lỏng có khả năng thụ thai trong vòng 48h kể từ lúc lấy Sau khi lấy tinh cần

tiến hành đánh giá chất lượng để pha loãng và bảo tồn tinh Độ chính xác càng cao thì chất lượng tinh càng cao

Bảng 2.12 Chỉ tiêu tối thiểu của tinh dịch cho phép pha loãng

Đực giống Nồng độ

(10 9 /ml) Hoạt lực(A) Mức độ pha loãng

Tối thiểu Tối đa

(Milovanop trích dẫn Trần Thế Hiên) Nên sử dụng tinh dịch heo qua bảo tồn không quá 72h để đạt kết quả thụ thai cao

Chương 3 NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP KHẢO SÁT

3.1 Th ời gian và địa điểm khảo sát

3.1.1 T hời gian

Thời gian thực tập từ 22/1/2011 - 22/5/2011

3.1.2 Địa điểm

Địa điểm tiến hành nghiên cứu tại trại heo tư nhân Xóm Mới - ấp Xóm Mới -

Xã An Nhơn Tây - Huyện Củ Chi – Tp Hồ Chí Minh

3.2 Giới thiệu sơ lược về trại heo xóm mới

3.2.1 Vị trí

Trại được xây dựng trên nền đất tương đối bằng phẳng

Vị trí trại nằm ngay mặt đường thuận lợi cho việc phát triển

Tổng diện tích trại khoảng 2.600 m2

Với khí hậu đặc trưng nóng ẩm của vùng Đông Nam Bộ, nhiệt độ trung bình khoảng 28 – 32 0

C, độ ẩm trung bình là 82 – 84 %, lượng mưa khoảng 1.800 ml

3.2.2 L ịch sử hình thành

Trại được thành lập từ 1992 với 100 % vốn tư nhân Ban đầu nuôi heo thịt

Từ 2000 - 2008 có nuôi thêm nái sinh sản, đực giống và bò

Từ 2008 đến nay do tình hình dịch bệnh nên trại cắt giảm quy mô, chuyển sang nuôi 100 % nọc gồm 70 con bao gồm 4 giống Master, Pietrain, Landrace và Duroc

Trại cung cấp tinh cho các đại lí và các trại trong khu vực khá rộng bao gồm

Củ Chi, Hóc Môn, Bến Súc…

3.2.3 S ơ đồ trại

Trại bao gồm những công trình chính và phụ như văn phòng, nhà ăn, khu nhà nghỉ công nhân, khu nhà nghỉ cho khách, khu chăn nuôi, khu chế biến thức ăn, khu trồng trọt

Cổng

Trại 1

Trại 3

Trại 4

Khu nhà nghỉ công

nhân

3.2.4 C huồng trại

Hướng chuồng được xây dựng theo hướng Tây - Tây nam

Kiểu chuồng được thiết kế theo kiểu chuồng sàn, 2 mái có độ dốc 5 %, chiều cao từ nền chuồng tới mặt đất là 1 m, từ nền chuồng tới mái là 6 m, chuồng được chia làm 3 dãy có 2 lối đi ở giữa rộng 1,2 m Trong mỗi ô có máng xi măng và núm uống tự động được ngăn cách nhau bằng song sắt cao 1,2 m Mỗi ô chuồng nhốt 1 nọc với diện tích 5 m2

Ở cuối mỗi dãy có phòng lấy tinh với giá nhảy cố định

3.3 Quy trình vệ sinh tiêm phòng

Công nhân và khách tham quan trước khi vào cổng phải sát trùng, phải thay

đồ trước khi xuống trại chăn nuôi

Sau mỗi lần di chuyển heo được xịt sát trùng bằng Bioxide sau đó để khô 1 tuần trước khi đưa heo vào Chuồng được sát trùng lần 2 bằng dung dịch Bestaquam

10 % 1 lần/tuần Thường xuyên phát quang bụi rậm và cỏ dại, diệt các loài gặm nhấm, côn trùng

Phun xịt trực tiếp lên heo sống và thành chuồng bằng dung dịch Bestaquam

10 %, tùy theo tình hình bệnh dịch mà số lần tắm, phun có thể 2 - 3 lần/tuần

Thước dây, cân

3.4.2 Đối tượng khảo sát

Chúng tôi tiến hành khảo sát trên 12 đực giống đang làm việc

B ảng 3.2 Bảng tính điểm sinh trưởng của heo đực giống từ 6 tháng tuổi trở lên

3.5 Các chỉ tiêu khảo sát

3.5.1 Giám định xếp cấp đàn đực giống

Chúng tôi trích lý lịch đực giống từ phòng kỹ thuật trại từ đó phân theo nhóm

để tiện cho quá trình khảo sát

3.5 2 Thành lập hội đồng giám định

Hội đồng xếp cấp (dựa theo TCVN 3666-89)

