“ một vài kinh nghiệm trong giảng dạy các tác phẩm văn học nước ngoài ở THCS”

“ một vài kinh nghiệm trong giảng dạy các tác phẩm văn học nước ngoài ở THCS” “ một vài kinh nghiệm trong giảng dạy các tác phẩm văn học nước ngoài ở THCS” “ một vài kinh nghiệm trong giảng dạy các tác phẩm văn học nước ngoài ở THCS” “ một vài kinh nghiệm trong giảng dạy các tác phẩm văn học nước ngoài ở THCS” “ một vài kinh nghiệm trong giảng dạy các tác phẩm văn học nước ngoài ở THCS” “ một vài kinh nghiệm trong giảng dạy các tác phẩm văn học nước ngoài ở THCS”

Phòng PHÒNG GIÁO DỤC ĐÀO TẠO VIỆT TRÌ

TRƯỜNG THCS VĂN LANG

S¸ng kiÕn kinh nghiÖm

Mét sè kinh nghiÖm gi¶ng d¹y c¸c t¸c

S¸ng kiÕn kinh nghiÖm

Mét sè kinh nghiÖm gi¶ng d¹y c¸c t¸c phÈm v¨n häc n íc ngoµi

Năm học: 2011- 2012

Năm 2011

MỤC LỤC

I/ĐẶT VẤN ĐỀ 1

II/GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ 3

1/CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ 3

2/THỰC TRẠNG CỦA VẤN ĐỀ: 4

3/CÁC BIỆN PHÁP ĐÃ TIẾN HÀNH ĐỂ GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ 6

4/ HIỆU QUẢ CỦA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM: 19

III/ KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ 21

1/KẾT LUẬN 21

2/NHỮNG Ý KIẾN ĐỀ XUẤT 22

TÀI LIỆU THAM KHẢO 24

I/ĐẶT VẤN ĐỀ

Văn chương nước ngoài là một bộ phận quan trọng trong chương trìnhNgữ văn trung học cơ sở gồm những sáng tác dân gian, văn thơ cổ điển, vănthơ hiện đại được chọn và bố trí song song với chương trình văn học dân tộc.Cùng với văn học dân tộc, văn chương nước ngoài đã góp phần tạo điều kiệncho học sinh mở rộng tầm nhìn và khả năng cảm thụ tinh hoa văn hoá nhânloại, hiểu biết thêm về cuộc sống và tài năng sáng tạo của các dân tộc từ đóhiểu rõ hơn đất nước, dân tộc và văn hoá dân tộc đồng thời phát triển tinhthần quốc tế và ý thức về cộng đồng văn hoá nhân loại

Đó là những sáng tác được chọn lọc trong kho tàng văn học của cácdân tộc Nói rộng ra đó là tinh hoa văn hoá nhân loại đủ sức vượt qua sự thửthách khắc nghiệt của thời gian, của không gian đến với chúng ta hôm nay

Ta bắt gặp ở đây những tác phẩm đã thành mẫu mực của văn học thế giới từ

các chuyện cổ tích như “Cây bút thần” (Trung Quốc), “Ông lão đánh cá và

con cá vàng” (Nga) cho đến các tác phẩm văn chương nổi tiếng của các

nhà văn lớn của các dân tộc cũng là của thế giới như “Đôn- ki-hô-tê” của (Xéc-van-tét), “Cô bé bán diêm” của (An-đéc-xen), “Chiếc lá cuối cùng” của

(OHen-ry), thơ của Lý Bạch, Đỗ Phủ; Truyện của Lỗ Tấn, A Tôn-xtôi, pa-xăng, Giắc Lơn-đơn, Ai-ma-tốp, các trích đoạn kịch cổ điển Pháp, Anhcủa Mô-li-e, Sếc-xpia

Mô-Nhìn chung đó là những tác phẩm rất giàu giá trị nhân bản, giàu tinhthần dân tộc có tác dụng rất lớn trong việc giáo dục tình cảm cao đẹp, bồidưỡng tâm hồn trong sáng và ý thức vươn tới điều thiện để phát triển vàhoàn thiện nhân cách cho học sinh Đó còn là những tác phẩm có giá trị nghệthuật lớn, đạt trình độ mẫu mực được viết ra bởi tài nghệ bậc thầy của cácnhà văn xuất sắc

Tuy nhiên trong thực tế dạy và học tác phẩm văn chương nước ngoài ởtrung học cơ sở hiện nay gặp rất nhiều khó khăn mà trước hết khó khăn lớnnhất là khoảng cách khá lớn về không gian và thời gian, về lịch sử và tâm lý.Đứng trước nhiều tác phẩm văn chương nước ngoài, nhiều giáo viên nhất làhọc sinh cảm thấy vô cùng xa lạ Nếu không được giải thích, hướng dẫn thìtrong tiếp cận khó mà hiểu, cảm nổi.

