vai trò của đầu tư tư nhân trong nước đối với tăng trưởng kinh tế vùng đồng bằng sông cửu long giai đoạn 1997 2011

XuAt phat tir cau hoi tren nen vi~c d~t vAn de nghien Clru "Vai tro cua a&u tU' tU' nhlin trong nll'UC aJi vui tiing trll'iJ'ng kinh ti vung Bang bdng song Cil'u Long giai doln 1997-2011

BO GMO DUC VA DAO TAO

VO THANH DO

NUOC D6I VOi TANG TRUONG KINH TE

LOI CAM DOAN

***

Toi cam doan r~ng lu~n van "Vai tro cua diu tll' tll' nhan trong nmrc d8i v6i tang truO'llg kinh t~ vimg BBng bing song Cfru Long giai do~n 1997-2011" nay la bai nghien CUu cua chinh toi

Ngo~i trir nhfrng tai li~u tham khao dugc trich dfrn trong lu~ van nay, toi cam doan rfuJg t<?an phfin hay nhfrng phfiu nho cua lu~n van nay chua tirng dugc cong b6 ho~c dugc sir di,mg dS nh~ b~ng cftp & nhfrng nai khac

Khong c6 san phfrm nghien Clru nao cua nguai khac dugc sir dt,mg trong lu~ van nay

ma khong dugc trich dfrn theo dung quy dinh

Lu~n van nay chua bao gfo dugc n9p dS nh~n bftt ky b~ng cftp nao t~i cac truang d~i h9c ho~c ca s& dao t~o khac

TP.HA Chi Minh, Nam 2014

Tac gia

Vo Thanh Do

LOI CAMON

***

Tru6c tien toi xin tran tr9ng cam an Thfry TS Le Van Chan, nguai t11Jc tiep hu6ng d~n khoa hQC trong su6t thai gian nghien Cllu d~ hoan thanh lu~n Van nay

Toi cfing g1ri foi tri an den quy Thfry Co Truang D~i hQc M& Thanh ph6 H6 Chi Minh

da d~y d6 va truy~n d~t cho toi nhfing kien thuc quy bau lam n~n tang cho vi~c thµc hi~n

lu~n van nay

Cu6i cimg, toi xin cam an gia dinh, b~n be, d6ng nghi~p, cac b~n cimg 16p ME4B, da khuyen khich, d()ng vien, chia se, het long h6 trg toi trong su6t thai gian hQc t~p va thµc hi~n

lu~n van nay

MUCLUC

L CAMDOAN 1

OI' ? rll\.T • • L CAM viii 11

DANH Ml)C cAc IliNH : vii

DANH Ml)C BANG BIEU viii

, ~

DANH MVC CAC Tu VIET TAT IX TOMTAT x

CHUONG 1: Glffi THI~U I I Ly' do ch on de tai 1

1.2 Mvc tieu nghien CUu 2

1.3 Cau hoi nghien CUu ··· ··· 2

1.4 Phu011g phap nghien CUu ··· 2

1.5 D6i tugng va ph~ vi nghien CUu 3

1.6 Y nghia Clla de tai 3

1.7 KSt c~u cUa.derai 3

CHUONG 2: CO SO LY THUYET 2.1 Cac khai ni~m 5

2.1.1 Dfru tu 5

2.1.2 Dclu tu tu nhan va dfru tu tu nhan trong nu6c: 6

2.1.3 Tangtru6n.gkinh ~ 9

2.2 Mc)t s6 mo hlnh do lu0ng tang tru<'>ng kinh tS ··· 12

2.2.1 Mo hlnh c6 di6n v€ tang tru<'>ng kinh tS 12

2.2.2 Mo hlnh tan c6 difu ve tangtru6n.g kinh t~ (Mo hinh Solow) 12

2.2.3 Mo hlnh Harrod- Domar ve tang tru<'>ng kinh t~ 13

iii

2.2.4 Mo hinh tang tnr6ng kinh t6 theo kinh t6 hQc hi~n ~ 15

2.3 Nh~ xet ve cac mo hinh tang tnr6ng kinh t6 16

2.4 Vai tro cl:ta vBn dfru tu, dfru tu tu nhan trong nu&c dBi v&i tang tru6ng kinh t6 17

2.4.1 V ai tro cl:ta v6n dfru tu d6i v&i tang tnr6ng kinh t6 17

2.4.1.1 Dfru tu lam tang t6ng cfru 17

2.4.1.2 Dfru tu lam tang t6ng cung 18

2.4.2 V ai tro cl:ta dfru tu tu nhan trong nu&c dBi v&i tang tnr6ng kinh t6 19

2.5 Sg lfu:i at CUa afru tu c6ng d6i v&i afru tu tu nhan trong nu&c 22

2.6 M9t s6 nghien Clru tnr&c 24

2.6.1 Cac nghien cl:ru trong nu&c 24

2.6.2 Cac nghien cl:ru nu&c ngoai 26

Tom cit chuang 2 30

CHUONG 3: THVC T~NG BAU TU NHAN TRONG NUOC VA TANG TRUONG KINH TE VUNG BBSCL GIAI BO~N 1997 -2011 3.1 Khru quat tinh hinh phat tri€n kinh t6- xa h9i vling DBS CL giai do~ 1997-2011 31