Hai cán bộ kỹ thuật, một sinh viên thực tập

3.5.3 Xếp cấp ngoại hình

Đực giống được xếp cấp ở nơi đầy đủ ánh sáng, bằng phẳng, cho chúng đi lại

tự nhiên Tiến hành chấm điểm từng bộ phận rồi nhân với hệ số tương ứng Sau đó căn cứ trên tổng điểm số để xếp cấp

Bảng 3.4 Ngoại hình thể chất của đàn đực được đánh giá theo tiêu chuẩn Việt Nam

3.5.4 Xếp cấp sinh trưởng

Chúng tôi tiến hành xếp cấp sinh trưởng đối với đàn đực giống bằng cách kết hợp với cán bộ kỹ thuật ở trại tiến hành đo chiều dài thân thẳng và chu vi vòng ngực

bằng thước dây sau đó tính trọng lượng bằng công thức

Trọng lượng (kg) = ( Dài thân thẳng x (vòng ngực)2)/14400

Sau đó kết hợp với bảng tính điểm sinh trưởng của heo đực giống để xếp cấp sinh trưởng cho đực giống

3.5.5 Xếp cấp tổng hợp

Đàn đực giống được xếp cấp băng công thức:

Điểm tổng hợp = {(Điểm ngoại hình thể chất * 4) + (Điểm sinh trưởng phát dục * 6)}/10

3.5.6 Chu kỳ , thời gian và phương pháp lấy tinh

3.5.6.1 Chu kì và thời gian khai thác

Đàn đực giống được lấy tinh vào buổi sáng lúc 4h 30 sau đó được pha chế và bán ra bên ngoài Khoảng cách 2 lần lấy tinh là 7 ngày

3.5.6.2 P hương pháp lấy tinh

Hiện tại phương pháp lấy tinh của trại là lấy tinh bằng tay

Phương pháp lấy tinh hiện nay tại công ty là phương pháp lấy tinh bằng tay

Bước 1 Dụng cụ lấy tinh trước khi sử dụng phải được làm vệ sinh sạch sẽ và

hấp khô tiệt trùng Đực phải được tắm sạch sẽ trước khi lấy tinh, nhất là ở bộ phận sinh dục, lông bao quy đầu phải được cắt ngắn, người lấy tinh phải đeo găng tay

Bước 2 Cho đực vào chuồng lấy tinh có giá nhảy cố định hoặc kéo giá nhảy

lưu động trực tiếp vào ô chuồng nhưng phải thật nhẹ nhàng Khi heo đực chồm lên giá nhảy và có phản xạ thúc giá, người lấy tinh phải dùng tay để bóp bao quy đầu đẩy nước tiểu ra bên ngoài, sau đó dùng tay nắm phần xoắn của dương vật không để tuột dương vật ra đồng thời cũng để gây khoái cảm cho đực và phụ đưa dương vật

ra bên ngoài giá nhảy tránh để đầu dương vật va chạm với giá nhảy, sau đó dùng khăn giấy lau sạch nước tiểu và chất dơ bẩn trên tay, lòng bàn tay và phần đầu của dương vật Khi các thụ quan ở phần đầu dương vật hưng phấn truyền về cơ quan cấp thấp của phản xạ bắn tinh ở tủy sống (phần thiêng) Xung động từ trung tâm

truyền ra làm cho dịch hoàn phụ và các cơ quan đường tiết niệu sinh dục co bóp mạnh để bắn tinh theo các giai đoạn sau

Giai đoạn 1 sau khi dương vật cương cứng lên, tuyến tiền liệt và tuyến tinh

nang thải dịch trong không có tinh trùng nhằm để rửa sạch niệu đạo

Giai đoạn 2 thải tinh trùng và các chất tiết của dịch hoàn phụ vào ống dẫn

tinh

Giai đoạn 3 thải chất tiết ở tuyến cầu niệu đạo để đẩy các tinh trùng còn sót lại đồng thời để rữa sạch niệu đạo Chất tiết của tuyến cầu niệu đạo còn được gọi là keo phèn, chất tiết có chứa globulin Dưới tác dụng của men vezikinase (hoặc men vesiculase) nó kết thành những khối như bột bán khuấy nước sôi

