KHẢO SÁT SỨC SỐNG VÀ SỨC SINH TRƯỞNG CỦA CÁC HEO CAI SỮA GIAI ĐOẠN 2160 NGÀY TUỔI THUỘC MỘT SỐ NHÓM GIỐNG TẠI XÍ NGHIỆP CHĂN NUÔI HEO PHƯỚC LONG

Họ tên sinh viên thực hiện: Nguyễn Thị Bé Năm Tên luận văn: “Khảo sát sức sống và sức sinh trưởng của các heo cai sữa giai đoạn 21-60 ngày tuổi thuộc một số nhóm giống tại Xí Nghiệp Chă

KHOA CHĂN NUÔI – THÚ Y

****************

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP

KHẢO SÁT SỨC SỐNG VÀ SỨC SINH TRƯỞNG CỦA

THUỘC MỘT SỐ NHÓM GIỐNG TẠI XÍ NGHIỆP CHĂN

NUÔI HEO PHƯỚC LONG

Sinh viên thực hiện : NGUYỄN THỊ BÉ NĂM

Niên khóa : 2007 – 2011

Tháng 08/2011

KHOA CHĂN NUÔI – THÚ Y

****************

NGUYỄN THỊ BÉ NĂM

KHẢO SÁT SỨC SỐNG VÀ SỨC SINH TRƯỞNG CỦA CÁC HEO CAI SỮA GIAI ĐOẠN 21-60 NGÀY TUỔI THUỘC MỘT SỐ NHÓM GIỐNG TẠI XÍ NGHIỆP CHĂN NUÔI HEO

PHƯỚC LONG

Khóa luận được đệ trình để đáp ứng yêu cầu cấp bằng Kỹ Sư Chăn Nuôi

Giáo viên hướng dẫn

TS.VÕ THỊ TUYẾT

Tháng 08/2011

Họ tên sinh viên thực hiện: Nguyễn Thị Bé Năm

Tên luận văn: “Khảo sát sức sống và sức sinh trưởng của các heo cai sữa giai

đoạn 21-60 ngày tuổi thuộc một số nhóm giống tại Xí Nghiệp Chăn Nuôi Heo Phước Long”

Đã hoàn thành theo đúng yêu cầu của giáo viên hướng dẫn và ý kiến nhận xét, đóng góp của hội đồng chấm thi tốt nghiệp khóa ngày ………

Giáo viên hướng dẫn

TS Võ Thị Tuyết

 Nhớ ơn cha mẹ

Người đã nuôi dưỡng và dạy bảo con nên người

 Trân trọng cảm ơn

Ban Giám Hiệu Trường Đại Học Nông Lâm Thành Phố Hồ Chí Minh

Ban Chủ Nhiệm Khoa Chăn Nuôi Thú Y, Bộ Môn Di Truyền Giống Động Vật

và toàn thể quý Thầy, Cô đã tận tình chỉ dạy và truyền đạt kiến thức cho chúng em trong suốt thời gian học tập

Lòng biết ơn sâu sắc đối với cô – Tiến Sĩ Võ Thị Tuyết đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ em trong suốt thời gian thực tập và hoàn thành khóa luận tốt nghiệp này

 Châ n thành biết ơn

Ban Giám Đốc Xí Nghiệp Chăn Nuôi Heo Phước Long

Các cô chú, anh chị em công nhân viên của xí nghiệp đã nhiệt tình giúp đỡ và tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong thời gian thực tập tốt nghiệp

Các bạn trong và ngoài lớp đã động viên, giúp đỡ tôi trong suốt thời gian học tập

Nguyễn Thị Bé Năm

Đề tài nghiên cứu “Khảo sát khả năng sinh trưởng và sức sống của các heo cai sữa giai đoạn 21-60 ngày tuổi thuộc một số nhóm giống tại Xí Nghiệp Chăn Nuôi Phước Long” được thực hiện trong 3 tháng ( tháng 2, tháng 3, tháng 4 ) trên

254 heo cai sữa thuộc 6 nhóm giống ( Y, L, D, YL, LY và DLY )

Heo được nuôi ở nhiệt độ chuồng nuôi tương đối cao Nhiệt độ chuồng nuôi trung bình cao nhất vào tháng 3 ( 30,57 0

