các yếu tố thu hút dân di cư đến các tỉnh thành của việt nam giai đoạn 2009 2011

Mo hmh khu V"C kip Dual Sector Model ciia Arthur Lewis Mo hinh khu V\fC kep phan tich hien tuqng du thira lao dng a khu V\fC san xudt nong nghiep truyen th6ng khu V\fC nong thon duqc c

BO GIAO DUC VA BAO TAO • • • TRUONG D~ HQC MO THANH PHO HO CHi MINH

088!>WC88!l HUYNH NGQC XUAN

2009-2011

LU~ VAN ~C sY KINH TE HQC

Chuyen ng3n1i : Kinh tEhvc

LOI CAM DOAN Toi cam doan I~ van "Ctic yiu tA thu hilt dlin di cir ilin ctic tinh thanh clia Vift Nam giai ilo(lll 2009-2011" Ia bai nghien cw ct1a chinh toi

Ngo~ trir nhilng tai li~u tham k:hao duqc trich din trong 11$1 van nay, toi cam doan rfutg toan phfut hay nhilng phfut nho CUa 11$1 Van nay chua timg dugc cong b6 ho~c

dugc sir d\lllg d~ nh~ bing cdp o nhilng nai khac

Khong co San phfun nghien cw nao CUa ngum khac dugc SU d\lllg trong lu~ van nay ma khong dugc trich d~ theo ctilng quy djnh

Lu~ van nay chua bao gia dugc n(>p d~ ~ bdt kY bing cdp nao 4\i cac tru<mg Dill hQC ho~ co so dao 4\0 khac

Tp HJ Chi Minh, ngiiy4J thtingo'lniim 2014

Nguiri cam <loan

Hu}'nh Ng9c Xuan

ii

'

.',

LCJICAM<JN

Truoc ·tien, toi gUi loo cam an sau sk dSn ngu<ri hu6ng dfut khoa hQc cua toi, TS

Le HB Phong Linh, da $ tinh hu6ng dfui, chi bao va t~ di8u kien t6t nhdt d€ toi hmm thanh lu~ van nay

Xin chfu:t thanh cam an quy Tu§y Co Khoa Dao 4J.o Sau D~ hQC truemg D~i hQc

Ma Thanh ph6 HA Chi Minh da $ tam giang d~y, truy8n d~t tri thuc va quan tam 4J.o mQi diBu kien cho toi hQC ~P va nghien c11u

Toi ciing xin cam an gia dinh, b~ be, dBng nghiep da cA vii, ilng h{> va a hen toi trong nhling luc kho khan d€ toi co th€ vuqt qua va hoan thanh t6t I~ van nay

Cu6i ciing xin cam an t@ th€ 16p ME04A da quan tam giup do toi trong th<ri gian qua

Tp HJ Chi Minh, ngay ,f S- thang o?l niim 2014

Huynh Ngqc Xuan

TOM TAT

Trong nhtlng nam qua, tinh hinh di cu lao dQng a cac tinh thanh di!n ra mQt each

da d~g va tang nhanh theo thiri gian sA nguiJi di cu giw cac tinh tang tit 1,3 trieu nguiri nam 1989 (tuang tmg 2,5% dan sa) len 2 trieu nguiri nam 1999 (2,g@/o) va len t6i 3,4 trieu nguiri nam 2009 (3,4%) D\l bao ct&i na.m 2019tY1e din sA di cu giw cac tinh, gifta cac huyen vi di cu trong huyen tren tang din sA se IAn hrqt la 6,4%, 3,0% va 2,4% Neu xet theo vimg miSn thl Khu V\fC Doog Nam BQ c6 s6 luc;mg nguiri nhjp cu nhiSu nhAt mroc, ke dSn la OOng bing Song HAng va khu V\fC Tay Nguyen Trong khi do, khu

V\fC Trung du va mi& nm phia Bk c6 s6 nguiri xuit cu cao nhAt

Tuy nhien, vi~ di cu khong dian ra d6ng cteu a cac tinh th8nh do tinh hinh kinh

ta 'xa hQi, co sa ht !Ang, moi truimg sang cfut tirng tinh thanh khac nhau Tfi khu V\fC

Dong Nam BQ, cac tinh th8nh c6 tY suit din nh~ cu nhiSu obit la Binh Duong, Dclng Nai, Thanh phA Ha Chi Minh noi c6 sti'c hUt ~ me vS co hQi vi~ lam v6i thu ~P cao, diSu kien <ijch V\l xi hQi nhu giao d\lc, y ta duqc dam bao Viec nh'p cu a cac tinh Tay Nguyen khong giAng cac vimg khac YSu tA thu hUt din di cu dSn a cac tinh Um DAng, Dk Uc, Die Nong chu yeu la do dien tich ttit san xuit oong nghiep va gia ttj san xuAt nong nghiep S\l' phat tri.Sn nhu trAng rung, Wng cay cong nghiep, nuoi trAng thuy san, Ngay nay, cimg v6i S\l' phat triSn khOng ngimg clia khoa hQC oong nghe nen qua trlnh san xuAt nong nghiep khong con vftt va nhu truac, vi~ $ d1)llg may m6c thiet bi thay the cho lao dOng chan tay di thay dAi mOt each dang kS co ciu san xuAt nong nghiep c1ia tirng dia phmmg San xuit nong nghiep khong con dimg nhiSu tao d(>ng nhu

truac, sA lao d<Jng du thira a khu V\fC nong thon khong c6 vie<: lam se di cu den cac khu

do thi Ian ngay mQt nhiSu hon V6i xuit phat diam tMp, vie<: ti8p $ cac c6ng viec doi hoi co tay nghS a th8nh thi clia nhtlng 1ao d(>ng di cu gW nit nhiSu kho kMn Do do oong vi~ dAu tien cac lao dqng nay c6 the lam la mua ban nho, xe om, bAc vac, giup viec nhil, oong nhan nhil may • Mqt sA khac, di cu ra th8nh phA la de h9c nghS, nghien ctru, ctao ttw chuyen mon nen thiri gian di cu ngin Vl v,y, cac tinh thanh c6 nhieu

truimg Dfi hQC, Cao Ding, Trung cip nghS, thi c6 khit ning thu hUt duqc nhiSu nguiri

di cu co nhu ciu dAu tu vs giao d\lc

Ngo& ra, de d8.nh gia vie<: ~P cu a cac tinh th8nh trong giai d~ 2009 - 2011,

dS tai Sil d1)llg phuang phap nghien cUu djnh luqng vm sA Heu tit Nien giam ThAng ke

lV

clia TBng C1,1C ThBng ke de phan tich cac nh3n t6 tac dqng d8n thu hut di cu fJ cac tinh thanh clia Vi~t Nam K8t qua nghien cw cho tMy s6 lugng doanh nghi~ s6 khu cong

nghi~p dang hoip: dc}ng tY I~ dan sA do thi co tac d(>ng ngugc so vm tinh hinh di cu la do

anh hucrng clia nhi~u y8u t6 kMc trong giai do~ 2009 - 2011

MVCLVC

~ XET cUA GIANG VIEN HUONG DAN KHOA HQC ••••••••••••••••••••••••••• i

Lffi CAM BOAN····-··· -···-··· ii

Lffi CAM ON' ·-· ···-··· iii

TOMTAT iv

MVC LVC vi

.•,\ • "lr'l!t ' ' - ••• DANH MVC BAN"G 8.IJ!.U v A HIN'H "VE •••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••• VIII ;,.DANH" MVC 'VltT TAT - ix

CmfON'G 1: Glffi THI.f!U _ _ 1

' , " 1.1 S\l can thiet clia de ta.i •••••.•••••••••••••••••••••••••••••••••••.•.•••••••••••••••••••••••••• •••.•••••.•• •• 1

1 2 C, b' ' au 01 va ID\lC tieu nghi" en cw , 2

1.2.1 M\lc tieu nghien cw 2

1.2.2 Cau hoi va gia thuyat nghien cw 2

1.3 P~ viva dAi tuqng nghien cw 3

, " 1.4 y nghi~ dong gop va diem khac biet cUa de ta.i •••.•• ••••••.•••.••.••.••• •••••.••.•••.••.• • 3

1.4.1 Ynghia 3

1 4 2 uung gop va em n i: , ' dil 1-L.C- b•" ~ I~ Cua e • d'- " tai •.• • •• • • • • •• 4

1 ;5 Kat cAu I~ van 4

CHUON'G 2: co so LY THUYtT vt DI ctr 6

2 1 M• • Q "'t : : so van e d" ca b" an ve "di cu 6

2 1 1 • • • A.Ui:U VLJ:! mt;m va ., ' 4X ~c dil em cua • di cu 6

2.1.2 cac hinh th1Ic di cu co ban 6

2.1.3.Cac chi tieu d8nh gia di cu 7

2.1.4 Nguyen nh8n chu ySu clia di cu 8

2 2 M , • • Qt so : I' y th : uyet va mo ' A hinh n ghi"' en cw , di cu 9

VI

•: 2.2.1 Mo hinh khu V\lC kep (Dual Sector Model) clia Arthur Lewis 10

2.2.2 Mo· hlnh thu nh~p Icy vqng (Expected Income Model) clia Harris - Todaro 12 2.2.3 cac ~u tA hm va diy li&i quan d&i di cu 13

2 3 ong quan T : mqt " so n x ghi" en cuu tieu ieu ve van e ' b : " x d" di cu t;li V"" ic;t am N 15 2.4 T6m tit cac nMn tA thu hm di cu qua cac nghi&i cw th\fC ti8n a Viet Nam 19

CBUON"G 3: POOON"G PHAP NGHIEN mu- 21

3.1 Quy trinh nghim CUu •• •••••••••••••••••••••••••••••••.•••.••••••••• ••.••••• •••••.•••.•.••• • •• •• 21

3 2 Mo hinh nghi&i cw • 21

3.2.1 ca.c nMn t6 thu hm di cu • 21

3 2.2 Mo hinh phan ti ch •.• • • • 28

3.3 Thu th'1> dft neu nghien cUu •• •••.•.••••••.•••.•••.• ••.•.•.• •.•.•• • • •• • 28

3.4 Phuong pbap phan tich th6ng ke mo ti 29

CBUON"G 4: KET QUA NGmiN mu- ·-··-·-···-···-····-···-··· 31

4.1 Tinh hinh di cu i1 Vi~ Nam hlen nay 31

4.2 Thclng ke mo ti cac bi&i trong mo hinh • 34

4.3 KBt qwi phan tich mo hlnh hAi quy • • • 37

4.3 l Phan tich hAi quy voo mo hinh Pooled OLS 37

4.3.2 Phan tich hAi quy voo mo hlnh REM • 38

4.3.3 Phan tich hAi quy voo mo hinh FEM 38

4.4 Phan tich ket qwi hcli quy tir mo hinh FEM c6 tiiy chqn "robust" 40

CHUON"G 5: KET LU~ 49

5.l.KBtl~ 49

5 .2 lI'1l cha CUa dB t8.i •••.• •• •.••• •.••••.••.••••••••.•• • •• •.•.•.••.• •••••• • •.• • 50

5.3 Khuy&i nghj va gqi y chinh sach •• • 50

DANH MVC BANG BIEU VA HINH VE

Bang 2.1: T6ng hgp cac ySu t6 hm va dfty lien quan den di cu 15

Bang 2.2: TAng hgp cac bien trong mo hinh CUa tac gia E>~g Nguyen Anh 17

Bang 2.3: TAng hgp cac bien trong mo hinh CUa tac gia Nguyen Qu6c Tmin 18

Bang 2.4: TBng hgp cac yeu t6 CUa cac nghien CUu truac 20

Bang 3.1: Bang t6ng hgp diu ky VQng clia cac bi8n 28

Bang 4.1: T6ng hgp cac hinh thuc di cu 32

Brutg 4.2: Tfing hqp di cu theo vimg .33

Bang 4.3: SB li~u di cu cac thit.nh phB thu(>c Trung ucmg 34

Bang 4.4: ThBng ke mo ta cac bien trong mo hinh 35

Bang 4.5: Ma Din tuang quan gitta cac biSn trong mo hlnh 36

Bang 4.6: T6ng hgp ket qua hAi quy clia mo hinh FEM va REM 39

Bang 4 7: Ket qua hAi quy cua mo hlnh REM - robust 40

Hinh 2.1 Mo hinh khu V\lC kep clia Arthur Lewis 11

Hinh 2.2 Mo hinh v~ di cu clia Everett Lee 14

H'tnh 3 1 : Quy tr'tnh nghien cw 21

Hinh 3.2: Cac huac kiem diflh 33

Hinh 4.1: Bieu d6 ty smit di cu a cac tinh th8.nh nam 2009 31

Hinh 4.2: E>A thi pMn du va gia tri d\I doan 37

viii

DANH MVC VIET TAT

Gia tri smi xwit nong nghi~p hinh quan tren 100.000 clan

Gia tri smi xwit cong nghi~p binh quan tren 100.000 clan s6 giao vien ~ hQC, cao ding binh quan tren 100.000 dan

s6 Giuang h~nh binh quan tren 100.000 clan s6 lugng doanh nghi~ dang hol;lt d(>ng binh quan tren 100.000 dan

s6 khu cong nghi~p dang ho~ d(>ng s6 CCJ s(J kinh tS ca th~ phi nong nghi~p binh quan tren 100.000dan