Trong lúc lấy tinh, ta không lấy phần tinh đầu vì đây là chất tiết của tuyến sinh dục phụ không có lợi cho việc bảo quản tinh trùng Khi lấy tinh phải để cho tinh trùng chạy dọc theo thành chai cho tinh khỏi bị sốc

Cố gắng lấy hết tinh, khi đực hết mê giá, dương vật mềm và tự động thụt vào, để đực xuống giá từ từ tránh làm đực sợ hãi, nhanh chóng đặt lọ tinh vào trong thùng đựng tinh tránh ánh sáng chiếu thẳng vào lọ đựng tinh, đặt phiếu đã ghi sẵn (số tai, số ô, dãy chuồng) vào lọ sau đó đậy thùng tinh lại và đưa tinh về phòng tinh

để kiểm tra pha chế và chia liều tinh, trong lúc vận chuyển tránh lắc song

3.5.7 Kiểm tra phẩm chất tinh dịch

Bảng 3.6 Dung lượng của giống heo đực nội và ngoại

Vận động tiến thẳng tinh trùng vận động theo mọi hướng, nhiều tinh trùng chạy thành cuộn sóng, đường kính lớn hơn chiều dài một con tinh trùng

Vận động vòng tròn đây là tinh trùng hoạt lực yếu chuyển động vòng tròn Vận động tại chỗ tinh trùng lắc lư tại chỗ

Ta có thể cho điểm hoạt lực dựa vào tỷ lệ % tinh trùng vận động tiến thẳng

Bảng 3.7 Điểm hoạt lực tinh trùng

Bước 3 Sử dụng micro - pipet để lấy mẫu tinh cho vào cuvette, lau sạch tinh dính bên ngoài để đảm bảo cuvette hoàn toàn khô, sạch trước khi đưa vào máy đọc

Bước 4 Đọc kết quả: Đọc chỉ số trên màn hình của máy, sau đó ta nhân thêm triệu tinh trùng/ml (106 tt/ml) Ví dụ: Ta đọc được trên màng hình máy đếm chỉ số là

367, ta nhân thêm 106với 367, ta có được nồng độ tinh trùng là 367 x 106 tt/ml

Bước 5 Lau sạch máy sau mỗi lần sử dụng

3.5.7.4 Tích V.A.C (10 9 tinh trùng/ lần lấy)

Là số tinh trùng có khả năng thụ thai trong một lần xuất tinh, VAC càng cao thể hiện phẩm chất tinh dịch càng tốt

Ở heo đực nội VAC khoảng 3 tỷ

Ở heo đực ngoại VAC khoảng 30 tỷ

Nếu dưới mức này hiệu quả thụ tinh cuả chúng sẽ kém (Nguyễn Thiện và Nguyễn Tấn Anh, 1993)

3.5.7.5 Kỳ hình (Abnormal) (%)

Tinh trùng kỳ hình là những tinh trùng có hình dạng khác thường:

Đầu: có bướu ở đầu, đầu to, đầu nhỏ, 2 – 3 đầu

Thân phình to ra

Đuôi cong queo, hình móc câu, búi tóc…

Nguyên nhân

Do chu kỳ khai thác quá thưa hoặc thời gian ngưng lấy tinh quá dài

Thú sống trong điều kiện khắc nghiệt lâu ngày, nhiệt độ quá nóng không đủ ánh sáng

Cách làm

Chuẩn bị phiến kính khô sạch đã tẩy mỡ, nhỏ một giọt tinh lên đầu phiến kính, nhỏ tiếp một giọt Eosin 5 % lên trên giọt tinh vừa nhỏ, rồi dùng cạnh của phiến kính khác dàn mỏng đều hỗn hợp tinh dịch và Eosin (chú ý không dùng quá dày hoặc quá thưa thớt) Sau đó để khô và quan sát dưới vật kính 40, đếm 200 - 300 tinh trùng, tính tỷ lệ tinh trùng kỳ hình và phân loại kỳ hình theo từng bộ phận

Công thức tính tỷ lệ % tinh trùng kỳ hình

K = n * 100/N

Trong đó

K: Tỷ lệ kỳ hình N: Số tinh trùng đã đếm n: Số tinh trùng kỳ hình đã đếm được

3.6 X ử lý thống kê

Các chỉ tiêu phẩm chất tinh dịch được xử lí trên phần mềm Excel và Minitab 12.21