ảnh hưởng của quản trị tài chính đến hieuejq ủa hoạt động của doanh nghiệp niêm yết trên sàn chứng khoán thành phố hồ chí minh

Mdt kha nang thanh toan, khong thS trang trai cac khoan ng la mt trong nhfrng rui ro quan tr9ng nhfit ma cac doanh nghi~p dsu quan tam va dSu co nhfrng hisu biSt nhdt djnh vs n6.. V &i l

'

"

NGUYEN THI HONG HUE

TREN SAN CHUNG KHOAN THANH PHO HO CHi MINH

Nguai hu&ng ddn khoa hQc:

TP HA Chi Minh, Nam 2012

LOI CAM DOAN

Toi cam doan r~ng lu~n van "Anh huang cua quan trt tai chinh ain hi?u qua hoc;it tl<)ng cua doanh nghi?p niem yit tren san chirng khoim thanh phb HJ Chi Minh" la bai nghien c(ru cua chinh toi

Lu~n van duqc thl,Ic hi~n tren ca sa nghien c\ru cac ly thuy~t c6 lien quan Cac s6

li~u va mo hinh tinh toan va k~t qua trong lu~n van la trung thl,IC

Ngo~i trir nhfrng tai li~u tham khao duqc trich d~n trong lu~n van nay, toi cam do·an r~ng toan phdn hay nhfrng phdn nho cua lu~n van nay chua tirng duqc cong b6 ho~c duqc sir d\mg d~ nh~n b~ng cfrp a nhfrng nai khac

Khong c6 san phfim hay nghien c\ru nao cua nguai khac duqc sfr d\mg trong lu~n van nay ma khong duqc trich d~n theo dung quy dinh

Lu~n van nay chua bao gia duqc n(>p d~ nh~n bfrt ky b~ng cfrp nao t~i cac truang d~i hQC ho~C CO' SO dao t~O khac

Thanh ph6 Hf> Chi Minh, ngay 29 thang 10 nam 2012

Tac gia lu~n van

Nguy@n Thi Hfing Hu~

LOI CAM ON

Lai dfiu tien, toi xin bay to long bi€t on sau s~c d€n cac thanh vien trong gia dinh

da t~o m<;>i di€u ki~n t6t nhAt d€ toi co th€ thvc hi~n va hoan tat Iu~n van nay

Toi xin gfri lai tri an sau s~c d€n PGS TS NGUYEN MINH KIEU, nguai da t~n

tinh chi bao va hu6ng dftn cho toi trong su6t qua trinh thvc hi~n d€ tai nay Thfiy da bl> sung va bbi d~p cac ki€n thuc bl> ich d€ d€ tai nay dugc thvc hi~n thanh cong

Toi xin chan thanh cam on Quy Thfiy Co Truang B~i h<;>c Ma TP HCM da nhi~t tinh, giang d~y, cung cAp nhtmg ki~n thuc quy bau trong subt thai gian toi h<;>c t~i

truang va thvc hi~n lu~n van

Va cu6i cung, toi xin gfri d€n nhfrng nguai b~n than thi€t lai cam on chan thanh

da c6 nhfrng h6 trq va dong g6p y ki€n th~t bl> ich d€ lu~n van dugc hoan chinh hon

Du da c6 nhi€u cb g~ng, song lu~n van khong th€ tranh khoi nhfrng thi€u sot Kinh mong nh~n dugc sv chia se, g6p y cua Quy Thfiy Co, b~ be

Tran tr<;>ng cam on

\ '\

NH4N XET CUA GIAO VIEN HUONG DAN

• Ten hQc vien: Nguy€n Thi H6ng Hu~

Nay t6i xin d~ nghj Khoa Dao t~o Sau d~i hQc, trnong D~i hQc Ma TP.HCM s~p x6p thanh vien hQi d6ng va thai gian d~ hQC vien duqc trlnh bay va bao v~ lu?n van trnO-c H9i d6ng

Ngay 2 thang 11 nam 2012

Giao vien huO"ng dfin

PGS-TS Nguy€n Minh Ki~u

TOM TAT LUAN VAN •

D€ tai "Anh huimg cua quan trt tai chinh din hi¢u qua hoq,t d<?ng doanh nghi¢p niem yit tren san chung khoan thanh phb HJ Chi Minh" duqc th\fc hi~n nh~m xac dinh mo hinh anh hu6ng cua quan tri tai chinh d€n hi~u qua ho~t d{mg cua doanh nghi~p tren thi truang Vi~t Nam Ben c~nh d6, day cfing la nghien c(ru v6'i mvc tieu ki€m nghi~m l~i k€t qua cua cac nghien c(ru tru6'c day da th\fc hi~n

Nghien cuu SU dvng du li~u tu cac bao cao tai chinh cua cac cong ty niem y€t tren san chirng khoan thanh ph6 Hb Chi Minh (HOSE) va tinh toan cac chi s6 cdn thi€t V6'i 179 cong ty c6 ddy du s6 li~u trong khoang thai gian tu nam 2008 -2011, d€ tai da xac dinh duqc anh hu6ng cua quan tri tai chinh va danh gia mire d<) anh hu6ng cua cac y€u t6 d€n hi~u qua ho~t d<)ng cua doanh nghi~p Cac chi s6 nay bao gbm: Ty s6 kha nang thanh toan nhanh, ty s6 kha nang thanh toan b~ng ti€n m~t, vong quay khoan phai thu, vong quay hang tbn kho, vong quay phai tra, vong quay v6n luu d<)ng, h~ s6 t6ng nq tren t6ng tai san, h~ s6 nq dai h~n tren t6ng tai san Trong d6, ngoai h~i chi s6 v€ vong quay hang tbn kho va nq dai h~n tren t6ng tai san c6 tac d<)ng nguqc chi€u d~n ROE, thi cac chi s6 con l~i cho thfiy m<)t tac d<)ng cimg chi€u

Tu k€t qua nghien c(ru, d€ tai cho thfiy m<)t cai nhin khac trong vi~c quan ly vong quay hang tbn kho va vong quay khoan phai tra so v6'i cac quan di€m tru6'c day Ben

c~nh d6, d€ tai ciing cho thfiy tdm quan tr9ng cua quan tri tai chinh trong ho~t d<)ng cua doanh nghi~p Tu d6 d€ tai da c6 m<)t s6 d€ xufit lien quan d€n quan tri tai chinh cua doanh nghi~p K€t qua nghien c(ru la m<)t tham khao d€ cac nha quan tri doanh

nghi~p c6 th€ dua ra cac quy€t dinh hqp ly, mang l~i hi~u qua cao cho ho~t d<)ng cua doanh nghi~p

"

r MVC LVC

'

LOI CAM BOAN i

' ? LOI CAM ON ii

r ? r A , 2' NH~N XET CUA GIAO VIEN HUONG DAN iii

TOM TAT LU~N VAN iv

MVCLVC v

DANH sA CH BANG BIE u viii

DANH MVC cAc TU VIET TAT ix

CHUONG 1: Glffi THI¥U TONG QUAN 1

1.1 LY do ch9n d@ tai • 1

1.2 Vin d@ nghi@n cii'u • • 2

1.3 Ci.u hOi nghi@n cii'u 2

1.4 M1}.c tieu nghi@n cii'u 3

1.5 Ph,m vi nghi@n cii'u va gi6i h'n d@ tai • 3

1.6 Phtrang phft.p nghi@n cii'u 3

1.7 NQi dung nghi@n ctfu va k@t ciu ct@ tai 4

1.8 Y nghia th \l'C ti@n cUa d@ t8.i 4

CHUONG 2: QUAN TRJ TAI CHINH VA HI¥U QUA HO~T DQNG 5

2.1 Ca sci' IY th uy@t v@ q uin trj t8.i chinh 5

2.1.1 NhOm ctic tj sa thanh khoiin ••.•••••••••.•••••••••••••••••••••••.••.••••••••.• 6

2.1.2 Nhom tj sD quiin lj tai siin hay tj sD hi?u quii ho(lt dpng 8

2.1.3 Nhom cac chi sa cu cOu nguan van, tj I? n!f vii khii niing tra n!f 12

2.2 CO' sO' ly thuy~t v~ hi~u qua ho\)t d(}ng ciia doanh nghi~p 15

2.3 MBi quan h~ giii'a quan trj tai chinh va hi~u qua ho\)t d(}ng ciia doanh nghi~p • • 18

2.4 Cac nghien cfru trmrc v~ anh hmmg cua quan trj tai chinh d@n hi~u qua

ho,t dQng clla doanh nghi~p 21

2.4.1 Tj s8 khd nling thanh khoiin 21

2.4.2 Ty sb quiin lj tai siin hay hifu quii ho{lt dpng 21

2.4.3 Ty sD quiin lj n(f, cu cliu nguan vOn ••••••••••••••.••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••• 22 , , A TITT CHUONG 3: PHUONG PHAP NGHIEN Cu u 26

3.1 MO hinh ngbien cfru ct@ xuit 26

3.2 MO ti cac bi@n • • 27

, 3.2.1 Bien phfl thu{jc • ••.•.••••••••••••••••• • • ••••••••••• • •.••••••••••• 27

3.2.2 Ctic biln tl{jc IP,p ••••••••••.•••••••••••••.••••••••••••••.•••••.••.•••••••••••••••••••.•••••••••.•.•••••••• 28 3.3 Dii' li~u nghi@n cll'u • 32

3.4 TA chtfc va sip x@p dii' li~u 33

3.5 Phll'O'Dg ph8.p xfr IY dii' li~u • 35·

3.5.J Khiio sat Slf tll'ung quan giua cdc biin dpc l{ip 35

3 5.2 Thang ke mO td dU /if u • • • • 3 6 3.5.3 Hubng tilp c{i,n tljnh lu~g 36

3.5.4 Dtinh giti tl{j ph-U h(lp clia mO hinh •.•.••••••.•• • ••.•••••• 3 7 3.6 Giii thich k@t qua nghi@n cil'u 39

CHUONG 4: PHAN TiCH DU LI~U VA KET QUA NG HIEN CUu 40

4.1 Ph in ti ch tuO'Dg q nan • 40

4.2 ThAng kC mO ta dii' li~u 42

4.3 K@t qua hAi quy 44

4.4 Phin tich k@t qua hAi quy • • 46

' 4.4.1 Dtinh giti tip ph-U h(lp ciia mO hinh hOi quy •••• • ••• ••.•••••• • 47

, 4.4.2 Phlln tich j nghia ctic hf sO tuung quan •••••.••••• • • •• 50

CHUONG 5: KET LU~N VA KIEN NGHJ 57,

5.1 K@t Iu@ n tir k@t qui nghi@n cii'u ••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••• 57

5.2 MQt s6 d@ xuit 60

5.3 H,n ch@ cti.a <1@ titi • • • 62

5.4 cac htr6'ng nghi@n c~u ti@p theo 63

TAI LI~U THAM KHAO 64

, Tai li~u tham khio bing ti@ng Anh • • 64

T8.i li~u tham khio bing ti@ng Vi~t 66

PHV LVC A: KIEM DJNH DA C(>NG TUYEN 68 x

PHV LVC B: KIEM DJNH PHUONG SAi THAY DOI 70 2

DANH sAcH BANG BIEU

trang

Bang 2.1: M9t s6 chi tieu v~ quan tri tai chinh va hi~u qua ho~t d(>ng 20

Bang 3 1: Ky V<;mg v~ dfiu cua cac bi€n s6 trong mo hinh h6i quy 32

Bang 3 2: Mo ta cfiu true du li~u d~g bang can b~ng 34

Bang 3.3: Trinh bay th6ng ke mo ta ca ban cua cac bi~n 36

Bang 4.1: Ma tr~n tuang quan giua cac bi€n s6 40

Bang 4.2: So sanh k€t qua h6i quy lo~i bi€n da c(>ng tuy€n 41

Bang 4.3: ThfJng ke mo ta CCY ban cua cac bi€n 42

Bang 4.4: K€t qua h6i quy tbng hqp cua hai phuang phap FEM va REM 44

Bang 4.5: Ki€m dinh Hausman 46

Bang 4.6: K€t qua h6i quy su dl,lng phuang phap khic ph\lc phuang sai va sai s6 chuAn khong d6ng nhfit cua White 49

