BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ XÂY DỰNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI BÙI TUẤN DƯƠNG QUẢN LÝ PHÂN LOẠI CHẤT THẢI RẮN SINH HOẠT THÀNH PHỐ LÀO CAI LUẬN VĂN THẠC SỸ QUẢN LÝ ĐÔ THỊ VÀ CÔNG T
Trang 1BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ XÂY DỰNG
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI
BÙI TUẤN DƯƠNG
QUẢN LÝ PHÂN LOẠI CHẤT THẢI RẮN SINH HOẠT
THÀNH PHỐ LÀO CAI
LUẬN VĂN THẠC SỸ QUẢN LÝ ĐÔ THỊ VÀ CÔNG TRÌNH
Hà Nội – 2018
Trang 2BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ XÂY DỰNG
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI
BÙI TUẤN DƯƠNG
KHÓA: 2016 - 2018
QUẢN LÝ PHÂN LOẠI CHẤT THẢI RẮN SINH HOẠT
THÀNH PHỐ LÀO CAI
Chuyên ngành: Quản lý đô thị và công trình
Mã số: 60.58.01.06
LUẬN VĂN THẠC SỸ QUẢN LÝ ĐÔ THỊ VÀ CÔNG TRÌNH
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC GS.TS HOÀNG VĂN HUỆ
Hà Nội - 2018
Trang 3LỜI CẢM ƠN
Trong suốt quá trình học tập chương trình thạc sỹ, chuyên ngành Quản lý
Đô thị và Công trình, khóa học 2016 - 2018 tại Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội Học viên đã được các thầy cô giáo truyền đạt cho những kiến thức và phương pháp luận nghiên cứu khoa học quý báu Đây chính là nền tảng kiến thức giúp các học viên tự tin, vững vàng hơn trong công tác và trong lĩnh vực nghiên cứu sau khi tốt nghiệp Học viên xin trân trọng cảm ơn toàn thể quý thầy cô trong Nhà trường Đặc biệt xin gửi lời cảm ơn chân thành nhất tới GS.TS Hoàng Văn Huệ là người trực tiếp hướng dẫn, chỉ bảo, tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất, giúp cho học viên hoàn thành luận văn tốt nghiệp thạc sĩ
Xin chân thành cảm ơn các Phòng, Khoa trong Nhà trường, cảm ơn Công ty
Cổ phần Môi trường Đô thị tỉnh Lào Cai đã giúp đỡ học viên hoàn thành luận văn này
Hà Nội, ngày tháng 3 năm 2018
TÁC GIẢ LUẬN VĂN
Bùi Tuấn Dương
Trang 4LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan Luận văn thạc sĩ là công trình nghiên cứu khoa học độc lập của tôi Các số liệu khoa học, kết quả nghiên cứu của Luận văn là trung thực
và có nguồn gốc rõ ràng
TÁC GIẢ LUẬN VĂN
Bùi Tuấn Dương
Trang 5DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT
STT Chữ viết tắt Tên đầy đủ
1 BTNMT Bộ tài nguyên môi trường
2 BVMT Bảo vệ môi trường
4 CTR Chất thải rắn
5 CTRSH Chất thải rắn sinh hoạt
7 GTVT Giao thông vận tải
11 QLDA Quản lý dự án
14 MTĐT Môi trường Đô thị
17 TTg Thủ tướng Chính phủ
19 UBND Ủy ban nhân dân
20 VHTT Văn hóa thể thao
Trang 6DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ VÀ HÌNH VẼ
1 Hình 1.1 Sơ đồ vị trí và mối liên hệ vùng TP Lào Cai 5
2 Biểu đồ 1.2 Cơ cấu kinh tế Lào Cai 2016 9
3 Hình 1.2 Hình ảnh Ks SaPaly và cửa khẩu quốc tế Lào Cai 11
4 Biểu đồ 1.7 Dân số các phường trên địa bàn TP Lào Cai 13
5 Biểu đồ 1.8 Các dân tộc trên địa bàn TP Lào Cai 13
6 Hình 1.3 Sơ đồ tổ chức quản lý phân loại CTRSH TP Lào Cai 25
7 Hình 1.4 Sơ đồ tổ chức Công ty Cổ phần Môi trường Đô thị
tỉnh Lào Cai (URENCO)
27
8 Hình 1.5 Sơ đồ tổ chức Xí nghiệp Môi trường Thành phố Lào
Cai
28
9 Hình 1.6 Sơ đồ tổ chức Xí nghiệp Nhà máy xử lý rác thải
thành phố Lào Cai
28
10 Hình 1.7 Phân loại rác tại hộ gia đình 30
11 Hình 1.8 Thùng rác tại công sở 31
12 Hình 1.9 Công nhân thu gom rác vô cơ 33
13 Hình 1.10 Công nhân nhặt rác trước cửa hộ gia đình 33
