đặc điểm hội đồng quản trị và hiệu qủa hoạt động doanh nghiệp niêm yết trên sàn chứng khoán hà nội hastc

-Lu~n van Th~c sy Tai chinh-Ngan hang mo hinh nghien ctru nhu: quy mo HDQT, ty 1¢ sil hi'ru v6n HDQT, trinh tl9 hc vdn HDQT va quyJn kiem nhi¢m HDQT • Bu&c 4: Xay d\l'Ilg cac gia thuy€

BO GIAO DUC VA DAO TAO

LU~N VAN TH~C SY TAI CHINH - NGAN HANG

Nguai hu6ng dftn khoa h9c:

TS NGUYEN QUANG TRUNG

TP HB Chi Minh, 2014

Lu~n van Thi;tc sy Tai chinh-Ngan hang

Toi cam doan rfulg lu~n van nay "D(lc diRm Hpi dJng quan tri va hi?u qua ho{lt dpng doanh nghi?p niem yit tren san chtmg khoan Ha Npi (HASTC)" la bai nghien Clru Cua chinh toi

Ngoi;ti trir nhfrng tai li~u tham khao duqc trich dful trong lu~n van nay, toi cam doan toan phdn hay nhfrng phdn nho cua lu~n van nay chua tung duqc cong b6 ho~c

duqc su d\mg dS nh~n bfulg cfip 6 nhfrng nai khac

Khong c6 san phAm ho~c nghien c(ru nao cua nguai khac duqc su dvng trong lu~n van nay ma khong duqc trich dfin theo dung quy dinh

Lu~n van nay chua bao gia duqc nc)p dS nh~n b~ng cfip nao ti;ti cac truang di;ti hQC ho~c CO' SCT dao ti;tO nao khac

Tp Hf> Chi Minh, Nam 2014

LE CONG THI~N

Trang i

Lu~n van Thc;tc sy Tai chinh - Ngan hang

LOI CAMON

Lu~n van nay dugc hoan thanh v6i S\f giup da, hfl trg, nh~c nh& va d{mg vien nhi~t tinh cua giao vien hu6ng dful, thfty co cac b<) mon, ngucri than va bc;tn be Toi xin dugc gui d€n h9 tftt ca lai tri an chan thanh nhftt

Lai dftu tien, toi tran tr9ng bay to long bi€t on sau s~c nhftt d€n Ti€n sI Nguy€n

Quang Trung va Ti€n sI Vo H6ng Due, nhfrng ngucri Thfty da hu6ng d~n va hfl trg toi v6i tftt ca nhi~t tam d~ hoan tftt nghien Clru Thfty da khuyen bao va d<)ng vien toi VUQ't qua dUQ'C chinh minh trong hoan Canh kh6 khan nhftt cua qua trinh nghien Clru

Va toi lfty lam vinh hc;tnh va t\l' hao d~ m<;tnh dc;tn n6i rilng toi th~t S\f may m~n dugc

cac Thfty quan tam, dc;ty dfl

Ben cc;tnh d6, toi chan thanh cam an PGS - Ti€n sI Nguy€n Minh Ha - Tru&ng khoa dao tc;to Sau dc;ti h9c, ngucri luon an cftn theo sat toi su6t qua trinh h9c va hu6ng d~n toi nhfrng phuong phap h9c t~p hi~u qua Thfty la m<)t tftm guong sang ma toi uoi theo tren su6t con duang h9c t~p cua minh Va toi cling gl'ri d€n Quy Thfty Co tham gia giang dc;ty kh6a cao h9c Tai chinh - Ngan hang lai bi€t an chan thanh vi mfli ngucri da cung cftp ki€n thuc va kinh nghi~m quy bau nhftt ma h9 tich lily dugc trong

CUQC s6ng, Cong vi~C Va nghien Clru

Ngoai ra, toi cling khong quen cam on nhfrng nguai bc;tn, nguai anh em than thi€t nhftt cua toi trong qua trinh h9c t~p H9 luon la nhfrng nguai than, nguai hfl trg,

ngucri hu6ng d~n nhi~t tinh nhftt giup t6i th\fc hi~n xuyen su6t nghien c(ru nay M<)t each cong tam nhftt, toi se kh6 vugt qua giai do<;tn nghien c(ru nay dung ti€n d9 n€u thi€u di tinh thftn, nhi~t huy€t ma h9 truy€n cho toi

Cu6i cimg, toi cling xin bay to long bi€t on m<)t vai nguai "anh em", nguai bc;tn "d(lc bi~t" da giup toi v€ nhi€u m(lt trong ca qua trinh h9c t~p va nghien ctru

Tran tr9ng cam on

Trang ii

Lu~n van Th~c sy Tai chinh-Ngan hang

TOM TAT NGHIEN CUu

Nghien c(ru nay duqc th\l'C hi~n nh~m xac djnh va do lu0ng tac d<)ng cua d~c di€m H<)i d6ng quan tri (HDQT) d€n hi~u qua ho~t d<)ng cong ty cua cac doanh nghi~p niem y€t tren thi tru0ng chimg khoan Ha N<)i trong giai do~n tir nam 2009

dSn nam 2013 Lu~n van SU d\ffig mo hinh anh hu6ng c6 dinh (FEM-Fixed Effects Model) d€ u6c luqng mo hinh h6i quy D\l'a tren vi~c luge khao cac ca s6 ly thuySt lien quan va k€t qua d~t duqc tir cac nghien c(ru dinh luqng khac da thµc hi~n, lu~n van ti€n hanh xay d\fllg khung tiSp c~ nghien c(ru cfing nhu dinh hinh, phat tri€n cac

gia thuy€t nghien c(ru nh~m dµ doan v€ m6i lien h~ gifra d~c di€m HDQT v6i hi~u

qua ho~t d<)ng cong ty D~c di€m HDQT duqc th€ hi~n bfug cac bi€n nhu: quy mo

HDQT (BSIZE), ry !¢ sa hfru v6n HDQT (OWN), trinh d(J h9c win HDQT (EDU) va quyJn kiem nhi?m HDQT (DUAL) D6ng thai, hi~u qua ho~t d(mg cong ty duqc do

lu0ng b~ng ty s6 gifra lqi nhu~ va v6n chu s6 hfru (ROE)

KSt qua nghien c(ru th\fc nghi~m cho thfty, ry !¢so· hfru v6n HDQT (OWN) ·va trinh d(J h9c win HDQT (EDU) tac d<)ng tieu qrc d€n hi~u qua ho~t d<)ng cong ty (ROE) cua cac doanh nghi~p niem ySt tren HASTC trong giai do~ nghien c(ru

Nghien c(ru con cho thfty, quyJn kiem nhi?m HDQT (DUAL) tac d<)ng tich cµc dSn

hi~u qua ho~t d<)ng cong ty (ROE) Ngoai ra, kSt qua nghien c(ru ding cho thfty quy

mo HDQT (BSIZE) chua tac d<)ng d€n hi~u qua ho~t d<)ng cong ty (ROE) N6i each

khac, chua c6 m6i lien h~ gifra quy mo cong ty va hi~u qua cong ty

Lu~n van da cung cftp sµ hi€u bi€t v€ m6i lien h~ gifra d~c di€m HDQT va hi~u qua ho~t d<)ng cong ty tren san chimg khoan Ha N<)i (HASTC) Do d6, kSt qua nghien c(ru thµc nghi~m trong lu~n van c6 gia tri tham khao nhftt dinh v6i nhi€u dfJi tuqng khac nhau trong n€n kinh t€ nhu: nha ho~ch djnh chinh sach, cac cong ty niem ySt va cac nha d~u tu chimg khoan

Trang iii

Lu~n van The;tc sy Tai chinh - Ngan hang

DANH MUC HINH VA DO THI

Trang

Hinh 1 : M6i quan h~ cua d(lc di€m HDQT d~n hi~u qua hoe;tt d(mg

doanh nghi~p

-17-Trang iv

Lu~n van ThC:te sy Tai ehinh - Ngan hang

DANH MUC BANG BIEU

Trang

Bang 3.1 Bang mo ta die bien do lubng trong mo hinh nghien efru

-29-Bang 4.1: -29-Bang th6ng ke nganh trong mdu nghien euu qua eae nam

-34-Bang 4.2: -34-Bang th6ng ke mo ta eae bien quan sat

-35-.1·' Bang 4.3 Bang ma tr~n tuong quan gifra eae bien trong mo hinh

-36-Bang 4.4 Ket qua ki~m dinh phuong sai eua sai s6 khong d6i

-37-Bang 4.5 Ki~m dinh tl,r tuong quan

-37-Bang 4.6 Ket qua ki~m dinh Hausman

-38-Bang 4.7 Ket qua h6i quy anh hu6ng e6 dinh (FEM)

-39-Bang 4.8 T6m luge ky v9ng dftu va ket qua

-41-Trang v

Lu~n van Th~c sy Tai chinh - Ngan hang

DANH MUC VIET TAT

Phuong phap anh hu6ng cb dinh

NAICS North American Industrial Classification System

H~ thbng phan nganh cong nghi~p B~c My OECD Organisation of Economic Cooperation and Development

T6 chuc hqp tac va phat tri~n kinh t~

OLS Ordinary Least Squares

Binh phuong be nh~t thong thu0ng VIF Variance Inflation Factor

Trang vi

Lu~n van ThC:tc sy Tai chinh-Ngan hang

MUCLUC

Trang

'

LOI CAM DO AN i

' , LOI CAM ON ii

, ~ " , TOM TAT NGHIEN CUU iii

MVC LVC iv

' DANH MVC HINH vii

? • DANH MVC BANG BIEU viii

.I·, , ' .c ~ DANH MVC CAC TU VIET TAT ix

CHUONG 1: GIOI THI-E:U TONG QUAN NGHIEN Ciru - 1 -I -I V~n d~ nghien cuu - I I 2 Cau hoi nghien ClrU ···.···- 2

I 3 Mvc tieu ngh ien cuu - 2

I 4 f)01 tuqng va p A• ' h ~m v1 ng ten cuu - h'A ' 2 I.5 Phuong phap nghien Clru -3

I 6 Dong g6p cua nghien ClrU - 4

I.7 K~t c~u lu~n van - 4

.r '? , .c CHu ONG 2: ca sa LY THUYET 6

-2 I Cac khai niem quan trQng - 6

2 I I Quan tri cong ty - 6

2 I 2 Hieu qua ho~t d()ng cong ty - 8

2 I 3 H()i d6ng quan tri - 9

2 I 4 V at tro Qt ong quan tq - o ' hA' d~ , • 9 2.2 Ly thuy~t v~ quan tri cong ty - I 0 22I L 'h y t uyet ngua1 A '"d'd'A ~t t~n - IO 2 ' h / > " •

2 .2 Ly t uyet ve quan tq - I 1 2.2.3 Ly thuy~t rang bu()c cac ngu6n lµc - 12

2.2.4 Ly thuy~t chuyen quy~n quan ly - 13

2.2.5 Ly thuy~t cac ben lien quan - 14

23 C ' ac ng ten cuu truac va cac g1a t uyet ng ten cuu -h"A ' ' ' ' ., h A h"A ' 15 2.3 1 Quy mo h()i d6ng quan tri - I 7