Bang 4.7: Ki€m dinh Wald cho h~ s6 h6i quy cua bi€n TT_TMAT 50

Bang 4.8: So sanh giua k€t qua nghien c(ru va ky v<;mg dfiu 56

Bang A.1: K€t qua h6i quy v6i bi€n ph\l thu(>c la TT_ NHANH 68

Bang A.2: Tom tit k€t qua ki€m tra da c(>ng tuy€n b~ng VIF 69

Bang B.1: K€t qua h6i quy du li~u bang v6i bi€n ph\l thu9c la ROE 70

Bang B.2: K€t qua h6i quy v6i bi€n ph\l thu(>c la phfin du Ei 71

: Thu nh~p tren m6i cb phdn

: Mo hinh hfii quy v&i phuong phap tac d(mg c6 dinh : S& giao djch chimg khoan Tp H6 Chi Minh

: S& giao dich chimg khoan Ha N{>i : Mo hinh hfii quy v&i phuong phap tac d{>ng ngfru nhien : Ty suAt sinh lqi tren tbng tai san

: Ty suAt sinh lqi tren v6n chu s& hihl : Ty suAt sinh lqi tren doanh thu : Tbng tai san

: Uy ban Chung khoan Nha nu&c : VfJn chu s& hihl

CHUONG 1: GIOI THI.¢U TONG QUAN 1.1 Ly do chqn d~ tai

NSn kinh tS Vi~t Nam trong vai nam qua dang trai qua m9t giai doc.in kh6 khan, xufit phat tir ca nguyen nhan chu quan trong nuac va nguyen nhan khach quan do nsn kinh

tS thS gi6i suy thoai

Hon nfra, trong qua trinh cong nghi~p h6a, hi~n dl;li h6a dfit nu6c va trong b6i canh cua h9i nh~p kinh ts qu6c ts ngay cang ml,lnh me, cac doanh nghi~p phai d6i di~n

v6i cc.inh tranh trong nu6c va qu6c ts rfit kh6c li~t, doi hoi cac doanh nghi~p phai nang d()ng trong qua trinh san xufit kinh doanh nhim mang le.ti lgi nhu~n cao nhdt cho doanh

nghi~p Tren thvc tS, h9i nh~p la nh~p vao san choi chung, cong khai binh d~ng, thanh

b~i la my vao sue minh M()t doanh nghi~p mu6n t6n tl;li va phat triSn trong moi truang nhu v~y thi doi hoi nang Ive Cl,lnh tranh cua doanh nghi~p phai cao Mu6n thS cac doanh nghi~p phai nghien cl!u thi truang, tim hiSu nhu cAu khach hang, khong ngirng cai tisn chfit Iuqng san phfim va dich V\l nhim dap wg t6t nhu du cua khach hang, Trong su6t qua trinh nay, doanh nghi~p c6 thS g~p rdt nhiSu cac rui ro nhu: rui ro kinh doanh, rui ro ty gia, rui ro tin d\lng, rui ro lai sufit Chinh vi thS nen cac nha quan trj doanh nghi~p rdt cAn phai xay dvng co chS quan ly nhim phong ngira rui ro cho doanh nghi~p D6ng thai hl,ln chS va XU ly t6t nhdt cac t6n thdt va nhfrng h~u qua khong mong mu6n khi rui ro xay ra, nhanh ch6ng ph\lc h6i, 6n djnh va phat triSn san xudt kinh doanh

Rui ro tai chinh la m9t dl;lng rui ro c6 thS dftn dSn doanh nghi~p c6 nguy co bj pha san Mdt kha nang thanh toan, khong thS trang trai cac khoan ng la m()t trong nhfrng rui ro quan tr9ng nhfit ma cac doanh nghi~p dsu quan tam va dSu co nhfrng hisu biSt nhdt djnh vs n6 Chinh ly do nay khiSn cho quan trj tai chinh cang trcr nen quan tr9ng hon

Theo bao cao ve tinh hinh doanh nghi~p cua Phong Thuong me.ii va Cong nghi~p

chi s6 ve hol,lt d()ng san xudt kinh doanh cua doanh nghi~p c6 chieu hu6ng xdu di, d~c bi~t la chi s6 vS lgi nhu~n, doanh s6, hang t6n kho, hi~u sudt su d\lng may m6c va s6 luqng lao d()ng Ty ·~ cac doanh nghi~p tc.im ngirng san xudt va giai thS trong nam

2011 va quy I nam 2012 chiSm 8,4% (trong d6 ngimg san xudt chiSm 4,3% va giai thS

la 4, 1 % ), phan lan cac doanh nghi~p ngirng ho~t d<)ng ho~c giai th€ la do kinh doanh thua lB

Tir tinh hinh th1,rc te neu tren, de tai "Anh hu6ng cua quan ttj tai chinh den hi~u

qua ho~t d<)ng cua doanh nghi~p niem yet tren san chfuig khoan thanh ph6 H6 Chi

Minh" la rftt dn thiet, giup cho chu doanh nghi~p co th€ nh~n thfty duqc tam quan

trQng cua quan tri tai chinh, tir do co th€ dua ra cac chinh sach dieu hanh, quan ly t6t

han doanh nghi~p cua minh

1.2 Vin d~ nghien cuu

Nhu da d6 c~p a phAn ly do ch9n d6 tai, vi~c xac dinh anh hu6ng cua quan tri tai chinh

den hi~u qua ho~t d<)ng cua doanh nghi~p la rftt can thiet cho chu doanh nghi~p Co rftt

nhi6u yeu t6 tac d<)ng den hi~u qua ho~t d<)ng cua doanh nghi~p duqc chi ra bai cac nghien CUu truac day, bao g6m cac yeu t6 thUQC ben ngoai nhu cac chinh sach tai

chinh, l~m phat, lai suftt ngan hang, yeu t6 thi truang va yeu t6 thu<)c ve ban than

cong ty nhu quy mo cong ty, trinh d<) quan ly, chien luqc kinh doanh, cong tac quan tri v6n luu d<)ng, quan tri tai chinh, quyet dinh h,ra chQn ccr du ngu6n v6n Tftt ca ·

nhfrng yeu t6 nay deu co tac d<)ng den hi~u qua ho~t d<)ng cua cong ty theo cac muc d9

khac nhau

Tren nhfrng CO' so vira neu, vftn d6 nghien CUu cua de tai la chi ra cac yeu t6 thu<)c v6 ban than Cong ty ma Cl) th€ la quan tri tai chinh Va muc d<) tac d<)ng cua chung den

hi~u qua ho~t d<)ng cua cac doanh nghi~p niem yet tren san chfuig khoan thanh ph6 H6

Chi Minh tir dfr li~u thu cftp thu th~p duqc

Phan tiep theo de tai se di vao Cl) th€ hcrn qua vi~c de ra cau h6i va ml)C tieu nghien c11u

1.3 Cau hoi nghien cll'u

v ai vftn d6 nghien CUu d~t ra nhu tren thi d6 tai cAn t~p trung vao vi~c tra lCYi hai

cau h6i sau:

Quan tri tai chinh co anh hu6ng nhu the nao den hi~u qua ho~t d<)ng cua doanh nghi~p?

Muc d9 tac d<)ng cua quan ttj tai chinh den hi~u qua ho~t d<)ng cua doanh nghi~p

nhu the nao?

1.4 M\lc tieu nghien cifu

DS tai se di vao tim hi€u anh hu6ng cua quan tri tai chinh d€n hi~u qua ho~t d9ng cua doanh nghi~p va muc d9 tac d9ng cua chung K€t qua tim thfiy se giup cho chu doanh nghi~p c6 th€ quan tri ho~t d{)ng doanh nghi~p t6t hon d€ d~t duqc m\lc tieu dS

ra V &i ly do d6 va d€ tra lCri hai cau hoi nghien c1Iu tren, dS tai cfin d~t duqc cac m\lc tieu sau:

Xac dinh anh hu6ng cua quan tri tai chinh d€n hi~u qua ho~t d{)ng cua cac doanh

nghi~p niem ySt tren san chwg khoan thanh ph6 HB Chi Minh

Danh gia muc d9 tac d9ng cua cac ySu t6 d6 Ien hi~u qua ho~t d9ng cua cac doanh nghi~p niem y€t tren san chwg khoan thanh ph6 HB Chi Minh

DS nghi cac giai phap nh~m nang cao hi~u qua ho~t d9ng cua cac doanh nghi~p

t~i Vi~t Nam

1.5 Ph'm vi nghien cifu va giOi h'n d~ tai

DS tai nghien c1Iu anh hu6ng cua quan tri tai chinh dSn kha nang sinh lqi cua cac doanh nghi~p niem y€t tren san chwg khoan thanh ph6 H6 Chi Minh trong giai do~n

tir nam 2008 dSn nam 2011

Du li~u su d\lng trong lu~n van la du li~u thu cfip thu th~p tir cac cong ty niem ySt tren san HOSE DS tai chi xem xet cac doanh nghi~p c6 dfiy du s6 li~u dn quan

tam, khong xem xet cac doanh nghi~p thUQC nh6m CO cfiu trUc tai chinh d~c thu nhu ngan hang, bao hi€m, cac cong ty chung khoan tren san chwg khoan Vi~t Nam

1.6 PhU'ong phap nghien cifu

Nghien CUu dung phuong phap dinh luqng, xay d\fllg mo hinh hBi quy v&i cac bi€n d{)c l~p la chi s6 duqc dung trong quan tri tai chinh va biSn ph\l thu{)c la ty sufit sinh lqi tren v6n chu s6 hfru - ROE

Phfin mSm h6 trq phan tich la Eviews 7.0, su d\lng ky thu~t hBi quy bang (Panel regression) d€ phan tich anh hu6ng cua quan tri tai chinh dSn hi~u qua ho~t d9ng cua doanh nghi~p

··,l

1.7 N{>i dung nghien clhl va k~t ciu d~ tai

Nhu cac y da duqc trinh bay 6 tren thi k€t cftu lu~n van se bao g6m nam chuong, v6i m)i dung" cac chuong nhu sau:

Chuong 1 gi6i thi~u t6ng quan v€ d€ tai nghien cfui bao g6m ly do ch9n d€ tai; vfin d€ nghien cfui; cau hoi nghien cfui; m\}c tieu cfin nghien cfui; ph~m vi nghien cfui

va gi6i h~n d€ tai; phuong phap nghien cfui; rn)i dung va y nghia thvc tien cua nghien cUti