Di~n tich d§t sm xwit nong nghi~p binh quan

Ty I~ dan s6 s6ng tl;li khu vvc do thi

Ty suAt nh@cu (di cu dSn) Phucrng phap biSn gia binh phucrng nho nhdt

Phucrng phap binh phucrng nho nhdt

Mo hinh tac d(>ng ng~u nhien

FEM (Fixed Effects Model) Mo hinh tac d(>ng c6 djnh

CHUONG 1: GIOI TBiiu

1.1 s, dn thiEt ciia dE tai

Trong qua trlnh hinh th8nh va pbat tri&i ctia nhin l()\li, con ngum thtrimg xuyen di

cu tir nai nay d&i nai kMc Vie<: di cu diSn ra dum nhiSu hinh thuc va quy mo khac

nhau DU diSn ra dum hinh th(rc nao thi ngum di cu cling luon phii dai m~t vm nhting nguy ca va thach tbUc 1'i nai a mm Do do, quyet dinh di cu thtrimg khong dB dang va

ph\l thu9c tit Ian vao kY vqng ctia nglliri di cu Nglliri di cu ra di vm hy VQng co duqc nhQng ca hqi mm va mqt CUQc sang tat d~ han Day Ia mong muan chinh dang va la quySn ca ban ctia mQi cong din

Tren th\lC te qua trlnh di cu, dJc biet la di cu qr pbat, thu(mg gay ra nhting anh hmmg nhfil dinh ve kinh tb.xi h9i a ca nai di va nai cten no cto, co tit nhieu nghien ctru

vs di cu nhim giai thich hi~ tuQng di cu, cac nhin ta thuc diy va tac dqng ctia qua trlnh

di cu NhOng nghien ctru nay di g6p phin ly giai ban chit va dJc diem ctia vie<: di cu Tuy nhien, di cu la mqt hi~ ~g mang tfnh vimg mien va bi chi phai OOi nhting ~

trung ve kinh tb.xi h9i vao nhting giai ctowi nhit dinh 1'i ca nai di va nai den Tue nen, nhting nghien cw b6 sung nhim tim hiAu ban chit ctia hien tuqng di cu trong Mi canh C\l

the ctia c1ia phuang, quAc gia hay khu V\lC la bet sUc cin thi&

T{ll Viet Nam, trong thm ky bao dp, nha vao chinh sach phin phai nhu yeu phfun

va djch V\l bing tern phiSu, cac bi~ phap ki&n soat di cu c6 tac d\lfig rAt cao Cilng vm

qua trinh ct6i mm, vie<: di cu ngay cang ph6 bien trong khi cac bien phap kiSm soat di cu ngay cang tro nen kem hieu qua Giang nhu nhiSu nSn kinh te dang chuyen dBi khac, di

din a Viet Nam la m9t hien tuqng tit yeu ctia qua trlnh pbat tri&i Di chuySn lao ct(>ng la m9t doi hoi kMch quan ctia nen kinh ts thi tru<mg oum tac ct9ng ctia qua trlnh toan c!u h6a, nhting chenh lech ve m(rc sang, kMc biet trong thu nhjp, ca h(>i vie<: lam, nhu c!u

<ijch V\l xi hqi va sUc ep sinh ke dang ngay cang tro thanh nhting ap l\fC ca ban 1'<> nen cac dong di chuyfui lao dqng trong va ngoai mroc (I>Jng Nguyen Anh, 2005)

d Viet Nam di c6 nhiSu oong trlnh nghien c(ru ve di cu ctia cac ca nhan va t6 ch(rc trong va ngoai mroc Cac nghien CUu nay tjp trung vao ba nh6m chinh Cac nghien ctru

~P trung phin tfoh nguyen nhin di cu nhu thiSu vie<: lam, du thira lao dqng, kiSm them thu nhjp, thiSu dAt san xuAt a nong thon, tim kiSm ca h9i phat trien, (D~g Nguyen

I

Anh ,1997; Nguyen NgQC Diem va Nguy8n Thi Minh Chau, 2005; T6ng C\lC ThBng ke, 2009; Vii NgQC Ha, 2002) Cac nghien cw phan tich chinh sach di cu, ho?t d(>ng di cu va

an sinh xa hQi (Nguy€n Van Tien va Nguy€n Hoang Mai, 2006; Ton Thi~n Chi8u, 2006; Van Thi NgQC Lan, 2006; D~g Nguyen Anh, 2008) Va nh6m cac nghien cw d~ c~p dan l\fC hUt va l\IC dlly dfut dan quyat dinh di cu {D~g Nguyen Anh, 1998; NguySn Qu6c Tufut, 2009; Nguyen Dinh Long va Nguyen Thi Minh Phugng, 2013 )

Tuy nhien, hi~n vfui c6 cit it nghien cw phfui tich cac yBu t6 thu hut di cu dBn cac

tinh thanh dva tren ngu6n s6 li~u clia cac cu(>c di8u tra d3n sA do T6ng C\lC ThAng ke th\IC

hi~n Do d6 day Ia vfui d8 mm cfui dugc phfui tich va nghien cw d~ lam ro han "l\fc hut"

a tinh thanh clia Vi~t Nam c6 tac d(>ng nhu th€ nAo d6i vm ngum di cu Ben c?nh d6, tinh

hinh di cu thuimg thay dBi theo thm gian nen vi~c nghien CUu tac d(>ng clia "l\IC htit" trong mQt khoang thm gian c6 y nghia quan trQng dBi vm vi~ th\fc thi chinh sach va chi8n luge di8u ti8t d3n s6

K€t qua T6ng di8u tra d3n s6 va nhA a Vi~t Nam nam 2009 cho thiy d3n s6 di cu

gifta cac tinh CO XU hu6ng tang nhanh theo thm gian S6 ngum di CU gifta cac tinh tang tir

1,3 tri~u ngum nam 1989 (tuang Ung 2,5% dan s6) len 2 tri~u ngum nam 1999 (2,9%) va len tm 3,4 tri~u ngum nam 2009 (3,4% ) Va d\I bao d8n nam 2019 tY I~ dan s6 di cu giiia

cac tinh, giua cac huy~n va di cu trong huy~n tren tAng d3n s6 se Ifui lugt: la 6,4%, 3,0%

va 2,4% (TCTK, 2011)

Truac cac vfui d~ ly 1 $ va th\Ic tien d6, tac gia da th\fc hi~n d8 tai: "Ctic ylu ta

thu hut dlJn di c,, ilin cdc tinh thanh cila V,gt Nam giai i/o(lll 2009-2011" nhfun xem xet tac dQng cua cac y8u t6 thu htit d3n di cu dan cac tinh thanh clia Vi~t Nam

1.2 Cao hoi va myc tieu nghien c.ru

1.2.1 Mf1c tieu nghien cw

Ml,lC tieu clia nghien cw nay la phan tich tac dQng clia cac y8u t6 giao dl,lc, y t~,

doanh nghi~ kinh 18, phat tri~n do th! d~ vi~ thu htit dan di cu d8n a cac tinh thanh

Vi~t Nam Tir d6, d8 xuAt cac khuyen nghi chinh sach phu hgp vm th\IC tr?Dg va d?c

di~m di cu~ Vi~t Nam

1.2.2 Cli.u hoi va giti thuyit nghien cw

•:• Cau hoi nghien cw

Cac cau hoi nghien cUu dugc ~t ra nhtr sau:

(1) Tmh ~di Ctr a cac tinh thanh CUa Vi~t Nam hi~n dang diBn biSn nhtr thS nao?

(2) Dau Ia nhiing nhan t6 thu hm di cu dSn cac tinh thilnh clia Vi~t Nam? Muc dQ tac dQng CUa nhling nhan t6 nay dBi vm luAng di Ctr dSn ~i cac tinh thanh nhtr thS nao?

·:· Gia thuySt nghien CUu

DB tra Im cho cac cau hoi nghien c~ tac gia dtra ra cac gia thuySt nghien CUu nhu sau:

(1) Tmh ~g di ctr a cac tinh thilnh clia Vi~t Nam co xu htr6ng tang nhanh v8 s6 Iuc;mg

va t@trung vao mc}t s6 vimg misn nhfil dinh

(2) cac nh3.n t6 thu hilt di Ctr dSn cac tinh thanh clia Vi~t Nam Ia C(J hQi viec lam, thu

·' nh@ ky v9ng cao, Jgi ich tit djch V\l y tS, tiSp c~ giao d\lc hi~n 4i va moi tru<mg s6ng t6t Trong do, nhiing nh3.n t6 tac dc}ng ~ dSn luBng di cu dSn la ca h{)i viec lam va moi tru<mg s6ng

1.3 Ph9m vi va dfii tuvng nghien en

Ph9m vi nghien en

Thiti gian, s6 lieu di Ctr dSn dtrgc IAy tir tAng diSu tra d3.n s6 va nha a nam 2009 va Nien giam thBng ke cac nam 2009, 2010, 2011 clia Tl>ng c\lc Th6ng ke

KMng gian, DS tai nay nghien CUu di cu dSn cac tinh thilnh CUa Viet Nam Toan

bQ 63 tinh thanh trong ca IltrOc se dtrgc khao sat cac nhan t6 thu hut dan di Ctr dSn trong 3 nam, do d6 du Ji~u phan tich se c6 189 quan sat

Bfii tuvng nghien en

D€ tai ~p trung vao nghien CUu cac nhan t6 thu hut di cu dSn cac tinh thilnh CUa

Vi~t Nam qua cac nam 2009, 2010 va 2011

1.4 Y nghia, dong gop va diSm khae bi~t eua clS tai

1.4.2 Bong gop va i/iim khtk bijt clia di tai

D6ng gop cua d~ tai

Da tii da buac ddu tang hgp ca sit ly thuyBt va kBt qua thu dugc tit cac cong trinh nghien c1Iu khac nhau vs di cu Day la ca sit dS l\m chqn va phan tich cac yBu tA "thu hut" di cu dBn cac tinh thanh Tren ca sit do tac gia dS xuAt cac yBu tB thu hut di cu va xem xet muc d9 tac d{)ng clia tirng yBu t6 dBn ngum di cu it cac tinh thanh nhu thB nao KBt qua nghien CUu clia dS tai la tai lieu tham khao cac nha nghien cw, cac nha hotieh dinh chinh sach vs cac yBu t& thu hm ngum dan di cu dBn tit cac tinh thanh, cac vllng mian trong ca nuac Day la ca sit dS cac nha ho~ch djnh chinh sach dua ra cac giai phap hieu qua nhim diau ti~t cac lufutg di cu m{)t each hgp ly' dam bao lgi ich chinh dang clia ngum dan noi rieng va hieu qua v8 mijt xa h{)i noi chung

DiEm khac bift cua d~ tai so v6i cac nghien CVu tnr6'c

Si> lieu, Sir d\lllg s& Heu ty suit ~ cu dS phan tich thay vi sir d\lfig di cu thudn hay sA ngum di cu nhu cac nghien cw truac

Tum gian, Phan tich theo chufii thm thm gian tit 2009 dfut 2011 danh gia muc d() tac d{)ng c6 tinh giai do~ thay vi phan tich theo tirng nam m{)t

Ky th~t phan tich, Sir d\lllg phdn m8m Stata dS hfi trg phan tich cac du Heu bang