Ví dụ: “Đánh nhau với cối xay gió” ( Trích “Đôn-ki-hô-tê” của Xéc-

van-tét) dẫu là tác phẩm rất hay nhưng được viết ra cách đây hàng bốn trăm năm,

từ thời trung cổ về tầng lớp hiệp sĩ giang hồ đã lỗi thời, về phong cách sinhhoạt của quí tộc thời trung cổ Châu Âu với những tập tục lề thói cách cảm,cách nghĩ hoàn toàn xa lạ với chúng ta

Khó khăn lớn thứ hai là chúng ta dạy và học văn chương nước ngoàitrong điều kiện tài liệu, sách vở phục vụ cho tham khảo còn khan hiếm.Nhiều tác phẩm giáo viên mới được nghe lần đầu tiên hoặc có tác phẩmnghe tên nhưng chưa được một lần được nhìn tận mắt Hầu hết tác phẩmđược đưa vào chương trình chỉ biết được qua sách giáo khoa, qua tóm tắt,qua trích đoạn khó khăn này không phải một sớm một chiều mà khắc phụcđược

Trước những thực trạng khó khăn trong việc tiếp cận, việc dạy và họccác tác phẩm văn chương nước ngoài như vậy, với tấm lòng yêu nghề, yêu

bộ môn và trong thực tế giảng dạy nhiều năm tôi đã cùng nhiều đồng nghiệptìm ra những hướng dạy, bàn cách khắc phục những khó khăn trên để gópphần nâng cao hiệu quả của các giờ học văn Trong khuôn khổ của đề tài này,

tôi xin mạnh dạn góp thêm “ Một vài kinh nghiệm trong giảng dạy các tác

phẩm văn học nước ngoài ở THCS”.

II/GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

1/CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ

Văn học nước ngoài là một phần văn bản quan trọng và chiếm một sốlượng khá lớn trong thời lượng chương trình Dạy văn học nước ngoài khôngchỉ làm cho học sinh hiểu được bản sắc văn hoá phong phú, sâu sắc của cácnước trên thế giới mà cũng góp phần rèn kỹ năng cảm thụ tác phẩm, kỹ năngphân tích đặc điểm nhân vật Vì vậy xác định tầm được tầm quan trọng củacác tác phẩm văn học nước ngoài để tìm ra một hướng đi đúng trong việckhai thác các tác phẩm đó là điều quan trọng và cần thiết

Muốn dạy tốt các tác phẩm văn chương nước ngoài cần thực hiện được yêucầu sau :

-Phải trực tiếp tiếp xúc với tác phẩm:

Có thể coi đây là một yêu cầu nghiêm ngặt đối với giáo viên và họcsinh khi dạy học tác phẩm văn chương Nhưng với các tác phẩm văn chươngnước ngoài thì đây là một yêu cầu khá cao song phải tìm mọi cách mà thựchiện cho được Có thể tổ chức cho tổ, nhóm chuyên môn chia nhau tìm đọc,trao đổi với nhau Cũng có thể tổ chức báo cáo trong sinh hoạt chuyên mônhoặc có thể tổ chức ngoại khoá cho học sinh Nếu không đọc được tác phẩmthì cũng phải được nghe, được kể, được thảo luận về tác phẩm mà mình phảidạy và học

- Tìm hiểu những vấn đề liên quan đến tác phẩm:

Sự hiểu biết về tác giả, về thời đại, về đất nước đó sản sinh ra tácphẩm, những đặc sắc về thiên nhiên, về tập tục xã hội nhất là về tâm lý dântộc sẽ giúp ta hiểu và cảm tác phẩm văn chương nước ngoài rất nhiều.Những điều đó không dễ gì có đươc nếu chúng ta không tìm tòi học hỏi

Chúng ta sẽ không cảm và hiểu tốt đoạn trích “ Đánh nhau với cối xay

gió”trong “Đôn-ki hô tê” của Xéc-van-tét nếu ta không hiểu biết gì về đất

nước Tây Ban Nha thời trung cổ, sự tan rã của ý thức hệ phong kiến và sựhình thành của ý thức hệ tư sản.