Chuong 2 thvc hi~n khao sat ly thuy€t c6 lien quan d€n vftn d€ cfin nghien CUu va tim hiSu cac nghien cfui tru6c day vs anh huang cua quan tri tai chinh dSn hi~u qua

Chuong 3 trinh bay phuong phap nghien CUu va dS xuftt mo hinh nghien CUu dva tren cac ly thuy€t da khao sat 6 chuang 2 va thvc t€ thj tru0ng Vi~t Nam

Chuong 4 tiSn hanh phan tich du li~u da thu th~p theo mo hinh neu ra a chuong 3

Va trinh bay k€t qua nghien CUu

Chuong 5 dva vao kSt qua da thu duqc a chuong 4 d€ rut ra kSt lu~n, neu len cac

y kiSn dong g6p va d€ xuftt hu6ng nghien CUu ti€p theo

1.8 Y nghia thvc ti~n cua d~ tai

E>€ tai g6p phfin tham gia vao vi~c xac djnh mo hinh anh huang cua quan trj tai chinh dSn hi~u qua ho~t d()ng cua doanh nghi~p tren thj tru0ng Vi~t Nam Ben c~nh

d6, day ciing la nghien cfui v6i m\}c tieu ki€m nghi~m l~i k€t qua cua cac nghien c1Iu truck day da thvc hi~n

K€t qua nghien CUu giup cac nha quan trj doanh nghi~p xac djnh duqc anh huang cua quan trj tai chinh d€n hi~u qua ho~t d<}ng cua doanh nghi~p va muc d9 anh huang cua chung, tir d6 c6 th€ dua ra cac quy€t djnh hqp ly, mang l~i hi~u qua cao cho ho~t

d<}ng cua doanh nghi~p minh

CHUONG 2: QUAN TRJ TAI CHINH VA HI~U QUA HO,;.T D(>NG

M\lC tieu ctia chuong nay la xem xet quan tri tai chinh va cac tac d()ng ctia quan tri tai chinh dSn hi~u qua ho~t d()ng ctia cac doanh nghi~p Nghien cl:ni se thl,rc hi~n khao hrQ'c ly thuySt va cac nghien cl:ni tru6c day ve quan tri tai chinh va hi~u qua ho~t d()ng Sau d6 la xem xet m6i quan h~ gifra quan tri tai chinh va hi~u qua ho~t d(mg cua doanh

nghi~p

2.1 CO' sO' ly thuy~t v~ quan trj tai chinh

Theo Brigham va Houston (2003 ), quan tri tai chinh la th\lc hi~n cac quySt djnh lien quan den tai san cua cong ty, quyet dinh ngu6n tai trg cho nhfrng tai san do, ki~m soat d~ d~t dUQ"C m\}C tieu de ra Va t6i da hoa gia tfi Cong ty

Fabozzi va Peterson (2003) thi cho r~ng quan tri tai chinh la vi~c ra cac quySt dinh co lien quan den tai chinh cua cong ty Quyet dinh nay bao g6m nhfrng quyet dinh nhu can d6i s6 du tiSn m~t t6i thiSu, ma r()ng tin d\lng, mua l~i cac cong ty khac, vay v6n tir cac ngan hang va phat hanh c6 phiSu, trai phiSu

Con v6i tac gia Nguyen Minh Kieu (2011) thi cho r~ng quan tri tai chinh la quan tam dSn vi~c dAu tu, mua s~m, tai trg va quan ly tai san doanh nghi~p nh~m d~t dugc m\lc tieu de ra Quan tri tai chinh lien quan v6i ba lo~i quySt djnh chinh: quySt djnh dAu tu; quyet dinh ngu6n v6n, kS ca phan ph6i lgi nhu~n kiem dugc; va quyet dinh quan ly tai san

DS danh gia hi~u qua ctia quan tri tai chinh thi hAu hSt cac tac gia nhu Fridson va Alvarez (2002, trang 284), Brigham va Houston (2003, trang 744), Fabozzi va Peterson (2003, trang 722), Reilly va Brown (2004, trang 330), Nguyen Thi Ng9c Trang va ctg (2008), Subramanyam va Wild (2008, trang 445), Bodie va ctg (2009, trang 631), Wahlen va ctg (2011, trang 246) va Warren va ctg (2012, trang 774) da dua

ra cac cong C\l thong qua cac nhom chi tieu nhu Sau:

Nh6m ty s6 thanh khoan

Nh6m ty s6 quan ly tai san hay ty s6 hi~u qua ho~t d()ng

Nh6m ca d.u ngu6n v6n, ty I~ ng va kha nang tra ng

2.1.1 Nhom cac tj s/, thanh khoan

NhiSu doanh nghi~p bi roi vao tinh tqmg pha san vi thi8u v6n, vi v~y cfin phai kiSm tra kha nang cua doanh nghi~p co th€ tra duqc cac khoan nq hay khong la m9t trong nhfrng cos& danh gia S\I 6n dinh, vfrng vang v€ tai chinh cua doanh nghi~p

Thanh khoan rfrt quan tr9ng trong phan tich bao cao tai chinh vi thanh khoan chinh la s6 tiSn ho~c cac khoan tuong duong tiSn ma m()t cong ty dang nim gifr ho~c

cong ty c6 thS gia tang trong m()t thcri gian ngin Thanh khoan cung ccip tinh linh ho?t d€ d?t duqc cac lqi th8 khi cac di€u ki~n thi truemg thay d6i va ung pho duqc v&i nhfrng chi8n luqc cua cac cong ty C(;lnh tranh (Brigham va Houston, 2003)

Fridson va Alvarez (2002), Brigham va Houston (2003), Fabozzi va Peterson (2003), Reilly va Brown (2004), Bodie va ctg (2009), Nguy€n Thi Ng9c Trang va ctg (2008), Subramanyam va Wild (2008), Wahlen va ctg (2011) va Warren va ctg (2012) dSu cho r~ng thanh khoan la kha nang chuySn d6i tai san thanh tiSn m~t dS dap t'rng nghi'a V\l nq ngin h?n cua cong ty Ty l~ thanh khoan bao nhieu la my thu()c vao chu

ky ho?t d()ng cua timg cong ty, timg nganh nghS ho?t d()ng

Theo quy u&c, ngin h?n la khoang thcri gian du&i 1 nam, tuong t'rng v&i chu ky hoi;it d()ng binh thucrng cua m()t cong ty Thanh khoan thuemg duqc do luemg thong qua cac ty s6:

• Ty s6 thanh toan hi~n thcri (Current ratio) hay con g9i la ty s6 thanh khoan ngin hi;in, chi s6 nay duqc do luemg b~ng:

Ty so thanh toan hien thcri = , ·

Cling theo quan diSm cua Brigham va Houston (2003) thi ty s6 nay cang l&n thi mire d() dam bao cac khoan nq ngin hi;tn se duqc tra cang l&n D6ng thcri, ty s6 nay do

lu0ng bien an toan t6i thiSu trong di6u ki~n khong ch~c ch~n va thay d6i bat nga cua dong tiSn, tinh bat nga c6 thS la nhfrng cu()c dinh cong, thua 16 d()t xuftt se lam anh hu6ng d6n dong tiSn

Tuy nhien, n6u ty s6 nay qua cao cfing chua ch~c da t6t vi tren thvc t€ hang t6n kho kem thanh khoan hon vi phai mat thai gian va chi phi tieu th\1 m6i c6 thS chuySn thanh tiSn, c6 th€ doanh nghi~p c6 hrqng hang t6n kho 16n gay u d9ng v6n Do v~y, dS tranh duqc nhuqc di€m nay thi ty s6 kha nang thanh toan nhanh nen duqc SU dl)ng

• Ty sf> thanh toan nhanh (Quick ratio): ty s6 nay do lu0ng thanh khoan t6t hon ty s6 thanh toan hi~n thai khi da lo~i b6 hang t6n kho trong tinh toan, do hang t6n kho khong sin sang a muc cao nhat dS chuySn d6i thanh tiSn m~t Ty s6 nay duqc tinh toan nliu sau:

, Tai san ng~n han - Hang t6n kho

Ty so thanh toan nhanh = · ,

• Ty sf> thanh toan b~ng tiSn m~t (Cash ratio) do luang sv sin c6 tiSn m~t trong

viec chi tra nq ng~n h~n Ty s6 nay duqc xem nhu la S\I ma r()ng cua ty s6 thanh toan nhanh cling la kiSm tra nhanh d() thanh khoan trong ng~n h~n Brigham va Houston (2003) cho r~ng day la hinh thuc kiSm tra nhanh b6 qua tinh chat quay vong cua tai san ng~n h~n va nq ng~n h~n Ty sf> nay duqc tinh b~ng:

, , , TiSn + Cac khoan tuong duong tiSn

Ty so thanh toan bang tien = ,

Nqngan h~n

Brigham va Houston (2003) dua ra each nh?n bi€t tftm quan tr9ng cua tinh thanh khoan thong qua xem xet h?u qua n€u cong ty khong c6 kha nang thanh toan trong

'

ng~n h~n Khi thiSu kha nang thanh khoan se lam cho cong ty khong t~n d\lllg dugc cac khoan chiSt khftu uu dai hay CO' h()i kiSm them lgi nhu~n va kha nang di6u hanh ciing bi h~n chS Vftn d6 cµc ky quan tr<;mg cua kha nang thanh khoan la c6 the d~n dSn

vi~c phai ban di cac dµ an dftu tu ho{lc tai san va cu6i cimg tinh tqmg xdu nhdt Ia vcr

llQ', pha san

Sau khi xem xet m6i quan he gifra tai san ng~n h~n v&i cac khoan ng ng~n h~n,

chung ta di xem xet nh6m chi tieu quan ly v6n luu d<)ng

2.1.2 Nhom tj sa quiin ly tai siin hay tj sa hifU quii ho¥t ilpng

Theo Nguyen Minh Ki6u (2011) thi nh6m ty s6 nay do luemg hieu qua quan ly tai san cua cong ty, chung dugc thi€t ks de tra foi cau hoi: cac tai san dugc bao cao tren bang can d6i kS toan c6 hqp ly khong hay la qua cao ho{lc qua thftp so v&i doanh thu? NSu cong ty d~u tu qua nhi6u vao tai san d~n d€n du thira tai san va vi th€ se lam cho dong ti€n tµ do giam Ngugc l~i, nSu cong ty dftu tu qua it vao tai san khiSn cho khong du tai san ho~t d9ng se lam t6n h~i dSn kha nang sinh lgi cua cong ty

Quan diem cua Wahlen va ctg (2011) xem xet day nhu la each de danh kha nang

SU d\mg tai san de t~o ra lgi nhu~n cua doanh nghiep Qua d6, cac chi tieu nay ciing dugc dung de danh gia nang Ive di6u hanh, quan ly cua ban quan tri Muc lgi nhu~n

cang cao tren cilng mQt lugng tai san c6 dugc thi muc hieu qua cang t6t

De phan tich muc d9 hieu qua ho~t d()ng thi hftu hSt cac tac gia nhu Fridson va Alvarez (2002), Brigham va Houston (2003), Fabozzi va Peterson (2003), Reilly va Brown (2004), Nguyen Thi Ng9c Trang va ctg (2008), Subramanyam va Wild (2008), Bodie va ctg (2009), Nguyen Minh Ki6u (2011), Wahlen va ctg (2011) va Warren va ctg (2012) dung cac chi tieu sau (te danh gia:

• Vong quay khoan phai thu (Accounts Receivable Turnover) cho thfty t6c d9 chuyen d6i khoan phai thu thanh ti6n m~t, duqc xac dinh la:

Doanh thu thuftn Vong quay khoan phai thu= Kh , h'' h b' h A

oan p a1 t u m quan

Warren va ctg (2012) danh gia viec thu cang nhanh cac khoan phai thu se cai thien kha nang tra ng, thanh khoan va giam thieu rui ro mftt kha nang thu h6i v6n cua cong ty

'

·'·

• Vong quay hang tbn kho (Inventory Turnover) do luang t6c d() trung binh ma hang tbn kho tir luc vao den khi ra khoi cong ty va duqc tinh toan nhu sau:

Vong quay hang ton kho = ,

-Gia tri hang ton kho binh quan Warren va ctg (2012) n6i r~g luQ'Ilg tbn kho qua nhi~u se khien thanh khoan va kha nang tra nq xu6ng thftp do mftt luQ'Ilg v6n vao hang tbn kho 16n Hon nfra, luQ'Ilg t6n kho 16n se lam tang chi phi bao hiSm, chi phi tbn kho va cac chi phi lien quan khac Ben c~nh do con co nhfrng nli ro mftt mat khi giam gia hang tbn kho, het h~n su d\lllg ho~c 16i thai cua hang h6a

• Vong quay khoan phai tra (Accounts Payable Turnover) cho thfty t6c d9 ma cong

ty phai thanh toan cac khoan mua chiu

, , , , Doanh s6 mua hang Vong quay khoan phai tra = Kh , h, , b 'nh A

oan p ai tra i quan

Trong do: Doanh s6 mua hang = Gia v6n hang ban + TJn kho cu6i kj; - TJn kho adu kj;

v 6i chi tieu nay, vong quay cang thftp cho thfty cong ty chi em d\mg v6n cua nha cung cftp nhi~u hon, do d6 giup ngubn v6n luu d()ng cua cong ty linh ho~t hon

C6 cimg y nghia v6i vi~c danh gia hi~u qua trong quan ly cac khoan phai thu, hang t6n kho va khoan phai tra thi Brigham va Houston (2003), Reilly va Brown (2004), Subramanyam va Wild (2008), Nguy~n Minh Ki~u (2011) va Wahlen va ctg (2011) tinh toan cac chi tieu sau:

• Ky thu ti~n binh quan (Receivables Collection Period) la thai gian thu hl>i khoan phiii thu trung binh cua doanh nghi~p d6i v6i khoan ban chiu, duqc xac dinh nhu sau:

Ky thu tien binh quan = , kh , h, h

Vong quay oan p a1 t u

• Thai gian luu kho binh quan (Average Inventory Processing Period) la thai gian ban hang t6n kho trung binh cua cong ty, tinh toan nhu sau:

360 Thai gian luu kho binh quan = ,

Vong quay hang ton kho

• Ky tni tien binh quan (Payables Payment Period) la thcri gian tra tien khoan phai tra trung binh cua doanh nghi~p d6i v6i khoan mua chju, dugc tinh b~ng:

Ky tra tien binh quan = V' kh , h, ,

ong quay oan p at tra D6i v6i s6 ngay trong nam dS tinh thcri gian thu tien, luu kho, n8u nhu s6 dong tac gia ch9n 360 ngay dS tinh toan thi Bodie va ctg (2009), Fabozzi va Peterson (2003)

l~i ch9n 365 ngay dS tinh toan

• Chu ky chuySn d6i tien m~t (Cash Conversion Cycle hay Net Operating Cycle): Fabozzi va Peterson (2003), Reilly va Brown (2004) de xuftt them chi tieu nay d€ do luemg s6 ngay ma doanh nghi~p co th€ thu dugc tien m~t tir h!c dau tu vao cac tai san Iijlu hang t6n kho va khoan phai thu va phai tra cac khoan ng nha cung d.p ma doanh

nghi~p dang chi8m d\mg Chi s6 nay cang nh6 cang t6t, cang cho thfty thanh khoan va v6n luu d()ng cua doanh nghi~p it khi bi thieu hl,lt Chi tieu nay do luang b~ng sv k8t hqp cac chi tieu ky thu tien binh quan, thcri gian luu kho, ky tra tien binh quan qua cong thuc:

Chu ky chuySn d6i tien m~t = Ky thu tien binh quan + Thai gian luu kho - Ky tra ti€n binh quan

• Vong quay v6n luu d9ng (Working Capital Turnover) cho thfty muc d9 luu chuySn cua v6n luu d()ng trong nam Nha phan tich dn so sanh chi s6 nay v6i qua kh(r, v6i d6i thu va v6i nganh ma cong ty dang ho:;it d()ng Do v~y, Brigham va Houston (2003), Reilly va Brown (2004) de nghj tinh toan v6n luu d()ng trung binh hang thang d€ giam thi€u sai l~ch khi ma v6n luu d()ng chi dugc thS hi~n a cu6i ky trong bao cao can d6i ke toan

Vong quay von luu dong= ,

- Tai san ngan h:;in binh quan

• Vong quay v6n luan chuySn

Theo quan diSm Subramanyam va Wild (2008) thi chenh l~ch gifra tai san ng5n h:;in va ng ngin h:;in dugc g9i la v6n luan chuySn V 6n luan chuySn la m9t con dao hai hr<Yi - cac cong ty cftn v6n luan chuySn dS ho:;it d()ng hi~u qua, tuy nhien v6n luan

chuySn cfing t6n kem vi n6 mat di chi phi C(J h9i tir d~u tu n~u nhu khong SU d\}ng tiSn lam v6n luan chuySn

Theo d6, tac gia Fabozzi va Peterson (2003), NguySn Thi Ng9c Trang va ctg (2008) va Subramanyam va Wild (2008) va dua ra cong thuc xac dinh nhu sau:

v ong quay von luan chuyen = ' '

v on luan chuyen binh quan

trong a6: V6n luan chuydn = Tai san ng&n hq_n - N9' ng&n hq_n

• Vong quay tai san c6 dinh (Fixed Assets Turnover) do lu(mg m6i quan h~ gifra doanh thu va muc dfiu tu tai san c6 dinh nhu nha may, thi~t bi, nha xu6ng ; qua d6

do lubng hi~u qua SU d\lllg tai san c6 dinh va duqc xac dinh la:

v ong quay tai san co dinh = '

Gia tri tai san co dinh binh quan Vai chi s6 nay, tac gia NguySn Minh KiSu (2011) con dS sufrt each tinh C\l thS hon

, Doanh thu thufin

v ong quay tai san co dinh = '

Gia ttj tai san co dinh rong Vai mau s6 la tai san c6 dinh rong c6 nghia la gia tri tai san c6 dinh sau khi trir k:hdu hao, do d6 phuang phap tinh khfru hao c6 anh hu6ng d~n muc d() chinh xac cua viec tinh toan chi s6 nay

• Vong quay t6ng tai san (Total Assets Turnover) do lu(mg hi~u qua sir d\lng tai

san n6i chung ma khong phan bi~t d6 la tai san luu d()ng hay tai san c6 dinh Theo d6, Fabozzi va Peterson (2003), NguySn Thi Ng9c Trang va ctg (2008), Subramanyam va Wild (2008) va NguySn Minh Ki6u (2011) dua ra cong thuc xac dinh vong quay t6ng tai san nhu sau:

Vong quay tong tai san = ;: , , , ,

Tong ta1 san bmh quan Sau khi xem xet m6i quan h~ gifra tai san ng~n h~n vai cac khoan nq ng~n h~n,

va tinh hinh quan ly tai san, chung ta di xem xet m6i quan h~ vS ca du ngu6n v6n, ty

•.'

I

\".:

1.1.3 Nhom cac chi sa CO' cau ngufm van, tj I? n{J' va khii niing trii n{J'

Ngu6n v6n d€ tai trq cho hoi;it dC)ng cua cong ty c6 th€ tir nq vay ho~c v6n chu s6 hliu D6i v6i cac nha quan tri doanh nghi~p thi vi~c Iva ch9n tftt ca cac khoan nq hay tftt ca v6n chu sa hfru ho~c sv ket hqp cua cac khoan nq va v6n chu sa hfru thi ca du gifra chung nhu the nao la hqp ly, luon la m6i quan tam hang dau

Subramanyam va Wild (2008) cho rAng trong phan tich kha nang thanh khoan, ky phan tich ng~n vira du d€ dv bao chinh xac dong tiSn Cac dv bao dai hi;in cilng nhu phan tich kha nang tra nq m~c du it tin c?y han nhung do luemg toan di~n han Phan tich du trUc v6n la m9t trong nhfrng each d€ phan tich kha nang tra nq Cftu trUc v6n

d~ c?p den ngu6n tai trq cho hoi;it dC)ng cua cong ty, tu ngu6n v6n chu sa hiiu cho den ngu6n tai trq ng~n va dai hi;tn Thong qua cftu trUc v6n, nha phan tich c6 th€ thfty duqc muc de) sir d1,mg nq cua doanh nghi~p va kha nang tra nq cua hQ

• Ca cfru ngu6n v6n

Brigham va Houston (2003), Fabozzi va Peterson (2003), Reilly va Brown (2004), NguySn Thi Ng9c Trang va ctg (2008), Subramanyam va Wild (2008), NguySn Minh KiSu (2011) va Wahlen va ctg (2011) dS nghi nha phan tich SU d\lng cac

ty s6 nq d€ danh gia muc d9 sir d\lng nq tai trq cho toan b9 tai san cua cong ty Day Ia mC)t ty s6 t6ng quat c6 th€ danh gia duqc m6i tuang quan gifra t6ng nq va t6ng tai san, duqc xac dinh nhu sau:

,

Ty so , : nq tren tong tat san A ; , • , = ; Tong , , nq

Tong tat san

Ty s6 nay cho thfty muc de) sir d\lllg don b~y tai chinh va rui ro tai chinh c6 th€

g~p phai cua cong ty tu d6 giup cac nha quan ly doanh nghi~p c6 sv diSu chinh vs chinh sach tai chinh phu hqp Thong thuemg, ty s6 nq qua cao se c6 nhiSu ap Ive trong

vi~c phai tim ngu6n tiSn d€ thanh toan cac khoan nq

D€ thfty ro han CO' cftu ngu6n v6n, ngu6n tai trq cua cong ty thi Fabozzi va Peterson (2003), Reilly va Brown (2004), NguySn Thi Ng9c Trang va ctg (2008), Subramanyam va Wild (2008), NguySn Minh KiSu (2011), Wahlen va ctg (2011) va Warren va ctg (2012) con dS xuftt phan tich cac ty s6 nhu sau:

Ty so ng dai h(;ln tren tong tai san = ; , ,

Tong tai san

Ty so tai san dai han tren von chu so hfru = ,

He s6 nay cho thfty muc 6n dinh cua viec diu tu tai san bftng ngu6n v6n chu s&

h~, vi nhfrng khoan diu tu vao tai san c6 dinh thuemg dn m()t khoang thcri gian dai

d€ tai t(;lo; he Sd cang nho cang an toan, phan anh S\l chu d(}ng djnh do(;lt v€ tai San CUa

chu doanh nghiep

Theo quan diSm cua Subramanyam va Wild (2008), ty s6 nq ngin h(;ln tren tdng

ng cho thfty kha t6t ve nhu du tai trg va tien m~t trong ngin h(;ln cua cong ty Ng ngin h(;ln thuemg ph\l thu()c vao sµ thay dbi Iai suftt Ng ngin h(;ln chu y6u dilng dS dap ung

ngu6n v6n luu d()ng cua cong ty

Them vao d6 Brigham va Houston (2003), Fabozzi va Peterson (2003), Nguy~n

Minh Ki€u (2011) va Wahlen va ctg (2011) d€ nghi xem xet them va coi day ciing la mQt trong nhfrng chi tieu CO' ban trong viec xem xet CO' cftu nQ' cua Cong ty