MỤC LỤC

Trang

Tựa i

Xác nhận của giáo viên hướng dẫn ii

Lời cảm tạ iii

Tóm tắt iv

Mục lục v

Danh sách chữ viết tắt viii

Danh sách các bảng xi

Chương 1 MỞ ĐẦU 1

1.1 Đặt vấn đề 1

1.2 Mục đích và yêu cầu 1

1.2.1 Mục đích 1

1.2.2 Yêu cầu 1

Chương 2 TỔNG QUAN 2

2.1 Giới thiệu sơ lược về Xí Nghiệp Chăn Nuôi Heo Phước Long 3

2.2 Giống và công tác giống 4

2.3 Quy trình chăm sóc và nuôi dưỡng 7

2.4 Quy trình vệ sinh phòng bệnh 12

2.5 Cơ sở lý luận 14

2.5.1 Đặc điểm sinh lý của heo con sau cai sữa 14

2.5.2 Sinh trưởng, phát dục và các yếu tố ảnh hưởng 14

2.5.3 Các bệnh thường gặp trên heo cai sữa và biện pháp phòng trị 16

Chương 3 NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP KHẢO SÁT 21

3.1 Thời gian và địa điểm 21

3.2 Đối tượng khảo sát 21

3.3 Nội dung khảo sát 22

3.4 Phương pháp khảo sát 22

3.5 Các chỉ tiêu khảo sát 23

3.5.1 Nhiệt độ chuồng nuôi 23

3.5.2 Trọng lượng heo con 23

3.5.3 Tăng trọng tuyệt đối 24

3.5.4 Lượng thức ăn tiêu thụ 24

3.5.5 Hệ số chuyển biến thức ăn 24

3.5.6 Các biểu hiện lâm sàng trên heo 25

3.6 Phương pháp xử lý số liệu 25

Chương 4 KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN 26

4.1 Nhiệt độ chuồng nuôi 26

4.2 Trọng lượng sơ sinh, trọng lượng cai sữa, trọng lượng xuất 27

4.2.1 Trọng lượng sơ sinh 27

4.2.2 Trọng lượng cai sữa thực tế 28

4.2.3 Trọng lượng xuất thực tế 28

4.3 Trọng lượng hiệu chỉnh về 21 ngày tuổi 29

4.4 Tăng trọng tuyệt đối 30

4.4.1 Tăng trọng tuyệt đối giai đoạn sơ sinh đến cai sữa 30

4.4.2 Tăng trọng tuyệt đối giai đoạn cia sữa đến 60 ngày tuổi 31

4.4.3 Tăng trọng tuyệt đối trung bình giai đoạn sơ sinh đến xuất 31

4.4.4 Tăng trọng tuyệt đối giai đoạn 21- 60 32

4.5 Tăng trọng tuyệt đối và trọng lượng trung bình theo giới tính 33

4.6 Tiêu thụ thức ăn và hệ số chuyển biến thức ăn 4

4.7 Tỷ lệ nuôi sống đến xuất chuồng 35

4.8 Tỷ lệ bệnh 36

4.8.1 Tỷ lệ ngày con tiêu chảy 36

4.8.2 Tỷ lệ con ho 36

4.8.3 Tỷ lệ có triệu chứng viêm khớp 37

Chương 5 KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ 39

5.1 Kết luận 39

5.2 Đề nghị 39

TÀI LIỆU THAM KHẢO 41

PHỤ LỤC 43

DANH SÁCH CÁC CHỮ VIẾT TẮT

YY : Viết tắt của giống Yorkshire

LL : Viết tắt của giống Landrace

DD : Viết tắt của nhóm giống Duroc

YL : Heo có cha là Yorkshire thuần và mẹ là Landrace thuần

LY : Heo có cha Landrace thuần và mẹ là Yorkshire thuần

DLY : Heo con có cha là Duroc thuần và mẹ là F1( LL x YY)

XNCNH : Xí Nghiệp Chăn Nuôi Heo

TSTK : Tham số thống kê

FMD : Foot and Mouth Disease (Lỡ Mồm Long Móng)

LMLM : Lỡ Mồm Long Móng

TLSS : Trọng lượng sơ sinh

TLCS : Trọng lượng cai sữa

TLCT : Trọng lượng chuyển thịt

TLHC21 : Trọng lượng hiệu chỉnh 21 ngày tuổi

TTr SS-CS : Tăng trọng tuyệt đối giai đọan sơ sinh đến cai sữa

TTr CS-X : Tăng trọng tuyệt đối giai đoạn cai sữa đến xuất

TTr SS-X : Tăng trọng tuyệt đối giai đoạn sơ sinh đến xuất

TTr 21-60 : Tăng trọng tuyệt đối giai đoạn hiệu chỉnh 21 đến 60

ngày SNCTC : Số ngày con tiêu chảy

TSNCN : Tổng số ngày con nuôi

TLNCTC : Tỷ lệ ngày con tiêu chảy

DANH SÁCH CÁC BẢNG

Trang

Bảng 2.1 Thức ăn hỗn hợp sư dụng cho heo 7

Bảng 2.2 Thành phần dinh dưỡng của các loại cám đang được sử dụng tại Xí Nghiệp 8