3.1.1 Vi tri dja ly, dieu ki~n tg nhien, dan s6 vling DBSCL 31

3.1.2 Tmh hinh phat tri€n kinh t6 xa h9i vling DBSCL 32

3.1.2.1 Tinh hinh tang tnr6ng kinh t6 vling DBSCL 32

3.1.2.2 Ca cAu kinh t6 cl:ta vling DBSCL 34

3.1.2.3 Nang suAt lao d(>ng cl:ta vling DBSCL 35

3.2 Thgc tr~g dfru tu tu nhan trong nu&c vilng DBSCL giai do~ 1997-2011 35

3.2.1 Qua trinh chuy€n bifu ve nh~ tht'rc va quan di€m CUa Dang c(>ng san Vi~t Nam ve khu VlJC diiu tu tu nhan 35

3.2.2 Quy mo va tBc d(> tang tru6ng afru tu tu nhan trong nu&c vilng DBSCL giai do~ 1997 -2011 37

3.2.3 Hi~u qua cila dfru tu tu nhan 1rong nu6c so cac lo~ dfru tu khac vU.ng DBSCL giai do(;lll 1997

- 2011 ~ 38

3.2.4 Dong gop cila khu vµc dfru tu tu nhan 1rong nu&c vao tang tru0ng kinh te vU.ng DBSCL giai do(;lll 1997 - 2011 40

3.2.5 Dfru tu tu nhfui 1rong nu6c 1rong t6ng v6n dfru tu toan xa h9i vU.ng DBSCL giai do(;lll 1997 -2011 44

3.3 H(;lll che d6i vm dfru tu tu nhan 1rong nu6c vU.ng DBSCL 46

3.3.1 V6n dfru tu cila doanh nghi~ 6 khu vµc dfru tu tu nhan 1rong nu6c vl1ng DBSCL 46

3.3.2 Ve ngu6n nhan Ive cila khu vµc dfru tu tu nhan 1rong nu6c vU.ng DBSCL 46

3.3.3 Casa h~ tfrng cila khu vµc dfru tu tu nhan 1rong nu6c vU.ng DBSCL 4 7 3.3.4 Ca che thuang m~, th~ che tai chinh, tin d1,ll1g va chinh sach thue cila Nha nu&c d6i vm khu V\l'C dfiu tu tu nhan 1rong nu6c vU.ng DBSCL 48

Tom cit chuang 3 50

CHUONG 4: MO HINH NGHIEN CUu VA KET QUA 4.1 Mo ta dfr li~u va each thuc l~y dfr li~u: 51

4.2 Phuang phap nghien ciru: 52

4.3 Mo hinh ly thuyet nghien Clru 53

4.3.1 Phan tich sa b9 dfr li~u: 53

Tl'' I A hinhh"· 'kiA , • ? .t., 4.3.2 uac uqng mo 01 quy va em dµID cac gia thiet: 53

4.4 Ket qua u6c luqng mo hinh 60

4.4.1 Phan tich th6ng ke mo ta cac bien 1rong mo hinh: 60

4.4.2 Ma tr~ tuang quan gifra cac bien 1rong mo hinh 61

4.4.3 D6 thi tuang quan gifra cac bien 1rong mo hinh 62

4.4.4 lf 6c luqng mo hinh h6i quy 65

4.4.5 Ki~m dµm Hausman 66

v

4.5 Thao I~ k€t qua nghien CUu 67

Tom cit chuang 4 70

CHUONG 5: KET LUAN VA KHUYEN NGHI 5.1 Ket!~ 71

5.2 Cac khuyen nghi 73

5.2.1 Cac chinh sach thuc dAy phat tri6n ru1u tu tu nhan trong nu&c: 74

5.2.1.1 Tc;to moi truOn.g th~ lqi, binh dfuig han nfra d6 doanh nghi~ ti€p c~ nhanh ch6ng, d6 , dang va da ~g cac ngu6n v6n d6 ru1u tu, phat tri6n sari xufit kinh doanh 74