Ty so na dai han = , · , ·

N guon von dai h(;ln

Ty so nguon von dai h~n tren tai san dai h(;ln = T' , d' h

a1san ai ~n

He s6 nay phan anh viec sir dl,lng v6n hgp ly cua chu doanh nghiep Ngu6n v6n

dai h~n 0 day bao g6m v6n chu so hfru va ng dai h~n, d6 la nhfrng ngu6n v6n c6 thcri

gian sir dl,lng dai (tren 1 nam) v€ nguyen tic trong sir dl,lng v6n, dS dam bao cho sµ an

toan tai chinh, giam thieu nii ro tin d\l11g thi doanh nghiep nen su d1,lng ngu6n v6n dai h1;m de tai trq cho tai san dai h<;in, tai san duqc SU d1,lng c6 tinh chftt thuang xuyen fin dinh (tren 1 nam) Do d6, chi tieu phan anh m6i quan he gifta tai san dai h<;in va ngu6n v6n dai h<;in se giup cho viec danh gia duqc nguy co nii ro tin d1,lng cua doanh nghiep Chi tieu nay nSu nhu nho hon 1 thi c6 nghia la doanh nghiep da lfty ngu6n v6n ng~n

h<;in de dclu tu su d1,lng cho tai san dai h<;in Khi d6, nguy co nii ro tin d\l11g la rfit cao, tiSm An sv bftt fin djnh trong diSu hanh tai chinh cua doanh nghiep

Wahlen va ctg (2011) kh~ng djnh nhftng ty s6 tren day se khong c6 gi ng<;ic nhien nSu n6 c6 cung XU hu6ng Vi v~y, khi phan tich chi ccln ch9n m9t ho~c m9t vai chi tieu

de theo doi Va vi m6i ty s6 c6 gia tri khac nhau nen co cfiu t6i uu se khac nhau cho tirng chi tieu

Subramanyam va Wild (2008) xem viec phan tich cftu true v6n la de do luang nii

ro Ty le nq cang cao thi chi phi c6 djnh g6m lai vay va nq g6c cang 16n dfin d~n kha nang khong tra duqc nq trong nhung giai do<;in kh6 khan la 16n

• Cac ty s6 kha nang hoan tra nq vay (Ability to pay interest)

Su d1,lng nq n6i chung t<;io ra duqc lqi nhu~n cho cong ty, nhung c6 dong chi c6 lgi khi nao lqi nhu~n t<;io ra 16n hon chi phi Iai vay NSu khong, cong ty se khong c6 kha nang tra Iaiva ganh n~ng Hli gay thiet h<;ii cho c6 dong Cac chi tieu duqc d€ xufit

bm Fridson va Alvarez (2002), Fabozzi va Peterson (2003), Reilly va Brown (2004), Nguyan Thi Ng9c Trang va ctg (2008), Subramanyam va Wild (2008), Wahlen va ctg (2011) va Warren va ctg (2012) de xem xet trong kha nang tra nq la:

, : , _ LQ'i nhu~n tru6c thuS va lai vay (EBIT)

Ty so trang trat lat vay = Ch' h'

1_

t p t at vay

Ty s6 nay cho thfty doanh nghiep c6 ho<;it dc)ng kinh doanh t6t hay khong, lqi

nhu~n dem l<;ii c6 du de bu d~p Hli vay phai tra hay khong? Lai vay la khoan chi phi su d\lng v6n vay ma doanh nghiep c6 nghia V\l phai tra dung h<;in cho cac chu nq Ty s6 trang trai Hli vay 16n ch1rng to viec su d\lng v6n vay la c6 hieu qua va kha nang dam bao thanh toan tiSn Iai vay dling h<;in cao Nhu v~y, he s6 nay cho biSt kha nang thanh toan Hli tiSn vay cua doanh nghi~p, d6ng thai phan anh muc d<) nii ro c6 the g~p phai cua cac chu nQ'

Rieng Fridson va Alvarez (2002), Reilly va Brown (2004) con g9i ty s6 nay vai ten g9i khac la ty s6 kha nang trang trai chi phi c6 dinh (fixed-charge coverage) do lai vay ding duqc coi nhu la m()t chi phi c6 dinh cua doanh nghiep Theo Warren va ctg (2012) thi ty s6 cang 16n cang t6t vi doanh thu ngay cang giam thi kha nang tra nq

cang thftp

Fabozzi va Peterson (2003), NguySn Minh Ki€u (2011) cho r~ng ty s6 kha nang tra lai chua th~t S\f phan anh h€t trach nhiem nq cua Cong ty, vi ngoai lai ra cong ty con phai tra nq g6c va cac khoan khac ching h?n nhu ti€n thue tai san Do d6, chling ta khong chi c6 quan tam d€n kha nang tra lai ma con quan tam d€n kha nang thanh toan

nq n6i chung Chi tieu nay duqc tinh toan nhu sau:

Chi phi lai vay + N q goc + Thanh to an tien thue Khi tinh ty s6 nay cfin khoi phl,1c l?i ti€n thue, do ti€n thue da duqc khftu trir nhu

la chi phi ho?t d()ng ra khoi EBITDA (NguySn Minh Ki€u, 2011)

Ngoai ra, Fabozzi va Peterson (2003) con tinh toan them chi tieu v€ ty s6 dong

ti€n so vai nhu cfiu tra nq d€ bi€t dong ti€n cua doanh nghiep t?o ra trong ky c6 du dS thanh toan cac khoan nq phai tra ng~n h?n hay khong

Ty so dong tien so vai nhu cau tra nq = ,

Nhu cau tra nq

Trong <16: Nhu cdu tra n(l = T6ng s6 n(l phai tra trong ng&n hq,n + Lai vay trong kY

2.2 CO' sO' ly thuy~t v~ hi~u qua ho~t d(}ng cua doanh nghi~p

Phfin 2.1 da trinh bay cac ty s6 do luemg kha nang thanh khoan, ty s6 quan ly tai san va

ty s6 quan ly nq K€t qua cua cac chinh sach va quy€t dinh lien quan d€n thanh khoan,

quan ly tai san va quan ly nq cu6i cilng se c6 tac d()ng va duqc phan anh 6 kha nang

sinh lqi cua cong ty Vi th€ phfin nay se trinh bay v€ cac ty s6 do luemg hieu qua ho?t d()ng cua doanh nghiep

Tac gia Subramanyam va Wild (2008) cho r~ng phan tich kha nang sinh lqi rftt

quan tr9ng trong tai chinh, nhftt la d6i vai nha dfiu tu va nguai cftp tin dl)ng D6i vcYi nha dfiu tu, thu nh~p thuemg la y€u t6 tac d()ng m?nh nhftt lam thay d6i gia tri v6n c6 phfin Qua trinh do luemg va dµ bao thu nh~p Ia m<)t trong nhfrng nhi~m V\l then ch6t

cua nha dfiu tu D6i v&i nha cftp tin dl,lng, thu nh~p va dong ti€n ho~t d()ng la ngu6n quan tr9ng va duqc mong dqi dS hoan tra Hii vay va v6n vay

Theo Fridson va Alvarez (2002), Brigham va Houston (2003), Fabozzi va Peterson (2003), Reilly va Brown (2004), Nguy~n Thi Ng9c Trang va ctg (2008), Subramanyam va Wild (2008), Bodie va ctg (2009, trang 636), Gibson (2010) va Warren va ctg (2012) phan tich kha nang sinh lqi t~p trung vao muc de) ki6m lqi nhu~n

cua cong ty dva tren nhung ngu6n Ive ma doanh nghi~p dang c6

Subramanyam va Wild (2008) cho r&ng dS phan tich thanh qua cong ty doi hoi m()t phan tich k6t hqp, danh gia m()t thu&c do trong m6i lien quan v&i m9t thu&c do khac Cac tac gia dung thu&c do m6i quan h~ giua thu nh~p va v6n dfiu tu, hay ty sudt

si~ lqi tren v6n dfiu tu (ROI) dS danh gia hi~u qua ho~t d()ng cua cong ty Thu&c do nay cho phep so sanh S\f thanh cong cua cac cong ty trong vi~c SU dl,lng v6n dfiu tu va cling cho phep danh gia ty sudt sinh lqi cong ty trong tuong quan v&i mi ro dfiu tu van cua chung

Lqi nhu~n tren v6n dau tu (ROI - Return on Investment)

Lai nhuan ROI= ; , Vondau tu

Thu&c do nay cho phep so sanh S\f thanh cong cua cac cong ty trong vi~c SU dl,lng v6n dau tu va ciing cho phep danh gia ty suit sinh lqi cua cong ty trong tuong quan giua v6n dfiu tu va mi ro dfiu tu Vi v~y, kha nang sinh lqi cAn phai duqc phan tich dva tren tai san ma cong ty dang sa hfru, v6n cua c6 dong dftu tu Do v~y, chi s6 sinh lqi tren t6ng tai san (ROA - Return on Asset) va lqi nhu~n tren v6n c6 phfin thu0ng (ROE

- Return on Equity) la su dl,lng ph6 bi6n nhdt trong phan tich lqi nhu~n

N6u danh gia ty sudt sinh lqi cua m()t cong ty tren g6c de) t6ng ngu6n van dfiu tu

hinh thanh nen t6ng tai san, thi ty suit sinh IQ'i tren v6n dftu tu chinh la cy suit sinh lqi tren t6ng tai san (ROA), ty s6 nay do lu0ng kha nang sinh lqi tren m6i d6ng tai san cua cong ty Thu&c do nay khong phan bi~t lqi nhu~n duqc t~o ra tir ngu6n tai trq nao, khi

dy lqi nhu~n duqc tinh la thu nh~p tru&c thu6 va lai vay

Lai nhuan tru&c thu€ va Hii vay ROA= ,

Tong tai san

Ty s6 nay phan anh kha nang sinh lqi tru6c thu€ va Iai cua cong ty, cho nen thuemg duqc SU d\mg dS so sanh kha nang sinh lqi trong truemg hqp cac cong ty c6 thu€ sudt thu€ thu nh?p va muc d() su d\mg nq khac nhau (Nguy~n Minh KiSu, 2011) Gibson (2010) choring cac nha phan tich da phftn chu y d€n tai san cu6i nam dS

tinh toan Nhung diSu do khong phan anh dfty du duqc qua trinh ho~t d()ng va thanh

qua cua doanh nghi~p trong m()t nam Do d6, ROA duqc duqc dS nghi thanh lqi nhu?n tren t6ng tai san binh quan (ROAA - Return on Average Asset) va tinh toan nhu sau:

ROAA = Lqi n~u?n tru6c thu€ va lai vay

Tong tai san binh quan

Trong khi do, v6i quan diSm tinh toan chi ti€t hon, Wahlen va ctg (2011) phan tich lqi nhu?n la phan tich danh gia xem li~u cac nha quan ly c6 th\lc hi~n chi€n luqc cua cong ty c6 hi~u qua hay khong ROA SU d1µ1g t6ng tai san trung binh la C(J sa dS danh gia hi~u qua cua m()t cong ty trong vi~c SU dvng cac ngudn l\lC dS t~o ra thu nh?p, theo d6 ROA duqc tinh bing ty l~ gifra thu nh?p rong c()ng them phftn lqi ich tir

Ia ch~n thu€ tren t6ng tai san binh quan cua doanh nghi~p

LNST + ( 1-thu€ sudt) *Chi phi lai vay + Lqi ich c6 dong thiSu s6

Tong tai san binh quan

Dllng tren g6c d9 c6 dong, ty s6 quan tr9ng nhdt la ty s6 lqi nhu?n rong tren v6n

chu sa htlu (ROE), nha dftu tu mu6n do luemg ty suftt sinh lqi tren ddng v6n minh bo

ra, d6 la v6n c6 phftn Cac c6 dong thuemg chi c6 quySn lqi tren phftn lqi nhu?n con l~i

cua cong ty sau khi da chi tra cac nghia V\l cho tftt ca cac ngudn tai trq Khi fty lqi nhu?n duqc tinh la thu nh?p rong sau khi khftu trir di cac khoan Iai vay, thu€ va c6 rue

c6 phftn uu dai Lqi nhu?n tren v6n c6 phftn (ROE) duqc tinh toan d\la tren s6 v6n c6

phftn cu6i nam, m~c du dS k€t qua tinh toan chinh xac hon thi cilng nen Ia gia tri trung binh v6n chu sa hfru Tuy nhien, do muc bi€n d()ng cua v6n chu sa hilu trong nam khong 16n nen c6 thS chftp nh?n lfty s6 cu6i ky dS tinh toan (Gibson, 2010) Ty s6 nay

do luemg kha nang sinh lqi tren m6i ddng v6n cua c6 dong thuemg

Lai nhuan sau thu€

v6n c6 phftn

ho~c lqi nhu?n tren v6n c6 phftn thuemg (ROCE - Return on Common Equity)

n1UaNG 041 HOC Md TP.~CM trang 17

Vl~N

Lqi nhu~n sau thuS - C6 rue uu dai

2.3 Meli quan h~ gifra quan trj tai chinh va hi~u qua ho~t dqng ctia doanh

ly Tac gia choring su dvng nq nhieu hon se lam gia tang mi ro cho cac c6 dong phai ganh chiu Tuy nhien, bing each su dvng nq nhieu hon thu0ng dful dSn ty 1~ lqi nhu~n

tren van chu sa hfru mong dqi cao hon Do d6, mqt du true ngu6n van tai uu c~n phai c6 S\I can bing gifra mi ro va lqi nhu?n dS tai da h6a gia tri c6 phiSu cua cong ty

Them vao d6, Brigham va Houston (2003, trang 687) con cho ring quan ly van luu d()ng la chia kh6a cho thanh cong cua m()t doanh nghi~p Theo tac gia thi nguai quan ly doanh nghi~p thu0ng dl:cng tru&c hai sv Iva ch9n: m()t la, doanh nghi~p c6 thS

dv trfr m()t luqng 16n hang t6n kho tren tay dS dap l:cng ngay nhu cfru cua khach hang m9i hie; ho?c hai la doanh nghi~p khong tan qua nhi~u van vao hang t6n kho nhung

c6 thS se lam cho khach hang cua hQ cha dqi trong m9t thai gian dS c6 duqc san phdm yeu du vi hang t6n kho khong c6 sin ti;ii kho doanh nghi~p Cung theo tac gia thi quan

ly van luu d()ng la d.n thiSt nSu cong ty muan cl,lnh tranh tat tren thi tru0ng Chinh sach quan ly van luu d<?ng lien quan dSn hai cau h6i ban: (1) Ty 1~ t6ng tai san ng~n

·1

hl;ln trong t6ng tai san, ty l~ m6i lol;li tai san ng~n hl;lll chi€m trong t6ng s6 tai san va (2) tai san ng~n hl;ln duqc tai trQ' bcri ngu6n v6n nao?

Con theo tac gia Nguyen Minh KiSu (2011), d€ danh gia quan tri tai chinh c6

hi~u qua hay khong chling ta dn c6 chufrn mvc nhfrt djnh Chufrn mvc d€ danh gia

hi~u qua quan tri tai chinh 6 day chinh la m\lc tieu ma cong ty dS ra va ducri giac d() quan tri tai chinh thi m\lc tieu d6 la nh~m t6i da hoa gia tri tai san cua chu so hfr1:1 Mu6n v~y mQi quy€t dinh tai chinh dn chu y d€n kha nang tl;lo ra gia tri Cac quy€t dinh nay duqc thvc hi~n (y hi~n tl;li nhung se anh huang d€n tuong lai cua cong ty Cung theo tac gia thi cac ty s6 tai chinh c6 tac d()ng va duqc phan anh 6 hi~u qua ho~t

d()ng cua cong ty d6 la cac ty s6 vs do lubng kha nang thanh khoan, ty s6 quan ly tai san va ty s6 quan ly nq

Theo d6, cac tac gia Fridson va Alvarez (2002), Brigham va Houston (2003), Fabozzi va Peterson (2003), Reilly va Brown (2004), Nguyen Thi NgQc Trang va ctg (2008), Subramanyam va Wild (2008), Nguyen Minh KiSu (2011) va Warren va ctg (2012) dua ra b6n nh6m chi s6 tai chinh d€ danh gia quan tri tai chinh va hi~u qua hol;lt d()ng cua cong ty nhu sau:

Ty suAt sinh lqi tren v6n dfru tu

Ty s6 vs kha nang thanh khoan

Ty s6 quan ly tai san hay ty s6 vs hi~u qua ho~t d()ng

Ty s6 ca cfru v6n, don bfry tai chinh va kha nang tra nq D€n day, bang 2.1 (trang 20) ducri day trinh bay t6ng hgp cac chi tieu dung d€ danh gia anh huang cua quan tri tai chinh d€n hi~u qua hol;lt d()ng cua doanh nghi~p

nhu sau:

•.'

I

Bang 2.1 M<)t s6 chi tieu vJ quan trt tai chinh va hi~u qua hoc;t a<)ng

ROA Lqi nhu~n tru&c thu~ va Hii vay

vim ch1'1 so hfru

Ty so thanh to an hi~n Tai san ngin h~n

Khanang Ty so thanh toan nhanh Tai san ng~n h~n - Hang tfin kho

Ty so thanh toan bang Ti€n + Cac khoan tuong duong ti€n

Vong quay k:hoan phai Doanh s6 mua hang

Doanh thu thudn Vong quay TSCD

Gia tri tai san c6 dinh binh quan

Ty so nq tren tong tai san Tdng s6 nq

Tdng tai san

Ty so nq tren von chti s& Tdng nq

Ty I~ nq dai he.in tren Nq dai he.in

Ty l~ nq dai h~n tren Nq dai h~n

va k:ha nang tra nq Ty I~ nguon von dai h~n N gu6n v6n dai h~n

so v&i tai san dai h~n Tai san dai han

Kha nang trang trai Hii Lqi nhu~ tru&c thu~ va Hii vay

Ty so dong tien so v&i Dong ti€n ho~t d()ng + Lai vay + Thu~

nhu cdu tra nq

Nhu cdu tra na

Ty I~ dong tien vao v&i Dong ti~n vao trong ky dong ti~n ra

Dong ti~n ra trong kv

va da tim ra nhfmg y€u t6 chu y€u sau day:

2.4.1 Ty sa kha nang thanh khoan

V 6i nh6m ty s6 do luemg kha nang thanh khoan, hAu h€t cac nghien ct'ru tru&c day v6i nhfmg mftu nghien ct'ru la cac doanh nghiep & cac qu6c gia khac nhau, thai gian nghien ct'ru khac nhau nhung dSu cho ra cimg k€t qua Hau h€t cac tac gia dSu c6 k€t lu~n r~ng kha nang thanh khoan va hieu qua cua cong ty la c6 m6i quan he cimg chi Su

C\l th€, cac tac gia nhu Alonso va ctg (2005) nghien ct'ru cac doanh nghiep & Tay Ban Nha; Hajela va Akbar (2009) v6i nghien ct'ru 29 cong ty phan mSm cua An I><) giai do~n 2002 - 2008; Nagy (2009) v6i cac cong ty t~i My; Singhania va Seth (2010) nghien ct'ru mftu bao g6m 963 cong ty duqc niem y€t tren thi, tnremg cht'rng khoan Bombay (BSE) cho giai do~n 2004-2008 va Afeef (2011) nghien ct'ru cac doanh nghiep niem y€t tren thi truemg cht'rng khoan Karachi t~i Pakistan trong giai do~ 2003

- 2008 dSu cho th~y r~ng khi doanh nghiep c6 kha nang thanh khoan t6t, C\l th€ la ty s6 thanh toan ngfin h~n va ty s6 thanh toan nhanh cao thi hieu qua doanh nghiep cao

Ly giai cho diSu nay, cac tac gia cho r~ng cac doanh nghiep khi c6 sin ngu6n lµc thi se

t~n dl,lllg dUQ'C cac khoan chi€t khfru UU dai hay CO' h<)i ki€m them lqi nhu~n Va kha nang diSu hanh cling t6t hon

2.4.2 Ty sa quan If tai san hay hifU qua ho'!-1 d~ng

v &i nh6m ty s6 nay thi hau nhu cac tac gia cling cimg k€t lu~n gifJng nhau, tuy nhien cling c6 m<)t vai y ki€n trai chiSu do dijc di€m khac nhau cua cac mftu khi nghien ct'ru

Padachi (2006) khi nghien ct'ru xu hu6ng trong quan ly v6n luu d<)ng va tac d<)ng cua n6 d€n lqi nhu~n cua cac SMEs Nghien ct'ru thµc nghiem duqc dµa tren m<)t mftu

58 cong ty san xufrt nho tir cac nganh cong nghiep: thµc phftm va d6 u6ng, quAn ao da,

cac san phdm gidy, san phdm kim lo(;li due s~n va gfl d6 m)i thdt trong khoang thcri gian

6 nam tir 1998 - 2003, b&ng cac phuong phap th6ng ke mieu ta, ki6m d!nh, nghien cfru h6i quy, tac gia da cho thdy dAu tu cao trong hang t6n kho va cac khoan phai thu lam

cho lqi nhu~n thdp hon Nghien cfru nay ciing c6 cimg ket qua voi cac tac gia khac khi nghien cfru thvc nghi~m m6i lien h~ gifra vi~c quan ly v6n luu d<)ng va lqi nhu~n,

chinh sach tac d<)ng tich eve den v6n luu d<)ng se nang cao lqi nhu~n (Wang (2002) cho cac cong ty Nh~t Ban va Dai Loan; Deloof (2003) cho cac cong ty Bi; Peel va Wilson (1996), Teruel va Solano (2007) cho cac cong ty & Tay Ban Nha; Hajela va Akbar (2009) cho cac cong ty & An D9; Gill va ctg (2010) cho cac cong ty t?i My) Cµ th6 cac tac gia da chi ra r~ng vong quay khoan phai thu, vong quay hang t6n kho cang nhanh thi hi~u qua doanh nghi~p cang Ion