14 Hình 1.11 Xe ép rác vận hành 34
15 Hình 1.12 Công nhân phân loại rác trên dây chuyền nhà máy
xử lý rác
35
16 Hình 2.1 Mô hình cơ cấu trực tuyến 38
17 Hình 2.2 Mô hình cơ cấu trực tuyến- tham mưu 39
Trang 718 Hình 2.3 Mô hình cơ cấu chức năng 40
19 Hình 2.4 Mô hình cơ cấu trực tuyến- chức năng 40
20 Hình 2.5 Mô hình cơ cấu chương trình mục tiêu 41
21 Hình 2.6 Mô hình cơ cấu ma trận 43
22 Hình 2.7 Học sinh trường Trung học Heng Ee (Penang) thực
hiện phân loại chất thải hữu cơ
53
23 Hình 3.1 Mục tiêu quản lý CTRSH đô thị 62
24 Hình 3.2 Mô hình quản lý nhà nước kết hợp mô hình quản lý
tư nhân phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại thành phố Lào Cai
62
25 Hình 3.3 Phân loại, thu gom và xử lý rác sinh hoạt ở các nhà
cao tầng
63
26 Hình 3.4 Phân loại, thu gom và xử lý rác thải sinh hoạt ở các
khu nhà phân lô, biệt thự
64
27 Hình 3.5 Phân loại, thu gom và xử lý rác ở các cơ quan,
trường học, chợ
65
28 Hình 3.6 Phân loại, thu gom và xử lý rác ở các khu vực công
cộng
66
29 Hình 3.7 Mô hình phân loại, thu gom rác tại khu nhà phân lô,
biệt thự bằng xe thu gom
67
30 Hình 3.8 Sơ đồ phân loại rác tại nguồn 73
Trang 8DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU
1 Bảng 1.1 GDP bình quân đầu người 8
2 Bảng 1.2 GDP theo cơ cấu ngành kinh tế 9
3 Bảng 1.3 Tình hình thu ngân sách trên địa bàn thành phố Lào
Cai giai đoạn 2014-2016
9
4 Bảng 1.4 Tình hình chi ngân sách trên địa bàn thành phố Lào
Cai giai đoạn 2014-2016
10
5 Bảng 1.5
Hiện trạng phân bố dân cư thành phố Lào Cai 2015
6 Bảng 1.6 Hiện trạng lao động thành phố Lào Cai 14
7 Bảng 1.7 Tổng hợp hệ thống cấp nước trên địa bàn năm 2016 17
8 Bảng 1.8 Tổng hợp số hộ được dùng nước máy trên địa bàn
năm 2016
17
9 Bảng 1.9 Thống kê lượng CTRSH thành phố Lào Cai 21
10 Bảng 1.10 Thành phần của chất thải rắn 23
11 Bảng 1.11 Thành phần và tính chất CTRSH thành phố Lào Cai 24
12 Bảng 2.1 Tính toán lượng chất thải rắn 52
13 Bảng 3.1 Đề suất các loại công cụ kinh tế áp dụng cho quản
lý phân loại CTRSH
72
Trang 91
PHẦN I MỞ ĐẦU
* Lý do chọn đề tài
Tỉnh Lào Cai là tỉnh thuộc vùng Trung du miền núi Bắc Bộ, là một trong 07 tỉnh thuộc vùng Biên giới Việt - Trung Thành phố Lào Cai là tỉnh lỵ của tỉnh Lào Cai, được thành lập theo Nghị định số 195/2004/NĐ-CP ngày 13/6/2004 của Chính phủ với 17 đơn vị hành chính gồm 12 phường và 05 xã
và là thành phố biên giới phía Tây Bắc Việt Nam
Là một thành phố trẻ có tốc độ đô thị hóa cao, thành phố Lào Cai cũng gặp những áp lực lớn về vấn đề hạ tầng kỹ thuật, trong đó có vấn đề quản lý phân loại chất thải rắn sinh hoạt trên địa bàn
Vấn đề phân loại chất thải rắn mang lại nhiều lợi ích kinh tế Trước hết,
nó tạo nguồn nguyên liệu sạch cho sản xuất phân compost Chất thải rắn đô thị có 14-16 thành phần, trong đó phần lớn có khả năng tái sinh, tái chế như nylon, thủy tinh, nhựa, giấy, kim loại, cao su Bên cạnh đó là lợi ích về môi trường khi giảm khối lượng rác thải phải chôn lấp, giảm thể tích bãi chôn lấp, gây ít hậu quả tiêu cực đối với môi trường hơn Ngoài ra là lợi ích về xã hội khi nhận thức của người dân được nâng cao về vấn đề bảo vệ môi trường, có tác động lâu dài đối với nhân loại