5.2 l .2 Thuc cfAy S\l' phat tri6n k€t cau hc;t tang 75

5.2.1.3 Thuc dAy phat tri6n mc;tnh me ngu6n nhan 11,rc 75

5.2.1.4 Giam sg Ian at cila ru1u tu cila cong d6i v&i ru1u tu tu nhan trong nu&c: 76

5.2.2 Cac chinh sach khac: 77

5.2.2.1 D6i v&i ru1u tu tn,rc ti€p nu&c ngoai: 77

5.2.2.2 Dfty mc;tnh xuftt khciu: 77

5.3 H~ ch€ cila dS tai 77

TAI LJ.E:U THAM KHAo 78

PHVLVC Phµ lµc A: PHAN TiCH 1HONG KE MO TA 82

Phµ Ive B: PHAN TiCH TUONG QUAN 83

Phv Ivc C: PHAN TicH HOI QUI 84

Phv Ivc D: KIEM DJNH MO fliNH 86

DANH MVC cAc HINH Hinh 2.1: Tac d<)ng cua dfru tu dSn tang tru&ng kinh tS 18 Hinh 2.2: KSt qua di~u tra anh hu&ng dfru tu tu nhan dSn tang truang kinh tS (y 15 nuac Chau

A (1984-2009) 21 Hinh 3.1: Ban dB vung Ddng b~ng Song Ciru Long ' 32 Hinh 3.2: Tang tru&ng kinh tS cac tinh, thanh vung DBSCL giai do~n 1997 -2011 33 Hinh 3.3: T6c d<) tang tru&ng dfru tu tu nhan trong nuac cac tinh DBSCL giai do~n 1997 -

2011 38 Hinh 3.4: Ty I~ v6n dfru tu khu vvc tu nhan trong nuac tren GDP vung DBSCL 41 Hinh 3.5: M6i quan h~ gifra t6c tang truang dfru tu tu nhan trong nu&c va tang tru&ng GDP vung DBS CL giai do~n 1997 - 2011 42 Hinh 3.6: Dong g6p GDP khu V\fC tu nhan trong nuac so vai GDP ca khu V\fC DBSCL giai

do~ 1997 - 2011 43 Hinh 3.7: Dfru tu tu nhan trong nuac trong t6ng dfru tu toan xa h<)i vung DBSCL giai do~n

1997-2011 44 Hinh 3.8: Ca cfiu dfru tu theo ngudn v6n dfru tu vung DBSCL giai do~n 1997-2011 45 Hinh 4.1: Bi~u dB dB thi phan tan gifra LnGDP va cac biSn d<)c l~p trong mo hinh 63

DANH MVC BANG BIEU

Bang 2.1: vu di~m va nhugc di~m cua cac mo hinh tang tru&ng kinh tS 16

Bang 3.1: Thay d6i cCY c~u GDP va lao d()ng trong vimg DBS CL 34

Bang 3.2: So sanh chuy~n djch cCY c~u kinh tS va lao d()ng cua vimg DBSCL v6i chuy~n dich ' CO' Call cua ca nuac 35

Bang 3.3: H~ s6 ICOR cua vimg DBSCL so v6i ca nu6c giai doi;in 1997-2011 39

Bang 4.1: Bang th6ng ke cac biSn 58

Bang 1.2: Th6ng ke mo ta cac bi Sn trong mo hinh 60

Bang 4.3: Ma tr~n h~ s6 tuoog quan 61

Bang 4.4: Mo hinh h6i quy c6 djnh (FEM) 65

Bang 4.5: Mo hinh tac d()ng ng~u nhien (REM) 66

Bang 4.6: KSt qua ki~m dinh Hausman 66

: D6ng b~ng song Ciru Long : Foreign Direct Investment (Dfiu tu trµc tiep nu&c ngoai) : Gross Domestic Product (TBng san phftm qu6c rn)i) : Gross National Product (TBng san phftm qu6c dan) : Incremental Capital Output Ratio

: International Monetary Fund (Quy TiSn t~ qu6c te) : Provincial Competitiveness Index (Chi s6 nang h,rc qmh tranh cfrp tinh)

: Total Factor Productivity (TBng nang sufrt cac yeu t6) : Kinh te tu nhan

: N gu6n nhan h,rc : Fixed Effects Model (Mo hinh hi~u fuig c6 dinh) : Random Effects Model (Mo hinh hi~u fuig ngfru nhien)

: Khu V\l'C N ong nghi~p : Khu vµc Cong nghi~p

: Khu V\fC Dich V\l

TOM TAT

Bai nghien CUu nay tim hiSu vai tro cua dfiu tu tu nhan trong nuac d6i v6i tang truemg kinh tS vimg D6ng b~ng song Ciro Long (DBSCL) giai do~n 1997-2011 Mfru nghien ct'.ru gdm 180 quan sat, dfr li~u bang cua 13 tinh, thanh vimg DBSCL cho giai do~ muai· lam (15) nam tir nam 1997-2011 Nghien CUu dµa vao mo hinh tan c6 diSn ve tang tru6ng kinh tS

va cac nghien CUu tru6c co lien quan dS kiSm chtmg vai tro cua dfiu tu tu nhan trong nuac