Bảng 2.3 Định mức thức ăn cho các loại heo 8

Bảng 2.4 Thành phần dinh dưỡng thức ăn hỗn hợp dành cho heo con cai sữa 11

Bảng 2.5 Quy trình tiêm phòng cho heo con theo mẹ 12

Bảng 2.6 Quy trình tiêm phòng cho heo con cai sữa 13

Bảng 2.7 Quy trình tiêm phòng cho heo nái mang thai 13

Bảng 2.8 Quy trình tiêm phòng cho heo hậu bị 13

Bảng 2.9 Quy trình tiêm phòng cho nái hậu bị mang thai và heo thịt 14

Bảng 3.1 Cơ cấu đàn heo khảo sát 21

Bảng 3.2 Thành phần dinh dưỡng thức ăn hỗn hợp dành cho heo cai sữa 22

Bảng 3.3 Hệ số nhân hiệu chỉnh trọng lượng cai sữa toàn ổ về 21 ngày tuổi 23

Bảng 4.1 Nhiệt độ chuồng nuôi 26

Bảng 4.2 Trọng lượng heo giai đoạn khảo sát 27

Bảng 4.3 Trọng lượng hiệu chỉnh về 21 ngày tuổi 29

Bảng 4.4 Tăng trọng tuyệt đối của các nhóm giống (g/con/ngày) 31

Bảng 4.5 Tăng trọng tuyệt đối giai đoạn 21-60 ngày tuổi 32

Bảng 4.6 Trọng lượng trung bình theo giới tính cua các nhóm giống 34

Bảng 4.7 Tiêu thụ thức ăn và hệ số biến chuyển thức ăn 34

Bảng 4.8 Tỷ lệ nuôi sống đến xuất chuồng 35

Bảng 4.9 Tỷ lệ tiêu chảy, tỷ lệ viêm phổi, tỷ lệ viêm khớp của các heo con thuộc các nhóm giống 36

Bảng 4.10 Tỷ lệ viêm phổi 37

Bảng 4.11 Tỷ lệ viêm khớp 38

DANH SÁCH CÁC HÌNH

Hình 2.1 Chuồng heo cai sữa 9

giảm sức sống của đàn heo con cai sữa thì khả năng sinh sản cao của đàn nái cũng chưa đem lại hiệu quả cao cho nhà chăn nuôi Vì vậy ngoài việc tập trung tìm biện pháp cải thiện năng suất sinh sản cao của đàn heo nái, thì sức sống và sức sinh trưởng của heo cai sữa cũng được các nhà chăn nuôi đặc biệt quan tâm

Được sự phân công của khoa chăn nuôi Thú y, sự hướng dẫn của TS Võ Thị Tuyết và sự đồng ý của Ban giám đốc Xí Nghiệp Chăn Nuôi Phước Long, chúng tôi

thực hiện đề tài : “KHẢO SÁT SỨC SỐNG VÀ SỨC SINH TRƯỞNG CỦA HEO

GIAI ĐOẠN CAI SỮA ĐẾN 60 NGÀY TUỔI THUỘC MỘT SỐ NHÓM GIỐNG TAI XÍ NGHIỆP CHĂN NUÔI HEO PHƯỚC LONG”

- Theo dõi nhiệt độ chuồng nuôi vào các tháng khảo sát

- Theo dõi trọng lượng heo ở các thời điểm khảo sát, lượng thức ăn tiêu thụ

- Ghi nhận các biểu hiện lâm sàng trên heo sau cai sữa

Chương 2

TỔNG QUAN

2.1 Giới thiệu sơ lược về Xí Nghiệp Chăn Nuôi Heo Phước Long

2.1.1 Vị trí địa lý

Xí Nghiệp Chăn Nuôi Heo Phước Long thuộc ấp 3, xã Phạm Văn Cội, huyện

Củ Chi, Tp HCM, cách trục lộ giao thông 500 m Xí nghiệp có tổng diện tích 25

ha, được xây dựng trên vùng đất cao thuộc nông trường Phạm Văn Cội, xung quanh

xí nghiệp là rừng cao su và cánh đồng trồng cỏ cho bò sữa

Vị trí địa lý hiện nay của Xí nghiệp thuận lợi hơn vị trí trước đây tại phường Phước Long B, quận 9 về phương diện cách ly phòng bệnh và hạn chế gây ô nhiễm môi trường cho khu dân cư

2.1.2 Lịch sử thành lập trại

Xí nghiệp được thành lập năm 1957 với tên “Trại Heo Phước Long” do bà Nguyễn Ngọc Lễ khởi nghiệp với qui mô ban đầu khoảng 200 nái, địa chỉ tại phường Phước Long B, quận 9, Tp HCM Qui mô trại dần được mở rộng dựa vào lợi nhuận hàng năm cho nên kết cấu chuồng trại không đồng nhất, hệ thống trang trại xây dựng theo kiểu bán kiên cố

Sau năm 1975, trại được nhà nước tiếp quản đổi tên thành “Xí Nghiệp Chăn Nuôi Heo Phước Long” và phát triển dần qui mô

Từ năm 1984, xí nghiệp hoạt động theo cơ chế hạch toán độc lập

Từ năm 1995 đến nay, xí nghiệp là thành viên của Tổng Công Ty Nông Nghiệp Sài Gòn

Thực hiện chủ trương di dời của UBNDTPHCM để tránh gây ô nhiễm môi trường và cũng để mở rộng qui mô sản xuất, áp dụng công nghệ hiện đại trong chăn nuôi