Năm 2014, bằng nguồn vốn vay AFD của chính phủ Pháp, Lào Cai đã xây dựng nhà máy xử lý rác thải Lào Cai Nhà máy xử lý toàn bộ chất thải rắn sinh hoạt trên địa bàn thành phố Lào Cai, huyện Sa Pa và huyện Bát Xát Công nghệ của Nhà máy là công nghệ chuyển đổi rác thải sinh hoạt thành mùn compot phục vụ cho nông, lâm nghiệp Vốn là một tỉnh ưu tiên phát triển nông, lâm nghiệp nhất là trồng rừng nên dự án nhà máy xử lý rác thải Lào Cai sau khi đi vào hoạt động tháng 10/2016 đã đem lại nguồn lợi to lớn bên cạnh yếu tố bảo vệ môi trường còn là động lực phát triển kinh tế toàn tỉnh Tuy nhiên để vận hành tốt nhà máy thì ưu tiên hàng đầu là phải thực hiện triệt để việc phân loại rác thải sinh hoạt tại nguồn
Lào Cai đã tiến hành việc phân loại rác thải sinh hoạt tại nguồn từ đầu năm 2016 theo Quyết định số 4815/QĐ-UBND ngày 29/12/2015 nhưng hiệu quả chưa cao Việc này ảnh hưởng không nhỏ đến vấn đề vệ sinh môi trường
và hiệu quả của nhà máy xử lý rác thải Lào Cai
Trang 102
Do vậy, để nâng cao hiệu quả quản lý phân loại rác thải sinh hoạt, học
viên lựa chọn nghiên cứu đề tài “Quản lý phân loại chất thải rắn sinh hoạt
thành phố Lào Cai”
* Mục đích nghiên cứu:
- Đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng quản lý phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại thành phố Lào Cai, tỉnh Lào Cai
* Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:
- Đối tượng nghiên cứu: quản lý phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại thành phố Lào Cai, tỉnh Lào Cai
- Phạm vi nghiên cứu: Thành phố Lào Cai
- Thời gian nghiên cứu: Đến năm 2030
* Nội dung nghiên cứu
Nội dung nghiên cứu của luận văn tập chung vào nghiên cứu thực trạng quản
lý phân loại CTRSH sau 2 năm triển khai đề án phân loại CTRSH và tìm kiếm giải pháp nâng cao chất lượng quản lý phân loại CTRSH trên cơ sở đánh giá thực trạng hiện nay
- Thông tin chung về thành phố Lào Cai;
- Phân tích thực trạng phân loại CTRSH tại nguồn;
- Phân tích thực trạng phân loại CTRSH trong công tác thu gom;
- Phân tích thực trạng phân loại CTRSH tại nhà máy xử lý rác thải thành phố Lào Cai;
- Đánh giá công tác quản lý phân loại CTRSH;
- Phân tích nguồn lực thực hiện và các khó khăn trong quá trình triển khai;
- Đề xuất các giải pháp khắc phục;
- Đề xuất nguồn lực và lộ trình thực hiện
Tổng hợp các nội dung nghiên cứu, luận văn phải đưa ra các ý kiến để xây dựng chiến lược quản lý phân loại CTRSH trên địa bàn thành phố Lào Cai
* Phương pháp nghiên cứu:
+ Phương pháp thu thập; kế thừa tài liệu, kết quả đã nghiên cứu:
- Tập trung tìm và thu thập các tài liệu nghiên cứu trước đây, các văn bản pháp lý đã và đang được áp dụng từ cấp trung ương đến địa phương có liên quan đến vấn đề nghiên cứu Thông qua các tài liệu này tiến hành phân tích,
Trang 113
tổng hợp, xem xét các vẫn đề đã được nghiên cứu ( nếu có), những vấn đề mới phát sinh do việc điều chỉnh cơ chế chính sách hoặc chưa được giải quyết triệt để trong các nghiên cứu trước để bổ sung vào nội dung nghiên cứu cho phù hợp
- Thông qua các kênh thông tin chính thống, uy tín thu thập thông tin bàn luận
về vấn đề nghiên cứu của các đề tài đã có trước (nếu có), hay các thông tin đóng góp của các Sở, Ban, ngành
- Sử dụng phương pháp nghiên cứu phi thực nghiệm bằng cách thu thập thông tin dựa trên quá trình quan sát, vẽ ghi, chụp ảnh, thu thập số liệu khí hậu, đất đai, thổ nhưỡng phạm vi nghiên cứu
- Sử dụng phương pháp nghiên cứu thực nghiệm bằng cách dùng phiếu lấy thông tin để điều tra vấn đề và xác lập thông tin thông qua phỏng vấn người dân trong khu vực nghiên cứu, các cá nhân, cơ quan có liên quan