232 T 'IA 'h-y ~ sa uu von cua Qt ong quan tq A , HA'd~ , 18

Trang vii

Lu~n van Th~c sy Tai chinh - Ngan hang

2.3 3 Trinh d9 h9c viin HC)i d6ng quan tri - 19

2.3.4 QuySn kiem nhi~m cua HC)i d6ng quan tri - 20

CHUONG 3: PHUONG PHAP NGHIEN cUu - 23

-3.1 M~u va du li~u nghien cuu - 23

3 1.1 M~u nghien cuu - 23

3 1.2 Du Ji~u nghien ctru - 24

3.2 Cac bi~n do Juemg trong mo hlnh nghien Clru : - 25

3 2.1 Bi~n phµ thu{)c (Hi~u qua ho~t d{)ng doanh nghi~p) - 25

3.2.2 Bi~n d{)c l~p (Bi~n giai thich) - 26

3.2.3 Bi~n ki~m soat - 28

'

.• 3 3 T ' om tat cac 1en su µng trong mo : ' b"" , d Ah' h m ng 1en cuu -h"A ' 29 3 4 Ph uong p ap xu y so h ' , I ' I , • 1~u A ng 1en cuu - _ h A ' 3 0 3 4.1 Th6ng ke mo ta du li~u - 30

3.4.2 Phan tich tuong quan gifra cac bi~n trong mo hlnh - 30

3 4.3 Ki~m djnh phuong sai sai s6 thay d6i - 31

3.4.4 Ki~m djnh hi~n tuQ"Ilg t\f tuong quan - 31

3.4.5 L\fa ch9n mo hinh h6i quy phu hqp ···~ 32

CHUONG 4: KET QUA NGHIEN cUu - 33

-4 1 n~ u~c d""' 1em cua mau ng 1en cuu -' ~ h"A ' 33 4.2 Ma tr~n tuong quan - 36

4.3 K~t qua h6i quy - 36

4.3.1 K~t qua ki€m djnh - 36

4.3.2 Ki€m dinh phuong sai sai s6 thay d6i - 37

4.3.3 Ki€m dinh t\f tuang quan - 37

4.3.4 L\fa ch9n mo hinh phu hqp (Hausman Test) - 38

4.4 K~t qua tr6c ltrQ"Ilg b&ng phuong phap anh hu&ng cf> djnh (FEM) - 38

4.5 Thao lu~n k~t qua - 40

4.5.1 Quy mo HDQT (BSIZE) - 41

4.5.2 Ty I~ so hfru v6n HDQT (OWN) - 42

4.5.3 Trinh d9 h9c viin HDQT (EDU) - 42

4.5.4 QuySn kiem nhi~m HDQT (DUAL) - 43

CHUONG 5: KET LUAN VA KIEN NGHI - 45 -

5.1 T6ng hqp cac di€m chinh trong nghien ct'.ru - 45

5.2 T6m t~t k~t qua nghien ctru - 46

5.2.1 M6i quan h~ cung chiSu - 46

5 2 2 M01 quan I o h ~ A tra1 c 1eu ' o ho ~ 46

Trang viii

Lu~n van Th~c sy Tai chinh - Ngan hang

5.2.3 Khong c6 mbi quan h~ - 47 5.3 Dong g6p cua nghien CUu - 47

5 3 1 Cac nha ho~ch djnh chfnh sach - 4 7 5.3.2 Cac cong ty niem y€t - 48 5.3.3 Cac nha dfiu tu chlr11g khoan - 49

5 4 G ' h 101 ~n va uang ng ten cuu t1ep -' h ' h'~ ' .J 50 5.4.1 Gi6i h~n nghien ci'.tu - 50

542 H ' uang ng 1en cuu ttep -h'~ ' .J 51 5.5 K€t Ju~n - 51

TAI LI~U THAM KHAO - x

Trang ix

Lu~n van Th~c sy Tai chinh-Ngan hang

CHUONGl GIOI THI~U TONG QUAN NGHIEN CUu

1.1 vAn d~ nghien CtfU

Trong moi truang kinh doanh toan cdu va h()i nh~p sau r()ng cua n€n kinh tS Vi~t Nam vao kinh tS thS gi6i thi cong tac quan trj trong cac cong ty c6 phdn d.6ng vai tro quan trc;mg Giai do~n khung hoang kinh tS trong nhfrng nam qua chua hoan toan kSt thuc va nhfrng h~ l\ly tfrt ySu cua n6 cung da <lien ra ngay m()t ro rang hon Chinh di€u nay bu()c cac cong ty c6 phdn khong th€ xem nht; cong tac quan trj cua minh va cung chinh vi ly do nay ma vai tro cua H()i d6ng quan trj (HDQT) ngay cang quan tr9ng han bao gia HDQT v6i tu each la nguai d~i di~n v6n cho c6 dong, thay m~t c6 dong ki€m tra, giam sat cac giam d6c di€u hanh va danh gia kha nang lanh d~o, quan trj cua h9 (Kaen, 2003)

Theo Adam va Ferreira (2007), HDQT c6 hai chuc nang ca ban la (i) chuc n<1ng tu vein va (ii) chuc nang gicim sat Chuc nang tu vfrn nhAm djnh hu6ng cho cac giam d6c di€u hanh c6 cai nhin t6ng quan v€ tinh hinh ho~t d()ng cong ty tu d6 djnh hinh each quan ly cong ty m()t each hi~u qua nhdt Chuc nang giam sat nhAm m\lc dich giam sat cac giam d6c di€u hanh d€ danh gia kha nang Ianh d~o va hi~u qua ho~t d()ng cua cong ty nhAm dam bao rAng h9 luon hu6ng dSn lqi ich cua c6 dong

va lqi ich cac hen lien quan

Ngoai ra, con nhi€u nghien cl'ru cung nhin nh~n tdm quan tr9ng cua HDQT trong cac cong ty niem ySt c\l th€, theo Uadiale (2010) cho rAng tinh tdt ySu phai c6 m()t HDQT d€ thvc thi chuc nang giam sat hi~u qua Ianh d~o cua giam d6c di€u hanh nhu th€ nao Va theo Fama va Jensen (1983) cho rAng, HDQT c6 kha nang tac d()ng dSn ca ch€ giam sat hi~u qua ho~t d()ng cua cac Ianh d~o cfrp cao trong cong ty

vi HDQT c6 quy€n thvc thi cac chinh sach luong thu6ng, b6 nhi~m, sa thai, muc thu Iao Chinh vi di€u nay, cac c6 dong phai d~c bi~t chu y dSn cac d~c diem cua

HDQT vi cac d~c diem nay se anh hu6ng nhi€u dSn hi~u qua ho~t d()ng cua cong ty

0 Vi~t Nam, cac cong ty c6 phdn chua nhin nh~n thfru dao v€ vai tro quan tr9ng cua HDQT cung nhu cac nghien ctru thvc nghi~m v€ m6i quan h~ gifra cac d~c diem HDQT dSn hi~u qua ho~t d()ng cua cong ty cung rfrt it Cac nghien cl'ru dien hinh gdn day cua TS Vo Hf>ng Due (2013) va ThS Phan Bui Gia Thuy (2012)

Trang 1

-:"'

Lu~n van Th~c sy Tai chinh - Ngan hang chi t~p trung vao cac cong ty niem yet tren HOSE Hon the nfra, cac nghien cilu nay h~ ch€ trong each lµa ch9n va do lu0ng cac bien s6 c6 lien quan den hi~u qua ho~t d(mg ,doanh nghi~p Toi cho rAng d~c thu cua quan tri cong ty a HAS TC c6 th€ tfm t~i nhfrng khac bi~t so v&i HOSE ma ThS Phan Bui Gia Thuy (2012) da nghien

CUu Them vao d6, sµ hoan thi~n trong vi~c lµa ch9n va each thuc do lu0ng cac bi€n s6 se dong vai tro quan tr9ng vao k€t qua nghien cilu

Xudt phat tir tfun quan tr9ng cua vdn d€ nghien cilu va nhAm cung cdp them m<)t bAng chtrng khoa h9c dinh luqng cho san giao dich chtrng khoan Ha N<)i, v6n thu0ng bi lang quen trong cac nghien cuu c6 lien quan den Vi~t Nam, nen d~ tai

"D~c di€m H<)i d6ng quan tri va hi~u qua ho~t d<)ng doanh nghi~p niem yet tren san chtrng khoan Ha N<)i (HASTC)" dugc h,ra ch9n

,

1.2 Cau hoi nghiCn clfu

Vdn d€ quan tri cong ty ngay cang thu hutsµ quan tam cua kha nhi€u doanh nghi~p niem yet, gi&i d~u tu ( cb dong) va chinh cac thanh vien trong HDQT cua cong ty D€ vdn d€ nghien CUu dugc ro rang hon thi nghien CUu nay se ti€n hanh xem xet cac ly thuy€t ca sa va phan tich thµc nghi~m nhAm dua ra cac k€t lu~n d€ tra lai cho cau hoi sau:

- D(lc ilidm cua HDQT ccic cong ty niem yit tren HASTC c6 tac il9ng ilin hi¢u qua hoqt il9ng cua cong ty hay khong?

Tac il9ng nay se diln ra nhu thi nao (niu c6)?

1.3 Myc tiCu nghiCn clfu

Tir vi~c hinh thanh vdn d~ nghien cilu va cau hoi nghien cuu tren, d€ tai nghien cilu se hu&ng den va mong mu6n d~t dugc cac m\lc tieu quan tr9ng nhu sau:

Do lu0ng tac d<)ng cua d~c di€m HDQT den hi~u qua ho~t d<)ng cong ty tren HAS TC

u€ xudt m<)t s6 giai phap tieu bi€u va kha thi cho vi~c quan tri cong ty

Cac bu&c thµc hi~n d€ d~t dugc m\lc tieu nghien cuu nhu vira d€ c~p la n<)i dung quan tr9ng, xuyen su6t trong toan b<) lu~n van Cac chuong ti€p theo se trinh bay ro cac bu&c c~n thµc hi~n

1.4 Dfii hrQ'llg va ph~m vi nghien clfu

Trang 2

-

Lu~n van Th~c sy Tai chinh - Ngan hang Nghien cuu duqc thµc hi~n thong qua khao sat gi6i h~n trong ph~m vi cac cong ty phi tai chinh niem yet tren HASTC Khao sat lo~i bo cac cong ty thm)c linh vµc tai chinh nhu ngan hang, bdt d(mg san, bao hi€m, chtrng khoan va cac quy dftu

tu vi cac cong ty ho~t d(mg trong nhung linh vµc nay c6 d~c thu rieng Do v~y, vi~c bao gbm cac Cong ty ho~t d()ng trong linh VlJC nay trong nghien Clru CO kha nang pha va ket cdu chung va xudt ra nhfrng ket qua khong c6 tinh thuyet ph\lc cao Va CO' s6 phan nganh trong nghien Clru nay dµa theo chuftn phan nganh cua C\lC th6ng

ke My (U.S Census Bureau, 2008) Cac du li~u khao sat trong nghien ctru duqc ldy tir bao cao tai chinh, thuyet minh bao cao tai chinh, bao cao thu0ng nien va cac du li~u lien quan tir website cua cac cong ty ch(rng khoan tren thi tru0ng trong giai

do~n 2009 -2013

1.5 PhrrO'ng phap nghien cfru

Qua trinh nghien CUu SU d\lng phuang phap th6ng ke dinh luqng v6i mo hinh hbi quy anh hu6ng c6 dinh (FEM-Fixed Effects Model) Qua trinh thµc hi~n duqc tien hanh lftn luqt cac bu&c sau:

• Bu&c 1: Xac dinh ca s6 du li~u c6 lien quan (du li~u tai chinh va phi tai chinh cua cac cong ty tir website va du li~u cua cac cong ty niem yet tren

HASTC) Sau d6, t~p hqp tdt ca du li~u thu th~p duqc d€ dap (mg m\lC dich

• Bu&c 3: Tien hanh khao sat cac ly thuyet lien quan den vdn d~ nghien cuu d€

xac dinh cac yeu t6 quyet dinh duqc SU d\lng trong cac mo hinh nghien Clru thµc nghi~m nhu (i) ly thuyit nguai tlr;i di¢n, (ii) ly thuyit vJ quan trj, (iii) ly

thuyit rang bu9c ngu6n fz;tc, (iv) ly thuyit chuyen quyJn quan ly, (v) ly thuyit ccic ben lien quan Tiep theo la lµa ch9n cac bien d()c l~p d€ su d\lng trong

Trang 3

-Lu~n van Th~c sy Tai chinh-Ngan hang

mo hinh nghien ctru nhu: quy mo HDQT, ty 1¢ sil hi'ru v6n HDQT, trinh tl9

h<;>c vdn HDQT va quyJn kiem nhi¢m HDQT

• Bu&c 4: Xay d\l'Ilg cac gia thuy€t nghien Clru va mo hinh nghien Clru dµa tren n€n tang ly thuy€t quan tri cong ty va cac nghien clrl1 thµc nghi~m tru&c

• Bu&c 5: Su dl,lng phuong phap u&c luqng mo hinh h6i quy thich hqp va ki€m soat cac khuy€t t~t trong mo hinh nhu: ki€m dinh phuong sai sai s6 thay d6i,

ki€m dinh tµ tuong quan cua phfin du giua cac bi€n s6 (thµc hi~n bAng

Eview 8) d€ cho ra cac k€t qua va xem xet cac k€t qua nay

• Bu&c 6: V€ phuong phap phan tich va lµa ch9n mo hinh thich hqp, d€ tai su dl,lng phuong phap h6i quy anh hu6ng c6 dinh (FEM) d€ lµa ch9n mo hinh phu hqp nhfit Sau do SU dl,lng k€t qua thµc nghi~m lam CO" sa d€ giai thich cac m6i quan h~ thong qua vi~c chfip nh~ hay bac bo cac gia thuy€t da dua

ra

1.6 Dong g6p cua nghien cll'u

Nghien clrl1 nay gop mc)t phdn nho vao k€t qua cua cac nghien cfru tru&c day

la xem xet S\f tac dc)ng cua d~c di€m HDQT d€n hi~u qua ho~t dc)ng doanh nghi~p

trong b6i canh n€n kinh t€ Vi~t Nam hi~n nay Hon nua, k€t qua nghien ctru tu d€

tai nay se lam CO" ScJ khuy€n nghi mc)t sf> giai phap tieu bi€u Va kha thi hu&ng d€n cac nha ho~ch dinh chinh sach trong vi~c ban hanh, chinh sua va thµc thi nhfrng quy dinh v€ quan tri cong ty Nghien c(ru cling dong gop nhdt dinh cho cac cong ty niem y€t lam CO" SCT quy dinh cac quy ch€ quan tri Cong ty khi niem y€t cfi phi€u Va dong gop thong tin tham khao dang tin c~y cho cac nha ddu tu trong vi~c tim ki€m thong tin huu ich tru&c khi ra quy€t dinh ddu tu

1.7 K~t cAu lu~n van

Lu~n van nghien ctru dµ ki€n dugc chia thanh 5 chuong v&i nc)i dung nhu sau:

• Chuong m9t - Gi6i thi~u tBng quan Chuong nay trinh bay tom luge vdn d€

nghien ctru, cau hoi nghien clrl1, m\}c tieu nghien ctru, d6i tuqng va ph~m vi nghien cfru, phuong phap nghien cfru, dong gop nghien clrl1 va k€t cdu lu~n

van

Trang 4

-Lu~n van Th.;ic sy Tai chinh-Ngan hang

• Chuang hai - CO' sO' ly thuy~t va cac gia thuy~t nghien cll'u Chuang nay trinh bay ca s& ly thuy€t v€ quan tri cong ty va cac nghien clrl1 v€ m6i quan

h~ cua d~c di~m cua HDQT v6i hi~u qua ho.;it d(mg cong ty Ti€p d6, dua ra

cac gia thuy€t nghien c(ru lam CO' s& va SU dt,mg cac bi€n vao mo hinh nghien ctru a chuang ba

• Chuang ba - PhuO'Dg phap nghien cll'u Chuang nay d€ xuftt mo hinh.th~ hi~n m6i quan h~ giua cac bi€n, dinh nghia cac bi€n, each xac dinh va do lu<mg tirng bi€n D6ng thai, phuang phap lfty s6 li~u dua vao nghien Clru va phuang phap phan tich s6 li~u bAng phfrn m€m phan tich th6ng ke Eview 8 ciing duqc trinh bay chi ti€t

• Chuang b6n - K~t qua nghien CtfU Chuang nay trinh bay cac k€t qua phan tich sau khi su dt,mg phfrn m€m phan tich ngu6n du li~u da thu th~p va xu ly phu hqp v6i mo hinh d€ xuftt Di€n giai cac k€t qua tir phfrn m€m thanh cac k€t qua mang y nghia kinh t€

• Chuong nam - K~t luin & Ki~n nghj Dµa vao k€t qua da tim ra a chuang b6n, chuang nay dua ra cac k€t lu~n va khuy€n nghi cho cac d6i tuqng c6 lien quan nhu cac nha ho.;ich dinh chinh sach, cac cong ty niem y€t, cac nha dfru tu chung khoan Ngoai ra, chuang nay con neu ten cac m~t h.;in ch€ cua nghien clrl1 va khuy€n nghi hu6ng nghien cuu trong tuang lai

Trang 5

-Lu~n van Thl;lc sy Tai chinh - Ngan hang

CHUONG2

Trong chuong nay, ca s6 ly thuy€t v~ cac vein d~ lien quan den cac khai ni~m quan tr9ng nhu quan trj cong ty, hi~u qua hol;lt d(mg cong ty, HDQT va vai tro quan tr9ng cua HDQT se duqc trinh bay Ke den, d~ tai se ti€n hanh luqc khao cac ly thuy€t lien quan v€ quan trj cong ty, cac nghien cfru tru6c v€ d~c di€m HDQT d€ lam ca sa hinh thanh cac bien trong mo hinh nghien cfru se th\l'c hi~n a chuong tiep theo

B6 C\lC cua chuong nay g6m 3 phdn:

Cac khai ni~m quan tr9ng

Ly thuyet v~ quan tri cong ty c6 phdn

Cac nghien cfru tru6c v€ m6i lien h~ cua d~c di€m HDQT d€n hi~u qua ho?t d<)ng doanh nghi~p

2.1 Cac khai ni~m q uan tr9ng

Cac thu~t ngfr dung trong linh V\J'C kinh te, quan trj rclt phong phu Th~m chi nhfrng khai ni~m hoan toan gi6ng nhau nhung duqc giai thich cho tung tinh hu6ng khac nhau thi y nghia cua chung ding se khac nhau theo quan di€m ca nhan cua tirng d6i tuqng lien quan Vi each tiep c~ tung tru<'Yng hqp khac nhau, cac khai ni~m cua tirng thu~t ngfr nay cling da tirng gay nhi€u tranh cai gifra cac nha nghien cuu Chinh vi di€u nay ma d€ tai cdn th6ng nhclt each hi€u cua tirng thu~t ngfr d€ each tiep c~n n<)i dung nghien cuu duqc d€ dang va c~n ke hon Cac thu~t ngfr nay bao g6m: quan trj cong ty, hi~u qua cong ty, vai tro HDQT, HDQT va cac d~c di€m cuaHDQT

2.1.1 Quan trj cong ty

Tru6c tien, chung ta cdn nhin nh~n khai ni~m quan trj cong ty la khai ni~m kha m6i trong linh V\J'C kinh t€ a Vi~t Nam Th~m chi, nhi€u nha lanh dl;lo c6 kinh nghi~m quan ly cong ty Iau nam trong nhi€u doanh nghi~p Vi~t Nam con chua th~t S\f hi€u ro het ban chit cua khai ni~m quan tri cong ty, hQ thu<'Yng nhdm l~n v6i khai ni~m quan ly cong ty

Tren th\)'c te hai khai ni~m quan trj cong ty va quan ly cong ty neu hi€u dung thi chung hoan toan khac nhau Quan trj Cong ty thi t~p trung vao cac CO' cclu va cac

~

Trang 6

-Lu~n van Th~c sy Tai chinh-Ngan hang quy trinh cua cong ty nh~m dam bao S\f cong b~ng, tinh minh b~ch, tinh trach nhi~m

va tinh giai trinh Trong khi d6, quan ly cong ty thi t~p trung vao cac cong C\l cfin thi€t de di€u hanh ho~t d(mg doanh nghi~p Khai ni~m quan tri cong ty dugc hieu a

m<)t vi tri cao hon quan ly cong ty, ngoai g6c d9 chung v8 di8u hanh cong ty con dam bao ph\lC V\l lgi ich c6 dong Va lgi ich cho cac hen lien quan Va CO m<)t mang Chung gifr hai linh V\fC nay la mang chi€n luge, m<)t van d8 quan tn;mg luon dugc xem xet a ca hai cap d9 quan tri cong ty l~n quan ly cong ty (Cfim nang quan tri

cong ty IFC, 2010)

Theo OECD (1999; 2004) dinh nghia thi "Quan tri cong ty la m<)t h~ th6ng

dugc xay dvng de di8u khien va kiem soat ho~t d<)ng doanh nghi~p cau true quan tri cong ty chi ra each thuc phan ph6i quy8n va trach nhi~m cua thanh phfin khac · nhau c6 lien quan t6i cong ty c6 phfin nhu HDQT, ban giam d6c, c6 dong va nhfrng chu the khac CO lien quan Quan tri cong ty cfing giai thich ro cac qui t~C va thu t\}C

de ra cac quy€t dinh lien quan d€n vi~c v~n hanh cong ty B~ng each nay, quan tri cong ty cting dua ra cau true Va thong qua d6 thi€t l~p CaC m\}C tieu cong ty va ca phuong ti~n de d~t dUQ'C m\}C tieu hay giam sat hi~U qua Cong vi~c"

Theo Dhaouadi (2012) cho rfug quan tri cong ty la m<)t t~p hgp cac quy trinh

va chinh sach c6 tac d<)ng d€n each thuc kiem soat m<)t cong ty Di8u nay dugc kiem soat m<)t each c6 trach nhi~m va minh b~ch v6i m\lc dich thuc dfiy sµ phat trien lau dai cua cong ty Va Maw va ctg (1997) cho r~ng khai ni~m quan tri cong

ty la m<)t h~ th6ng ch~t che dugc xay dvng de di8u khien va kiem soat hi~u qua ho~t

d<)ng cong ty nh~m dam bao m9i thu t6t nhat cho c6 dong, nhan vien, khach hang, chu ng va thuc dfiy thuong hi~u, vi th€ cong ty ngay cang phat trien