ddi v6i tang tru6ng kinh tS vimg DBSCL giai do~n 1997-2011

KSt qua nghien cfru khiing dinh t6n t~i m6i tucmg quan thu~n va co y nghia th6ng ke gifra dfiu tu tu nhan trong nu6c va tang tru6ng kinh tS vimg DBSCL giai do~ 1997-2011 Qua nghien cfru ciing cho thfry khi cac ySu t6 khac khong d6i thi dfiu tu tu nhan trong nuac

tang len 1 % lam tang t6c d9 tang tru6ng GDP & vimg DBSCL tang Ien 0,05% Tuy khong gifr vai tro quan tr9ng nhfrt, dling thu tu sau lµc lugng lao d<)ng, d<) m& thucmg m~i va dfiu tu

cong, nhung dfiu tu tu nhan trong nuac dong gop rfit 16n trong tang tru6ng kinh tS vimg DBSCL, khi ma cac ngu6n lµc dfiu tu cua nha nu6c ngay cang h~n chS thi vai tro cua dfiu tu

tu nhan trong nuac la cµc ky quan tr9ng

Bai nghien CUu da cung cfrp m<)t b~ng chtmg thµc nghi~m ve vai tro cua dfiu tu tu

nhan trong nu6c d6i v6i tang tru6ng kinh tS cac tinh, thanh vimg DBSCL giai do~n

1997-2011 va xufit phat tir kSt qua nghien CUu nay, tac gia ggi y cac nha ho~ch dinh chinh sach, cac ban, nganh co lien quan & Vi~t Nam noi chung va vimg DBSCL noi rieng cfin co nhfrng chinh sach uu dai, t~o dieu ki~n cho khu vµc dfiu tu tu nhan trong nuac phat triSn

1.1 Ly do chQn d~ tai

CHUONG 1 GIOITHI~U

Kinh t6 Vi~t nam noi chung va kinh t6 khu VlJC D6ng b~ng song Ctru Long (DBSCL) n6i rieng trong nhfrng nam gftn day da d~t duqc nhfrng thanh t1Ju quan tr9ng, d~c bi~t la SlJ tang tru6ng kinh t6 luon duy tri duqc a muc cao Dong gop vao t6c d() tang tru6ng kinh t6 cua ca nu6c noi chung va DBSCL noi rieng la SlJ dong gop quan tr9ng cua cac thanh phfrn kinh t6 trong do co thanh phftn kinh t6 ngoai qu6c doanh trong nu6c

'Nhfrng nam gAn day v6n dau tu cua khu VlJC kinh t8 ngoai qu6c doanh trong nu6c (kinh t6 tu nhan) cua ca nu6c noi chung va vimg DBSCL noi rieng lien t\lc tang, va duqc dlinh gia la khu VlJC sir d\mg d6ng v6n hi~u qua nhat, dong gop nhieu nhAt vao GDP va t~o

ra vi~c lam nhieu nhAt tren 50% GDP va gAn 90% s6 lao d()ng (Vo Hung Dung, 2012) Cung theo T6ng cvc Th6ng ke (2012), khu VlJC kinh t6 tu nhan vung DBSCL phat triSn m~ nhAt

so v&i cac khu VlJC khac, C\1 thS la sB luqng cac doanh nghi~p a khu VlJC dfru tu tu nhan, chu y8u la doanh nghi~p trong nu6c ho~t d()ng a DBSCL hi~n nay chi6m s6 luqng nhieu nhAt: doanh nghi~p tu nhan chi8m khoang 97 ,98%/t6ng s6 doanh nghi~p dang ho~t d()ng, ti8p sau

la doanh nghi~p FDI (1,4%) va cu6i cling la doanh nghi~p nha nu6c (0,6%), chiem vai tro quan tr9ng trong SlJ tang tru&ng kinh t6 cua DBSCL noi rieng va ca nu6c noi chung Nh~m

xem xet danh gia n()i l\fC va kiSm chtrng l~i vai tro cua khu VlJC dfru tu tu nhan trong nu6c a

vung DBSCL da dong gop nhu th@ nao cho tang tru6ng kinh t6 kinh t6 vimg DBSCL thai gian qua? XuAt phat tir cau hoi tren nen vi~c d~t vAn de nghien Clru "Vai tro cua a&u tU' tU' nhlin trong nll'UC aJi vui tiing trll'iJ'ng kinh ti vung Bang bdng song Cil'u Long giai do(ln 1997-2011" lam de tai cho lu~n van t6t nghi~p la rAt thlJc t6 va cAp thi6t, nh~m tru6c h6t ki6m chung vai tro cua dfru tu tu nhan trong nu6c d6i v6i tang tru&ng kinh t6 cac tinh, thanh vung DBSCL qua do giup cac nha ho~ch d\nh chinh sach co cai nhin va chinh sach dung ve khu VlJC dfru tu tu nhan trong nu6c, tir dAy xay d\fng chinh sach phu hqp thu hut v6n dAu tu

tu nhan trong nu&c nhieu han dBi vai vung nay

1.2 M1Jc tieu nghien cuu

DS tai t~p trung nghien cfui cac vfui dS sau:

- KiSm chling vai tro cua ddu tu tu nhan trong nu&c d6i v&i tang tru6ng kinh tS cac tinh, thanh vimg DBSCL giai do~n 1997-2011

- Phan tich cac ySu t6 tac d9ng dSn tang tru6ng kinh tS cac tinh, thanh vimg DBSCL giaido~ 1997-2011

- KhuySn nghi cac chinh sach va giai phap phu hgp v&i diSu ki~n cua vung DBSCL

dS thu hut v6n ddu tu tu nhan

1.3 Cau hoi nghien cll'u

Nghien cfui nay t~p trung tra lai cac cau hoi sau:

- Vai tro cua cua v6n ddu tu tu nhan trong nu&c d6i v&i tang tru6ng kinh tS cac tinh,

thitnh vung DBSCL giai do~n 1997-2011 nhu thS nao?

- Cac ySu t6 nao tac d9ng dSn tang tru6ng kinh tS cac tinh, thanh vung DBSCL giai do~ 1997-2011?

- Ham y chinh sach thu hut ddu tu tu nhan trong nu&c duqc rut ra trong nghien cfui nay la gi?

1.4 Phuong phap nghien cll'u

DS danh gia vai tro cua ddu tu tu nhan trong nu&c d6i v&i tang truang kinh tS cac tinh, thanh vung DBSCL lu~n van sir d\mg phuang phap nghien cfui djnh luqng, v6i phuang phap nay tac gia sir dvng ky thu~t phan tich h6i quy bang (Panel Regression) dS xay dlJilg

mo hinh h6i quy va kism dinh cac gia thiSt nghien cmi d~t ra duqc thiSt ks theo trinh tµ quy

trinh nhu sau:

- Nghien cuu cac CO' sa ly thuySt vs ddu tu tu nhan va tang tru6ng kinh tS, m6i tuang

quan giua d&u tu tu nhan va tang tru6ng kinh ts, vai tro cua d&u tu tu nhan trong nu&c d6i v&i tang tru6ng kinh tS

- DS xuAt mo hinh nghien cfui;

- Thu th~p s6 li~u va XU ly s6 li~u;

- Tir kSt qua phan tich, nghien cfui dua ra m9t s6 khuySn nghj

1.5 DBi tU'Q'Ilg va ph=itm vi nghien CtftJ

DS tai se duqc gi&i h~ nghien CUu 0 goc d9 anh huong, vai tro cua v6n dfru tu tu

nhan trong nu&c d6i v&i tang tru6ng kinh te 13 tinh, thanh vimg DBSCL giai do~

1997-2011

Ph~ vi nghien cliu la 13 tinh, thanh vimg DBSCL: Long An, TiSn Giang, Ben Tre, Tra Vinh, Vinh Long, D6ng Thap, An Giang, Kien Giang, Cfrn Tha, H~u Giang, Soc Trang,

B~c Lieu va Ca Mau

1.6 Y nghia ctia d~ tai

Ket qua nghien CUu cua d€ tai qua vi~c thu th~p dfr li~u, phan tich mo hinh h6i quy se xac djnh duqc m(>t each khoa hQC Va th1,rc te v€ vai tro, dong gop cua vfin dfru tu tu nhan trong nu&c den tang tru6ng kinh te cac tinh, thanh vimg DBSCL giai do~ 1997-2011 Han

nfra k6t qua u&c luqng thu duqc trong nghien cliu se cho thAy cac yeu t6 tac d(>ng den tang tru6ng kinh te cac tinh, thanh vimg DBSCL giai do~n 1997-2011 Tir do d~ xuAt nhfrng giai phap Cl) thS, kha thi va phu hqp nhfun giup cho cac CCY quan quan ly nha nu&c, co thS ban hanh nhfrng ca che, chinh sach khuyen khich, thu hut dfru tu vimg DBSCL trong thai gian toi

Lu~ van con la tai li~u tham khao cho cac hQC vien nghien CUu v€ linh Vl)'C lien quan