+ Phương pháp điều tra khảo sát thực địa, xử lý thông tin:
Phương pháp này nhằm đánh giá hiện trạng môi trường và khu vực xung quanh bằng cách lấy mẫu, phân tích chất lượng môi trường đất, nước, và xác định các yếu tố môi trường khác như: các chỉ tiêu hoá lý, … Phương pháp này cũng bao gồm việc thu nhập các số liệu về điều kiện địa lý tự nhiên, kinh tế
xã hội khu vực hoạt động xây dựng, quá trình sử dụng trên cơ sở quy hoạch xây dựng phát triển của khu vực khảo sát Chọn ra những thông số liên quan
có tác động đến môi trường, liệt kê và phân tích các số liệu liên quan đến các thông số đó
+ Phương pháp phân tích tổng hợp, so sánh, tiếp cận hệ thống:
- Sàng lọc các dữ liệu đã thu thập được, tiến hành phân loại, sắp xép các dữ liệu một cách khoa học, logic theo loại dữ liệu, đặc tính dữ liệu để tiện cho việc nghiên cứu, trích dẫn
- Sử dụng các phương pháp phân tích dữ liệu định tính hoặc định lượng ( nếu cần thiết) để phân tích các dữ liệu và đưa ra các kết quả phân tích chính xác
+ Phương pháp chuyên gia, đúc rút kinh nghiệm, đề xuất giải pháp mới
Bằng kinh nghiệm của các chuyên gia, trong quá trình điều tra khảo sát thực địa, ngay tại địa bàn nghiên cứu việc đánh giá tác động đã được thực hiện sơ
bộ đối với một số yếu tố môi trường như: môi trường sinh thái, môi trường kinh tế - xã hội
Trang 124
* Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
- Ý nghĩa khoa học: Đề xuất các giải pháp quản lý hiệu quả trên cơ sở khoa học để quản lý phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại thành phố Lào Cai, tỉnh Lào Cai
- Ý nghĩa thực tiễn: Qua việc khảo sát, phân tích và đánh giá hiện trạng, tìm
ra các tồn tại và khó khăn trong công tác quản lý phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại thành phố Lào Cai Trên cơ sở đó, kết hợp với những kinh nghiệm quản lý phân loại chất thải rắn sinh hoạt trong và ngoài nước, đề xuất các giải pháp quản lý phù hợp với điều kiện riêng của thành phố Lào Cai, nâng cao hiệu quả quản lý phân loại chất thải rắn sinh hoạt của thành phố, góp phần giảm thiểu ô nhiễm môi trường, thúc đẩy kinh tế - xã hội, thay đổi ý thức người dân đối với vấn đề vệ sinh môi trường Từ đó có thể áp dụng cho các thành phố khác có các điều kiện tương đồng
* Cấu trúc luận văn
Ngoài các phần mở đầu, kết luận và kiến nghị, tài liệu tham khảo và phụ lục, nội dung chính của Luận văn gồm ba chương:
- Chương 1: Tổng quan về phân loại chất thải rắn sinh hoạt thành phố Lào Cai
- Chương 2: Cơ sở lý luận và thực tiễn quản lý phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại thành phố Lào Cai
- Chương 3: Đề xuất một số giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại thành phố Lào Cai
Trang 13THÔNG BÁO
Để xem được phần chính văn của tài liệu này, vui
lòng liên hệ với Trung Tâm Thông tin Thư viện – Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội
Địa chỉ: T.13 – Nhà H – Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội Đ/c: Km 10 – Nguyễn Trãi – Thanh Xuân Hà Nội
TRUNG TÂM THÔNG TIN THƯ VIỆN
Trang 1480
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ Kết luận
1 Nghiên cứu tổng quan thực trạng và cơ sở khoa học quản lý phân loại CTRSH, luận văn rút ra được các ưu khuyết điểm của công tác quản lý phân loại CTRSH TP Lào Cai