CUa nghien cUu DiSm khac hiet la dfr Heu bang cho phep khic ph\lC cac hien tugng da

c()ng tuyBn, 1:1,r tmmg quan hay phuang sai thay di>i ma mo hinh OLS hay g~p phai

1.5 Kit ciu loin van

L~ van d\I ki&i g6m 5 chuang:

Chuang 1 Gim thifU, trinh bay khai quat v8 vfut da, m\lC tieu, dBi tugng nghien

CUu, y nghia, dong gop va diSm khac biet clia l~ van

Chuang 2 Ca siT lj thuyit vJ di cu, trinh bay tl>ng quan cac khai ruem va ly thuyBt

v8 di cu cua Viet Nam Chuang ciing trinh bay nguyen nhan va cac phuang phap xac

dlnh di cu Cac ly thuy8t va mo hlnh phan tich cling dugc gim thieu trong chuang nay

Chuang 3 Phuung pluip nghien cfru, d8 xuftt mo hinh h6i quy thB hien mAi quan

M giii'a cac biBn, djnh nghia cac biBn va each tinh clia tirng bi&i Chuang ciing gim thieu

~c diBm cua s& lieu nghien CUu va cac phuang pMp phan tich s6 lieu

Chuang 4 Kit qua nghien cfru, mo ti cac kBt qua va y nghia th\lC ti8n Clla cac ket

qua thu dugc

Chuang 5 Kit lw;in, t6m luge I~ cac ket qua thu dugc, h~ che clia d8 tai va y nghia rUt ra Tren ca sa d6 dS xuit nhiing ggi y va khuyen nghi vs mijt chinh sach

5

'

2.1 Mqt sA vin d~ ca bin v~ di cv

2.1.1 Khtfi njfm VO i/ffe: 4ilm CUa di CU"

Hi~n nay, vdn tAn ~ nhi8u quan diSm kMc nhau v8 di cu do do cac nha nghien cw vfut chua th6ng nhdt m{)t dinh nghia chung v8 di cu M{)t s6 dinh nghia phfi bi8n v8 di cu

c6 thS dugc kS d8n nhu sau:

Lu~ di cu qu& t8 (2011) cho ring di cu Ia S\J' di chuyen cila m{)t ngum hay m()t

nhom ngum, kS ca qua bien gi6i qu& gia hay trong m{)t qu& gia La m(>t S\J' di chuyen

ctari' s6, bao gAm m9i hinh thuc di chuyen cila con ngum, bdt ke d{) dfil, thanh pMn hay nguyen nhan Nhu v~y di cu bao ham ca viec di chuyen cUa nhilng ngum ti n~ ngum

18.nh ~ ngum di CU kinh 18 Va nhfi'ng ngum di chuyen vi ml,lC dfch khac, trong do CO doan 11,1 gia dinh

Theo Lien hiep qu6c (1958) djnh nghia di cu la m(>t hinh thuc di chuySn trong khong gian clia con ngum tir dan vi dja ly hanh chinh nay d8n dan vi dia ly hanh chinh k:hac, kem theo S\J' thay dBi ch6 a thu<mg xuyen trong khoang thm gian di d3.n xac d!nh

Dinh nghia nay da lo{li bO nhfi'ng truimg hqp ngum s6ng Iang thang, khong nha ci:ra, di

d8n mang tinh mila V\l, di rAi l{li v8

Tang Cl,lC Thang ke (2009) dinh nghia ngum di cu la ngum co ncri thuimg trU t~i

thCri diem 5 nam truac thm diem di8u tra khac v6i ncri thuimg tn'.t men t{li Ngum khong

di cu la ngum co ncri thuimg trU ~ thm diem 5 nam tnroc thm diem di8u tra ciing la ncri thuc'mg trU hi~n ~-Theo dinh nghia nay, chi c6 nhilng ngum tir 5 tu6i tra Jen mm du

di8u ki~n xem xet

2.1.2 Clic hinh thlh: di cu cd ban

Di cu co nhieu ~g va hinh thuc kMc nhau Nguyen Thi Thieng va Luu Bich

NgQC (2011) neu ra m<)t s6 hinh th1Ic di cu nhu: (1) Theo d{) dai thm gian cu trU, (2) Theo khoang each di d3.n, (3) Theo tinh phap ly, (4) Cac hinh thuc di dan khac; C\l thS dugc

trinh bay du6i day:

( 1) Theo d{) dfil thm gian cu tn'.i: Di d3.n lau dfil, ~ thm va chuyen ti8p

,I«

- Di d8n lau dfil la ngum di cu di chuy8n dBn nai a mm vm m1,lc dfch sinh s6ng lau

dai, m\IC dfch la tim C<J h{)i Vi~ lam mm, tach gia dinh hay do chuy8n cong tac Va thuirng khong quay vs sinh s6ng ~ que hucmg cii

- Di d8n ~ thm la S\f thay d6i nai a g& khong lau dfil va se quay tro l~i, m\lC dfch CWt viec di chuy~n nay thu(mg la lao d{)ng fu(ri V\l, di biet phai, hQC t~p Va lao d{)ng CO thiri h~

- Di d8n chuy8n ti8p Ia hlnh th1Ic di d8n ma khong thay dBi chfi o, do tinh ch§t cong

viec hQ phai di chuy~ tir nai nay d&i nai khac, cac oong viec thuemg la xay d\lflg du

dlrimg, tham do dja ch§t, buon ban

(2) Theo khoang each di dan: Di dan qu6c tB va di d8n n{)i dja

- Di d8n qu& t8 la hlnh th1Ic di chuy~ tir qu& gia hay vilng lanh thB nay d~n qudc

gia hay vimg lanh thB khac theo hinh th1Ic la ~t khftu lao d{)ng, doan t1,l gia dinh, hQc

tW Iaudfil

- Di d8n n<)i dja la vi~ di chuy~n gifia cac tinh thlinh, cac vimg mi~n, hay gifia cac

dan vi hanh chinh

(3) Theo tinh phap ly: Di d8n hqp phap hay b§t hqp phap; di d8n !\f do hay c6 t6 chuc; di d8n tinh nguy~n hay hilt bu<)c

( 4) Cac hlnh thuc di d8n khac: di d8n ca nhan hay h<) gia dinh; di dan tan m~ nhi~u

hu6ng hay thanh dong di dan Hinh thuc di d8n kha quan trQng la di d8n giita hai khu V\fC thrum thi va nong thon va c6 4 hinh thuc nhu: Di dan thanh thi - thanh thi; di dan thanh

thi -nong thon; di d8n nong thon - thanh thi; di d8n nong thon - nong thon

Di cu n<)i dja gifia cac tinh thanh trong ca nuac duqc xem xet dS phan tich cac

nhan tA tac d<)ng d~n thu hUt di cu a Vi~t Nam

2.1.3.Ctic chitieu IMnh giti di

cu-TBng C\lC thBng ke trong diSu tra d8n sA va nha a nam 2004 da sir dl,lllg cac chi tieu

danh gia vs di cu nhu sau:

(i) Ty suit xuit c11 (% ):

(ii) Ty suit nhip c11 ("8 ):

OR= O*lOOO

p

7

Trong do: I, 0, P tmmg Ullg la s6 nguiri nbW cu, xudt cu va dan sfi tnmg binh cua

mot vUng nao do trong nam

(iii) TY suit di din thuin thuin tuy ("9 ): do luemg sg tac d(>ng cua di dan d~n dan

s6 S\l nrong quan giila xuAt cu va ~P cu qti m()t dia ban se lam cho tri s6 cua tY sA nay

im (neu s6 ngum xuAt cu nhieu hem s6 nguiri nh~ cu) ho~c duemg (khi s6 ngum nh~p cu

nbieu hem s6 ngum xuAt cu)

NMR = J-O *1000

p

Ngoai ~ s6 lugng ngum di cu vao m(>t dia ban (khong phan bi~t xudt hay nh~p

cu) ciing c6 y nghia quan trQng d~ danh gia tinh hlnh di cu tren dia ban Trong truemg hqp tY s~t di cu thuful tuy NMR qua nho (do s6 lugng xuAt cu xdp xi sA lugng nh~p cu),

ngum ta thuemg su dl)l1g chi tieu cy s~ tAng di dan d€ so sanh

(iv) Ty suit ting di din ("8 ): TR= I+ O *I 000

p

Cac tY swit di cu cho bi8t tnmg binh cir 1.000 dan trong m()t nam co bao nhieu nguiri ~P cu (I), xuAt cu (0), t6ng sA ~P cu va xudt cu, va chenh I~ch giila nh~p cu

vaxuAtcu

Trong nghien ciru nay tac gia sir dl)l1g sA li~u Ty suAt nhijp cu d€ phan tich cac yeu

t6 thu hut fl cac tinh thanh clia Vi~t Nam Va khAf ni~m tY suAt ~P cu se dugc de c~p

den m()t each ngAn gQn la di cu

2.1.4 Nguyen nhan chii yiu ciia di cir

Theo Nguy€n Thi Thi8ng, Luu Bich NgQC (2011) co rdt nhieu nguyen nhan d~

ngum dan di cu tir nai nay den nai khac sinh sbng Vi~ di cu ph\l thu()c vao nhi@u yeu t6

nhu:

- Cac ~c trung ve nhan k:Mu hQC: tuAi, gi6i tinh, tinh ~g hon nhan, Cac d?c trung nay quyet dinh vai tro clia m6i ca nhan trong gia dinh va xa h()i

- D~c trung ve trinh d9 hQC vAn, trinh d(> chuyen mon nghB nghi~p Cac d?c trung

nay co th~ h3 trg ho~ ngan can nguiri di cu tham gia vao h,rc lugng Iao d(>ng cr nai di ho?c nai den

- D~ trung ve nh~ thirc va nfun bit cac CO" h(>i nhu vi~c lam, diSu ki~n sang, thu

nbW ~ dia phmmg nai h9 dang sinh sang va dia phmmg nai h9 dv dinh di cu den

Dieu nay se thuc dAy vi~ di hay a ctia ngum di cu

- D~ trung nh~ tht'lc ve Iai sang, diSu kien v~ chfil Day Ia nhilng d~ trung ma

mfii ca nMn dSu mong muan c6 dugc DiSu nay ciing anh huang dBn quyBt djnh di cu

hay khong di cu

- Ngum than va b~ be cling co th8 Ia nhan ta anh huimg dBn vi~c di cu ctia m6i ca

nhan Ngum di cu thuimg ch9n chuy8n dBn nhilng nai co b~ be hay ngum than dang

sinh s6ng (hinh tht'lc di cu day chuySn) D~c tinh clia di cu nay thuimg c6 tinh djnh cu !au dai, ngay ca khi ly do l\m chQn ra di ban diu khOng con ntl'a

Ngoai ra, co eac yBu t6 "dAy" ngum di cu di nhu: bufui te, khan hiBm ca hc}i dB

·'

phat triBn, dB cai thien CUQc s6ng cling ~o nen dong di cu CUa thanh nien tre dBn cac do

thi thn vi~ lam, hQC hanh va tim b~ dm

2.2 Mqt sA ly thuy@t va mo hinh nghien en di CU'

DB ly giai ngu6n g& sv di cu di8n ra trong qwi trinh do thi hoa, Kinh tB h9c Phat

trifut di dua ra nhiSu mo hinh ly thuyBt khac nhau Tien phong vs cac hQC thuyBt di cu la

ly thuyBt di cu CUa Ravenstein dugc gim thi~u vao nam 1885 Ly thuyBt nay dua ra mc}t s6 quy I~ sau:

• Hclu hBt ngum di cu chi di chuyBn theo m{)t khoang each ngfut trong mc}t thm gian nhdt djnh

• Di chuyBn vm khoang each xa thuimg la dBn cac thanh ph6 Ian

• Hclu hBt ngum di cu tir nong thon dBn thanh thj

• Qua trinh di cu dugc thl,Ic hi~n tirng bu<Yc

• Qwi trinh di cu di8n ra {J ca nai di va nai den

• Vi~ di cu se tang len khi cong nghi~p vit giao thong phat triBn

• Nguyen nhan chinh cua di cu la ly do kinh tB

Mo hinh clia Ravenstein (1885) di phan anh dugc xu hu6ng clia di cu va dua ra mc}t s6 yBu t6 anh huang dBn s6 lm;mg va dong di cu clia con ngum Tuy nhien, ly thuycit nay chua giai thich dugc trong cac tru<mg hgp ngum di cu vm khoang each xa, dcin cac thanh phB Ian la do chiBn tranh, thien ~ b~nh ~t chu khong phai ly do kinh tB trong khi do Ravenstein luu y rkg di cu xay ra tren m{)t khoang each ngfut chu yBu do yBu t6