Theo quy dinh cua B9 Tai Chinh ban hanh nam 2007 thi quan tri cong ty la h~ th6ng cac quy t~c de dam bao cho cong ty dugc dinh hu6ng di8u hanh va dugc ki€m soat m<)t each c6 hi~u qua vi quy8n lgi cua c6 dong va nhung ngu<'Yi lien quan d€n cong ty Cac nguyen t~c quan tri cong ty phai bao g6m cac vein de quan tr9ng sau: dam bao m<)t CO' cau quan tri hi~u qua, dam bao quy8n lgi va d6i XU cong b~ng

giua cac c6 dong, dam bao vai tro cua nhfrng ngu<'Yi c6 quy8n lgi lien quan d€n cong

ty va minh b~ch trong ho~t d<)ng cua cong ty

Quan tri cong ty c6 nhi8u dinh nghia do each ti€p c~n khac nhau dlng nhu y

nghia cua n6 bao ham nhi8u ho~t d<)ng trong linh V\fC kinh doanh Tuy nhien, do

Trang 7

-·"

Lu~n van Thi;ic sy Tai chinh - Ngan hang nh~n thuc v€ quan tri cong ty con nhi€u hi;in ch€, d6ng thai, khong loi;ii trir y€u t6 c6 tinh hi€u sai ban chat va y nghia cua quan tri cong ty, cac quy ch€ quan tri cong ty dugc cac doanh nghi~p Vi~t Nam xay d\filg hi~n nay thuang mang tinh hinh thuc, chung chung, chua dap ung dugc yeu cdu cdn c6 cua nhfrng nguyen t~c quan tri cong ty theo thong l~ quan tri t6t nhat va chua dap ung dugc nguy~n v<;mg cua c6

dong ciing nhu cac hen lien quan

2.1.2 Hiru qua ho{lt ilrng cong ty

Trong th\l'C t€, di€u ma cac cong ty luon quan tam nhi€u nhat la van d€ hi~u qua hoi;it d(mg kinh doanh Kinh doanh hi~u qua se giup doanh nghi~p t6n ti;ii va phat tri€n b€n vfrng C6 th€ n6i hi~u qua hoi;it d9ng kinh doanh d6ng nghia v6i chi tieu lgi nhu~n va la hi~u s6 gifra k€t qua thu v€ so v6i chi phi b6 ra nh~m di;it dugc · k€t qua d6 Hi~u qua kinh doanh cao hay thap ph\l thu9c hoan toan vao trinh d<) quan ly va di€u hanh cua m6i doanh nghi~p Theo Ngo Dinh Giao (1997), hi~u qua hoi;it d9ng kinh doanh la m9t phi;im tru kinh t€, g~n v6i ca ch€ thi truang c6 quan h~ v6i tat ca cac y€u t6 ddu vao nhu: ngu6n nhan l\Jc, v6n, may m6c, nguyen v~t li~u nen doanh nghi~p chi c6 th€ di;it hi~u qua cao khi vi~c su d\lng c6 hi~u qua cac y€u t6 ddu vao trong qua trinh hoi;it d9ng

Khi d€ c~p d€n van d€ hi~u qua kinh doanh thi cac nha kinh t€ dµa vao tiing g6c d9 xem xet d€ dua ra cac dinh nghia khac nhau D6i v6i bat cu doanh nghi~p nao d€ di;it dugc m\}c tieu kinh doanh cdn phai tru tn;mg d€n di€u ki~n n<)i ti;ii, phat huy nang l\l'C hi~u qua CUa CaC y€u t6 san xuat va ti€t ki~m m9i chi phi yeu cfru Cua vi~c nang cao hi~u qua san xuat kinh doanh la phai SU d\}ng cac y€u t6 ddu vao hgp

ly nh~m di;it dugc k€t qua t6i da v6i chi phi t6i thi€u

Theo Draff (2008) thi khai ni~m hi~u qua hoi;it d<)ng kinh doanh theo ca ch€ thi truang la phan anh v€ m~t chat lugng trong cac hoi;it d9ng kinh doanh, phan anh trinh d<) su d\lng cac ngu6n l\lc cua cong ty sao cho hi~u qua nhat nhu ngu6n lµc v€ lao d9ng, thi€t bi may m6c, nguyen v~t li~u va tai chinh d€ di;it dugc m\}c tieu cu6i cimg CUa cong ty la m\}C tieu t6i da h6a lgi nhu~ kinh doanh, di€u nay lam ro khai ni~m hi~u qua cong ty di;it dugc khi cac ngu6n l\lc trong cong ty luon dugc su d\lng

hi~u qua d€ hoan thanh m\lc tieu cua cong ty d€ ra

Tom li;ii, hi~u qua hoi;it d<)ng cong ty c6 th€ dugc hi€u la m9t phi;im tru kinh t€ phan anh trinh d9 su d\lng cac ngu6n lµc sAn c6 d€ di;it dugc m\}c tieu d€ ra m(}t

Trang 8

-Lu~n van Thl;lc sy Tai chinh - Ngan hang

each hi~u qua nh~t Tren thµc te c6 dt nhi€u tieu chuin khac nhau duqc si'r d\mg d€

do lu0ng hi~u qua hol;lt d<)ng cong ty nhu sau: lqi nhu~n tren t6ng tai san - ROA (Ross va ctg., 2008), lgi nhu~n tren v6n chu s6 hfru - ROE (Ross va ctg., 2008) va Tobins' Q (Morck va ctg., 2008)

2.1.3 H9i i/Jng quiin trj

C6 nhi€u each dinh nghia khac nhau v€ khai ni~m HDQT, theo Bui Kim Yen

va Nguy€n Minh Ki€u (2011) thi HDQT la ca quan quan ly cong ty, c6 toan quy€n nhan danh cong ty d€ quyet dinh m9i vdn d€ lien quan den ml,lc dich, quy€n lgi cua cong ty, trir nhfrng vdn d€ thu<)c thdm quy€n cua dl;li h<)i c6 dong Thanh vien HDQT do dl;li h<)i c6 dong binh bdu, mi€n nhi€m va bai nhi~m HDQT bdu chu tich

?9i d6ng quan tri trong s6 cac thanh vien HDQT S6 lugng thanh vien HDQT do · h<)i d6ng c6 dong bi€u quyet va quyet dinh bdu ch9n Quy mo HDQT ph\l thu<)c vao tinh hinh ho(;lt d<)ng cua nganh, cua cong ty' tinh hinh kinh doanh, tinh hinh tai chinh va m<)t s6 vdn d€ phap ly rang bu<)c theo quy dinh

Theo di€u 108 cua Lu~t doanh nghi~p duqc ban hanh nam 2005, HDQT la c~

quan quan ly cong ty, c6 toan quy€n nhan danh cong ty d€ quyet dinh, thµc hi~n cac quy€n va nghia V\l cua cong ty khong thu<)c thdm quy€n cua Dl;li h<)i d6ng c6 dong

Va theo Jean Murray (2012) ll;li cho rfug HDQT cua m<)t cong ty la nh6m ca nhan c6 nang lµc, c6 ki~n thuc chuyen sau va c6 trach nhi~m di€u hanh cong ty Nhi~m V\l cua HDQT cua cong ty duqc hinh thanh tu nhfrng quy dinh cua cong ty va quy dinh cua phap lu~t

HDQT c6 cac quy€n va nhi~m V\l duqc quy dinh C\l th€ tl;li khoan 2 Di€u 108

luqc, k~ ho(;lch phat tri€n trung h(;ln, k~ ho(;lch kinh doanh h~ng nam cua cong ty HDQT c6 thdm quy€n quy~t d!nh phuO'Ilg an ddu tu va dµ an ddu tu trong thdm quy€n, gi6i hl;ln theo quy dinh cua Lu~t nay ho~c Di€u l~ cong ty Di€u 108 cua Lu~t doanh nghi~p Vi~t Nam ding quy dinh kha ro v€ nhi~m ky va s6 luqng thanh

vien tham gia HDQT, sµ tuD'Ilg tac gifra HDQT va ban di8u hanh, quy dinh quy8n

va nghia V\l cua chu tich HDQT

2.1.4 Vai tro h9i i/Jng quiin trj

Sau khi da hi€u v€ khai ni~m quan trj cong ty va HDQT, de tai se tim hi€u ve

cac vai tro quan tr9ng cua HDQT Theo nhi8u each ti~p c~n khac nhau v€ vai t~o

Trang 9

-'

.•

Lu~n van Thi;tc sy Tai chinh - Ngan hang cua HDQT nhung tlJU trung li;ti thi ba vai tro dugc xem la quan trc;mg nhAt la (i) vai tro hJ tr(!, (ii) vai tro chiin lu(lc va (iii) vai tro kidm soat

Theo quan di€m cua Pfeffer va Salacik (1978) thi vai tro h6 trg cua HDQT rdt quan trc,mg, HDQT h6 trg tu v~ chi€n luge va y ki€n chuyen sau v€ vi~c cong ty nen ch9n va su di.mg ngu6n h,rc nao d€ di;tt hi~u qua t6i uu HDQT cung cdp each ti€p c~ cac ngu6n h,rc, tinh dung d~n va hqp phap cua vdn d€ kinh doanh

Theo Eisenhardt va Zbaracki (1992) nh~n djnh, vai tro quy€t djnh chi€n luge cua HDQT cho phuong hu6ng hoi;tt d()ng kinh doanh tuong lai cua cong ty la c6t loi Cac quy€t djnh chi€n luge tir HDQT se la cdu n6i xuyen su6t tdt ca cac mang trong m9i hoi;tt d(}ng g6p phdn quy€t djnh S\f thanh Cong hay thfrt bi;ti cua Cong ty

Theo Zahra va Pearce (1989) cho rfug vai tro ki€m soat cua HDQT la quan · tr9ng nhdt vi n6 lien quan d€n trach nhi~m cua HDQT trong vi~c chi djnh ban giam d6c, nhfrng nguai thi.rc thi cac chi€n luge cua cong ty Vai tro ki€m soat lien quan

m~t thi€t d€n vi~c tuy€n di.mg ho~c lien quan d€n vi~c giam sat, danh gia li;ti each

thuc va hi~u qua cong vi~c cua quan ly cdp cao, dam bao nhfrng nguai nay se hanh d()ng vi lgi ich cua c6 dong (Babic va ctg, 2011 )

2.2 Ly thuy~t v~ quan trj cong ty

Trong phdn nay, d€ tai se trinh bay sa luge khung ly thuy€t chinh v€ quan tri cong ty Cac ly thuy€t nay dugc xem la n€n tang va c6 m6i lien quan d€n vai tro cua HDQT cung nhu lien quan d€n n()i dung nghien c(ru lu~n van nay lam ca s6 d€ giai thich si.r tac d()ng cua d~c di€m HDQT d€n hi~u qua hoi;tt d()ng cong ty K€t qua cua si.r tac d()ng nay se dugc lam ro trong chuong 4, chuong trinh bay k€t qua nghien c(ru thi.rc nghi~m

Cv th€, t6ng quan ly thuy€t v€ quan tri cong ty t~p trung vao ba nh6m ly thuy€t chinh, bao gbm: (i) ly thuyit nguai aqi di¢n, (ii) ly thuyit vJ quan tr;, (iii) ly thuyit rang bu9c ngudn hrc, (iv) ly thuyit chuyen quyJn quan ly, (v) ly thuyit cac ben lien quan Chi ti€t dugc trinh bay nhu sau:

2.2.1 Ly thuyit ngll'Oi il{li difn

Ly thuy€t nguai di;ti di~n xudt hi~n rdt s6m trong b6i canh nhfrng nam 1970 v6i S\f phat tri€n mi;tnh me Cua n€n kinh t€ th€ gi6i Va S\f da di;tng trong cac loi;ti hinh Cong ty va m(}t S\f thi€u hl,lt cac ly thuy€t n€n tang v€ quy€n SO hfru va quy€n quan

Trang 10

-Lu~n van Th~c sy Tai chinh-Ngan hang

ly MC)t trong nhfrng cong trinh nghien cuu dfru tien v€ ly thuy€t nay xuftt phat tir Jensen va Meckling (1976), Harris va Raviv (1978)

Theo Jensen va Meckling (1976) dinh nghia: "Ly thuy€t nguai d~i di~n t~p

trung vao m6i quan h~ tmmg tv nhu m<)t hqp d6ng rang bu<)c trong d6 nguai chu thue nguai thira hanh Nguai thira hanh d~i di~n nguai chu thvc hi~n m<)t s6 nhi~m

V\1 va duqc phep dua ra m<)t s6 cac quy€t dinh lien quan" MC)t vfrn d€ khac l~i nay

sinh gifra lqi ich cua nguai chu va nguai thira hanh, khong phai luc nao nguai thira hanh cfing duqc toan quy€n quyet dinh ma phai chiu sµ giam sat nhfrt dinh cua nguai chu Do v~y, d€ c6 th€ giam sat m9i ho~t d<)ng cua nguai thira hanh thi nguai chu phai chip nh~n ganh chiu m<)t chi phi g9i la chi phi d~i di~n

Ngay nay, trong ca ch€ quan tri cua cong ty c6 phfrn phai dam bao nguyen t~c la luon co sv tach bi~t ro r~t gifra quy€n quan ly va quy€n s& hfru Neu khong co

sv tach bi~t nay thi nguai quan ly se c6 d<)ng ca tham gia vao nhfrng ho~t d<)ng c6 lqi cho ban than nhung c6 th€ lam t6n h~i den quy€n lqi c6 dong D€ tranh mau thufin lqi ich nay thi nguai s& hfru phai bo chi phi d€ ki€m soat nguai quan ly, chi phi nay g9i la chi phi d~i di~n v6n c6 phfrn

Ly thuy€t nguai d~i di~n d€ c~p den m6i quan h~ hqp d6ng gifra m<)t ben la

s& hfru v6n cua cong ty va m<)t ben khac la nguai quan ly cong ty, nguai nay d~i di~n thvc hi~n cac quyet dinh cua cong ty Theo Eisenhardt (1989), ly thuyet nguai d~i di~n neu ra vdn d€ chinh la lam the nao d€ nguai d~i di~n lam vi~c vi lqi ich cao nhdt cho c6 dong trong khi h9 c6 lqi the v€ thong tin han nguai chu va c6 nhfrng lqi ich khac v&i lqi ich cua nguai s& hfru v6n nay

2.2.2 Ly thuyit vi quan tr;

Ly thuy€t quan tri cho riing con nguai luon luon c6 d<)ng ca ca nhan nhfrt dinh trong cong vi~c, luon c6 nhu cfru ti€p c~ cong vi~c d€ luon hoan thanh cong vi~c m<)t each xudt s~c cong vi~c nhiim t~o duqc ni€m tin, SlJ kieu hanh cua minh tru&c d6ng nghi~p, ban quan ly cfrp cao (Donaldson, 1990) Cung theo thuy€t quan tri nay cho riing hi~u qua ho~t d<)ng cong ty se gia tang khi giam d6c di€u hanh trvc ti€p di€u hanh cong ty vi ban than h9 da c6 sv hi€u bi€t cipi ke v€ cong ty minh, mang lqi nhu~ t6i da cho c6 dong Chinh vi di€u nay, d€ cong ty luon d~t hi~u qua t6i da thi giam d6c di€u hanh nen thu<)c thanh vien HDQT han la thue ben ngoai

Trang 11

-Lu~n van Th~c sy Tai chinh-Ngan hang

Ly thuy8t nguai d~i di~n v6i gia dinh con nguai luon c6 tinh ca nhan va khuynh hu6ng mang l~i lgi ich cho ban than nhi€u han n8u dugc quy€n ra quy8t dinh M(>t g6c nhin khac trai ngugc hoan toan v6i ly thuy8t nguai d~i di~n la ly thuy8t quan tri Ly thuy8t quan tri gia dinh rfug nhfrng nha quan ly la nhfrng ca nhan th~t sv dang tin c~y (Donaldson va Davis, 1991) va nhfrng nguai quan ly nay

se t6i thi€u h6a chi phi d~i di~n v6n dang tbn t~i trong cong ty Do d6, cdu true HDQT nen c6 m(>t ty l~ nhdt dinh cac giam d6c di€u hanh tbn t~i hen trong d€ dam bao v€ m~t anh hu6ng va vi~c ra cac quy8t dinh hi~u qua han

M(>t s6 nghien cfru dva ly thuy8t v€ quan tri cho thdy c6 sv tuang quan gifra nhfrng nguai quan ly va hi~u qua ho~t d(>ng cua cong ty Theo nghien cfru cua TS

yo Hbng Due (2013) va Th.S Phan Bui Gia Thuy (2012) thi nguai quan ly cong ty ·

la nguai tf\fc ti8p thvc thi cac chi8n luge ma HDQT da thong qua va khong ai khac ngoai nha quan ly am hi€u rdt ro ban chdt cong vi~c ma h9 dang lam, di€u nay cang lam tang hi~u qua ho~t d(>ng cong ty

Chinh vi v~y, ly thuy8t quan tri luon dugc xem la m(>t ly thuy8t thu(>c truang phai tich eve va vai tro chi8n luge cua HDQT da dong g6p them v€ m~t tbng th€ cho ly thuy8t quan tri nay (Hung, 1998)

2.2.3 Ly thuyit rang bu9c cac nguJn llfC

Ly thuy8t kinh t8 h9c cho rfug ngubn Ive trong n€n kinh t8 la hfru h~n va con nguai phai ch9n I9c ngubn Ive m(>t each hqp ly nh~m mang l~i lgi ich t6t nhdt Di€u quan tr9ng cua ly thuy8t nay cho r~ng, m(>t t6 chuc mu6n tbn t~i b€n vfrng va phat tri€n thi phai luon c6 gling n6 Ive ki€m soat moi truang kinh doanh bfug each ch9n 19c nhfrng ngubn Ive cfrn thi8t d€ tbn t~i va phat tri€n (Pfeffer va Salancik, 1978) Chinh vi sv khan hi8m v€ ngubn Ive nay ma HDQT m6i th€ hi~n vai tro quan tr9ng cua minh la cfru n6i gifra cong ty v6i cac ngubn Ive hen ngoai va bi8n cac ngubn Ive nay tro thanh vu khi s~c hen d€ lam gia tang gia tri cong ty (Bathula, 2008)

M(>t vdn d€ nfra, ly thuy8t rang bu(>c ngubn Ive da cung cdp n€n tang ly thuy8t v€ vai tro cua HDQT nhu ngubn Ive quan tr9ng cua cong ty (Johnson va ctg, 1996).Ngoai ra, Penrose (2009) cfing nhftn m~nh d8n tfrm quan tr<;>ng cua cac ngubn Ive trong vi~c quan tri va ki€m soat ho~t d(>ng cong ty Nhfrng ngubn Ive nay mang m(>t sue m~h tbng hqp va c6t loi giup doanh nghi~p ho~t d(>ng 6n djnh va tang tru6ng Theo (Daft, 2008) cac ngubn Ive nay bao gbm tai san, v6n kinh doanh, quy

Trang 12

-Lu~n van Th~c sy Tai chinh - Ngan hang trinh ho~t d(mg, lo~i hinh doanh nghi~p, kha nang ti€p nh~n va phan h6i thong tin ding nhu vi~c doanh nghi~p (mg d\lng ki€n thuc va kinh nghi~m thµc ti~n tir d6 bi€n thanh.ngu6n h.rc tri thuc d€ cai ti€n nang sudt ho~t d()ng va hi~u qua kinh t€

Ly thuy€t rang bu()c cac ngu6n lµc ci1ng bAt ngu6n tir nhfing nghien ct'.ru trong kinh t€ hQc va xa h()i hQc, cho rimg m6i lien k€t cua cac thanh vien trong HDQT t~o ra sue m~nh Cac thanh vien HDQT vira dam nhi~m vai tro quan tr! trong cong ty ScJ t~i vira dam nhi~m vj tri quan ly a nhfing cong ty khac Chinh nhfing thanh vien nay se dong vai tro trung gian giup hinh thanh sµ tuong tac gifra doanh nghi~p, d6i tac, d6i thu c~nh tranh va cac ben lien quan khac ( theo Zahra va Pearce, 1989) Theo (Pfeffer, 1978) nh~n djnh HDQT la m()t thanh phfrn c6t loi

~rong cong ty d€ dinh hinh sµ gfu k€t v6i moi tru<'Yng hen ngoai cong ty, ti€p nh~n · cac ngu6n lµc c6 anh huang quan tr9ng cho sµ phat tri€n cua cong ty, nh~n bi€t va nAm bAt sµ bdt lqi trong moi truang kinh doanh d€ giup cong ty duong dau v&i nhfrng kh6 khan

M()t nh~n dinh khac, v6i vai tro rang bu()c cac ngu6n lµc cimg v6i vai tro cua cac thanh vien HDQT se k€t n6i t~o ra sue m~nh cho cong ty trong vi~c ti€p nh~n

va phan hf>i thong tin, cac ky nang va tri thuc, kha nang ti€p c~n cac thanh phfrn quan tr9ng cua moi tru<'Yng kinh doanh nhu nha cung cdp, khach hang, chinh sach, cac ngu6n lµc xa h()i khac (Hillman, 2000)

2.2.4 Ly thuyit chuyen quyin quiin ly

Ly thuy€t chuyen quy€n quan ly n6i v€ vai tro cua HDQT trong cong ty bj ki€m soat d€ tr& thanh cong C\l quan ly theo chu dich cua nha di€u hanh (Pfeffer, 1972) Vai tro cua HDQT d~g nay hoan toan th\l d()ng, m()t h~ th6ng quan ly bu nhin, khong theo chu y cua minh ma bi ph\l thu()c va bi chi ph6i bai m()t nh6m khac c6 anh huang Vi v~y, di€u nay dftn d€n thµc thi quy€t dinh m()t each khong cong b~ng, khong mang l~i lqi ich cho cac ben lien quan khac Do d6, theo Herman, ( 1981) va Kosnik ( 1987) nh~n dinh, HDQT thµc hi~n nhfing quy€t dinh phe duy~t

ma khong can nhAc tru6c nhfing leri d€ xudt va nhfing chu truong da ban b~c cua cac cdp quan ly Chinh vi v~y, HDQT la m()t nh6m ca quan quan tri khong th~t sµ hi~u qua va tinh hi~u qua nay duqc quy trach nhi~m hoan toan cho bQ ph~n HDQT khong di€u hanh vi nhfing ca nhan nay khong th€ hi~n duqc tinh d()c l~p va cong b~ng cua minh a g6c dQ quan ly