- Các ưu điểm: (1)TP đã có chủ trương về phân loại CTRSH; (2)Có cơ chế để thực hiện; (3)Thực tế đã có những bước thực hiện ban đầu
- Các tồn tại: (1)Thiếu nhân lực chuyên trách; (2)Chưa có cơ chế thống nhất; (3) Cộng đồng còn ít tham gia; (4)Giải pháp kỹ thuật chưa đồng bộ…
2 Từ đánh giá thực trạng và bài học kinh nghiệp trong và ngoài nước luận văn đã đề xuất một số nguyên tắc và nội dung cho chiến lược quản lý phân loại CTRSH cho TP Lào Cai
3 Bằng đánh giá các bất cập trong quản lý phân loại CTRSH: (1) Cơ chế chính sách chưa tạo được thuận lợi thu hút đầu tư công tư; (2)Việc tổ chức thu gom, vận chuyển, phí vệ sinh, đào tạo nguồn nhân lực chưa được chú trọng giải quyết…, luận văn đề xuất được định hướng kế hoạch, mục tiêu quản lý CTRSH; sơ đồ quản lý phân loại theo mô hình Nhà nước kết hợp với
Tư nhân như giới thiệu ở hình 3.2, các mô hình cho các giai đoạn I và II đối với công tác quản lý phân loại CTRSH trong:
- Nhà cao tầng;
- Nhà biệt thự;
- Cơ quan trường học;
- Khu vực công cộng…
4 Căn cứ vào điều kiện kinh tế-xã hội, cơ chế quản lý và thể chế pháp luật hiện hành, đề xuất có thể áp dụng các công cụ kinh tế sau: Phí sử dụng; phí phân loại CTRSH; phí hành chính; hệ thống ký quĩ; quĩ BVMT Trong đó mức thu sẽ được xác định tại thời điển thực hiện
5 Phân loại CTRSH tại nguồn là mấu chốt quan trọng cho sự thành công trong quẩn lý phân loại CTRSH, luận văn đề xuất giải pháp phân loại, lưu trữ
và thu gom CTRSH tại nguồn như sau:
Phân loại CTRSH thành 02 nhóm:
CTRSH hữu cơ dễ bị phân hủy sinh học
CTRSH khác
Trang 1581
Lưu trữ CTRSH :
Tại hộ gia đình sử dụng thùng đựng có dụng tích 10 lít;
Tại cơ sở trường học, bệnh viện, cơ sở thương mại, nơi công công v.v…sử dụng thùng có dung tích 20, 60, 240 360 lít
Thu gom:
02 lần/ngày đối với CTRSH hữu cơ dễ phân hủy;
01 lần/ngày đối với các loại CTRSH khác
6 Bằng cách tuyên truyền, giáo dục, vận động nhân dân bằng mọi hình thức trên mọi phương tiện thông tin đại chúng, nhằm nâng cao tính tự giác và nhiệt tình tham gia của nhân dân và các tổ chức xã hội vào các hoạt động quản lý phân loại CTRSH trên địa bàn TP Lào Cai
Việc tổ chức ban công tác cộng đồng và đội kiểm tra quy tắc trong cơ cấu quản lý đề xuất đã thể hiện tính xã hội hoá, gắn bó vai trò của cộng đồng vào công tác quản lý phân loại CTRSH
7 Cần nâng cao và thúc đẩy công tác xã hội hóa Chính phủ và nhân dân cùng làm, uu tiên các dự án thu gom, vận chuyển và xử lý CTRSH: (1)Đối với các công trình trong hệ thống phân loại CTRSH xây dựng mới đòi hỏi nguồn vốn đầu tư lớn thì kêu gọi các nhà đầu tư có nguồn vốn ngoài ngân sách nhà nước; (2)Đối với các công trình hệ thống phân loại CTRSH cải tạo sửa chữa trên cơ
sở hiện trạng thì vận động dân cư đóng góp vốn và sức lao động theo phương thức “Nhà nước và nhân dân cùng làm”
Kiến nghị
Tuy nhiên, do điều kiện hạn chế của một luận văn, còn nhiều vấn đề về nhân lực và đào tạo, về cơ chế chính sách, về kỹ thuật…còn chưa được đề cập tới hoặc nghiên cứu tới Đề nghị cần nghiên cứu bổ sung để hoàn thiện các giải pháp về cơ cấu tổ chức quản lý, nhân sự, thiết bị vật tư … phục vụ cho quản
lý phân loại CTRSH
Cần nghiên cứu lộ trình thực hiện theo các giai đoạn I và II về mô hình quản
lý phân loại CTRSH TP Lào Cai để làm cơ sở đầy đủ cho việc áp dụng thực
tế đạt hiệu quả mong muốn