9

'

kinh t8

PMt triSn tren nen tang cua Mo hinh Ravenstein, Everett Lee (1966) da quan tfun

nhi8u hoo den yeu ta hen trong (l\fC ctfty) Lee ciing neu ra nhiing tac d()ng lam tro ng~

qua trinh di cu Mo hinh cua Lee cho dng:

• Cac yeu ta can tra di cu: Khoang each di chuySn; rao can dia ly va chinh trj; ngum ph\1 thu(>c

• Qwi trinh di cu c6 S\l chQn IQC: TuAi tac, giro tinh, tfuig lap xa h()i, kinh nghiem c6 3.nh huang dSn nguiri di cu

• Cac yeu ta ca nhan nhu giao d\IC, hiSu bi8t ve ncri dSn, quan he gia dinh, sa

thich ciing c6 tac d()ng dSn di cu

Trong khi d6, vao nam 1960, Zipf giro thieu mo hinh di cu d\fa tren "l\fC hdp dfui"

cfut Newton, vi v~y mo hinh con duqc gQi la mo hinh l\fc hdp dfui Mo hinh cho ring s6 ltrqng ngum di cu (N) gitra th3.nh pha (i) va G> tY 1e nghich vro khoang each (D) giua chWig Mo hinh nay cho ra kSt qua tuyet d6i va c6 th~ ap d\lilg cho di cu vro quy mo nho

cho tOi di cu a quy mo toan du

Mfii ly thuy8t di cu deu c6 each tiep c~ rieng dS giru thich cho m()t qua trinh di cu nao d6, ho~c d~ tinh di cu nao d6 Va day ciing la co sa xay d\fllg cac mo hinh nghien ctrudi cu

2.2.1 Mo hmh khu V("C kip (Dual Sector Model) ciia Arthur Lewis

Mo hinh khu V\fC kep phan tich hien tuqng du thira lao d()ng a khu V\fC san xudt nong nghiep truyen th6ng (khu V\fC nong thon) duqc chuysn cijch sang cac khu V\fC san xuAt hien d~ (khu V\fC do thj) trong qua trinh oong nghiep h6a

Arthur Lewis (1954) dua ra gia dinh la trong n& kinh tB chi tBn 4\i 02 khu V\fC:

khu V\fC san xudt truyen thfing Va khu V\fC San xudt hien d~ Khu V\fC san XUdt nong nghiep truyen th6ng c6 ky th~t san xudt I~ h~u, nang sudt thip nhung nguBn lao d()ng I~ du thira nen m()t sA luqng Ian lao d()ng di chuySn sang khu V\fC san xudt hien d~

Mo hinh dugc giai thich OOi hinh 2.1, trong d6:

- SL: S6 luqng lao d()ng trong nen kinh te

- MPL: Nang sudt lao d()ng bien

- WM: Tien cong duqc tra a khu V\fC hien d~

- WT: Ti8n cong dugc tra (J khu V\IC nong nghi~p

Khu V\IC San xuAt nong nghi~p bj h~ ch.3 v8 vBn va di~n tfch d§t san xu§t do do

nang su§t lao d()ng bien se ti.3n dfu zero khi lao d()ng nong thon tang them (MPLI se ti.3n v8 0), dang thm muc luang ma cac lao d()ng nay nh@.il duqc ciing gifun dfuJ (WT giam

d~) Di8u nay lam cho khu V\IC san xuat nong nghiep du thira m()t s6 luqng lao d()ng

nhmig khong lam tang san luqng nong nghi~p Luc nay khu V\IC nong nghi~p duqc xem

la ''thijng du lao d(}ng" Vi CO S\f khac bi~t v8 ti8n Cong gifta ngfulh San xu§t nong nghi~p

va nganh san xudt hien d{li nen m()t s6 luqng Ian cac lao d()ng nong thon se djch chuy~n

sang cac nganh s3n xuat hi~ d~i ma khong lam anh hucrng den san luqng dAu ra CUa nganh nong nghiep SB lao d()ng khu V\IC san xuat hien d~ se tang tir L 1 len L2 va nang sudt lao d()ng bien ciing tang tir MPL 1 th3nh MPL2

ffinh 2.1 Mo hinh khu V\fC kep cua Arthur Lewis

Nang su~t

hien

SL SL'

LaodQng

NguJn: Anthony Clunies-Ross et al.,2009

NSu s6 luqng nguiri lao d()ng di chuy8n tir khu V\IC nong nghiep sang khu V\IC san xu§t hien d~ bfutg VOO s6 luqng "lao d(}ng tl$lg du" trong linh V\IC nong nghi~p, phuc lgi

va nang suAt chung se dugc cai thi~n TBng san lugng nong nghiep vfui khong thay dBi

trong khi t6ng san luqng cong nghiep tang Jen do ngu6n cung lao d()ng tang Jen

Qua trinh se tiSp tl}c, vi~ tang them lao d()ng se lam cho nang suat Iao d()ng va

IDUC ti8n luang $ bien trong linh V\IC San xu§t hien d~ dfuJ dfuJ gifun xu6ng trong khi

do nang sudt c@.il bien va ti8n lmmg trong s3n xuat nong nghiep dfui tang len do lao d()ng kem hieu qua bi rut bat KSt qua la nang suat lao d()ng bien trong nong nghiep tiSn tm can bfuig vm nang su§t lao d()ng c@.il bien cua cac nganh san xuat hien d~ (MPLl = MPL2),

'

:.1

hieit d{li (WM = WT), ngmJi lao d()ng nong nghi~p khong con d()ng ccr kinh te d€ chuy€n

dich, qua trlnh di cu tir khu V\IC s3n xudt nong nghi~p sang khu V\IC s3n xtult hi~n d~i

chimdm

Mo hinh khu V\IC kep da to ra thanh oong trong vi~c ly giai qua trinh dich chuyen lao d()ng tir khu V\IC nong thon vao th8nh thi ~ cac nuoc phat tri€n H~ che CUa mo hlnh nay la chua ly giai dugc hi~n tugng ngum nf4p cu vin ao i.tt di chuyen vB thanh ph6

trong khi tinh ~ thAf nghi~p dang di8n ra ~ cac nuoc dang phat trien (Truong Ba Thanh va Dao Hiiu Ho~ 2010)

2.2.2 Mo hinh thu nhpp kj vpng (Expected Income Model) clia Harris - Todaro

Theo Harris- Todaro (1970) mo hlnh thu ~ ky VQng c6 cac k~t qua chinh la nguCri lao d()ng khu V\IC nong thon di cu ra th8nh thi do c6 S\f khac bi~t thu nh~p giua khu

V\lC nong thon va khu V\lC thanh thj, c6 S\f chenh l~h tiBn luong giita hai khu V\IC Ty ie thit nghi~p o thanh thi cao nhung vin luon co dong ngum di cu tir nong thon ra thanh thi

do thu ~p dg kien iJ khu V\IC thanh thj cao hon thu nh~ d\f kien iJ khu V\IC nong thon Trong mo hlnh, tri,tng thai can bing di,tt dugc khi muc luong d\l kien khu V\IC

thanh thj bing VOO nang stult lao d(}ng ~ bien CUa m(}t lao d(}ng khu V\IC nong nghiep

(Wr), luc nay tY 1e lao d{>ng nong thon di cu den th8nh thi se Mng khong khi thu nh~p dg

ki8n iJ nong thon bing vm thu nh~ d\l kien iJ thanh thj Tuy nhien, trong tr~g thai can bing nay se co m{>t tY 1e truit nghi~ tich C\fC nMt dinh a khu V\lC thanh thi do thi tru<mg

tao d()ng Iuon thay dBi va khong hoan hito

Muc luong CUa ngum lao d{>ng iJ tri,tng thai can bing:

Trongd6

Wr la mtrc luang (nang stult lao d{>ng bien) trong khu V\IC nong thon;

Im la tAng s6 vi~ lam c6 s&i trong khu V\lC thanh thi

lus la tBng s6 ngum dang lam vi~c, va cfui tiin viec iJ khu V\IC thanh thi;

w m la muc luong trong khu V\lC thanh thj

DiBu do co nghia la muc luong kY VQng trong khu V\IC nong nghiep bfutg vm muc

Nguqc ·~ dong di cu tir thanh thi va nong thon se xay ra neu mfrc luang khu V\l'C

th8nh thj !hip ban khu V\l'C nong thon:

Vi v~y, di CU tit nong thon den c8c khu V\l'C thmJh thj Se tang neu:

- TiSn hrong o khu V\l'C thanh thi (Wm) gia tang trong diSu kieit ca hQi tim dugc viec lam khu V\lC thanh thi Om) tang, lam ting thu nh*t> ky v9ng i1 khu V\l'C thanh thj

- Nang suit lao dQng nong nghiw gi8m, lam giam nang suAt c~ bien va tiSn Immg

trong linh V\l'C nong nghlep (Wr) gi8m thu ~P ky v9ng i1 khu V\l'C nong thon

2.2.3 Ctic yiu t4 hilt vti ""1 liln quan ilin di cir

- Ly thuyet vS l\fC hUt-1\lC diy cful Ravenstein (1889) choring ngum di cu bi chi phdi OOi cac yeu tA "diy-keo", trong do ngum di cu bi "diy" ra khoi dja phuang minh nhu bi ap bfrc, SllU cao thue n'1tg nhung ciing la diSu kien de "keo" nguai di cu den dia phuang khac Nguai di cu mong muan co CUQc sang tat han thoat khoi hoim canh sang

Mt lgi khi nghien CUu dong di cu fJ mroc Anh

- Everett Lee (1966) l*t> 1 $ ring quyet dinh di cu dugc d\18 teen 4 nhom nhin tA, m()t Ia c8c nhin tA gin b6 vm nai o g&, hai Ia c8c nb8n tA gin vm nai se den, ha la cac

tro ng~ di cu, va hAn la c8c nhan tA thu(>c vs ngum di cu Nhiing uu diem va h{lll che

tren nhiSu linh V\lC o nai di va nai den nhu thu ~p, vi~ lam, nhA o, phuc lgi xa h()i, giao d\lc, cham s6c sfrc khoo, th~ chi la khl ~u se dugc nguai di cu can nhic

Ngo8i ra, Lee oon phmt tich mQt sA yeu tA kh8c anh hui'Jng den vi~ di cu D6 la

~ thlic, S\f thong minh, hieu bi@t CUa IlglIOO di CU qua kinh nghiem ban than hay qua

cac kenh thong tin ~ ch6ng, qua h{ll1 be, h9 bang my Ia meu ma cac Iy thuyet truac

13

•• ,I

d6 it d€ ~ too Vi~ di cu con ph1,1 thu(}c vao tfnh toan va thu nh~p mong dqi trong thm

gian nhftt dinh han la tinh toan v€ kh8c bi~ thu ~P giiia thanh th! va nong thon

Thv:c te cho th§.y con nguCri di chuyen vi nhi8u ly do C6 the d6 Ia do ket hon hay

ly di, h9c ~P ho~ tAt nghi~p, thay dAi vi~ lam hay v8 nghi huu, ho~c c6 the la do nhiing

tra ng~ nhitng phi8n toai ve phap l~t, ve phong t\}C s6ng Cac ly do neu tren c6 the

diBn ra a nm g6c dang sinh sBng khi~ ngum ta phai chuyen cu Holte lam cho nm den

tra nen hip dfut han, thu hut nguCri dan chuySn cu den Ho~ S\I di cu xay ra la do ca hai nai gBc va nm d~ cimg gay 3.nh hmmg Trong nghien ciru CUa minh Lee ciing cho ~g

di8u ki~ khi ~u tBt la yeu t6 Mp dfui dBi vm c8c CUQc di dan tren the giro n6i chung

Mo hinh ve di cu CUa Lee bao gAm hai vong tron 16n tuqng trung cho nai xuftt phat va nai den, trong m3i vong tron nay c6 mc}t s6 kY hi~u c6 y nghia khac nhau:

* Ki hieu + : tuqng trung cho nhitng yeu t6 thu~ lqi dBi vm S\I di cu

* Ki hi~u - : tuqng trung cho nhiing yeu t6 bftt }qi d6i vm S\I di cu

* Ki hieu 0 : tuqng trung cho nhitng yeu tA mang tinh chit khong c6 lqi va ciing khong CO h~ d6i YOO S\I di CU

ffinh 2.2 Mo hinh vS di c1r ciia Everett Lee

Cactrang~

Ngubn: Everett Lee, 1966:50

Ngoai ra, ciing theo mo hinh Lee, nguCri di cu ti8m nang ciing cfui phai tfnh toan cac y8u t6 bit lqi nhu trlnh bay trong mo hinh tren, d~ tir d6 c6 th~ ch9n Iv:a nm den

(thong qua vi~ so sanh giiia cac nm den khac nhau), hoJc c6 the di den quyet dinh sau cling la c6 nen di chuy~n hay khong

Ml\t khac, nhitng ngum di chuySn d{mg ti8m nang ciing cfui phru tfnh toan den ca yeu t6 mang tinh cMt ca nhan, rieng tu nhu: tinh ~ tu6i tac, tinh tl1mg Slrc khoe ban than, tinh tl1mg gia dinh, sA con c6 the mang theo hol\c phru girl I~ cho nguCri than

- Khi ngbien ctlu vin de di cu giUa cac mroc Dong Au va Lien Xo cii, thi Ali Mansoor va Bryce Quillin (2006) cho ring c6 nhiSu yeu tA tac d9ng den di cu va cac yeu

ta nay vira la lvc hm vira la lvc dly nguiri di cu Tac gia tAng hqp cac yeu tel d6 nhu sau:

Bing 2.1: Ting hqp cac ylu ti hut va ttiy lien quan aln di Cir

Kinhte Lmmg tMp; tbit ngbi~p Lmmg cao; ca h9i vi~ lam

van h6a, xa h9i Ap lvc nhin khiu hQC; • Doan~ gia dinh; cony

Ngheo d6i; Bit blnh ding bang; Chat h.rqng cu9c song

cai thien

Bi&! ki~n chinh tri No Ie; Bit An chinh ttj 6n djnh; Tv do mua ban,

trao deli

Chinh sach di cu Hpt chS di cu; Lao d9ng Cho phep di cu; Lao dQng

khong oo kY nang c6Icyn8ng

Ngu6n: Ali Mansoor va Bryce Quillin, 2006

-cac y& tA hUt va dly Anh huang dSn di Cll tir vimg Bicol dSn Manila cua t8c gia Mylene De Guzman va c9ng sv (2012) cling choring Ivc hm ngum din di cu den Manila tir cac ySu ta nhu Ca h9i vi~ lAm, ting thu n.bip; tiep '*1 chuang trlnh cham s6c

sUc khOe va giao d\}C tAt; cac chinh sach kh8c CUa chinh phu; h0a nh@p vm cac nen van

h6akhac

T6m Itri, cac ly thuy~ va mo hJnh di cu deu c6 cac uu diSm rieng CUa minh va c6

thS su d\lllg cho m9t sA deli tuqn.g di cu hay m9t chu ky kinh te nao d6 chu khong the giai thich hSt c8c hi~ tuqng di cu Iao d9ng Vi vf.y, trong ngbien ctlu nay t8c gia chqn Mo hinh thu nh@p ky vQng CUa Harris -Todaro (1970) lam C<Y sa ly thuy~ de phan tich cac

nhin tA thu hUt di cu ttrl c8c tinh th8nh clia Vi~t Nam giai do~ 2009 - 20 l l

2.3 T x • ong quan my At so ng 1en x h"" c11U • ti" eu 1eu ve van e b.x "' x t1"' d" 1 c1r , • ,,1 V""t •f N am

0 Viet Nam, vi~ di cu dien ra tir nit smn va trong cuAn "Di din clia ngu(ri Vi~t tir

thS Id X dSn the Id XOC' {Elling Thu va Trin Nguyen, 1994) c6 de c~p d6i vm ca nhan va

gia dinh, di cu la rm que hmmg cii dSn que huang mm, d6i vm din tQc trong lich su la

vi~ pbat trien vilng sinh sAng, ma I"Qng Ianh thcl tir dia b8n sin c6 Ngbien ctlu cho ring nguyen nhin di cu la do dm sang ca cvc, sieu cao thue ning, b~ dich, thien tai hoanh

hanh di diy hang ng8n, hang v~ gia dinh nong din khong thS barn tt'\1 a que huang N~

15

phieu tan trcr nen ph6 bifui cr d6ng Mng Bic B9 va Bic Tnmg BQ

Ding Nguyen Anh (1998), khi nghien cfru v~ di cu va phat triSn trong b6i canh dAi mm kinh tS-xa h9i CUa Vi~t Nam co dua ra mo hinh hAi quy cac ySu t6 phat triSn kinh

tB Rnh hm1ng dSn di cu cr ca nai di va nai dSn Nghien cfru dilng nguAn s6 li~u tir cu<)c rAng di~u tra clan s6 nam 1989 tren 40 tinh thanh trong ca nu<Yc (GS0,1991) Tac gia da

8p dl,lllg phuang phap Box-Cox nMm chuyen d6i biSn ph1,1 thu9c trong mo hinh dum

~g:

Mti * = f3o + fhXli + f3iX2i + + f3icXti + ej

Trong do Mij • la biSn ph1,1 thu9c sau khi chuyen dBi theo phucmg phap Box-Cox

~c trung cho dong di chuyen tir tinh i sang tinh j Po [li, ~ Ia cac tham sA dn u&c luqng Xli,X2i·· • .xki la cac bi Sn s6 dQc lfu> va ej la sai bi~t ~c trung cho anh huimg CUa

cac nh8n t6 khac khong co trong mo hinh KSt qua mo hinh dugc tinh toan rieng cho nam

va nu nhAm ml,lC dich phan tich anh huimg CUa cac nhan t6 phat triSn dSn S\l' di chuyen

CUa timg gim Dinh nghia cac biSn trong mo hinh va hu<Yng tac d<)ng ctia cac nhan t6

duqc mo ta trong bang 2.2

KSt qua hBi quy u&c lugng bing phucmg phap binh phucmg t6i thiSu OLS D~g

Nguyen Anh (1998) choring c6 sue hlit cr cac tinh thanh com~ d9 dan sA cao, phan anh

XU hucmg di cu dSn cac trung tam do thj, cac thanh phi> l<Yn Di cu ngol;li tinh co XU hu&ng

gia tang cimg vm trinh d9 pbat triSn kinh te Ty trQng oong nghi~p va do tbi boa c6 sue hUt m~ me den cac dong nh~p cu va thuc ddy di cu Cu clan c6 XU hu<Yng di chuyen den cac tinh co ti~m 11,l'C cong nghiep hoa, do tbi boa trong khi cac dong xuAt cu I~i co ngu6n

gAc tir cac khu V\fc kinh ta kem phat triSn Cac tinh thanh co thu ~P binh quan lucmg

th\IC cao nen da h~ chS dugc nguoo lao d9ng xuAt cu nhung khong du s(rc thu hut cac

dong nh~p cu tir nai khac den Y tS va giao d\lc cting c6 strc Mp dfui dBi vm nguoo di cu Khoang each di chuyen la m9t nh8.n t6 quan trQng lam cho nguoo clan di cu hay khong vi khoang each cang xa thi thong tin dn thiSt khong dAy du lam anh huimg dSn quySt dinh

CUa nguoo di cu Cac chinh sach di~u dQng lao d9ng va dan cu c6 anh huimg trµc tiSp dSn

qua trinh di cu cna nguoo lao d<)ng

Bang 2.2: Ting hCfP cac bi~n trong mo hinh ciia tac gia Ding Nguyen Anh

Biins6 Dinh nghia cac biin s6 Xu huOng tac iJt)ng (/y

thu-11it)

Dong di chuyen Nam/Nu ng~ So d8n song 4ti tinh i vao thm

tinh (Dtrqc chuyen dAi theo diem 1/4/1989 va tinhj vao

Ctic biin iJ{Jc lpP ( iJo luimg II cap

tinhlthlmh phJ lfrn)

M~dc}d8ns6 Dan so d8n trung binh tinh tren dietl tich wit tn\ng trQt +

-Mire de} do thi h6a Ty ie d8n s0 s0ng ~i khu V1J'C

Dieu kien giao d\lc so truimg hQC pho thong tinh

trun_g binh l.000 d8n Khoang each di chuybt

Khoang c8ch giua trung tam

tinh, th&lh theo qufic le} gful

nhAt

-Hai bietl so ao ~c tnmg cho:

KA

Cac tinh thu(}c dietl chuyan

-Chich sach dieu dc}ng lao dc}ng va

dandi dancu

Cac tinh thu(}c dien chuyan

NguJn: Dijng Nguyen Anh, 1998

Ghi chu: KA = khong ap d\lllg (vi trong quy djnh chinh sach, m(>t tinh khong th€ vira thu(>c dien dan dan, vira trong dien ti~ dan chuy8n dBn)

Adrian C.Hayes va cqng S\f (2009) cho ring cac y~u tA tac d(>ng d~n di cu chu

y~u la vfui de viec lam, cai thien CUQc sAng va doan t\1 gia dinh 0,1 th8 c6 41 % ngm'ri di

cu la titn viec lam, 30% la da cai thien CUQc sAng va 13% sA ngm'ri di cu vi ly do gia dinh

(bao g&m nhiing nguiri di cu ciing ho~c di cu da doan t1,l vm nguiri nha da di cu vi cac ly

do kinh t8)

Khi phan tich "Nhiing nhan tA 3nh hu<mg tm di cu ~i cac tinh thanh Viet Nam",

tac gia Nguy~n QuAc Tuin (2009) di sir d\lllg sA Heu di cu cila TAng C\lC ThAng ke nam

2005, 2006, 2007 da danh gia muc d(> tac d(>ng di cu a cac tinh th3nh cila Viet Nam Tac gia sir d\lllg phan tich hBi quy OLS va gia dinh mo hinh phan tfch nhu sau:

17

Migrant= f3o + f31FoodSPer + fuAgriVPer + f33IndustrialOoSPer + f34Industria1Sper

+ P5GoodSerVPer + f36GDPPer + f37MedicNPer + J3sEducatedNPer + '39MedicBedNPer +

P10Distance + a1Regionl + a2Region2 + a3Region3 + a.iR.egion4 + a5Region5 +

fl6Region6 + a7Region7

Dinh nghia cac biSn trong mo hinh:

Bang 2.3: Ting hqp cac biin trong mo hinh cua tac gii Nguy~n Quac Tuin

Biin ph1,1 thu(ic

Migrant s6 di cu tirng dia phmmg (ngtroi)

MigrantM/F s6 Nam/Nit di cu tirng dia phmmg (ngtroi)

Biin il9c lqp

-IndustrialOoSPer Gia tri SXCN khu V\fC ngoai NN binh quan (ngan

+ VND/ngtroi)

IndustrialSPer Gia tri SXCN khu V\l'C NN binh quan (ngan

+ VND/ngum)

MedicNPer sa nhan vien y t~ binh qu3n t:ren 100.000 dan +

MedicBedNPer s6 git.Wng ~nh binh qu3n t:ren 100.000 dan +

GoodSerVPer Gia tri ban le HH va DV binh quan (ngan VND/ngtroi) +

-NguJn: Nguyln QuJc Tudn, 2009

KSt qua hBi quy cho thAy c6 S\f khac bi~t trong di cu nam va di cu nu t\ri cac tinh

thanh, S\f tac d()ng cua Gia trj sim xufil oong nghiw khu V\fC ngoai nha nuoc anh huemg nhieu den sa di cu nam trong khi xet a cac khia c~ khac nhu theo khu V\fC dia Iy thi tY I~ di cu nu luon nhiBu han ~c bi~t la vimg Dong Nam BQ Them nii'a tac gia ding da chi

ra dugc cac ySu t6 kinh t€ (thu nh~p binh quan) va cac CCJ s(J ~ tfutg y tS la c6 tac d()ng

lam tang s6 lugng di CU trong khi cac ho~t dQng giao d\lC, cac khu V\fC San xufil cong

nghi~p, nong nghi~p hay gia trj ban le hang h6a va d!ch V\l d8u khong c6 tac d()ng ro r~t

den s6 nguiri di cu

Nghien cll'll v8 phv nu di cu ciia TA chn ActionAid QuAc ti t\li Viet Nam

(2011) dua ra m()t s6 cac y8u t6 hut va diy d6i vm phv nu di cu, nhu sau:

i Y8u t6 h,rc ddy: thi truimg lao ct{)ng nai xudt cu; hoan canh gia dinh clia nu lao d(>ng di cu; va tir cac k:hla c\lflh khac nhu di8u ki~n !\f nhien khong thu~ lgi a

nai xuAt cu ho~ ca so~ tfuig kem pMt tri~n

ii Y 8u t6 l~rc btit: Ca b(>i vi~ lam 1'i nai ct8n; thu nh~p cao ban so voo nai xuAt cu; h,rc hut tir v6n xa h(>i: blpl be/ ngu(ri than