Them vao d6, Teruel va Solano (2007), Gill va ctg (2010) l~p lu~n r~ng chu ky chuy6n d6i tiSn m~t la mQt yeu t6 quan trQng trong quan ly v6n luu d9ng, quyet d!nh bao nhieu d6 dAu tu vao cac tai khoan phai thu cua khach hang, hang t6n kho va lam

the nao d6 c6 nhi€u tin dvng duqc chdp nh~n tir cac nha cung cdp, nhfrng diSu d6 duqc phan anh trong chu ky chuy6n d6i tiSn m~t cua cong ty, Ia s6 ngay trung binh gifra ngay khi cong ty phai b~t dAu tra tiSn nha cung cdp cua n6 va ngay khi n6 b~t dAu thu

cua s6 ngay chu chuy6n tiSn m~t den hi~u qua ho?t d<)ng cua doanh nghi~p Theo tac gia thi vi~c giam hang t6n kho va s6 ngay t6n kho cua doanh nghi~p da cai thi~n lqi

chuy€n tiSn m~t khong c6 lien ket tr9ng yeu so voi bien lqi nhu~n

D6i voi vi~c quan ly cac khoan phai tra thi hfiu hSt cac nghien cfru truoc cho r&ng vong quay khoan phai tra cang nhi€u thi tac d9ng tieu eve dsn lqi nhu~n doanh nghi~p

vi khoan phai tra Ia khoan ma doanh nghiep nen chiSm dvng cang Iau cang t6t Trong khi d6, Hajela va Akbar (2009) cho r~ng cac doanh nghiep c6 tinh hinh kinh doanh xdu thucrng c6 XU hu6ng ch~m thanh toan cac h6a don dSn h(;ln tra

2.4.3 Ty s/, quan ly n{I, CO' ctiu nguan v/,n

• Ty sudt nq (T6ng Nq!T6ng Tai san)

Tac gia Samuel va ctg (2002) su dvng dfr lieu cua hon 1000 cong ty niem yet t?i Trung Qu6c de nghien cfru cac d~c di6m vS ca cdu ngu6n v6n cua cac cong ty Ket qua

cho thfry ring su d\mg nq vay nhu la la ch~n thus cho doanh nghi~p, t6ng nq tren t6ng tai san va hi~u qua ho~t d9ng cua doanh nghi~p co quan h~ d6ng biSn Cung vcri kSt qua nay la nghien CUu cua Rub (2012) vcri cac cong ty a Palestine cho kSt qua t6ng nq

tren t6ng tai san co tac d9ng cung chi6u d6n hi~u qua ho~t d9ng cua doanh nghi~p

(ROA, ROE, EPS)

0 Vi~t Nam, Nguyen Thanh Cubng (2008) ciing cho kSt qua tuong t1,r khi ph~

tich cfru true tai ch.inh cua cac doanh nghi~p thuy san Khanh Hoa Tac gia Doan Ng9c Phi Anh (2010), tren ca sa s6 li~u tir bao cao tai chinh trong 3 nam (2007-2009) cua

428 doanh nghi~p niem ySt tren thi trubng chung khoan Vi~t Nam thong qua each tiSp

c~n phan tich dubng dfrn, cfing cho thfry ty sufrt nq c6 quan h~ ty l~ thu~n vcri hi~u qua tai chinh ( duqc do lubng thong qua chi tieu ty sufrt sinh lqi tren v6n chu sa hfru -ROE), nghien CUu nay c6 the rut ra kSt lu~n, cac doanh nghi~p niem ySt tren thi trubng chUng khoan Vi~t Nam da sir d\mg t6t cong C\l don bfry tai chinh de nang cao hi~u qua tai chinh

Nguqc vcri cac tac gia ke tren thi Klapper va ctg (2002) vcri du li~u cua doanh

nghi~p niem ySt tren san chUng khoan t~i cac nucrc Dong va Trung Au; Padachi (2006) cho cac cong ty a Tay Ban Nha; Reimoo (2008) v6i cac cong ty a Vuong qu6c Anh va tac gia Olufunso va ctg (2009) nghien cUti cac doanh nghi~p t~i qu6c gia Nam Phi da tim thfry ring cac cong ty c6 xu hucrng uu tien su dl,lng cac quy n()i b() tru6c khi sir dl,lllg nq dai h~n, ty s6 nq tren t6ng tai san c6 quan h~ trai chi6u dSn lqi nhu~n, di6u nay c6 thS la ly giai ring vi~c tiSp c~n ngu6n v6n ben ngoai a cac qu6c gia nay rfrt kh6 khan

• Ty s6 Nq dai h~n/T6ng nq

Klapper va ctg (2002) tim thfry ring ty s6 nq dai h~n tren t6ng nq c6 quan h~ tieu

Cl,IC dSn lqi nhu~n Cung c6 cilng vcri kSt qua nay la nghien CUu cua Reimoo (2008) a

Anh qu6c; Kharuddin, Ashari va ctg (2010) vcri cac doanh nghi~p a Malaysia; Singhania va Seth (2010) v6i cac doanh nghi~p a An D() va Rub (2012) v6i cac cong

ty a Palestine

• Ty s6 Nq ng~n h~n/T6ng tai san

Rub (2012) nghien cuu v€ cac ySu t6 anh huang dSn hi~u qua ho~t d9ng cua doanh nghi~p Bai nghien CUu SU dl,lng dfr li~u cua 28 cong ty a Palestine tir giai do~n

•.'

I

•:

2006-2010 va duqc thi€t k€ theo dl;Ulg bang (panel data), cho thAy Nq ng~n h~n/T6ng

tai san tac d9ng nguqc chi€u d€n hi~u qua ho<;lt d9ng cua doanh nghi~p (ROA, ROE, EPS, Tobin Q)

• T6ng NqN6n chu so hfru Nagy (2009) nghien ctiu nhfrng yeu t6 anh huang den ROA cua cong ty t<;li My cho thAy ty l~ nq tren v6n c6 phftn cua cong ty co tuong quan tieu cvc v6i ROA Silva

va Santos (2011) v6i du li~u 134 doanh nghi~p nho va vira a B6 Dao Nha ciing cho ket qua tuong tl,l, cac doanh nghi~p c6 lqi nhu~n cao vay it hon cac doanh nghi~p co lqi

nhu~n thAp hon

Trong khi d6 Saeedi va Mahmoodi (2011) khao sat m6i quan h~ giua CO' cAu v6n

vit.hi~u qua ho~t d9ng cac cong ty Iran tir vi~c thu th~p s6 li~u cua 320 cong ty niem yet t<;li Sa Giao Djch ch(cng khoan Tehran (TSE) trong giai do~n 2002-2009 B&ng cac phuong phap th6ng ke mieu ta, ki8m dinh F va Hausman, nghien ctiu h6i quy thi Saeedi va Mahmoodi cho thAy: ca cAu v6n tac d9ng ciing chi€u v6i hi~u qua cong ty duqc do b&ng BPS, tac d9ng nguqc chi€u v6i ROA, khong co m6i quan h~ th6ng ke giua ca cAu v6n va ROE va quan h~ cimg chi€u giua Tobin's Q

• Tyl~ tai san c6 djnh/T6ng tai san Hajela va Akbar (2009) nghien CUu ve tac d9ng cua cac yeu t6 den hi~u qua ho<;lt d9ng cua 29 cong ty phftn m€m cua An DQ va XU ly du li~u theo d<;lng bang tir giai do<;ln 2002 va 2008 tim thAy m6i quan h~ cimg chi€u cua ty l~ tai san c6 djnh tren t6ng tai san v6i hi~u qua ho<;lt d9ng cua doanh nghi~p

1:

I

•!• TOM TAT CHUONG 2

Chuong 2 da tom t~t m9t each khai quat CO' sa ly thuyet ve quan ttj tai chinh, hi~u

qua ho~t d(>ng cua doanh nghi~p va anh huang cua quan tri tai chinh den hi~u qua ho~t

d9ng cua doanh nghi~p f>6ng thcri, chuong 2 ciing neu ra nhftng nghien c(ru da duqc thµc hi~n trucrc day a cac nucrc tren ths gicri ve quan tri tai chinh

Nhiing ca sa ly thuySt tren duqc diing lam n€n tang cho nghien ctru trong lu~n

van; trong d6, quan trj tai chinh thuang duqc sir d\lng bao g6m ba nh6m chi tieu: nh6m ty s6 ve kha nang thanh khoan; nh6m tY s6 vs quan ly tai san hay ty s6 ve hi~u

qua ho~t d()ng; va nh6m ty s6 ca du v6n, ty I~ nq va kha nang tra nq

KSt qua vs tac d9ng cimg chieu hay nguqc chieu cua cac ySu t6 kS tren dSn hi~u

qua ho~t d()ng cua cac doanh nghi~p a cac qu6c gia khac nhau la khong d6ng nh~t,

diSu d6 con my thu<?c vao cac diSu ki~n kinh tS d~c thu cua tirng viing, tirng qu6c gia trong m6i giai do~n nghien ctru nhat djnh Chuong tiSp theo se trinh bay chi tiSt phuong phap duqc thµc hi~n trong nghien ctru

\ '

CHUONG 3: PHUONG PHAP NGHIEN CUu

Chuong 2 da trinh bay cac ly thuy€t CO' scr vs quan ttj tai chinh va hi~u qua ho~t d<)ng cua doanh nghi~p D6ng thcri 6 phfut 2.4 cua chuong 2 ciing da khao sat cac nghien CUu trucrc day vS anh hucrng cua quan trj tai chinh d€n hi~u qua ho~t d<)ng cua doanh

nghi~p

Ti€p theo day, chuong 3 se t~p trung vao mo hinh va phuong phap nghien cfui d€

giai quySt cac cau hoi va m\}C tieu nghien CUu da duqc d~t ra 6 chuong 1 KSt d.u chuong nay duqc chia ra lam sau m\lc nho Dftu tien, dva vao cac ly thuySt da khao sat

a chuong 2, dS tai dua ra mo hinh nghien CUu d6 xuAt, phftn nay se duqc trinh bay a

m\lc 3.1 Ti€p theo d6 la phftn mo ta chi ti€t cac biSn trong mo hinh, phftn nay trinh bay

a 1)1\lC 3.2 Ti€p d€n, m\}C 3.3 n6i v6 dfr li~u thu th~p duqc trong nghien CUu nay Cac

phdn ti€p theo se la t6 chuc dfr li~u, phuong phap XU ly dfr li~u va each giai thich k€t

qua nghien CUu se dUQ'C trinh bay lftn luqt i.J m\lC 3.4, m\lC 3.5 Va m\}C 3.6

3.1 Mo hinh nghien cm d~ xuit

Lqi nhu~n la m\lC tieu quan trQng nhfrt cua quan tri tai chinh vi m\lC dich cua

quan ttj tai chinh la dS t6i da h6a tai san cua chu si.J hfru (Warren va ctg, 2012)

Subramanyam va Wild (2008) cho r~ng dS phan tich thanh qua cong ty doi hoi

m<)t phan tich k€t hqp, danh gia m<)t thucrc do trong m6i lien quan vcri m<)t thucrc do khac

Tac gia Nguyen Minh Ki6u (2011) cho r~ng cac ty s6 tai chinh c6 tac d<)ng va

duqc phan anh a hi~u qua ho~t d9ng cua cong ty do Ia cac ty s6 vs do Iuang kha nang

thanh khoan, ty s6 quan ly tai san va ty s6 quan ly nQ'