17 K"t " e cau cua e a1 ? d) t'

Ket cAu cua khoa lu~ g6m 5 chuang Cv thS, o chuang 1 tac gia se gi&i thi~u t6ng quan vS vAn d€ nghien cliu, cau hoi nghien cliu, mvc tieu nghien cliu, phuang phap nghien c(ru, gi&i h~ va ph~ vi nghien cliu, y nghia dS tai, k~t cAu cua d€ tai Tir nhfrng n(>i dung dugc dS c~p o chuang 1, chuang 2 tac gia se lam r5 nhfrng n(>i dung nay thong qua cac ly lu~ nhu: trinh bay cac khai ni~m, CCY SO ly thuyet, mo hinh ly thuyet Va cac ket qua cua nhfrng nghien CUu tru&c do co lien quan d~n dS tai nghien CUu a chuang 3, tac gia t6ng quan sa luge vS tinh hinh phat triSn kinh te xa h(>i vung DBSCL va thl)'c tr~g dfru tu tu nhan trong nu&c vung DBSCL Dl)'a tren CCY so ly lu~ 0 chuang 2, chuang 4 tac gia se trinh bay

mo hinh nghien CUu cua d€ tai, cac phuang phap nghien CUu duqc ling dvng trong dS tai, mo

ta phuang thfrc thu th~p sfi li~u Va cac ky thu~t phan tich dfr li~u; cac ket qua nghien ClrU d~t

dugc dS giai quyet, tra lai cac cau hoi, mvc tieu nghien CUu va cu6i cung la kiSm dinh cac gia thuyet nghien cliu da d~t ra Cu6i cung, o chuang 5 tac gia se trinh bay tom t~t cac k~t

3

qua nghien cll'u da d~t duqc, d6ng thai de xucit, gqi y ca che, chinh sach tu ket qua nghien CUu, neu nhfrng h~n che cua de tai dS gqi y cho cac nghien CUu tiep theo

Trong khi d6 Trfrn Ng9c Tha (2007) l~i dinh nghia dfru tu chinh lasµ hy sinh gia tri chic chin a thai diSm hi~n t~i dS d6i lfry (kha nang khong ch~c ch~n) gia trj trong tucmg lai

Ho~c theo Trfrn Van Hung va ctg (2004) thi dfru tu la ho~t d<)ng bo v6n a hi~n t~i

nhfun mvc dich sinh lgi a tucmg lai v6n a day c6 thS Ia tiSn, la tai san, la sue lao d<)ng, l~

tri tu~ Qua trinh tir tich lfiy v6n dSn dfru tu dugc thS hi~n qua 3 khau: tiSt ki~m, huy d<)ng tiBt ki~m vao h~ th6ng tai chinh va cu6i cling Ia dfru tu

Ho~c c6 thS hiSu dfru tu Ia sµ hy sinh cac ngu6n lµc a hi~n t~i dS tiSn hanh cac ho~t

dQng nao d6 nh~m thu vs nhfrng kSt qua nhfrt djnh trong tucmg lai 16n hem cac ngu6n lµc da

·· b6 ra d6 d~t dugc nhfrng kSt qua d6 (Lu~t Dfru tu, 2005)

Nhin chung, c6 rfrt nhi€u khai ni~m vS dfru tu, m6i khai ni~m v€ dfru tu khai quat tuy c6 khac nhau tuy theo tirng truang hgp khac nhau nhung deu c6 chung y la t~o sµ sinh lgi a

tmmg lai

Ho~t d<)ng dfru tu thuang dugc tiSn hanh du6i hai hinh thuc: dfru tu trµc tiSp va dfru tu

gian tiSp (Vfi Thi Ng9c Phung, 2006) Dfru tu trµc tiSp la ho~t d<)ng dfru tu ma nguai c6 v6n tham gia trµc ti~p vao qua trinh

ho~t d('mg va quan ly dfru tu, h<.> biSt dugc mvc tieu dfru tu cling nhu phucmg thuc ho~t d<)ng ctia cac lo~i v6n ma h<.> bo ra Ho~t d<)ng dfru tu nay c6 thS dugc thµc hi~n du6i cac d~ng:

hgp d6ng, lien doanh, cong ty c6 phfrn, cong ty trach nhi~m hfru h~n

5

•'

Dau tu gian tiSp la hinh thuc ho v6n vao ho?t d()ng kinh tS nh~m dem l?i hi~u qua cho ban than nguai c6 v6n ciing nhu cho xa h<)i, nhung nguai c6 v6n khong twc tiSp tham gia quan ly ho?t d()ng dau tu Dau tu gian tiSp thuang dugc thlJc hi~n du6i d~g: c6 phiSu, tin phisu, Hinh thuc dau tu nay thuang it g~p mi ro hem so vai dau tu twc tisp

ve CO" cfru dau tu dugc hinh thanh tir cac ySu t6 cfru thanh dau tu nhu CO" cfru ve v6n, ngudn vBn, CO" cfru huy d{mg Va SU d1,lng vBn quan h~ hfru CO", tuemg quan qua l?i gifra CaC b() phfln trong khong gian va thai gian, v~n d9ng theo hu6ng hinh thanh m9t ca du dau tu hgp ly va t?O ra nhfrng tiem llJC hem ve m9i m~t kinh ts, xa h9i (Nguy@n B?ch Nguy~t,

2011) Cac lo?i ca cfru dau tu:

* Ca cfru dau tu theo ngudn v6n, gdm:

- Dau tu khu VlJC nha nu6c (hay con gQi la dau tu cong) bao gbm t~t ca cac khoan dau

tu do Nha nu6c va DNNN tiSn hanh (Nguy@n Thi Loan, 2012), cv thS cac thanh phan nhu sau:

+ v6n ngan sach nha nu6c;

+ v6n dau tu cua doanh nghi~p nha nu6c;

+ v6n tin <lvng dau tu phat triSn cua nha nuac;

- Dau tu cua khu V\fC tu nhan: Day la ngul>n v6n dugc hinh thanh tir ngudn v6n cua cac khu VlJC doanh nghi~p tu, ca nhan va lul>ng v6n ngu6c ngoai d6 vao, bao gl>m:

+ v6n dau tu tu nhan va <lan cu trong nuac: ngul>n dau tu cua <loanh nghi~p tu nhan vacanhan

+ Ngul>n v6n dau tu nu6c ngoai: ngul>n v6n dau tu nay bao gl>m dau tu twc tiSp (FDI) va dau tu gian tiSp (FPI)

* Ca c~u dau tu theo nganh: la ca cfru thlJc hi~n dau tu cho tirng nganh kinh ts qu6c

dan Dau tu theo nganh c6 03 nh6m nganh: cong nghi~p, nong nghi~p va djch V\l

2.1.2 Bfiu tll' tll' nhan va dfiu tll' tll' nhan trong nmrc:

Theo tir diSn Dictionary Cambridge thi dau tu tu nhan chinh la cac thanh phAn tai chinh dugc dau tu b&i ca nhan, cong ty, t6 chuc ho~c nhfrng t6 chuc, nha dau tu khac ngoai qu6c doanh, C\l thS nhu cong ty tu nhan, ca nhan,

Khai ni~m ve dau tu tu nhan chua dugc tim hiSu nhieu a Vi~t Nam

Theo tir diSn Bach khoa toan thu Vi~t Nam(Wikipedia) (2013a), thi vi~c gia tang tu

ban tu nhan duqc gQi la dftu tu tu nhan

Theo Chau Van Thanh (2009), thi dftu tu tu nhan se g6m 2 phAn:

+ v6n dftu tu tu nhan va dan cu trong nu&c: bao g6m phAn tiSt ki~m cua dan va phAn tich lfiy cua cac doanh nghi~p dan doanh, cac hqp tac xa v 6n cua dan cu phv thu()c vao thu

· • nh~p cua h9 gia dinh Quy mo cua ngu6n tiSt ki~m nay phv thu9c vao: trinh d9 phat tri6n cua

; d~t nu6c, t?p quan tieu dung cua dan cu, chinh sach d(>ng vien cua nha nu6c thong qua thus thu nh?p va cac khoan dong gop d6i v6i xa h(>i

+ Ngu6n v6n dftu tu tn.rc tiSp nu6c ngoai (FDI): Day la ngu6n v6n quan tr9ng cho

; dAu tu phat triSn Ngu6n v6n nay c6 tac dvng cµc ky to 16n d6i v6i qua trinh cong nghi~p

h6a hi~n d~i h6a chuySn djch CO' cftu kinh tS va nang cao t6c d9 va chftt luqng tang tru6ng 6 mr6c nh?n dftu tu

Hay theo Dinh Phi H6 (2010), v6n dftu tu qu6c gia bao g6m v6n dftu tu trong nu6c va v6n dftu tu nu&c ngoai, cv thS:

- V6n dftu tu trong nu6c co duqc tir tiSt ki~m trong nu6c bao g6m: tiSt ki~m tir ngan sach Chinh phu (v6n dftu tu khu vµc Nha nu&c); ti~t ki~m cua cac doanh nghi~p va tiSt ki~m

cua cac tftng 16p dan cu ( v6n dftu tu khu vµc tu nhan trong nu6c )

+ Ti St ki~m tir ngan sach Chinh phu ( v6n dftu tu khu vµc Nha nu6c) bao g6m dftu tu

cho cac dµ an phat tri6n san xufit kinh doanh cho cac doanh nghi~p sa hfru Nha nu&c, dµ an

xay d\fllg CO' SO h~ tAng,

+ Ti St ki~m cua cac doanh nghi~p va ti St ki~m cua cac tftng 16p dan cu ( v6n dftu tu khu vµc tu nhan trong nu6c ): TiSt ki~m cua cac doanh nghi~p danh cho dftu tu tai san xuftt

ma r(>ng chinh la b9 ph?n lqi nhu?n con l~i cua lqi nhu?n sau thus trir di cac khoan phan ph6i lqi nhu?n cho cac c6 dong va dS l~i cac quy cua doanh nghi~p TiSt ki~m cua cac tftng l&p dan cu chinh la phftn thu nh?p con l~i cua thu nh?p kha d\lfig trir di chi tieu cua cac h9 gia dinh