Trang 13

- ·,

·'

Lu~n van The;tc sy Tai chinh-Ngan hang Cong trinh nghien ct'ru c6 tilm anh hu6ng nhi€u nhfrt den ly thuyet chuyen quy€n quan ly la nghien ct'ru cua Berle va Means (1932) Cac tac gia cho r~ng, v€ mi[Lt phap ly thi HDQT la thanh phdn de;ti di~n cho c6 dong n~m quy€n sa hfru va ki€m soat m9i hoe;tt d9ng cong ty, nhung tren thµc te vi~c ki€m soat nay chi mang tinh chfit hinh thuc ma m9i quy€n quyet dinh di€u bi chi ph6i va anh hu6ng bai m9t nh6m quan ly cfrp cao khac N6i t6m le;ti, theo ly thuyet chuyen quy€n quan lY thi HDQT chi la m9t ca quan hqp phap trong cong ty theo quy dinh cua phap lu~t nhung tren thµc te da bi cac cfrp quan ly cong ty th6ng tri, ki€m soat va lfrn ap hoan toan

M9t s6 nha nghien ct'ru cho r~ng c6 rfit it nhfrng nghien ct'ru thµc nghi~m v€

ly thuyet chuyen quy€n quan ly, c6 chang chi la nhfrng nghien ct'ru thµc nghi~m tinh hubng dan le v6i quy mo nh6 te;ti m9t s6 cong ty khong c6 tinh de;ti di~n cao a m9t s6 qubc gia nhfrt dinh nhu nghien Clru cua Kosnik ( 1987) va Stiles va Taylor (2001 ) v€ mi[Lt ban chfrt, m9t HDQT hoe;tt d9ng hi~u qua phai ki€m soat dugc toan b9 m9i

hoe;tt d9ng cong ty, giai quyet dugc nhung xung d9t lgi ich giua cac hen lien quah m9t each tri~t d€ Nghien ct'ru cua Mizruchi (1983) cho r~ng, HDQT hoan toan c6 th€ ki€m soat dugc cac cdp quan ly bfug vi~c thµc hi~n quy€n cua HDQT c6 th€ b6 nhi~m, bai nhi~m hay sa thai t6ng giam dbc va cac b9 ph~ c6 chuc nang di€u hanh khac Nghien ct'ru cua Kiel (2003) cho r~ng vai tro d9c l~p cua HDQT ngay cang dugc chu tr9ng va cai thi~n ro r~t thong qua hai vfin d€ quan tr9ng la ki€m soat hoe;tt d9ng va dinh hu6ng chien luge Han nua cimg v6i sµ phat tri€n cua moi truemg kinh doanh, sµ v~n d9ng cua dong v6n cac nha ddu tu va qua trinh h9i nh~p sau

r9ng kinh te the gi6i v€ cac chuAn mµc quan tri cong ty hi~n de;ti thi chuc nang va vai tro cua HDQT ngay cang di dung hu6ng lam giam dang k€ tinh chuyen quy€n quan ly trong cong ty

2.2.5 Ly thuyit cac hen lien quan

Theo quan di€m cua nguai de;ti di~n tren ca sa cua ly thuyet nguai de;ti di~n cho r~ng HDQT phai luon dam bao lgi ich cho c6 dong Tuy nhien, quan di€m d6 ddn dugc thay d6i trong moi truemg kinh doanh va hinh thanh m9t each tiep c~n m6i la nhin nh~n r~ng ngoai vi~c phai dam bao lgi ich c6 dong thi HDQT c\1ng phai hu6ng den lgi ich cua cac hen lien quan khac Tir d6, ly thuyet cac hen lien quan dugc xem la sµ ma r9ng va phat tri€n cua ly thuyet nguai de;ti di~n Nh6m cac heh

l ·,

Trang 14

-Lu~n van Th~c sy Tai chinh-Ngan hang lien quan nay bao g6m cac nh6m lgi ich co m6i lien h~ den nhfrng yeu t6 xa h<)i, moi tru0ng kinh doanh va van h6a kinh doanh

Nghien cfru cua Donaldson va Preston (1995) djnh nghia r~ng, cac ben lien quan la nh6m ca nhan ho?c t6 chuc c6 nhfrng lgi ich hqp phap th€ hi~n trong tilng khia c~nh rieng bi~t hay tinh hinh thuc cua ho~t d<)ng cong ty Tac gia ng\l y r~ng, cac ben lien quan la t~p hqp nhi€u nh6m ca nhan tham gia va nh6m ca nhan nay se theo du6i nhi€u ml,lC tieu khac nhau Do d6, neu cac nha di€u hanh trong cong ty d?t minh vao vi the cac ben lien quan nhu the nao se anh hu6ng den hanh vi quan ly cua h9 nhu the dy M<)t nghien cfru khac cua Jones (1995) thi cho r~ng, neu cong ty quan tam den cac ben lien quan se dfin den lgi the c~nh tranh cho cong ty vi gia tang S\l' tin tu6ng, hqp tac lfin nhau va h~n che dugc tinh chu nghia ca h<)i, tinh tu lgi cua · cac nha quan ly

Tir vi~c khao sat cac khai ni~m quan tr9ng nhu quan tri cong ty, hi~u qua ho~t d<)ng cong ty, HDQT, vai tro cua HDQT va cac ly thuyet ca sc'r lien quan den vai tro cua HDQT, tac gia nh~n thdy chung c6 m6i lien h~ v6i nhau Trong moi tru0ng kinh doanh ngay nay, HDQT khong chi th\fc hi~n m9t vai tro nhdt djnh ma phai th\fc hi~n nhi€u vai tro khac nhau Va trong th\fc te khong c6 m<)t ly thuyet C\l

th€ nao c6 th€ th€ hi~n het vai tro cua HDQT va di€u quan tr9ng 6 day la nh~n biet

dugc, v~n dl,lng dugc 6 m<)t khia c~nh nhdt djnh nao d6 cua tilng ly thuyet quan trj cong ty de it nhi€u c6 th€ lam ti€n d€ ma giai thich duqc cho vai tro cua HDQT

M<)t di€u quan tr9ng khac nua ph\l thu(k hoan toan vao ca che quan tri n<)i be) rieng bi~t, HDQT cua tilng cong ty khac nhau se khac nhau v€ tinh d?c thu Tuy nhien, m6i HDQT phai xac djnh m\lc tieu va dam bao vai tro cdn thiet cua minh de ki€m soat va cai thi~n hi~u qua ho~t d<)ng kinh doanh cua cong ty minh Sau khi lu~n van da luge khao nhfrng ly thuyet quan trj cong ty lien quan d~n vai tro cua HDQT va da giai thich dugc nhfrng m6i lien k~t nay Phdn tiep theo v~n dl,lng nhfrng m6i lien ket nay va t6ng hqp cac nghien cfru tru6c nh~m chtrng to nhung d?c di€m cua HDQT anh hu6ng den hi~u qua ho~t d<)ng cong ty

2.3 Cac nghien cll'u trmrc va cac gia thuy~t nghien cll'u

Sau khi da trinh bay sa luge cac khai ni~m lien quan den HDQT thi phdn nay d€ tai se tien hanh luge khao cac nghien cfru (mg dl,lng tru6c day v€ m6i quan h~ cua d?c di€m HDQT v6i hi~u qua ho~t d<)ng cong ty Cac m6i tuang quan la cling

Trang 15

- '

·'

Lu~n van Th;;tc sy Tai chinh - Ngan hang chi€u, ngugc chi€u hay khong c6 m6i quan h~ con tuy thu('>c rftt nhi€u vao tirng y€u t6 dugc dung lam d;;ti di~n cho d~c di€m HE>QT trong nghien cuu va muc d('> tac d('>ng cfing hoan toan khac nhau d6i v&i cac y€u t6 khac nhau, vi d\l nhu nghien c(ru cua Fama (1980); Fama va Jensen (1983)

Hfiu h€t cac nghien c(ru th\fc nghi~m tru&c day d€u da lam sang to vftn d€ v€

d~c di€m HE>QT c6 m6i quan h~ v&i hi~u qua ho;;tt d('>ng cong ty Cl,l th€, cac nghien c(ru cua Uadiale (2010), Jensen (1993), Lipton va Lorsch (1992) k€t lu~ m6i tuong quan cung chi€u gifra quy mo HE>QT v&i hi~u qua doanh nghi~p Va ngugc l;;ti thi cac nghien Clru th\fC nghi~m cua Loderer va Peyer (2001 ), Mak va Kusnadi (2002)

l;;ti cho thfty m6i quan h~ nghich bi€n gifra quy mo HE>QT va hi~u qua ho;;tt d('>ng doanh nghi~p Nghien c(ru cua Meckling (1976), Berle va Means (1932) k€t lu~n m6i quan h~ tich C\fC cua ty l~ s& hfru v6n HE>QT va hi~u qua ho;;tt d('>ng doanh nghi~p Nghien ctru cua Baumol (1967), Darmadi (2011) k€t lu~ rAng muc thu lao cua HE>QT tuong quan cung chi€u v&i hi~u qua doanh nghi~p Nghien c(ru cua Turner va Crawford (1997), Yang va Chen (2012), Yermack (2006) chtrng minh rAng HE>QT c6 trinh d('> h9c vfin cao g6p phfin lam gia tang hi~u qua ho;;tt d('>ng cong

ty N ghien ctru cua Davis va Schoorman ( 1997), Gill va Mathur (2011) thi cho rAng quy€n kiem nhi~m cua HE>QT anh hu&ng tich C\fC d€n hi~u qua doanh nghi~p M~t khac cac nghien c(ru cua Rechner va Datton (1991), Biekpe (2006) l;;ti kh~ng dinh phai c6 S\f tach b;;tch gifra HE>QT va giam d6c di€u hanh thi hi~u qua doanh nghi~p m&i cao Tilt ca cac nghien c(ru tru&c d€u th€ hi~n ro quan ni~m tuy theo each ti€p

c~n vfin d€ nghien cuu, d~c di€m thai gian va b6i canh kinh t€ khao sat hay d~c thu cong ty, nganh trong giai do;;tn th\fc hi~n nghien cll'u

Tu vi~c luge khao cac nghien c(ru khoa h9c lien quan d€n d~c di€m HE>QT tac d('>ng d€n hi~u qua ho;;tt d('>ng cong ty' d€ tai se ti€n hanh t6ng hgp l;;ti cac d~c

di€m tren theo hinh ben du&i:

Trang - 16

-Lu~n van Th~c sy Tai chinh-Ngan hang

J>~c di~m HJ>QT:

- QuymoHDQT Hi~u qua ho,t d(}ng:

- Ty I~ sa hfru v6n HDQT Lqi nhu~n rong tren VCSH (ROE) Trinh d<) h9c vAn HDQT

- Quy€n kiem nhi~m HDQT

Hinh 1: MBi quan h~ ctia d'c di~m HDQT d~n hi~u qua ho~t d()ng doanh

nghi~p

2.3.1 Quy mo hpi i/Jng quan tr;

Nhfrng cong trinh nghien ctru ve mf>i quan h~ d6ng bi€n gifra quy mo HDQT

va hi~u qua ho~t d(mg cong ty kha nhieu Cac tac gia l~p lu~n r~ng, HDQT quy mo 16n se c6 nhfrng thu~ lgi nhftt djnh trong vi~c nang cao cac chuc nang di€u hanh trong ban quan tri nhu vi~c h6 trg tu vein, tang cuang kha nang giam sat, xay dlJilg h~ th6ng thong tin quan ly r(mg rai va hi~u qua hon Theo quan di€m cua Datton va ctg ( 1999), Biepke (2006) thi cong ty c6 HDQT quy mo 16n se c6 lgi th€ ve vi~c n~m b~t va hinh thanh h~ th6ng thong tin t6t hon cac cong ty c6 quy mo HDQT nho Dfmg quan di€m ve S\f tac d(mg tich C\fC cua quy mo HDQT va hi~u qua cong

ty la cac nghien ctru cua Anderson, Reeb (2004 ), h9 cho r~ng cong ty c6 quy mo HDQT 16n se c6 cciu true tai chinh dugc dieu hanh t6t hon vi giam thi€u dugc m()t s6 chi phi lien quan

Ngoai nhfrng nghien ctru thvc nghi~m cho thciy m6i quan h~ d6ng bi€n gifra

quy mo HDQT va hi~u qua ho~t d()ng cong ty thi vfrn t6n t~i m{>t s6 nghien c(ru cho thciy m6i quan h~ nghjch bi€n gifra quy mo HDQT va hi~u qua cong ty C\l the, nghien Clru cua Loderer va Peyer (2001) ghi nh~ ve S\f tac d()ng tieu C\fC cua quy

mo HDQT ten chi s6 Tobins'Q khi cac tac gia nghien ctru 1424 doanh nghi~p niem y€t a thi truang chung khoan Luan Don D6ng quan di€m tren thi nghien cuu

y ermack ( 1996) ding cho k€t qua tuong tv ve m6i quan h~ nghjch bi€n gifra quy

Lu~n van Th~c sy Tai chinh-Ngan hang

mo HDQT va chi s6 Tobins' Q v6i mau quan sat la 452 c6ng ty thu<)c nh6m nganh c6ng nghi~p 16n a My giai do~ 1984-1991 Ngoai ra, m<)t s6 nghien c(ru thµc nghi~m cua Beiner va ctg (2004) nghien c(ru 165 c6ng ty niem yet tren th! truang chfrng khoan Th\lY Sy nh~n djnh r~ng kh6ng c6 m6i quan h~ nao gifra quy m6 HDQT v6i chi s6 Tobins' Q

Cac nghien c(ru thµc nghi~m v€ m6i quan h~ gifra quy m6 HDQT v6i hi~u qua ho~t d<)ng c6ng ty d€u th€ hi~n nhi€u quan di€m khac nhau nhu m6i quan h~ tich cµc, m6i quan h~ tieu cµc, kh6ng c6 m6i quan h~ nao Tit ca cac nh~n djnh d6 d€u CO CO' SCT Va ph\l thUQC nhi€u VaO d~c thu n€n kinh te ciing nhu di€u ki~n chu quan cua th! truang, nganh, doanh nghi~p Tuy nhien, theo quan di€m cua m<)t vai p.ghien cuu tru6c nhu Loderer va Peyer (2001 ), Mak va Kusnadi (2002), Shakir (2006) va cung quan di€m d6 tac gia nh~n djnh khi HDQT c6 quy m6 16n se dfin den kh6 khan trong vi~c ho~ch djnh, di€u phdi c6ng vi~c, ra quyet djnh chien luqc

se bi ch6ng cheo, rang bu<)c, bit d6ng quan di€m, nh6m lqi ich di€u nay se lam phat sinh them chi phi quan ly doanh nghi~p Han nfra, quy m6 HDQT l6n se lam tang chi phi d~i di~n cho doanh nghi~p Di€u nay lam gia tang chi phi anh hu&ng den hi~u qua ho~t d<)ng doanh nghi~p Chinh vi the gia thuyet nghien cuu duqc d~t

ra nhu sau:

Giii thuyit H 1: C6 Slf tac d(mg trai chiJu gifra Quy mo HDQT va hi¢u qua hogt d(Jng doanh nghi¢p

2.3.2 Ty If siJ' hifu van cua H(ii ilDng quiin trj

Ty l~ sa hfru v6n cua HDQT la vin d€ gay nhi€u tranh cai trong cac doanh nghi~p Vi~t Nam, thuang nhfrng thanh vien trong HDQT thi ty l~ n~m gifr luqng c6 phieu c6ng ty rfit cao va tit ca quy€n hanh d€u n~ trong tay h9 Nhi€u nghien c(ru thµc nghi~m v€ m6i tuang quan cung chi€u gifra ty l~ sa hfru v6n cua HDQT va

hi~u qua ho~t d<)ng c6ng ty la cac nghien c(ru cua Yermack (1996) nghien c(ru 452 c6ng ty l6n thu<)c llnh V\l'C c6ng nghi~p a My giai do~n 1984-1991, nghien Clru cua Daraghma (2010) cua 28 c6ng ty niem yet tren sa giao djch chfrng khoan Palestin giai do~n 2005-2008

Tuy nhien, m<)t s6 nghien Clru thµc nghi~m giai thich duqc ve ty l~ sa hfru v6n thu<)c cip quan ly cang cao thi hi~u qua cang kem Di€n hinh nghien c(ru cua Shah va ctg (2010) nghien c(ru cac c6ng ty niem yet tren th! truang cac qu6c gi~

I ,

Trang 18

-Lu~n van Thc,tc sy Tai chinh-Ngan hang dang phat tri€n & Nam A thi phat hi~n rAng nhfrng c6ng ty c6 ty l~ s& hfru v6n HDQT cao thi tuang (mg hi~u qua hoc,tt d(mg kem Cung quan di€m nay, cac nghien cuu d6 SQ cua Mc Connel va Servaes ( 1990) tren 1093 doanh nghi~p niem y€t tren S& giao djch chtrng khoan My thi k€t lu~n c6 m6i quan h~ phi tuy€n gifra ty l~ s& hfru v6n cua HDQT va hi~u qua c6ng ty khi ty l~ nay vuQt muc 50%

Cac nghien c(ru cua Jensen va Murphy (1990), Mehran (1995) cho rAng vi~c s& hfru c6 phi€u cua HDQT se lam tang hi~u qua hoc,tt d(>ng cua doanh nghi~p vi

di€u nay tc,to ra S\f khich l~ cho cac thanh vien HDQT ra sue di€u hanh va ki€m soat

ban giam d6c nhAm tranh cac vdn d€ phat sinh anh hu&ng d€n hi~u qua doanh

nghi~p Vi v~y, gia thuy€t duqc d~t ra nhAm kiem djnh l~i m6i quan h~ gifra Ty l~ s& hfru c6 phi€u cua HDQT va hi~u qua hoc,tt d(>ng doanh nghi~p nhu sau:

Gia thuyit H 2: C6 m6i tuong quan cung chiJu giua tj; /¢ so· hU-U c6 phiiu cua HDQT va hi¢u qua hoQt tl(mg doanh nghi¢p

2.3.3 Trinh tip hpc vfln Hpi i/Jng quan trj

Chdt luqng cua tung thanh vien HDQT c6 vai tro rdt quan tr9ng anh hu&ng d€n quy€t djnh chinh sach hoc,tt d(>ng c6ng ty Vai tro quan ly va giam sat cua HDQT cang hi~u qua han khi m6i thanh vien HDQT duqc dao tc,to bai ban v€ trinh d(> cling nhu kinh nghi~m th\l'c ti~n Cac nghien c(ru cua Nicholson va Kiel (2004 ), Ljungquist (2007) c6 cung quan diem v€ m6i quan h~ dilng bi€n gifra trinh d(> hQc vdn cua HDQT va hi~u qua hoc,tt d(>ng c6ng ty H9 cho rAng HDQT c6 trinh d(> hQc vdn cao thi nang lµc va kha nang lam vi~c cua h9 rdt hi~u qua se dong g6p tich eve

cho c6ng ty, mang lc,ti lqi ich t6i da cho c6 dong

Da s6 cac nghien cuu tru6'c di€u nh~n djnh v€ m6i quan h~ dilng bi€n gifra trinh d(> hQc vdn cua HDQT va hi~u qua c6ng ty Tuy nhien trai nguqc v6'i cac quan diem d6 la nghien c(ru thµc nghi~m cua Bathula (2008) v€ 61 c6ng ty niem y€t tren S& giao djch chtrng khoan New Zealand giai doc,tn 2004-2007 va 6ng da tim thdy m6i quan h~ nguqc chi€u gifra thanh vien HDQT c6 bAng Ti€n sI v6'i hi~u qua hoc,tt d(>ng c6ng ty Bathula (2008) giai thich tuy cac thanh vien HDQT c6 hQc vi Ti€n SI c6 ky nang nAm bAt ban chdt vdn d€, c6 phuang phap hi~u qua trong giai quy€t tinh hu6ng tuy nhien vfui kh6ng mang lc,ti k€t qua t6t vi ky nang va phuang phap cua hQ mang d~m tinh hQc thu~t nhi€u khi ap d\mg vao thµc ti~n thi kh6ng phu hqp

Trang-19-Lu~n van Th~c sy Tai chinh - Ngan hang Trinh d() hQc v~n cua HDQT la m()t y€u t6 quan tr9ng c~u thanh nen ch~t lm;mg HDQT Theo cac nghien ct'.ru cua Goyyesman va Morey (2006), Hayes va Lee (2009) cling quan diem nh~n dinh, HDQT c6 trinh d() hQc vfrn cao thi chfrt luqng quan ly va kha nang giam sat cac ho~t d(mg doanh nghi~p hi~u qua hon Tuy nhien, v~n t6n t~i nhi€u nghien ct'.ru dinh luqng mang l~i k€t qua trai ngugc Tu ca

s& nh~n dinh tren, gia thuy€t dugc d~t ra nh~m kiem dinh m6i quan h~ gifra trinh d(> hQc vfrn HDQT va hi~u qua ho~t d(>ng doanh nghi~p:

Giii thuyit H 3: T6n tqi mJi quan h? cimg chiJu gifra trinh d(J h9C win

cua HDQT va hi?u qua hoqt d(Jng doanh nghi?p 2.3.4 Quyln kiem nhifm cua H(ji aJng quiin trj