Qua vi~c khao sat nghien CUu cua cac tac gia trucrc day, cho thfry vcri d~c diSm

cua rung b9 dfr li~u 6 cac qu6c gia va giai do~n khac nhau, cac tac gia da c6 nhfrng Iva

ch9n mo hinh nghien cfui khac nhau KSt qua nghien cfui thu duqc cling c6 nhiSu diSu khac bi~t, phu hqp vai d~c diSm cua rung n6n kinh ts

V cri m\lc dich tim hiSu anh hucrng cua quan tri tai chinh d€n hi~u qua ho~t d<)ng

cua doanh nghi~p, <lva tren cac Iy thuyst da khao sat a chuong 2 va ks thua mo hinh nghien cfui cua cac tac gia di trucrc nhu Klapper va ctg (2002); Padachi (2006); Teruel

va Solano (2007); Reimoo (2008); Hajela va Akbar (2009); Nagy (2009); Olufunso va

ctg (2009); Gill va ctg (2010); Kharuddin va ctg (2010); Afeef (2011); Silva va Santos (2011) va Rub (2012) dS tai ap d1,mg mo hinh nghien c(ru g6m cac bi~n sau day:

ROE= · f(TT_NHANH, TT_TMAT, VQ_PTHU, VQ_HTK, VQ_PTRA,

VQ_ VLD, TONGNO_TTS, TONGNO_ VCSH, NODH_TONGNO)

- VQ_PTHU : Vong quay khoan phai thu

'" VQ_HTK : Vong quay hang t6n kho

- VQ_PTRA : Vong quay khoan phai tra

- VQ_ VLD : Vong quay v6n luu dQng

- TONGNO TTS : H~ s6 t6ng ng tren t6ng tai san

- TONGNO VCSH : H~ s6 t6ng ng tren v6n chu s6 hfru

- NODH TONGNO : H~ s6 ng dai hi;m tren t6ng ng

Wahlen va ctg (trang 295, 2011) thi cho r~ng ROA do luemg hi~u qua hol;lt dQng cua doanh nghi~p trucrc khi xem xet nhfrng anh hu6ng cua tai chinh Vi th~, ROA b6 qua ty l~ ng so vcri v6n c6 phfin ma cong ty SU d\lng dS tai trg cho tai san va chi phi vay ng ROA la rdt quan tr9ng cho cac nha phan tich quan tam d~n lgi nhu~n va hi~u

qua cua hol;lt dQng c6t loi cua cong ty Trong khi d6 thi ROCE phan anh hi~u qua hol;lt

luemg hi~u qua Ben c(;lnh d6, o Vi~t Nam, Doan Ng9c Phi Anh (2010) khi nghien c\lu xac dinh cac nhan t6 anh huang d8n cau tru.c tai chinh ciing nhu hi~u qua tai chinh co vai tro s6ng con trong cong tac quan tri tai chinh cua 428 doanh nghi~p niem ySt tren thj truemg chung khoan Vi~t Nam cilng sir dl,lng ROE d€ do luemg

Vi tat ca nhfrng ly do tren va v6i mong mu6n xac djnh anh huang cua quan trj tai chinh dSn hi~u qua ho?t d9ng cua doanh nghi~p nhu thS nao, nghien c\lu da sir dl,lng ROE d€ do luemg hi~u qua ho?t d9ng cua cac doanh nghi~p niem ySt tren san chtrng khoan thanh ph6 H6 Chi Minh Ty l~ nay duqc xac djnh b&ng lqi nhu~n rong sau thuS chia cho v6n chu so hfru cua doanh nghi~p

3.2.2 Cdc biin ape l(i,p

• Ty s6 thanh toan nhanh (TT_ NHANH) Subramanyam va Wild (2008) cho r&ng ty s6 kha nang thanh toan dung d€ do luemg sue m?nh tai chinh cua doanh nghi~p NSu ty s6 nay cao th€ hi~n doanh nghi~p

c6 nang lµc t6t d€ thanh toan cac khoan nq dSn h(;ln Nguqc l?i, nSu ty s6 nay thap, chtrng to kha nang tra nq cua doanh nghi~p ySu va ciing

Ty s6 thanh toan nhanh do luemg thanh khoan t6t hon ty s6 thanh toan hi~n thai khi da lo?i b6 hang t6n kho trong tinh toan, duqc do luemg b&ng each lAy tai san ng~n h~n trir di hang t6n kho r6i chia cho nq ng~n h(;ln Ty s6 nay phan anh kha nang thanh toan ngay cac khoan nq ng~n h~n cua doanh nghi~p trong ky ma khong cAn dµa vao viec ban cac lo~i v~t tu, san phAm va hang hoa

Cac tac gia nhu Alonso va ctg (2005), Hajela va Akbar (2009), Nagy (2009), Singhania va Seth (2010) va Afeef (2011) d8u cho thAy r&ng khi doanh nghi~p c6 ty s6 thanh toan nhanh cao thi hi~u qua doanh nghi~p cao Vi thS ty s6 thanh toan nhanh duqc ky v9ng c6 tac d9ng cling chieu dSn hieu qua ho?t d9ng cua doanh nghi~p

•'

•.'

I

• Ty s6 thanh toan bing ti~n m~t (TT_ TMA T)

Ty s6 thanh toan bfug ti€n m~t duqc tinh toan bing each lfry ti€n va cac khoan tuong duong ti€n chia cho nq ng~n h~n Cac tac gia Alonso va ctg (2005), Nagy (2009) va Singhania va Seth (2010) da su d\lng ty s6 nay d€ ki€m tra nhanh d() thanh khoan trong ng~n h~n cua doanh nghi~p Cfrn luu y r&ng nSu tY s6 thanh toan b&ng ti€n

m~t qua cao cho thfry doanh nghi~p dang c6 m()t luqng 16n ti€n nhan r6i, gay lang phi,

(r dQng v6n, giam vong quay cua v6n Tuy thS, cac tac gia tren cling cho kSt qua r&ng

hi~u qua ho~t d()ng se cao khi doanh nghi~p c6 ty s6 thanh toan b&ng ti€n m~t cao Vi

v~y ty s6 thanh toan b&ng ti€n m~t cling duqc SU dvng trong nghien Clru nay va duqc

ky v9ng c6 m6i tuong quan cung chi€u v&i hi~u qua ho~t d<?ng cua doanh nghi~p

• Vong quay khoan phai thu (VQ_ PTHU) Warren (2012) danh gia vi~c thu cang nhanh cac khoan phai thu se cai thi~n kha nang tra nq, kha nang thanh khoan va giam thi€u mi ro mat kha nang thu h6i v6n cua cong ty Vong quay khoan phai thu duqc do luemg bfug each lfry doanh thu thufrn chia cho cac khoan phai thu binh quan

Peel va Wilson (1996), Wang (2002), Deloof (2003), Padachi (2006), Teruel va Solano (2007), Hajela va Akbar (2009) va Gill va ctg (2010) khi nghien ctru thvc

nghi~m cling cho thfry dfru tu cao trong cac khoan phai thu lam cho lqi nhu~n thAp hon C\l thS cac tac gia da chi ra r&ng vong quay khoan phai thu cang nhanh thi hi~u qua doanh nghi~p cang 16n Vi thS, trong nghien Clru nay, vong quay khoan phai thu duqc

ky v9ng c6 tac d()ng cung chi€u dSn hi~u qua ho~t d<?ng cua doanh nghi~p

• Vong quay hang t6n kho (VQ_HTK) Vong quay hang t6n kho dung dS do luemg t6c dQ trung binh ma hang t6n kho tir

hie vao dSn khi ra kh6i cong ty Warren va ctg (2012) n6i r&ng luqng t6n kho qua nhi€u se khiSn thanh khoan va kha nang tra nq xu6ng thAp do mfrt luqng v6n dfru tu vao hang t6n kho 16n Vong quay hang t6n kho duqc tinh toan bcri gia v6n hang ban chia cho hang t6n kho binh quan

Padachi (2006) cling cho thfry dfru tu cao trong hang t6n kho lam cho lqi nhu~n

thfrp hon Nghien cl'.ru nay ciing c6 cling kSt qua v&i cac tac gia khac khi nghien cl'.ru thvc nghi~m m6i lien h~ gifra vi~c quan ly v6n luu d<?ng va lqi nhu~n, chinh sach tac

d9ng tich cµc d€n v6n luu d9ng se nang cao lQ'i nhu~n (Peel va Wilson (1996), Wang (2002), Deloof (2003), Teruel va Solano (2007), Hajela va Akbar (2009) va Gill va ctg (2010) Cv thS cac tac gia da chi raring vong quay khoan phai thu, vong quay hang t6n kho cang nhanh thi hi~u qua doanh nghi~p cang 16n Ciing gi6ng nhu vong quay khoan phai thu thi vong quay hang t6n kho duqc ky v9ng c6 tac d9ng tich cµc den hi~u

• Vong quay phai tra (VQ_PTRA)

Vong quay khoan phai tra cho thfty t6c d9 ma cong ty phai thanh toan cac khoan mua chiu, duqc tinh toan bing each lfty doanh s6 mua hang chia cho khoan phai tra binh quan V&i chi tieu nay thi hftu h€t cac tac gia nhu Peel va Wilson (1996), Wang (2Q02), Deloof (2003), Padachi (2006), Teruel va Solano (2007) va Gill va ctg (2010) cho ring vong quay khoan phai tra cang nhi€u thi tac d9ng tieu cµc d€n lqi nhu~n

doanh nghi~p Trong khi d6 Hajela va Akbar (2009) cho ring cac doanh nghi~p c6 tinh hinh kinh doanh xdu thuang c6 xu hu6ng ch~m thanh toan cac h6a don d€n h~n tra, vi the theo tac gia thi doanh nghi~p c6 vong quay phai tra it thi hi~u qua ho~t d9ng cua doanh nghi~p ciing kem Trong nghien c(ru nay, vong quay phai tra duqc sir d\lllg va

ky v9ng c6 tac d9ng nguqc chiSu den ROE

• Vong quay v6n luu d9ng (VQ_ VLD)

Vong quay v6n luu d9ng duqc tinh bing each lfty doanh thu thuftn chia cho v6n luu d9ng binh quan Peel va Wilson (1996), Wang (2002), Deloof (2003), Padachi (2006), Teruel va Solano (2007), Hajela va Akbar (2009) va Gill va ctg (2010) khi nghien c(ru thvc nghi~m cho thdy m9t chinh sach tac d9ng tich eve den v6n luu d9ng

se nang cao lqi nhu~n doanh nghiep, c6 nghia la vong quay v6n luu d9ng cang 16n thi

hi~u qua cua doanh nghi~p cang cao Vi th€ vong quay v6n luu d9ng duqc ky v9ng c6 tac d9ng cimg chiSu d€n hi~u qua cua doanh nghi~p

• H~ s6 t6ng nq tren t6ng tai san (TONGNO_TTS)

He s6 nay duqc tinh toan bing each ldy t6ng nq chia cho t6ng tai san Cac tac gia nhu Fabozzi va Peterson (2003), Reilly va Brown (2004), Subramanyam va Wild (2008), Nguy€n Thi Ng9c Trang va ctg (2008), Wahlen va ctg (2011) va Nguy€n Minh

Ki Su (2011) cho ring dung he s6 nay dS thdy mire d9 SU dvng don bely tai chinh va rui