K8t qua cbo thAy pb\1 nu di cu g~p nhi8u bAt IQ'i ban so voo nam giro Do d6 nghien ruu eta ctua ra m{)t s6 cac khuy8n nghi d~ dam bao cu9c s6ng clia ph\1 nu di cu

nhu xay dl,rng khung phap ly va chfnh sach hqp ly; Cai each h~ th6ng dang kY h(> khAu gia dinh; Phat huy vai tro clia chfnh quy8n dia phuang d~ giam tinh d~ bi tAn thuang cua

lao d(>ng nu di cu

·'

2.4 Tom tit cac nhin tA thu hut di Cll qua cac nghien CUu th\J'C ti~n {y Vi~t Nam

D\ra tren nhftng nghien ciru th\fC ti8n v8 cac y8u t6 thu hut di cu a Vi~t Nam, tac

gia da thBng ke I~ a bang 2.4

19

,·•-:

Bang 2.4: Ting hfP cac nhan tA thu hut di CU' cua cac nghien cfru trric

Cac nhan t6 thu Ten bi~n trong mo hinh

Tac gia

D~g Nguyen Anh (1997), P~ Qu)'nh Huang Thu ~p, Vi~ Iam, Ca (2006), Le Van Thanh (2009), Nguy~n Qu6c Tudn Kinh t~ hQi pMt tri€n nghe (2009), BUi QuangBinh (2010), Dinh Van Thong

nghiep (2010), Nguyen Dinh Long va Nguyen Thi Minh

Phm;mg (2013) Giao vien, Sinh Vien, D~g Nguyen Anh (1998), Nguy~n Qu6c Tudn Giao d\lc HQC sinh, Tnrimg hQC, (2009), D~g Nguyen Anh (2010), Dinh Van

chAt lugng dao ~o Th0ng(20IO), Nguyen Dinh Longva Nguyen Thi

Minh Phrrgng (2013) IDich V\l y t~, ca s<r kMm ~g Nguyen Anh (1998), Nguy~n Qu6c Tudn

chila~

Long va Nguy~n Thi Minh PhllQllg (2013) Mire do do thi h6a Mire dQ do thi h6a, CNH ~g Nguyen Anh (1998), Nguyen Hftu Minh

l<hoang each dja

Khoang each di chuy~n ~g Nguyen Anh (1998), Nguyen Qu6c Tufui

(:bich sach dieu

~g Nguyen Anh (1998), Trinh Thi Quang

~Qng lao d()ng va Chinh sach di d3n

DSXNN, Dan s6 tinh D~g Nguyen Anh (1998), Nguyen Qu6c Tufui Nongnghiep tren dien tich dAt nong

nghi A w, GTSXNN (2009), Phan Tan (2011)

Congnghi~p Ca cAu kinh t~ cong ~g Nguyen Anh (1998), Nguy~n Qu6c Tudn

nghiA w GTSXCN (2009) Doan tl,l gia dinh, K~t Nga My (1997), Trung tam Kinh t~ Chau A -TBD

hOn

(2009) Moi tnrimg s6ng Chit lllQllg cu()c s6ng Dinh Van Thong (2010) Khac Ser thich, nhu ciu ca ~g Thu va Tdn Nguyen (1994), Quy dan s6 lien

Ngu&n: T6ng h<7JJ cita tac gia

TiSu kit:

Nhu vqy tqi chuung 2, tac giiz iJli trinh bay h? th6ng cac ly lwjn vJ di cu bao g&m: (1) cac khai ni?m, vai tro, phan loq.i vJ di cu; (2) cac each thfrc tinh toan, ilo ltr<Yng di cu; (3) cac nghien cUu, lj thuyit vJ di cu; (4) M9t s6 cac nghien CUu tnmc co lien quan ain

iJJ tai a'U(YC tac gia ch<;m /<;>c va t6ng h(lp iJi /am C<l SU ph<it trik mo hinh va phu<mg phap nghien cilu phU h<;1p

•-:

Trong chuong 3, trinh bay n9i dung ve quy trinh nghien ctlu, mo hinh du Ii~u bang

va cac buac kiem dinh de ch9n I\ra mo hinh nghien CUu phu hQP ciing nhu dua ra cac each de do luang va thdng ke mo ta De xwit cac bifut dugc SU d\lllg trong mo hinh nghien cUu

3.1 Quy trinh nghien ctlu

De tra Uri ccic cau hoi nghien cilu va giai quy€t vful de nghien ctlu, de tai da tuan thu quy trinh nghien crru nhu sau:

Hinh 3.1: Quy trinh nghien ctlu

VfuJ d~ va ID\lC tieu nghien Clru

Ly thuyet nghien aru

Mo hinh ngt:ien cliu

Dit li~ va Phuung phap nghien :iru

Ket qua nghien c1iu

Ki~m djnh k~ qua 3.2 Mo hlnh nghien ctlu

3.2.1 Ctic nhlin 18 thu hUI di cu

Nghien CUu nay d\fa tren CCJ scr ly thuyfil di cu CUa Ravenstein (1885); Mo hinh khu V\lC kep cua Arthur Lewis (1954); Ly thuy€t h.rc hUt - l\fC ddy cila Everett Lee (1966); Mo hinh thu nh~p ky v9ng cila Harris-Todaro (1976); cac y€u t6 hut - ddy di cu CUa Ali Mansor va Bryce Quillin (2006) va m9t s6 nghien CUu CUa cac tac gia nhu D~g

Nguyen Anh (1998); Nguyen QuBc Tuful (2009); Mylene De Guzman va c9ng S\1' (2012) k8t hQP vm nguBn du li~u phan tich th\fc t8 tac gia aa ch9n ra 9 nhan t6 c6 the anh huemg

d8n vi~ thu hUt di cu a cac tinh thanh CUa Vi~t Nam:

- Theo mo hinh thu nh~p kY v9ng cila Harris-Todaro (1976) cho ling nhan t6 kinh

t~ tac d9ng chinh dfut vful de di cu, vi v~y tac gia da dua bi€n s6 nay vao mo hinh de phan

tich hBi quy Trong d6 cac biSn s6 ~ dien cho ySu t6 kinh ta bao gBm kha nang ~o ra

viec lam cai thien dm sBng kinh ta a cac doanh nghiep dang ho{lt d(>ng, khu c0ng nghiep,

ca so kinh tS phi nong nghiep TBc d(> phat trien do thi hoa tang nhanh la tien de ~o ra

nhieu nganh ngha phat trifuJ, keo theo nhu c§u va lao d{)ng cang tang do do CaC khu V\IC

co do thi hoa cao, nhiau khu c0ng nghiep, khu do thi thi dB ~o ra viec lam, tang thu nh~p

Ia ysu t6 hut di cu dsn lam an, sinh s6ng

- Mo hlnh khu V\IC kep CUa Arthur Lewis (1954) cho r~g dien tich dAt san xuAt

nong nghiep, gia ttj san xuAt nong nghiep va gia ttj san xuAt cong nghiep tac d()ng dSn Igc lugng lao d(>ng, ~o ra lu6ng Iao d9ng du thira do khong lam tang them san lugng nong nghiep Th\fc tS, a Viet Nam cho tMy dien tich dAt nong nghlep thuimg la rAt lcm va

tham gia vao qua trlnh san xuAt Ia b,rc lugng Iao d()ng nong nghiep m-ua V\l ciing rAt nhieu, khi hSt moo V\l thi l{li "doi du" v8 lao d()ng, bu()c nhiing lao d(>ng du thira nay phai len thanh phB kiSm viec trong nhiing Ilic nong nhan hoijc chuyen sang nhling cong viec phi nong nghiep Do do, cac biSn sB ve dien tich <fAt san xuAt nong nghiep, gia ttj san xilAt nong nghiep, gia ttj san xuAt c0ng nghiep dugc xem la nhan t6 thu hut di cu

- Cac ySu tB hilt- cliy do cac tac gia Everett Lee (1966); Ali Mansoor va Bryce va

Quillin (2006); D~g Nguyen Anh (1998); Nguy8n QuBc TuAn (2009); Mylene De Guzman va c(>ng S\f (2012) trong cac nghien CUu CUa minh dau cho ~g cac ySu t6 ve y

t8 va giao d\lc la nguyen nhan vira la h,rc hilt va vira Ia l\fC d~y dBi vm ngum di cu Vi v~y

trong mo hinh, tac gia ciing eta dua hai biSn s6 ~ dien v8 chAt lugng CUQC sBng vao phan

ti ch

D\fa tren cac thong tin tAng hgp dugc, tac gia d\T ki8n dua vao mo hinh phan tich cac nhan t6 sau:

•!• sa doanh nghi~p clang hottt ct9ng binh quin trin 100.000 din

De co nguBn lao d()ng dap Ung ho{lt d(>ng clia doanh nghiep thi cac doanh nghiep tich C\fC thu hut nguBn lao d()ng va d6 la d(>ng l\fC cho luBng di cu tir nai khac dSn Tuy theo quy mo, tA chirc CUa doanh nghiep ma nhu cfui lao d()ng CUa doanh nghiep se khac nhau Doanh nghiep thanh l~p mm hA sung cang nhiau thi nhu cdu lao d(>ng cang tang, kich thich S\f chuyen dich ccr cAu lao d(>ng tir doanh nghiep nay sang doanh nghiep khac,

tir tinh nay dSn tinh khac ct8 tim kiSm ca h(>i viec lam t6t han, moi truimg lam viec t6t han ciing nhu Icy vQng thu nh~p se dugc cai thien han

"S\f phan M khong dBng d8u ctia cac luBng vAn dAu tu mroc ngoai vm S\f ~p

trung cao a khu V\fC mien Nam eta t{lo nen m(>t luBng di cu n1t ~ me tir cac vUn.g khac nhau vito khu V\fC Dong Nam B(> - nai cac doanh nghi~ co nhu d.u sir d\lllg nhieu lao d{mg nhfu> cu'' (BUi Quang Diing, 2009, trang 27)

DBng bfutg song HBng Ia khu V\fC c6 sA luqng cac khu cong nghi~p nhieu thu hai

sau f>Ong Nam B(> da thu hill sfi lugng Ian cac lao d(>ng tir khu V\fC phia B~c va lugng lao d{)ng nay tang len hang nam (NguyBn Binh Giang va c(>ng S\f, 2012)

•:• Gia ttj sin xuit cong nghi~p binb quin tren 100.000 din

Khu V\fC san xu!t oong nghi~p Ia khu V\fC nang d(>ng vm nhieu nganh ngh8 va nhiSu loi;ri hinh doanh nghi~p, d~ bi~t Ia cac doanh nghi~p vira va nho nai t{lo ra Mu hBt

sA vi~c lam mm hang nam nhung yeu du vs tay nghe Iao d(>ng khong qua cao ( d~c bi~t

la cac cong vi~ gidy to, hB so), vi thB vi~ lam trong khu V\fC nay se thu hut nhiSu ngum lao d{)ng tim dBn, trong d6 c6 khong it la ngum di cu

d nhiing dia phU<Jng co khu V\fC san xudt oong nghi~ holilt d(>ng m:;mh, sA vi~c

lam -qio ra se tang tuoog Ung, dBng nghia vm thu hut nhiSu lao d(>ng hoo NBu 11,lC lm;mg lao d{)ng a dia phuoog khong cung wg du nhu cAu nguAn cung con li;ri se den tir cac dia phmmg khac tren ca nwc Ngu(Ji lao d(>ng (trong do c6 ngum di cu) se tim dBn nai co diSu ki~n tim dugc vi~c lam dB dang hoo