Vì vậy việc tìm đọc các tài liệu có liên quan trên các tạp chí, các sáchbáo rất cần thiết đối với giáo viên và học sinh nhất là giáo viên trong việcdạy học tác phẩm văn chương, nhất là tác phẩm văn chương nước ngoài

- Muốn dạy tốt tác phẩm cần hiểu đúng tác phẩm:Muốn dạy tốt văn bản

thì phải hiểu đúng nó, tìm hiểu nó đúng trong vị trí tác phẩm, hiểu được toàn

bộ tác phẩm và dụng ý nghệ thuật của tác giả từ đó mới lựa chọn được vấn

đề và cách hướng dẫn học sinh tìm hiểu, khám phá và lĩnh hội cho phù hợpvới trình độ học sinh Đây là một yêu cầu cao song với tác phẩm văn chươngnước ngoài thì việc hiểu đúng tác phẩm là một yêu cầu quan trọng

2/THỰC TRẠNG CỦA VẤN ĐỀ:

Trước khi nghiên cứu và thực nghiệm đề tài này tôi đã cùng với cácđồng nghiệp trong nhóm Ngữ văn của nhà trường tiến hành khảo sát các tiếtdạy và học phần văn học nước ngoài trong chương trình đối với các khối lớp

6, 7, 8,9 của trường THCS Văn Lang trong các năm học: 2005-2006; 2007; 2007-2008; 2008-2009

2006-a Hình thức và nội dung khảo sát:

Tập trung vào mảng kiến thức thuộc phần văn học nước ngoài đã dạythực tế trong chương trình ở các khối 6, 7, 8, 9 của 4 năm học: 2005-2006,2006-2007,2007-2008; 2008-2009

+ Thông qua các buổi sinh hoạt tổ, nhóm chuyên môn, qua dự giờ đồngnghiệp, thăm lớp rút kinh nghiệm và đánh giá chất lượng, kết quả của các tiếtdạy và học từ đó rút ra những phương pháp và biện pháp chung trong dạy vàhọc các loại thể văn học nước ngoài

+ Sử dụng phiếu học tập với những câu hỏi trắc nghiệm để kiểm tra việcnắm kiến thức bài học, sự hiểu biết của học sinh về các tác giả, tác phẩm vănhọc nước ngoài.

+ Tiến hành cho học sinh làm các bài kiểm tra viết để đánh giá tổng quátkhả năng cảm thụ, phân tích những giá trị nghệ thuật và nội dung của các tácphẩm văn học nước ngoài

Qua thực tế và kết quả khảo sát tôi nhận thấy rằng:

+ Sự hiểu biết của học sinh về các tác giả cũng như các tác phẩm văn họcnước ngoài được học trong chương trình còn rất hạn chế

+ Khả năng tiếp thu và cảm nhận những tác phẩm văn chương nước ngoàichưa cao

+ Kỹ năng phân tích và cảm thụ những giá trị đặc sắc về nghệ thuật vànội dung các tác phẩm văn chương nước ngoài còn hời hợt và chưa sâu sắc

Vì vậy số bài đạt điểm khá chưa cao

+ Kỹ năng phân tích các yếu tố ngôn ngữ, các biện pháp nghệ thuật, chitiết, hình ảnh, nhân vật trong các tác phẩm văn học nước ngoài của học sinhcòn lúng túng.

+ Ở một vài giáo viên sự hiểu biết về phong tục, tập quán sinh hoạt, quanniệm thẩm mĩ của dân tộc đó sản sinh ra tác phẩm chưa thật sâu sắc, chưa cóđiều kiện đọc trọn vẹn các tác phẩm có đoạn trích được dạy

3/CÁC BIỆN PHÁP ĐÃ TIẾN HÀNH ĐỂ GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ.