Năm 2003, xí nghiệp đã khởi công xây dựng trang trại mới tại huyện Củ Chi,

Tp HCM

2.1.3 Nhiệm vụ

 Sản xuất, cung cấp heo con giống thuần và lai, heo hậu bị, heo thương phẩm

và tinh heo thuần cho thị trường Tp HCM và các tỉnh lân cận

 Thực hiện các dịch vụ hướng dẫn kỹ thuật chăn nuôi heo, gieo tinh nhân tạo, tiêm phòng và điều trị các bệnh thường gặp trên heo

Hậu bị cái: 1645 con

Nái khô: 118 con

Nái bầu: 1415 con

Nái nuôi con: 233 con

Heo con theo mẹ: 2009 con

Heo con cai sữa: 2754 con

2.1.5 Cơ cấu tổ chức và nhân sự của XN

2.1.5.1 Cơ cấu nhân sự : gồm 50 người, trong đó:

Trình độ đại học 6 người

Trình độ trung cấp 39 người

Lao động phổ thông 5 người

2.1.5.2 Cơ cấu tổ chức

2.2 Giống và công tác giống

 Nguồn gốc con giống

Các giống heo thường có của xí nghiệp là Yorkshire, Landrace, Pietrain, và các con lai của chúng

Ngoài ra xí nghiệp thường xuyên nhập đực giống từ các trại trong và ngoài nước nhằm nâng cao phẩm chất đàn heo của xí nghiệp cũng như tránh sự đồng huyết trong cơ cấu đàn

 Qui trình chọn heo hậu bị cái

• Giai đoạn 1: chọn lúc heo sơ sinh

Dựa vào gia phả: nguồn gốc cha mẹ, thành tích sinh sản của heo mẹ

Dựa vào thành tích của heo con: heo con đẻ ra khỏe mạnh trọng lượng từ 0,8

kg trở lên, không dị tật, có trên 12 vú và hai hàng vú phải đều nhau, cơ quan sinh dục bình thường

Những con được chọn sẽ được bấm số tai để chọn tiếp ở những giai đoạn sau

• Giai đoạn 2: chọn lúc chuyển đàn 56 - 60 ngày tuổi

Ngoại hình thể chất đạt tiêu chuẩn về giống Heo khỏe mạnh, linh hoạt, ngoại hình đẹp, chân khỏe, mông vai nở nang, da lông bóng mượt, bộ phận sinh dục phải lộ rõ Những con được chọn sẽ chuyển qua chuồng nuôi heo hậu bị, những con còn lại chuyển qua nuôi thịt

• Giai đoạn 3: chọn lúc heo 6 tháng tuổi

Heo được chọn lần cuối dựa vào trọng lượng, khả năng tăng trọng, có ngoại hình đẹp, cân đối, không mắc bệnh mãn tính hay truyền nhiễm, cơ quan sinh dục phát triển cân đối, bình thường

Những heo không đạt yêu cầu sẽ được bán thịt, những heo được chọn một phần bán giống cho người chăn nuôi, phần còn lại dùng để thay thế đàn

Mỗi nái sinh sản và hậu bị đều có phiếu theo dõi riêng về lý lịch, ngày phối giống, ngày đẻ, đực phối, kết quả sinh sản và nuôi con của nó Các chỉ tiêu này được ghi chép, cập nhật hàng ngày vào máy tính theo qui định của trại

 Qui trình chọn heo hậu bị đực

• Chọn về nguồn gốc: Chọn con có lý lịch rõ ràng, bố phải đạt đặc cấp và

- Phần ngực: rộng, không sâu, không chọn những con ngực lép và sâu

- Phần lưng: hơi cong hay thẳng, rộng, dài, liên kết tốt với phần vai và mông, loại những con lưng võng

- Phần đùi : dài, bề mặt rộng,đầy đặn, không chọn những con đùi hẹp lép

- Chân: thẳng, chắc, cổ chân ngắn khoẻ, không chọn những con chân yếu đi bàn, chân có hình chữ X hay chữ O

- Vú : chọn những con có 12 vú trở lên, các núm vú nổi rõ và cách đều nhau

- Lông: thưa, bóng mượt, màu lông điển hình cho từng giống

- Da: mỏng, hồng hào, không có bệnh ngoài da

- Đuôi: khấu đuôi to, quăn xoắn

- Dịch hoàn: cân đối, to, nổi rõ, gọn chắc, không chọn những con có dịch hoàn lệch,

dịch hoàn ẩn, dịch hoàn bọng, dịch hoàn xệ, da dịch hoàn xù xì hay ghẻ nấm

- Móng chân: bằng, hai ngón chân to, ngón ngoài hơi rộng và dài hơn ngón trong một chút, không chọn những con móng quá chõe, dãn rộng, móng hà và nứt

+ Chọn lọc qua kiểm tra cá thể

Sau khi đã chọn được những con có nguồn gốc và ngoại hình tốt, đực giống cần được qua kiểm tra cá thể và phải đạt được những tiêu chuẩn sau:

- Tăng trọng tối thiểu từ 700 g – 800 g mỗi ngày

- Tiêu tốn thức ăn thấp hơn 2,8 – 3 kg/1 kg tăng trọng

- Độ dày mỡ lưng khi đạt 90 kg ≤ 15 mm

- Phẩm chất tinh dịch khi 10 tháng tuổi đạt: V ≥ 150 ml; A ≥ 0,7; VAC ≥ 15 tỷ; acrosom bình thường ≥ 80 %; tỷ lệ kỳ hình ≤ 20 %

 Công thức lai tạo giống của xí nghiệp

• Công thức phối giống thuần

YY: Yorshire LL: Landrace

• Công thức lai tạo giống lai

Công thức lai 2 máu

Bảng 2.1 Thức ăn hỗn hợp sử dụng cho heo

Heo tập ăn Heo cai sữa Hậu bị cái Nọc-Hậu bị đực Nái đẻ và nuôi con Nái bầu

Delice A Delice B

Số 6 10A 10B 10A

(Nguồn: Phòng kỹ thuật XNCNH Phước Long, 2011)

Ngoài ra thức ăn cho heo cai sữa còn được trộn thêm Biotic, Colistin, Florted 20 powder

Bio-Neo-Nước uống

Nước uống sử dụng cho heo được chia ra làm hai hệ thống

Nước giếng được bơm lên bồn chứa, sau đó theo hệ thống ống 1 đến từng ô chuồng bằng núm uống tự động và theo hệ thống ống 2 để tắm cho heo và rửa chuồng

Bảng 2.2 Thành phần dinh dưỡng các loại TAHH

(Nguồn: Phòng kỹ thuật XNCNH Phước Long, 2011)

Bảng 2.3 Định mức thức ăn cho các loại heo

Số 6 10A 10B 10A

Rất ít 0,6-0,8 1,8-2,0 2,5 3,5-5,0 2,0-2,5

(Nguồn: Phòng kỹ thuật XNCNH Phước Long, 2011)

Loại thức ăn Thành phần

An Phú

số

6

An Phú số 10A

An Phú

số 10B

vào buổi tối Thức ăn và nước uống có hệ thống tự động cung cấp đến từng ô chuồng Nền chuồng bằng xi măng có độ dốc 3 – 5 % để dễ dàng thoát nước, nền cách sàn chuồng 30 – 50cm

Chuồng đực giống: chuồng cá thể gồm 22 ô chuồng, mỗi ô có chiều dài 3 m, rộng 3 m, cao 1,7 m, sàn chuồng bằng xi măng

Chuồng hậu bị đực và cái: hậu bị đực và cái được nuôi ở những ô chuồng khác nhau, mỗi ô có chiều dài 5 m, rộng 3 m, nuôi 10 – 12 con/ô, sàn chuồng bằng

xi măng

Chuồng nái mang thai và nái khô: chuồng cá thể gồm 280 ô chuồng, mỗi ô

có chiều dài 2,1 m, rộng 0,7 m, sàn chuồng làm bằng xi măng

Chuồng nái đẻ và nuôi con: có 100 ô chuồng chia làm 4 dãy, mỗi ô có chiều dài 2,2 m, phần cho heo mẹ ở giữa rộng 0,8 m, heo con hai bên rộng 0,6 m và 0,4

m, có núm uống và máng ăn riêng cho heo mẹ và heo con, sàn chuồng làm bằng nhựa

Chuồng heo cai sữa: gồm 80 ô chuồng, mỗi ô có chiều dài 3 m, rộng 2,3 m, nuôi được 16 – 18 con/ô, sàn chuồng bằng nhựa và cách nền chuồng 5 cm để thuận tiện cho việc vệ sinh hàng ngày

Hình 2.1 Chuồng heo cai sữa

2.3.3 Chăm sóc nuôi dưỡng

Heo nái mang thai

Được cho ăn 2,5–3 kg/con/ngày, ngày hai lần vào lúc 8 giờ và 15 giờ, được tắm mát và dọn vệ sinh sạch sẽ hàng ngày Thường xuyên theo dõi, phát hiện những con có dấu hiệu bệnh để điều trị kịp thời Những con yếu được bổ sung vitamin ADE, B, C để tăng cường sức đề kháng

Heo nái đẻ và nuôi con

Trước ngày sinh dự kiến 5–7 ngày nái được chuyển sang chuồng nái đẻ Khi nái sinh luôn có công nhân trực theo dõi để phát hiện những trường hợp đẻ khó Sau khi sinh nái được tiêm 5 ml oxytocin và kháng sinh để tống dịch hậu sản và kháng viêm Những nái thường mệt, ăn ít hay không ăn nên trong giai đoạn này nái sẽ được truyền vào xoang bụng 500 ml dung dịch glucose 5 % có pha thêm 10 ml B - complex, 10 ml calcium, 10 ml aminofort, có thể truyền lặp lại vào ngày thứ 2, 3 tùy tình trạng sức khỏe của nái Để tránh cho heo nái bị viêm tử cung, nái sẽ được đặt thuốc Bio- vagilox 5g vào âm đạo và vệ sinh âm hộ bằng dung dịch biodine 0,1