Theo kBt qua nghien cw ctia Nguyen Qufic Tudn (2009) thi khu V\fC cong nghi~p

ngoai nha nuac eta t{lo ra nhiSu vi~ lam cho lao d(>ng di cu (trong d6 tac d(>ng di cu nam

nhieu hoo di cu nu) Di cu nam c6 nhiSu oo h(>i vi~ lam hoo cr cac khu oong nghi~p khu

che xudt hoo la nu gim

Do d6, sA ngum di cu dBn m(>t dja phuoog duqc cho la se tY l~ tht$1 vm gia ttj

san xudt cong nghi~p a dja phuoog d6

•:• Gia ttj sin xuit nong ngbi~p binb quin trio 100.000 din

Gia ttj san xudt nong nghi~p binh quan la biBn sA ve gia ttj san xudt cua cac san phfun nong nghi~p binh quan clia tirng dja phU<Jng D\Ja vao gia ttj san xudt nay ta cting

co th~ biBt duqc tinh hinh holilt d(>ng san xudt nong nghi~ ciing nhu C(J du kinh tB cua dia phuoog do v m vi~ thiSu ddt san xudt nong nghi~p ngay cang tang do qua trinh do

thi h6a nen Iao d(>ng nong thon thucrng di cu den thanh thi d~ tim kiBm vi~c lam Theo

23

; v,'

T6ng C\lC Th6ng ke (2012) thi CJ khu V\lC nong thon, du tY Ie thdt nghiep khong cao, song

cy le thi8u viec lam da va dang la vdn de b1Ic xiic clia toan xa h{>i Ty Ie thi8u viec lam

di8n ra theo xu hmmg cao nMt CJ quy ddu nam va tMp nMt CJ quy cuBi nam Vi thi8u vi~c

lam 0 khu V\lC nong thon nen ngum nong d8.n ra cac thanh thj, tham gia vao cac ho~t

d{mg thuang m~ hoic lam oong nhan cho cac doanh nghi~ nho, th\l'C hi~n m{)t sd djch V\l (giup vi~ nha, trong tre, ) cho cac gia dinh thanh thi (Bili Quang Diing, 2009) Do

do, bi8n s6 nay gian tiBp lam tang lao d{>ng du thira CUa khu V\lC nong thon, gia tang lao d()ng du thira mful V\1, thuc tUy lvc luqng lao d{>ng nay di cu tir vling nong thon nay sang viing nong thon khac, di cu tir nong thon sang thanh thi d~ tim ki8m viec lam, tang thu

nh~p nhu phan tich cful Nguy~n Dinh Long va Nguyen Thi Minh Phugng (2013)

Gia tri san xufil nong nghi~p tang len lam tang nhu cdu lao d{>ng trong khu V\lC nay, vi san xuAt nong nghiep o Viet Nam chu yBu dling lao d{>ng thu cong, lao d()ng chan

tay la chinh do do khi san luqng nong nghiep tang se thu hut nhieu lao d()ng tir nm khac dan (Nguyen QuBc TuAn, 2009)

•:• Sa Khu cling nghigp dang ho(lt iJ!ing

Cac khu cong nghiep hien ~ thu hm nhi8u doanh nghiep co vBn d§u tu nu&c ngoru ho~t d{>ng trong nhi8u nganh nghe khac nhau, thu hut m()t luqng nit Ian l\l'c luqng lao d()ng Lvc luqng lao d{>ng trong cac khu cong nghi~p lien t\IC tang qua cac nam va l\l'C hIQ'llg nay chii y8u la lao d{)ng tre CO d{) tuBi trung binh tir 18 d8n 25, trong do lao d{)ng

nh~p cu chi8m da s6 vm han 60,4% (Canh Chi Hoang, 2012)

Tinh thanh co s6 luqng khu oong nghiep cang nhieu thi se thu hut dugc nhi8u

doanh nghiep d8n ho~t d()ng Cac khu oong nghi~p nay ~o ra viec lam theo 3 kenh nhu: (1) vi~ lam trvc ti8p cho lao d{>ng ph6 thong va lao d{>ng co ky nang; (2) ~o ra vi~c lam

gian ti8p; (3) ~o vi~ lam cho lao d()ng nft (NguySn Binh Giang va c()ng S\l', 2012) Danh

gia t6ng th~ cho thdy, khu cong nghi~ da ~o dieu kien va mang I~ nhieu ca h()i vi~c lam

cho nguiri Iao d()ng v m m1Ic thu nh~ tuang dBi 6n djnh, vi~ lam trong khu cong nghiep da giup nguiri d8.n tirng bu&c cai thi~n va nang cao diri sBng v~ chdt, ciing nhu

tinh thdn CUa ban than va gia dinh (Nguyen Binh Giang va c()ng S\l', 2012) Cac khu cong

nghi~p chi8m phdn Ian cac lao d{>ng ~P cu tir cac tinh thanh khac d8n lam vi~, theo

T6ng Cl,lC ThBng ke, t6ng s6 nguiri di cu (ca trong tinh lfui gifta cac tinh) trong 5 nam truac thiri di~m di8u tra n3.m 2009 tang len d8n 6,57 tri~u nguiri so vm 5,14 tri~u nguiri

nam 1999' chu y8u la di cu gifta cac tinh va gin lien vm phat tri~n kinh t8 ~i cac khu do

thi c8c khu oong nghiep (TCTK, 2009) Theo TA chlic Lien hiep qu6c ~ Viet Nam (2010) nguiri·di cu chifun m(>t tY trQng 16n trong sa lao dQng dang Jam viec ~ cac khu oong nghiw, khu che xufil (chiem 700A luqng lao d(>ng ~ khu V\lC nay) Ky vQng bien s6 khu cong nghiep tY 1e th$ vm di cu

(• sA Cd stJ' kinh ti ca thi phi nong nghifp blnh qulin

Bien sA nay dlP dien cho khi nang qio viec lam dai vm nguiri di cu, khi sA luqng

tfnh th8nh khac den tim co h(>i viec lam cfing nhu cai thien cu(>c sAng "Co ciu thu ~P

a nong tbOn chu yeu vin la tir nong nghiw Thieu co h9i cho nganb nghe phi nong nghiep nhu tieu thu oong nghiw cong nghiw che bien th\JC p~ nong san va cac nganh nghS khac a cac v0ng siu, xa do mlic d{> ifp tnmg oong nghiep boa a nhiing v0ng kinh te tl'Qng diem W ven do thj l6n Do d6, diu nhip th\JC te CUa CU d8n nong thon n6i chwig, oong d8n noi rieng con rit thclp" (Trill TiSn Khai, 2007, trang 3) Do do, de cai thien thu nhjp va tang mlic sang thi nong din~ cac v0ng thieu dit san xuAt nong nghiep h* dieu kien san xuAt nong nghiw khong dap Ung thi nhiing nguiri nong d8n da biet chuyen dAi co ciu kinh ta tir san xufil nong nghiw chu yau ( thufui nong) sang cac nganb nghe phi n6ng nghiw CUa hq gia dinh nhiSu hem (nhu cha bi8n cac san phfun nong nghiep, tieu thu cong nghiep, ) Bien nay cling tang thi nhu cAu lao d(>ng cling tang, co y nghia thu hilt di cu ctan nhiSu hem

•!• S6 gbio vien Dfi Hqc va Cao Ding binh qoh tren 100.000 din

Kinh ts xa h{>i ngay mQt pMt trien de dap Un.g nhu ciu Iao d(>ng trinh d(> cao thi

Dgll'iri lao d(}ng phili k:hong nglrng hQC tfp, k:hong nglrng diu tu nhieu hem cho viec hQC

~p va nghien cUu Do do de c6 co h(>i viec lam thich hgp va dap Ung nhu ciu tuyen d\IDg CUa thi truimg viec lam Mqt sA luqng 16n thanh nien sau khi tat ngbiep tnmg hQC phA thong se tiap t\lc con duemg hQC vin clla minh a cac truimg DIP HQC, Cao Ding ho~c se hQC nghe de dam bao oong viec sau nay Nhiing dia phucmg c6 nan kinh te kem phat trien thuimg c6 it truimg DIP HQC, Cao Ding hem dBng nghia vm sA luqng giao vien DIP HQC, Cao Ding se it Nh1lng dia phucmg c6 nhi&i tru<mg DIP hQC se c6 nhieu giang vien din

<ten chit luqng dao tfo cao hem, dieu nay g6p phAn thu hut nguiri c6 nhu cAu dao ti.io tang len Theo nghien cUu clla Bili Thi Thu Ha (2009) thi co 900,1, oong nhan nhip cu lam vi~

hien duqc ctao qio dum 12 th8.ng nhung trong d6 c6 56,7% dugc ctao tfo dum 6 thang Va nai ctao tfo clla nhiing cong nh8n nay cling rit da di.ing: tlP cac truimg cong ljp, tru<mg tu

25

,,'

nhan, tnmg tarn doan the, 4ri doanh nghi~p

Theo NguySn Dinh Long va NguySn Thi Minh Phuqng (2013) ly do de ngum dan

rm nong thon ra th3nh thi la de hQC h3nh, nang cao trinh dQ ngh8 nghiw, ti8p ~ vm van

minh qto tarn ly thich ra thanh thi va nhcit la cac thanh nien mu6n hQC hanh va thay dBi moi tru<mg s6ng Co 48,9% ngum di cu kMng dinh hQ c6 them dugc nhi8u kY nang ngh8

nghi~p Va trcJ nen thanh th~o, CO tay ngh8 vfing Vang ha.n; 20% nguffi di CU hQC dugc

ngh8 mm; 1 OOA> c6 them kinh nghi~m ve thj truimg gia ca Day chinh la dieu ma nhieu gia dinh ~p cu chip~ cuQc s6ng gian truan hi~n 4ti vi tua.ng lai con cai sau nay Vi~c

thi8u CCY scJ dao qto trinh dQ cao Va vi~ Jam phi nong nghi~p cJ nong thon ciing la nhful t6

thuc dAy di cu trong nhom thanh nien c6 nhu cAu hQC ~P (TCTK, 2006)

, •!• S6 giuirng bfnh fJVC thuQc! SO-Y t~ binh quan trin 100.000 din Chi tieu ve s6 Giu<mg ~nh cUa CCY ScJ y te la yeu t6 d~ di~n cho kha nang cung

cdp dich V\l khlim, chfra b~nh ph\lC V\l ngui:ri dan CUa timg khu V\l'C, tuyen, dja phua.ng Va

ca nuac Chi tieu Giu<mg b~nh dugc xem la yeu t6 tac d{)ng den quyet djnh di cu vi trong qua trinh lam an, sinh sBng ngum tao d9ng ~P cu ck tiep c~ den cac dich V\l y te dB cham lo SUc kh6e t6t ha.n Ngoai ra, khi xay d\lflg bQ tieu chi danh gia v8 kha nang dap fuig dich V\l kham chfra ~nh CUa m{)t dia phua.ng nao do thi Giu<mg ~nh dugc xem xet dftu tien vi v~y 4tl Quyfil djnh sB 693/QD-TTg clia Thu Tuang Chinh Phu ban hanh ngay 06/05/2013 thi tieu chu~ CUa CRc C<J scJ th\fC hi~n Xa h{)i hoa trong linh V\fC y t8 phfil dam bao cac dieu ki~n nhu B~nh vi~n chuyen khoa phai co quy mo tir 21 giuimg b~nh tra len

va rieng dBi vm cac thanh ph6 Ha N{)i, HA Chi Minh, Hai Phong, Da Nfuig phai co quy

mo Ur 500 giu<mg ~nh tra len

Do nhfrng ngum di cu thuimg khong c6 h() khAu 0 n<Ji den vi v~y hQ se khong tiep

~ dugc cac dich V\l y te ck thlet nen day ciing vira Ia yeu t6 "dAy'' vira la yeu t6 "hut" ngum di cu Khi s6 Giu<mg ~nh CUa C<J scJ tang Ien, keo theo luqng can b{) djch V\l

nganh y te tang len, do do cac dong di cu c6 tay ngh8 ho~c c6 nganh nghe phu hgp vm

dich V\l y te se d6 v8 cac tinh th3nh nay cang tang Ket qua nghien cmi cua D~g Nguyen