Nhìn một cách tổng thể toàn bộ phần văn học nước ngoài trongchương trình ngữ văn THCS, ta có thể phân loại các tác phẩm văn học nướcngoài theo đặc trưng loại thể thành những mảng sau:

a, Truyện cổ dân gian:

Bao gồm 2 tác phẩm chính đó là “Cây bút thần” sáng tác dân gian của Trung Quốc; “Ông lão đánh cá và con cá vàng” của A-lếch - xan-đrơ Xéc-

ghê-ê-vích Pu-skin, đại thi hào Nga kể lại bằng 205 câu thơ trên cơ sở củatruyện dân gian Nga, Đức

b, Thơ Đường:

Một số bài thơ Đường có nội dung trữ tình xã hội, về tình cảm quêhương, về thiên nhiên của các tác giả: Lí Bạch, Hạ Tri Chương, Đỗ Phủ

c, Truyện ngắn:

Bao gồm một số đoạn trích của các tác phẩm: “Đánh nhau với cối xay

gió” của Xéc-van-tét, “Cô bé bán diêm” của An-đéc-xen, “Chiếc lá cuối cùng” của Ơ Hen-ry, “Hai cây phong” của Ai-Ma-Tốp, “Cố hương” của Lỗ

Tấn, “Con chó bấc” của Giắc-lơn-đơn, “Những đứa trẻ” của Gor-ki,

“Rô-bin-xơn ngoài đảo hoang” của Đi-phô, “Bố của Xi-mông” của Mô-pa-xăng.

d, Kí:

“Lòng yêu nước” của Ê-ren-bua.

e, Kịch:

Trích đoạn kịch cổ điển Pháp “ Ông Giuốc-đanh mặc lễ phục” của e.

Mô-li-f, Thơ trữ tình hiện đại:

Bao gồm một số bài thơ trữ tình của Nga, Ấn Độ

Qua việc phân loại như vậy để có cái nhìn tổng quát toàn bộ chương trìnhphần văn học nước ngoài, từ đó đề ra những phương pháp, biện pháp dạy cụthể cho từng loại thể một cách hợp lý cũng như việc vận dụng nguyên tắctích hợp trong dạy và học một cách phù hợp hơn

* NHỮNG BIỆN PHÁP ĐÃ TIẾN HÀNH ĐỂ GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ.

Dạy học tác phẩm văn chương nước ngoài cũng là dạy-học tác phẩmvăn chương nói chung Đó cũng là tác phẩm văn chương dân gian, vănchương cổ điển và văn chương hiện đại Đó cũng là tác phẩm trữ tình và tự

sự Dạy học tác phẩm văn chương nước ngoài cũng đến phải vận dụng cácphương pháp và biện pháp dạy học tác phẩm văn chương nói chung nhưngvới tác phẩm văn chương nước ngoài, do những đặc điểm, những khó khănnhư đã nói ở trên nên ta cần vận dụng những hình thức, biện pháp sao chohợp lý và đạt được hiệu quả giờ dạy

1 Tìm hiểu bối cảnh lịch sử và hoàn cảnh sáng tác tác phẩm:

Tác phẩm văn chương bao giờ cũng mang trên mình dấu ấn của mộtthời lịch sử nhất định Vì vậy việc tìm hiểu bối cảnh lịch sử và hoàn cảnhsáng tác bao giờ cũng là một yêu cầu có tính nguyên tắc Dạy học tác phẩmvăn chương nước ngoài thì việc tìm hiểu bối cảnh lịch sử và việc sáng tácthật là việc vô cùng quan trọng Vì đây là những điều rất xa lạ đối với họcsinh Sự phụ thuộc của tác phẩm văn chương vào hoàn cảnh lịch sử sẽ rấtkhó giải thích cho học sinh nếu như không gắn liền với những điểm phântích, đánh giá chung với hoàn cảnh cuộc sống và hoạt động sáng tác của nhàvăn Có như thế mới giúp học sinh có điều kiện tìm hiểu sâu tác phẩm