% trong vòng 2–3 ngày

Cho ăn 3,5 – 4 kg/con/ngày, ngày 2 lần

Heo con theo mẹ

Heo con sinh ra được xách dốc ngược đầu cho nước nhờn trong xoang miệng, mũi chảy ra ngoài, không chảy ngược vào khí quản, sau đó nhúng vào trong bột Mistral từ cổ trở xuống Lớp bột này có tác dụng làm khô, giữ ấm cho heo con

và sát trùng nhẹ Sau đó heo con sẽ được cột cắt rốn, bấm răng, cân trọng lượng và ghi vào sổ theo dõi

Lúc 1 ngày tuổi, heo con được cắt đuôi, bấm số tai và nghiệm thu những con đạt trọng lượng 0,8 kg trở lên, chọn những con đẹp có gia phả tốt để làm giống Sau

đó, những heo con của nái đẻ nhiều sẽ được ghép bầy cho nái đẻ ít

Lúc 3 và 10 ngày tuổi, mỗi heo con được tiêm 1 ml Fe và 1 ml ADE

Tập ăn cho heo con lúc 7 ngày tuổi và thiến những con heo đực không được chọn làm giống Hàng ngày có công nhân kỹ thuật theo dõi tình trạng heo con, phát hiện và điều trị kịp thời những con bị bệnh

Cai sữa heo con lúc 21 – 28 ngày tuổi, những con quá nhỏ sẽ được giữ lại

ghép thành bầy và nuôi thêm một thời gian nữa

Heo con cai sữa

Bảng 2.4 Thành phần dinh dưỡng của thức ăn hỗn hợp dành cho heo con cai sữa

(Nguồn: Phòng kỹ thuật XNCNH Phước Long, 2011)

Sau mỗi đợt chuyển thịt chuồng cai sữa được vệ sinh rất kỹ trước khi nhận đợt heo mới, trước tiên chuồng sàn và máng ăn được xịt bằng vòi nước áp lực mạnh, xịt từng ô chuồng cho đến khi sàn chuồng sạch hết phân và các chất bẩn dính

ở sàn chuồng Dùng dụng cụ để tháo các đan ở chuồng, dùng vòi nước xịt hết phân động lại ở hầm dưới sàn chuồng (tầng hầm có độ dốc khoảng 450), tất cả phân dưới hầm sẽ được theo một hệ thống cống rãnh ra khu vực xử lý, sau đó lắp các đan lại

và rửa sạch nền chuồng một lần nữa, dùng thuốc sát trùng Biosept xịt đều tất cả nền chuồng và tường Trong thời gian đó chuẩn bị bạt bao xung quanh các ô chuồng, sửa lại những máng ăn bị hỏng Sau khi chuồng được sửa xong tiến hành nhận heo (thường là ngày thứ 5) Sau khi được cân trọng lượng ở bên nhà nái đẻ heo con được chuyển sang nhà cai sữa, mỗi ô nhốt 15-17 con chọn những con có trọng

lượng đều nhau nhốt cùng một ô Để trống 2 ô chuồng ở đầu dãy dùng nhốt những heo bị bệnh nhằm dễ cho việc chăm sóc và điều trị

Heo cai sữa được cho ăn theo định mức với 2 loại thức ăn Delice A và Delice B của công ty cổ phần Việt – Pháp Proconco trong vòng tuần đầu sau cai sữa Sau đó cho ăn tự do thức ăn số 6 của Xí Nghiệp Thức Ăn Chăn Nuôi An Phú Thành phần dinh dưỡng của thức ăn hỗn hợp dành cho heo con cai sữa được thể hiện ở bảng 2.4

7 ngày mới đưa heo vào

Vệ sinh công nhân và khách tham quan: Công nhân được trang bị đồ bảo hộ lao động, phải đi qua hố sát trùng đầu dãy chuồng và không được tự ý qua lại giữa các trại Khách đến tham quan được mang ủng và đi qua hố sát trùng trước khi vào khu vực chăn nuôi

Quy trình tiêm phòng của trại

Bảng 2.5 Quy trình tiêm phòng cho heo con theo mẹ

(Nguồn: Phòng kỹ thuật XNCNH Phước Long, 2011)

Bảng 2.6 Quy trình tiêm phòng cho heo con cai sữa

(Nguồn: Phòng kỹ thuật XNCNH Phước Long, 2011)

Bảng 2.7 Quy trình tiêm phòng cho nái mang thai

(Nguồn: Phòng kỹ thuật XNCNH Phước Long, 2011)

Bảng 2.8 Quy trình tiêm phòng cho heo hậu bị

(Nguồn: Phòng kỹ thuật XNCNH Phước Long, 2011)

Đối với nọc làm việc: 2 lần/năm với tất cả các vaccine trừ Circovin

3 lần/năm đối với vaccine Amervac

Bảng 2.9 Quy trình tiêm phòng cho nái hậu bị mang thai và heo thịt

Ngày tuổi Vaccin Phòng bệnh Liều/con (cc )