Anh (1998) cho thdy h~ tfutg dich V\l y te va giao d\lc co tac d()ng thu hut Iao d{)ng nh~p

cu ngay Ur nguang Clra bien d6i kinh te - xa h{)i 0 nuac ta DBi vm nhfrng dja phua.ng co

h~ th6ng y t8 ddy du, co nhi8u ti~n ich do dich V\l cham s6c s11c khoe cung dp se Ia yeu

tA thu hm ngum dful l\fa ch9n lam dja diem di cu den (Nguy8n Qu6c Tudn, 2009) Ngum

di CU Cam~ SUc kh0e CUa minh t6t ha.n SO YOO tru<Jc khi di CU, vi~ nay la do hQ CO thu

nh~p t6t hon, c6 ch8 de) dinh duang ciing t6t hon va c6 kha nang ti8p c~ dugc vm dich V\l y t8 cMt luqng tAt hon so vm khu V\lC nong thon (Quy Dan s6 Lien hiep qu6c, 2010)

•!• Di?n tich il4t stin xuAt nong nghiip binh quan

Dien tich <!At san xmit nong nghiep binh quan dlP di~n cho vi~ t~o ra nguAn luong

th\fC (Illa, g~ hoa mau, ) c6 th~ dem 1;µ thu nh@p cho ngum dan Di~n tich ddt san xudt nong nghiep tang doi hoi nhiBu Iao d9ng hon dBi vm cac oong vi~c ma may moc khong

th8 thay th8 cho lao dc)ng chan tay duqc, do d6 da ~ vi~ lam cho phk loo cac lao dc)ng

iJ nong thon

Nguqc llP., di~ tich <lit san xudt nong nghi~p h~ h~p thi nhu cdu lao dc)ng chan tay cho linh V\fC nong nghi~p nay giam, lgc luqng lao dc)ng nong thon du thira Dfut d8n m(>t s6 luqng Ian lao dc)ng di cu tir khu V\lC nay sang khu V\fC khac nhu k8t qua nghien

CUu CUa Harris - Todaro (1970)

Vi thi8u <lit san xudt nen nguai di cu tir cac vilng nong thon B~c be) di chuy~n d8n

cac tinh Tay Nguyen d8 Idy <lit trBng cac Io;µ cay c6 gia ttj kinh t8 cao nhu ca phe, tieu

va diBu (Truong~ Ti8n, 2008) Ky VQDg bi8n sB nay tac dc)ng thu~ chiBu vm di cu

•!• Tj lj dan sD 40 thi binh quan (%)

Ty I~ d8n s6 do thi la bao gAm nhtlng ngum sBng trong cac viJng n()i thanh cua

thanh phB, DQi thi cua thi xa, cac phuc'mg/ ttj trAn va !At ca nhtlng ngum sAng trong cac don vi hanh chinh khac (nhu xa) duqc xem la d8n cu nong thon (TCTK, 2011) Ty I~ d8n

sA khu V\lC do thj dugc xem Ia y8u tA thuc d§y qua trinh di cu cua ngum lao d()ng nhiBu nhdt, ngum di cu thuemg ch9n d8n nhtlng nai c6 kinh t8 xa hc)i pMt tri8n de dap tmg nhu cdu viec lam va tang thu nh~p Theo Van Thi NgQC Lan (2006) ca cdu dan cu clia cac c()ng d6ng a viing do thi mm da co nhiBu bi8n d6i, dl!c bi~t a cac vilng do thi hoa co y8u

t6 cong nghiep tac dc)ng, ca cdu d8n s6 thay d6i nhiBu hon so vm nhtlng vilng do thi hoa

do chuyen d6i vi th8 hanh chinh Ty 1e d8n sA sBng a do thi danh gia muc di} do thi hoa cua khu V\lC do, khi d8n s6 tang len qua nhanh nhung khong phiii do tang dan s6 1\f nhien

ma dan s6 di cu tir nai khac di cu d8n

Theo NguySn Duy Th~ (2009) nhin nh~ di cu tir g6c de) nhan khiu hQC va dia

ly kinh t8, thi di cu tir nong thon ra thanh thi la S\f ~p trung ngay cang nhiBu dan cu nong

thon sBng trong khu V\lC do thj Ml1c de) do thi h6a cua mc)t qu& gia dugc do bing cy I~ dan cu do thi trong t6ng sA dan Trong khi d6, tY I~ d8n cu do thi da tang len kha nhanh

27

trong vong 20 niim triJ l~i day vao niim 2010 la 29,6% va tang len 40% vao niim 2020 (TCTK, 2010.) S\l phan bA khong dBng d8u giiia m~t d(> <Ian sa va <!At dai a nuac ta, nen

m~t d(} dfui sf, la m(}t chi bao CUa sUC ep dfui sa, va iJ chimg ffi\IC nMt dinh day con la chi

Mo v8 CCY h(>i viec lam K~ qua cho tMy SUc hill ciia cac tinh thanh c6 m~t d(> <Ian sa cao, phan anh XU hmmg di cu dBn cac trung tam do thi cac thanh pha Ian (DlPlg Nguyen Anh, 1998)

3.2.2 Mo hinh phiin tich

Cac biBn trOng mo hinh phan tich dugc ~t ten nhu sau:

Bing 3.1: Bing tAng hqp diu kY vqng ctla cac biEn

DOANHNGHIEP Sa Doanh nghi~ dang ho~t d(>ng binh quan tren

+

100.000 dan GTSXNN Gia tri san xnit nong nghiep binh quan tren

CSKT sa ca sa kinh tB ca th~ phi nong nghi~ binh

+

quan tren 100.000 <Ian

GIAODUC Sa Giao vien D~ HQC, Cao Ding binh quan tren

+

100.000 <Ian

YTE st, Giu<mg henh hinh quan tren 100.000 <Ian +

DSXNN Dien tich dAt san xufil nong nghiep binh quan +

tren 100.000 dan

NguJn: TJng h<JP clia tac gia

v m gia thuyBt v8 cac biBn s6 da trinh bay, mo hinh phan tich cua d€ tai nhu sau:

Y = (30 + (31 *DOANHNGHIEP + f32*GTSXNN + f33*GTSXCN + f34*KCN + f35*CSKT

+ f36*GIAODUC + f37*YTE + f38*DSXNN + f39*DSDT + u

3.3 Thu thip dft' li~u nghien cfru

D8 tai sfr dvng dfr Heu thu cAp st, lieu v8 Ty suAt nh@ cu (DICU) su dvng trong d8 tai la s6 Iieu dugc IAy tir Nien giam Thang ke ciia TBng Cl,lC Thang ke cac niim 2009,

2010 va 2011, kBt qua tir CUQc TBng di€u tra dan s6 va nha a Vi~t Nam niim 2009

'

Cac s6 li~u lien quan dSn kinh tS, kha nang tim dugc vi~ lam va chdt lugng CUQC

s6ng bao g6m cac biSn nhu eta di~n giai a pMn tren la: DOANHNGHIEP, GTSXNN, GTSXCN, KCN, CSKT, GIAODUC, YTE, DSXNN, DSDT ciing dugc thu th~p tir T6ng c\lc thBng ke (2009, 201 o, 2011 )

Phuong ph<ip thu tlu;ip s6 Ii~: Cac s6 Ii~u dugc thu th~ chu ySu tir cac nguAn du li~u thu dp tir nhitng CUQc di8u tra, khao sat, thu ~p v8 biSn d()ng dan s6 cua cac CO'

quan chuyen v8 linh V\fC thBng ke va dan s6, C1,l the Ia T6ng C1,1C Th6ng ke va Quy dan s6 Lien Hi~p Qu6c Quy trinh c1,1 the cu.a vi~c ldy du li~u nhu sau:

• Bu&<; 1: L $ van l\ra chQn cac t6 chl1c trong nucrc va qu& tS c6 kha nang cung cdp thong tin v8 vdn dB nghien cw cMng h~ nhu: T6ng c1,1c Th6ng ke, Quy dan

s6 Lien Hi~p Qu6c 4ti Vi~t Nam; va cac nguAn du li~u khac

• Bu&<; 2: xac djnh cac chi tieu dugc thu t~p nhu eta trinh bay i:J tren trong cac nam

2009, 2010 va 2011

• Bu&<; 3: Tri8n khai thu ~P du li~u

• Booe 4: T6ng h<JP cac s6 Ii~u, ~p li~u Excel tru&<; khi tiSn hanh cac nghien CUu tiep theo 00 li~u thu cdp sau khi dugc thu ~ se dugc tinh toan theo yeu du d8 tai nhu tinh theo muc binh quan, xlr ly loi.rl bO cac bien di bi~t trucrc khi dugc phan

tich va dua vao mo hlnh kinh ts lugng

Sir d\J.flg phuong phap h6i quy dit li~u bang (Panel Data) bfutg phftn m8m Stata 12

de tim S\f tac d(}ng CUa tirng nhfui tB dSn di CU 4ti Cac tinh thanh Khfil ni~m mo hlnh dfr li~u bang va cac bu&<; kiem dinh mo hlnh dtrgc the hi~n iJ trang Phv l1,1c (Ph\11\lc A: M()t s6 khai ni~m va mo hlnh dit li~u bang)

3.4 Ph1nmg phap phin tich thing ke mo ti

Trong phan tich thBng ke mo ta thl cac ySu t6 nhu gia ttj trung binh, gia ttj loo nhdt, gia ttj nho nhdt, d(> l~ch chufut, phuong sai hay kiem tra xem hinh d~g phan phBi

cua du li~u lad() nghien (Skewness) va d() nhQn (Kurtosis) dugc sir d\lDg

- Trung binh m§u (mean) la di.ii lugng mo ta thBng ke, dugc tinh bfutg each ldy t6ng gia ttj cu.a toan bQ cac quan sat trong ~ chia cho s6 lugng cac quan sat trong ~p

- s6 trung vi (median) la m()t s6 ta.ch gifra nira loo hon va nira be hon cua m()t miu, m()t qufui the, hay m()t phan b6 xac sufil N6 la gia ttj giiia trong m()t phan M, ma s6

29

nki tren hay dmn con s6 d6 la bing nhau Di8u d6 c6 nghia ring 1/2 qufui th~ se c6 cac

gia ttj nho hon hay bing s6 trung vi, va m9t nira qufut th~ se c6 gia ttj bing hollc l&n ban s6trung vj

- De} l~h chuin la mc}t d~ lugng th6ng ke mo ta dung d~ do muc de} phan tan cua mc}t ~P du lieu da dugc l~p thitnh bang tin s6 C6 th~ tinh ra de} 1ech chuin bing each l~y

can b~c hai CUa phmmg sai

- DQ nghieng (Skewness) la~ lugng do luimg m-UC de} l~h cita dft Heu la dBi xling (Skewness = 0) hay phan ph6i l~h trai (Skewness < 0), phan ph6i 1ech phai (Skewness > 0)

- De} nhqn (Kurtosis) la d~ lugng do luimg m-UC de} ~P trung tmmg dBi cua cac quan sat La phan ph6i ~p trung iJ m-UC d9 binh thuimg (Kurtosis = 3), hay phan ph6i ~p

trung hon m-UC de} binh thuimg (Kurtosis> 3), phan ph6i phan tan hon v&i hai duoi dai (Kurtosis< 3)

- He s6 tuong quan: do m-UC de} ph\l thuc}c tuyen tinh gifta cac bien H~ s6 tuong

quan cang gfut bing o thi quan h~ citng yeu; cang gfut 1 thi cang m~ Neu cilng d~u thi

tuang quan th~, ngugc I~ la tuong quan nghich:

• lrl > 0.8: tuong quan tuy8n tinh nit m~

• lrl = 0.6 - 0.8: tuong quan tuyen tinh m~

• lrl = 0.4 - 0.6: tuong quan tuyen tinh trung binh

• Ir! = 0.2 - 0.4: tuong quan tuyen tinh yeu

• lrl < 0.2: tuong quan tuyen tinh nit yeu hollc khong c6 tuong quan tuyen tinh

TiEu kSt:

Nhu VQy tren CU SU CQc CQU hoi nghien CUu iJii QU{IC xQc /tjp tqi chuung J, h~ th6ng

ly thuyit vJ di cu tt;1i chrrung 2 tac giti iJii frng d1,1ng vao aJ tai nay va dii trinh bay cac phuung phap nghien CUu q1 thi cho aJ tai bao gJm: Quy trinh nghien cUu CUa aJ tai; M6

hinh, phrrung trinh va cac biin nghien criu; cac giti thuyit nghien criu; each thitc thu thgp dii li~; each thuc XU- ly dii li~; cac kihn dinh mo hinh hJi quy dii li~u bang