Quy€n kiem nhi~m cua HDQT t6n t~i khi chu tich HDQT giu vai tro la tfmg ·

giam d6c trong m()t cong ty 0 Vi~t Nam, ph~n 16n cong ty c6 quy mo HDQT nho thu(mg t6n t~i quy€n kiem nhi~m, di€u nay nh~m lam giam chi phi cho cong ty va trao cho hQ quy€n hanh, kha nang ra quy€t dinh cao hon Nghien ct'.ru cua Bathula (2008) cho r~ng HDQT c6 quy mo nho thi t6n t~i m6i quan h~ cling chi€u giU:a quy€n kiem nhi~m v6i hi~u qua ho~t d(>ng cong ty Cung quan diem thi nghien ct'.ru cua Peni (2012) v€ 350 cong ty cong khai thong tin tai chinh tren S&P 500 giai do~n 2006-2010 va nghien ct'.ru cua Gill va Mathur (2011) v€ 91 cong ty thu()c nh6m nganh san xufrt niem y€t tren S& giao dich ch(mg khoan Toronto (Canada) giai do~n 2008-2010 B~ng nhfrng minh chung thµc t€ tren san ch(mg khoan cac tac gia da giai thich dugc m6i quan h~ tich cµc giua quy€n kiem nhi~m cua HDQT va

hi~u qua ho~t d()ng cong ty

Tuy v~y, quy€n kiem nhi~m cua HDQT la m()t vfrn de mang nhi€u tranh cai cua khong it doanh nghi~p trong va ngoai nu6c Cung c6 nhi€u y ki€n d6ng thu~n v€ m6i quan h~ cling chi€u cua quy€n kiem nhi~m va hi~u qua cong ty Nhung ciing c6 nhi€u quan di8m nhin nh~n quy€n kiem nhi~m se gay can tr& hi~u qua ho~t d(>ng

va lam giam vai tro kiem soat cua HDQT Cac nghien ct'.ru tieu bieu v€ m6i quan h~ nghich chi€u giua quy€n kiem nhi~m cua HDQT va hi~u qua ho~t d(>ng cong ty Brickley va ctg (1997) khuy€n nghi khong nen d8 quy€n kiem nhi~m xay ra trong doanh nghi~p Dum (2004) cho rfug khi quy€n kiem nhi~m xay ra trong cong ty thi quy€n lµc se t~p trung vao tay m(>t ca nhan nhfrt dinh, di€u nay se d~ d~n d€n gian l~n trong bao cao tai chinh Cung quan diem tren thi cac nghien ct'.ru thµc nghi~Ul

Trang -20

-Lu~n van Th~c sy Tai chinh - Ngan hang cua Rouf (2011) di€u tra 93 doanh nghi~p o Bangladesh (2006), tac gia tim thfty khi c6 quy€n kiem nhi~m xay ra dfin d€n c6 sµ tac d(mg ngugc chi€u v6i chi s6 lgi

nhu~ tren v6n chu so hfru (ROE) Hay la nghien ct'.ru thµc nghi~m cua

Kyereboah-Coleman va Biekpe (2006) nghien ct'.ru v€ cac cong ty phi tai chinh, niem y€t t~i san chfulg khoan Ghana 1990-2001 thi tim thfty hi~u qua ho~t d(mg cua cong ty (do lu<mg bfulg chi s6 Tobins'Q) giam khi chu tich HDQT kiem t6ng giam d6c ~i€u hanh

Ben c~nh d6, m(>t s6 nghien ct'.ru cfing chfulg minh rAng gifra quy~n kiem

th€, nghien ct'.ru cua Chen, Lin va Yi (2008) nghien ct'.ru cac cong ty trong h~ th6ng

~ompustat giai do~ 1999 - 2003 nh~n thfty khong c6 y nghia th6ng ke v€ m6i quan h~ cua quy€n kiem nhi~m HDQT va hi~u qua ho~t d(>ng cong ty

C6 rftt nhi€u nhfrng nghien ct'.ru khac nhau v€ m6i tuong quan gifra quy€n kiem nhi~m cua HDQT va hi~u qua ho~t d(>ng doanh nghi~p Cac nghien ct'.ru cua Bathula (2008), Gill va Mathur (2011) thi cho rAng quy€n kiem nhi~m HDQT co m6i tuong quan cimg chi€u v6i hi~u qua ho~t d(>ng cong ty Trai l~i, cac nghien ct'.ru cua Kyereboah - Coleman va Biekpe (2006), Rouf (2011) l~i k€t lu~n m6i quan h~ ngugc chi€u gifra quy€n kiem nhi~m va hi~u qua ho~t d(>ng doanh nghi~p Tuy nhien, o Vi~t Nam thi B9 Tai Chinh (2007) quy dinh nhu sau: "Chu tich HDQT khong dugc kiem nhi~m chuc Giam d6c hay T6ng giam d6c di€u hanh trir khi vi~c kiem nhi~m nay dugc phe chufui t~i D~i h(>i dbng c6 dong thu<mg nien" Vi v~y, quan di€m cua tac gia trong tru<mg hgp t~i Vi~t Nam nen tach bi~t vai tro cua HDQT va Ban di€u hanh se lam tang hi~u qua ho~t d(>ng doanh nghi~p Tren ca so d6 thi gia thuy€t nghien cuu dugc d~t ra nhu sau:

Gia thuyit H4: C6 Sl:f tac tl<)ng trai chiJu giua quyJn kiem nhi?m va

hi?u qua hogt tl<)ng doanh nghi¢p

gifra d~c di€m cua HDQT d€n hi~u qua ho~t d(>ng cua cong ty, tac gia t6ng k€t l~i m(>t s6 gia thuy€t tieu bi€u sau day:

• Gia thuyit H 1: C6 Sl:f tac tl<)ng trai chiJu giua Quy mo HDQT va hi¢u qua hogt tl<)ng doanh nghi¢p

Trang 21

-Lu~n van Th<;ic sy Tai chinh-Ngan hang

• Giti thuyit H 2: C6 m6i tuang quan cimg chidu giua ry 1¢ sa hiiu c6 phiiu HDQT va hi¢u qua hoqt tl(mg doanh nghi¢p

• Gia· thuyit H 3 : Tim tqi m6i quan h¢ cimg chiJu giua trinh ti<? h9c win HDQT

va hi¢u qua hoqt tl<Jng doanh nghi¢p

• Giti thuyit H 4 : C6 Slf tac tl<Jng trai chiJu giua quyJn kiem nhi¢m HDQT va

hi¢u qua hoqt tl<?ng doanh nghi¢p

Trang 22

-I

r >,

Lu~n van Th~c sy Tai chinh-Ngan hang

CHUONG3

Lu~n van nghien Clru nay se SU d\mg phmmg phap dinh luqng Mo hinh nghien cuu duqc xay d\ffig dva tren n€n tang mo hinh cua cac tac gia Guest (2009)

va O'Connell (2010) Mo hinh duqc xay d\ffig v6i m\lC dich do luemg tac d()ng cua

d~c di~m HDQT d€n hi~u qua ho~t d()ng cong ty va d6ng thai ki~m dinh cac gia

thuy€t nghien ciru ma lu~n van da d€ xufit 6 chuong 2 Phfut nay se trinh bay phuong phap thu th~p du li~u, phuong phap do luemg cac bi€n quan sat de dua vao

mo hinh va quy trinh thvc hi~n phan tich

B6 C\lC trinh bay g6m 3 phdn, nhu sau:

• Mdu va du li~u nghien ciru

• Cac bi€n do luemg trong mo hinh nghien ciru

• T6m t~t cac bi€n trong mo hinh nghien ciru

• Phuong phap xu ly s6 li~u nghien ciru

3.1 M§u va dfr li~u nghien CtfU

3.1.1 Mau nghien cfru

M()t cong trinh nghien c(ru thuemg dva vao m()t mdu nghien ciru C\l the va nghien cuu nay ding phai tuan theo thong l~ chung M()t trong nhung vfin d€ quan tn;mg d6i v6i vi~c xac dinh mdu nghien cuu la u6c tinh s6 luqng d6i tuqng (s6 quan sat) cdn thi€t vi n6 la y€u t6 quy€t dinh sv thanh cong hay thfit b~i cua nghien ciru

N€u s6 quan sat qua nho thi k€t lu~ rut ra tu nghien cuu khong c6 d9 chinh xac cao, th~m chi khong k€t lu~n duqc gi Nguqc l~i s6 luqng d6i tuqng quan sat qua 16n thi ngu6n Ive se bi hao phi khong cdn thi€t

Kich thu6c mdu nghien Clru la vfin d€ quan tn;mg trong lu~n van nay Trong phan tich h6i quy b()i, kich thu6c mdu ph\l thm)c rfit nhi€u vao cac y€u t6 nhu: muc

y nghia, d() m~nh cua phep kiem dinh va s6 luqng bi€n d()c l~p (Tabachnick va Fidell, 2007) C6 nhi€u ky thu~t de chc,m kich thu6c mfru d~i di~n cho t6ng the M()t trong nhfrng ky thu~t xac dinh ca mfru dµa tren kinh nghi~m cua Green ( 1991 ) Tac gia khuy€n nghi cong thuc xac dinh ca mfru nghien c(ru nhu sau:

\ ·, Trang - 23 -

Lu~n van Th~c sy Tai chinh - Ngan hang

n > = 50 + 8m Trong d6, n la kich thu6c mdu tbi thi€u dn thi€t va m la sb luqng bi€n d9c l~p trong mo hinh Gia su vdn ap dt;mg kinh nghi~m chc;m mdu cua Green ( 1991 ), v6i sb bi€n d9c l~p la 4, v~y kich thu6c mdu nghien c(ru tbi thi~u b~ng 82 quan sat Ngoai ra, Tabachnick va Fidell (2007) con cho r~ng kich thu6c mdu nghien c(ru cfin

du 16n d€ k€t qua h6i quy duqc thuy€t ph\lc hon Cac tac gia ciing dS xufit m9t cong thuc khac d€ xac dinh ca mdu dva tren kinh nghi~m nhu sau:

n > = 104 + m Trong d6, n la kich thu6c mdu tbi thi€u cfiu thi€t va m la sb luqng bi€n d9c l~p trong mo hinh Ap dl)ng theo Tabachnick va Fidell (2007), v6i sb bi€n d9c l~p la

1· V~y kich thu6c mdu nghien ciru tbi thi€u trong nghien ciru nay phai b~ng 108 · quan sat, d€ dam bao kich thu6c mdu tuong dbi 16n va d~i di~n tbt cho t6ng th~ v a kich thu6c mdu trong nghien Clru nay la 1150 quan sat, 16n gfip 10 lfin kich thu6c mdu tbi thi€u

DS tai nghien ciru ch9n mdu la cac cong ty niem y€t tren san chung khoa!l HASTC vi sb luqng cong ty niem y€t nhiSu, tren 390 cong ty v6i da d~ng tfit ca cac nganh nghS khac nhau Tuy nhien, vi nghien ciru su dt,mg du li~u bang can b~ng d€ phan tich k€t qua h6i quy nen mdu nghien cuu chi ch9n cac cong ty c6 du li~u dfiy

du cua cac bi€n qua cac nam Do v~y, tac gia chi ch9n 230 cong ty trong sb 390 cong ty giai do~n nam 2009 - 2013 d€ thvc hi~n nghien ciru Ngoai ra, mdu nghien ciru khong bao g6m cac dinh ch€ tai chinh nhu: ngan hang, cac cong ty tai chinh, bao hi€m va dfiu tu Bai vi, ngoai vi~c phai tuan thu lu~t ch(rng khoan, quy dinh vs quan tri Cong ty, cac Cong ty ho~t d<)ng trong linh V\fC tai chfnh con phai ho~t d<)ng theo lu~t cac tf> chuc tin dl)ng va nhfrng lu~t rang bu<)c c6 lien quan khac M~t khac,

ty sb tai chinh cua cac cong ty ho~t d<)ng trong linh vvc tren rfit 16n, vi v~y k€t qua nghien ciru se bi sai l~ch n€u mdu nghien c(ru bao g6m nhfrng cong ty nay

Tom l~i, du li~u nghien Clru cua tac gia dua vao phan tich la du li~u bang can b~ng va duqc lfiy thu cong tir cac bao cao tai chinh, bao cao thu0ng nien cua khoang

230 cong ty niem y€t tren HASTC trong giai do~n 2009 - 2013 Tl>ng c<)ng mdu la

1150 quan sat va duqc lfiy vao th(ri di€m cubi tung nam

3.1.2 Du lifu nghien cfru

Trang 24