Phải hiểu sâu sắc bối cảnh lịch sử của nông thôn Trung Quốc sau cách

mạng Tân Hợi ta mới thấm thía nỗi hiu quạnh của Lỗ Tấn ,trong khi dạy “

Cố hương” (Ngữ văn 9), mới thấy rõ ràng nhà văn đã thông qua việc tường

thuật chuyến về quê lần cuối cùng của nhân vật “Tôi” để lên án tội ác của chế

độ phong kiến đối với nông dân, từ đó đặt ra vấn đề con đường đi của nôngdân và của toàn xã hội để mọi người suy nghĩ

Có thấu hiểu xã hội Trung Quốc thời kỳ đầy biến động, hỗn loạn từnăm 755 đến năm 763 khi tướng An Lộc Sơn nổi dậy chống triều đình, cuộcsống của nhân dân vô cùng đen tối, cực khổ, nghèo đói mới thấy hết giá trịhiện thực và tinh thần nhân đạo cao cả khi Đỗ Phủ viết :

“Ước được nhà rộng muôn ngàn gian

Che khắp thiên hạ kẻ sĩ đều hân hoan

Gió mưa chẳng núng, vững vàng như thạch bàn

Than ôi! Bao giờ nhà ấy sừng sững dựng trước mắt, Riêng lều ta nát, chụi chết rét cũng được!”

(Bài ca nhà tranh bị gió thu phá)

2 Tìm hiểu phong tục, tập quán sinh hoạt, quan niệm đạo đức, thẩm mĩ của dân tộc đã sản sinh ra tác phẩm trong mối tương quan với văn hoá dân tộc.

Để hiểu, cảm đúng tác phẩm văn chương nước ngoài, giáo viên cầngiúp học sinh hiểu được phong tục, tập quán sinh hoạt cũng như quan niệmđạo đức, thẩm mĩ của dân tộc mà tác phẩm phản ánh trong mối tương quanvới nền văn hoá dân tộc mình

Đặt tác phẩm văn học vào mối tương quan văn học của hai dân tộc là

để khai thác những tư tưởng hữu dụng cho đời sống tinh thần công dântương lai, kích thích những truyền thống tốt đẹp hiện tại, để hiểu sâu sắc hơnnhân loại

Cho đến nay, dạy học văn học phục hưng Anh hay Tây Ban Nha trongnhà trường vẫn là vấn đề khó với thầy và trò Thời đại phục hưng ở Châu

Âu, từ Ý qua Pháp rồi đến nhiều nước Ở mỗi nước lại có màu sắc riêng Vìsao chàng Đôn- ki-hô-tê lại nói nhiều lời có cánh? Nhưng chính chàng lại làmột hiệp sĩ đạo không hợp thời, hình ảnh hiệp sĩ đạo ở Việt Nam học sinhkhó hình dung ra Đôn Kihôtê yêu tự do, công bằng, nhân đạo, Xan-trô-pan-

xa thì thực tế, lạc quan, lành mạnh, yêu đời Cả hai nhân vật chung đúc lại đãlàm nổi bật truyền thống đạo đức của nhân dân Tây Ban Nha

Cái mê muội và cả cái tỉnh táo đến siêu việt của Đôn-ki-hô-tê chứng tỏXéc-van-tex tán thành lý tưởng nhân đạo là tuyệt vời nhưng khó thực hiệnđược trong thời đại mà tầng lớp quý tộc lại toan làm, cái đó là mơ hồ ảotưởng Tác phẩm có nhạo báng sách hiệp sĩ nhưng cơ bản vẫn là khẳng địnhkhát vọng, lý tưởng nhân văn cao cả của những con người khổng lồ trongmột xã hội đầy đen tối xấu xa Nếu không cảnh giác, đấy chỉ là một ảotưởng, một trò cười lịch sử

Hoặc cái lối “vẽ trăng thấy mây”, “ý ở ngoài lời”, “ý đến mà bút chẳngcần đến”, hay việc sử dụng vần (nhất, tam, ngũ bất luận; nhị , tứ, lục phânminh), những kiểu đối: Đối thanh, đối ý (24 loại), những bút pháp lấy”động”

tả “tĩnh”; “cao” tả “thấp”; “quá khứ” tả “hiện tại” trong thơ Đường cũng cầnđược học sinh hiểu biết trước khi đi sâu vào tìm hiểu những bài thơ của LýBạch, Đỗ Phủ, Hạ Tri Chương