Nái hậu bị bầu 5 tuần trước đẻ Amervac PRRS 2

(Nguồn: Phòng kỹ thuật XNCNH Phước Long, 2011)

2.5 Cơ sở lý luận

2.5.1 Đặc điểm sinh lý của heo con sau cai sữa

Khi heo con còn theo mẹ bú thì sữa là thức ăn rất tốt cho heo con, giàu dinh dưỡng và dễ tiêu nhưng chuyển sang thức ăn hoàn toàn khô với thành phần khó tiêu hoá và kém ngon miệng Khi cai sữa khả năng tiêu hoá thức ăn khô, sức đề kháng của heo con giảm rất nhiều, do đó khả năng tiêu hóa rất hạn chế

Bên cạnh yếu tố dinh dưỡng heo con còn chịu ảnh hưởng rất lớn bởi chế độ chăm sóc, tiểu khí hậu chuồng nuôi

Do thay đổi chuồng nuôi, vận chuyển, ghép đàn đã làm cho heo bị hàng loạt stress Heo con sau cai sữa có thể bị đói do thay đổi thức ăn đột ngột

Ngoài ra, heo con sau cai sữa chịu lạnh rất kém vì hàm lượng mỡ trong cơ thể ít, do đó chuồng nuôi heo cai sữa cần có nhiệt độ thích hợp

Để khắc phục tình hình này, cần phải cung cấp nguồn thức ăn phù hợp , ngon miệng và phải có qui trình chăm sóc nuôi dưỡng, vệ sinh chuồng trại hợp lý để không ảnh hưởng đến quá trình sinh trưởng và phát triển của heo trong giai đoạn

này

2.5.2 Sinh trưởng, phát dục và các yếu tố ảnh hưởng

2.5.2.1 Sinh trưởng và phát dục

Sinh trưởng là một quá trình tích luỹ các chất hữu cơ do đồng hoá và dị hoá,

sự gia tăng về số lượng và các chiều của tế bào của các loại mô khác nhau trong cơ thể thú, quá trình này làm gia tăng khối lượng của các bộ phận, cơ quan và toàn bộ

cơ thể dựa trên cơ sở di truyền của bản thân thú dưới tác động của yếu tố môi trường Trong quá trình này không sinh ra các tế bào mới và các chức năng mới (Phạm Trọng Nghĩa, 2007)

Phát dục là sự thay đổi về chất lượng, có sự sinh ra các loại tế bào mới và cơ quan mới, có sự thay đổi về tuyến nội tiết và đưa đến sự hoàn chỉnh về chức năng của các bộ phận trên cơ sở di truyền sẵn có của cơ thể thú và điều kiện ngoại cảnh (Phạm Trọng Nghĩa, 2007)

Sinh trưởng và phát dục là hai quá trình khác nhau nhưng không thể tách rời nhau được, mà trái lại nó hỗ trợ cho nhau, ảnh hưởng lẫn nhau làm cho cơ thể phát triển ngày một hoàn chỉnh hơn

2.5.2.2 Các yếu tố ảnh hưởng đến sinh trưởng và phát dục

 Yếu tố ngoại cảnh

Ngoại cảnh là một trong hai yếu quan trọng ảnh hưởng lớn đến sự sinh trưởng và phát dục của thú như nhiệt độ, ẩm độ, ánh sáng, hướng chuồng…đều ảnh hưởng trực tiếp hoặc gián tiếp đến sự phát triển của gia súc

Kỹ thuật chăm sóc và nuôi dưỡng: đây là một trong những yếu tố quan trọng quyết định tốc độ sinh trưởng phát dục, đã có nhiều nghiên cứu khẳng định rằng các mức dinh dưỡng khác nhau thì sự sinh trưởng và phát dục cũng khác nhau Thú có một khẩu phần ăn thích hợp với từng giai đoạn sẽ có khả năng sinh trưởng và phát dục tốt, tăng hiệu quả kinh tế trong sản xuất Vấn đề kỹ thuật cho ăn, thành phần dinh dưỡng cho heo con là một vấn đề hết sức quan trọng Nó quyết định đến sự thành bại trong nuôi dưỡng heo

Cách thức cho heo cai sữa ăn như sau: trước một ngày cai sữa giảm ½ lượng thức ăn cho nái để nái tiết sữa ít làm cho heo con ăn được nhiều hơn

Ngày cai sữa chỉ cho heo ăn 1/3 so với lượng thức ăn trước đó Lượng thức

ăn tăng dần lên, đến ngày thứ tư cho ăn tự do Do các nguồn enzyme được cung cấp

từ sữa mẹ không còn dẫn đến làm cho heo con có thể bị tiêu chảy Do đó phải trộn thêm kháng sinh vào trong thức ăn liên tục 3-4 ngày giúp cho hệ vi sinh vật đường ruột heo có thể ổn định Nhiệt độ chuồng nuôi phải giữ ở mức nhiệt độ 26 0C -280C, cho heo con ăn tự do hoặc cho ăn nhiều lần trong ngày, nhưng tránh rơi thừa thức

ăn ra ngoài.(theo Nguyễn Bạch Trà, 1998)

Vệ sinh thú y: khi heo con cai sữa hệ thống miễn dịch của heo chưa hoàn chỉnh nên giai đoạn này dễ mẫn cãm với tác nhân gây bệnh Vì vậy, việc sát trùng chuồng trại là việc không thể thiếu được mầm bệnh và khả năng lây lan của mầm bệnh Tiêm ngừa vaccine phòng bệnh đầy đủ sẽ tạo được đàn heo khoẻ mạnh chống lại nhiều bệnh tật, phát hiện và chữa trị kịp thời cũng làm giảm tác hại của bệnh

2.5.3 Các bệnh thường gặp trên heo cai sữa và biện pháp phòng trị

2.5.3.1 Bệnh viêm khớp

Nguyên nhân: do vi trùng sinh mủ như Staphylococcus, Streptococcus vi

trùng ái lực với khớp xương các heo dưới hai tháng tuổi thường mắc bệnh là do: nằm bú, chân cọ sát vào nền chuồng làm trầy da, trước đó heo mẹ bị viêm vú mầm bệnh theo sữa qua heo con, mầm bệnh theo máu của heo con đến các khớp xương, khi sức đề kháng của heo con kém, các vi trùng bộc phát gây bệnh ở các khớp xương (theo Cẩm nang chăn nuôi lợn công nghiệp, 1996)

Do dinh dưỡng, do mật độ nuôi nhốt và ẩm độ của chuồng nuôi không hợp lý

và do chuồng trại vệ sinh kém

Những chấn thương cẳng chân do cơ học thoái hóa xương và những bất thường về khớp

2.5.3.2 Bệnh tiêu chảy

Tiêu chảy là một hiện tượng rối loạn tiêu hoá Nhu động ruột co thắt quá độ làm cho những chất chứa trong ruột già, ruột non thải qua hậu môn quá nhanh, dưỡng chất không kịp tiêu hoá, ruột già chưa hấp thu được nước…tất cả đều tống ra hậu môn ở dạng lỏng hay sền sệt Hậu quả nghiêm trọng là cơ thể mất nhiều nước,

chất điện giải và ngộ độc các loại độc tố do vi khuẩn gây bệnh tiêu chảy gây ra, con vật suy nhược rất nhanh và có thể chết

Nhu động ruột bình thường rất nhịp nhàng nhưng nếu có tác động của các nguyên nhân sau đây sẽ gây rối loạn nhu động đường ruột gây ra tiêu chảy

Do vi sinh vật: Các loại vi khuẩn như E coli, Salmonella choleraesuis,

trọng nhất gây tiêu chảy ở heo con

Bình thường, trong đường tiêu hoá của heo con hệ vi sinh vật cộng sinh giữ vai trò quan trọng trong sự tiêu hoá, khi điều kiện sống bất lợi như: thiếu dinh dưỡng, khí hậu không phù hợp thì một số vi khuẩn trở thành gây bệnh Vi sinh vật nhiễm trực tiếp từ môi trường ngoài vào ruột qua thức ăn, nước uống sẽ chiếm dưỡng chất trong ruột để sinh sôi, nẩy nở và sinh độc tố làm tổn thương màng nhầy ruột non

Do thức ăn: khi nguồn sữa bị cắt đứt, heo con không được bú sẽ ăn nhiều hơn, trong khi đường tiêu hoá còn yếu, dẫn đến thức ăn không tiêu hoá hết , tạo điều kiện tốt cho vi khuẩn có hại phát triển tiết độc tố gây viêm ruột dẫn đến tiêu chảy Thành phần dinh dưỡng của thức ăn không cân đối: quá mặn, nhiều chất xơ, quá nhiều chất béo mà bộ máy tiêu hoá không có khả năng tiêu hoá hết Nếu quá nhiều

xơ thì hệ tiêu hoá không tiêu hoá hết chất xơ, chất xơ đi qua hệ thống tiêu hoá nhanh làm nhu động ruột tăng dẫn đến tiêu chảy

Do nước uống: không đảm bảo vệ sinh, nguồn nước bị tạp chất như: Clo, 3

NH , Nitrat, Sulfat…và các vi sinh vật có hại khác đều gây bất lợi cho hoạt động đường tiêu hoá của heo con, làm heo con dễ bị tiêu chảy

Do ngoại cảnh: chuyển chuồng, tách mẹ, nhập đàn…môi trường sống thay đổi làm cho heo con dễ bị stress

Do khí hậu: khả năng điều tiết nhiệt độ của heo con kém, thời tiết thay đổi đột ngột heo con bị tiêu hao nhiều năng lượng của cơ thể để chống lạnh bằng cách oxy hoá glucogen cần glucose để sinh năng lượng, dẫn đến glucose trong máu giảm,