Đặt tác phẩm trong mối tương quan văn hoá của hai dân tộc sẽ giúpcho việc nghiên cứu tác phẩm cụ thể nhận ra và làm phong phú hơn đời sốngtâm hồn và tình cảm dân tộc của mỗi người khi tiếp xúc với tác phẩm Trênthực tế trong quá trình tiếp xúc với tác phẩm dù thế nào cũng vẫn gợi ra sựliên tưởng so sánh nhất định nhưng trong chương trình văn học nước ngoài ởTrung học cơ sở, có rất nhiều điểm khác nhau, thậm trí trái ngược nhau trong

cách cảm, cách nghĩ và cách diễn đạt bởi thế, để học sinh hiểu cảm đúng tácphẩm, cần phải giúp học sinh rút ngắn khoảng cách này lại.

3 Tìm hiểu mối quan hệ giữa văn bản ngôn từ và văn bản hình tượng.

Văn chương nước ngoài đến với giáo viên và học sinh đều qua lời dịchcủa các dịch giả Văn bản tác phẩm mà giáo viên và học sinh được dạy-học

là văn bản dịch chứ không phải là nguyên tác Như thế người dịch đã phảithực thi một hoạt động rất phức tạp là:

sử xuất hiện nguyên bản) sang một thời gian khác (thời gian lịch sửcủa bản dịch)

một không gian văn hoá khác

Như vậy, dịch bản là văn bản hình tượng Dạy học tác phẩm văn chươngnước ngoài chủ yếu là dạy học trên văn bản hình tượng gặp phải những bàithơ nước ngoài từ nguyên bản đến bản dịch nghĩa, sang đến bản dịch thơ thì

về mặt ngôn từ đã có sự khác nhau rất xa những bài thơ của Đỗ Phủ, LýBạch trong thơ Đường đều nằm trong trường hợp đó Thế là việc bám lấyngôn từ để khai thác như với trường hợp thơ nói chung là không thể được.Nhưng các đặc điểm khác của thi pháp bài thơ lại có thể giúp ta hiểu cảm bàithơ thì lại phải khai thác Tuỳ từng bài mà có cách vận dụng linh hoạt, sángtạo để đạt hiệu quả cao trong các tiết dạy và học tác phẩm Đó là điều cầnđược quán triệt trong dạy học tác phẩm văn chương nước ngoài Ta có thểthấy, biện pháp so sánh, đối chiếu là biện pháp đặc trưng, đắc dụng trong quátrình dạy học tác phẩm văn chương nước ngoài Biện pháp đó được thực hiệntrong việc đối chiếu bản dịch với nguyên tác, so sánh các chi tiết, các hình

ảnh cùng một phong cách, một giọng điệu để giúp học sinh hiểu cảm tácphẩm sâu sắc hơn.

VD: Khi dạy văn bản “Tĩnh dạ tứ” (Cảm nghĩ trong đêm thanh tĩnh)

của Lý Bạch, qua biện pháp đối chiếu, so sánh bản dịch thơ với nguyên tác tathấy:

Trong nguyên tác ta thấy nhà thơ viết là “minh nguyệt quang”, bản dịch thơ dịch là “ánh trăng rọi”, dùng từ “rọi” (động từ), thay cho “sáng”

(tính từ) đã làm nhạt mối liên tưởng trong bài thơ vì trăng phải sáng nhà thơmới nhầm là sương, hơn nữa, trăng rọi và sương phủ làm cho bài thơ tăngthêm hai chủ thể, làm mờ đi cái chủ thể cô độc, nhớ quê Trong nguyên tácchỉ có một chủ thể là Lý Bạch Trong bản dịch việc thêm hai chủ thể nữađang hoạt động làm giảm đi cái thanh tĩnh, yên ắng của đêm khuya

Do đó để học sinh cảm nhận được sâu sắc hơn hai câu thơ đầu:

Sàng tiền minh nguyệt quang, Nghi thị địa thượng sương

Em có thích từ “rọi” trong bản dịch này không? tại sao?

Tại sao nhà thơ lại xúc cảm từ một ánh trăng đầu giường?

Trong hai câu, câu nào là miêu tả, câu nào là biểu cảm? Quan hệ giữa tả và cảm có hợp lý không?