- V6n dftu tu nu6c ngoai: bao g6m dftu tu tn.rc tiSp (FDI) va dftu tu gian tiSp (FU) + Dftu tu trµc tiSp (FDI): cac dan vi dftu tu nu6c ngoai tham gia dftu tu tn.rc tiSp vao cac dµ an san xuftt - kinh doanh Hay theo Phan Van Nam (2012), FDI duqc dinh nghia la m(>t khoan dftu tu v6i nhfrng quan h~, theo do m(>t t6 chuc trong n6n kinh tS (nha dftu tu trµc

7

ti~p) thu dugc lgi ich lau dai tir m9t doanh nghi~p d~t t?i m9t n6n kinh tS khac M\lc dich cua nha dAu tu trµc tiSp Ia mu6n co nhi6u anh huemg trong vi~c quan ly doanh nghi~p d~t t?i rn~n

kinh tS khac do

+ Dftu tu gian tiSp (Fil): v&i hinh thuc dftu tu nay thi don vi dAu tu nu&c ngoai chi tham gia ho v6n dftu tu, nhung kh6ng tham gia quan ly cac ho?t d9ng san xudt kinh doanh, thubng dugc thµc hi~n thong qua c6 phi Su, tin phi Su, Hay Dftu tu gian tiSp nu&c ngoai (FPI) la hinh thuc dftu tu gian tiSp xuyen hien gi&i No chi cac ho?t d9ng mua tai san tai chinh cua nu&c ngoai nh~m kiSm lai Hinh thuc dftu tu nay kh6ng kem theo vi~c tham gia ' vao cac ho?t d9ng quan ly va nghi~p V\l cua doanh nghi~p kh6ng kem theo cam kSt chuySn giao tai san v~t ch~t, c6ng ngh~, dao t?O lao d9ng va kinh nghi~m quan ly M9t each don gian hem, FPI la dftu tu tai chinh thuftn tuy tren thi truang tai chinh (Phan Van Nam, 2012)

Ho~c theo H6 Anh (2012), dftu tu tu nhan hay dftu tu a khu vµc kinh tS tu nhan la

: m(>t khai ni~m dung dS chi lo?i hinh kinh tS t6n t?i dµa tren ca sa sa hfru tu nhan v6 tu li~u

san xuAt va v6n Theo nghia r9ng hon thi day la khu vµc kinh tS hao g6m ca nhfmg doanh

· nghi~p co v6n dftu tu trµc tiSp nu&c ngoai (FDI) du&i d?ng lien doanh ho~c 100% v6n nu&c , ngoai vi nhfmg doanh nghi~p nay cfing sa hfru tu nhan v6 tu li~u san xudt Dftu tu tu nhan ' ~ nen khu vµc kinh tS tu nhan co m9t s6 d~c diSm sau:

- Quan h~ sa hfru: Dugc dµa tren quan h~ sa hfm tu nhan v6 tu li~u san xudt Vi thS,

· ··toan b(> tu li~u san xudt cfing nhu san phAm san xudt ra tir tu li~u san xudt do d6u thu9c v~ tu

nhan

- Quan h~ phan ph6i: Chu sa hfru tu nhan ho v6n ra dftu tu thi co quy6n quySt djnh

· vi~c phan ph6i san phfrm, lgi nhu~ N goai ra, con co nhfmg d~c diSm: Tinh tµ phat cao, song cfing rdt linh ho?t, chu d9ng d6 ra chiSn luge phat triSn, h?n chS t6i da chi phi va mang l\il hi~u qua kinh tS l&n, co quy m6 da d~g nh?Y hen lµa ch9n quy m6 phu hgp va t6 chuc san xuAt t6i uu

Tom l?i, hi~n nay co nhh~u khai ni~m v~ thu~t ngii' dftu tu, dftu tu tu nhan va dftu tu tu

nhan trong nu&c, tuy nhien (J nghien CUu nay chung ta co thS hiSu hai thu~t ngfr nay nhu sau:

Dftu tu la sµ hy sinh cac ngu6n lµc a hi~n t?i de ti8n hanh cac ho?t d9ng nao do nh~m thu ve nhfmg ket qua nhat dinh trong tuang lai l&n hon cac ngu6n lµc da bo ra ds d?t dugc nhfrng k8t qua do Dfru tu tu nhan trong nu&c chinh Ia cac thanh phftn tai chinh dugc dftu tu

•.'

Mi cong ty, t6 chfrc ho~c nhfrng t6 chfrc, nha dfru tu khac ngoai qu6c doanh trong nu6c, cv

th~ nhu cong ty tu nhan, ca nhan trong nu6c, v6n d~u tu tu nhan trong nu6c bao g6m ph~n

ti6t ki~m d~ thvc hi~n dfru tu cua dan va phfrn tich lfiy cua cac doanh nghi~p dan doanh, cac

hgp tac xa trong nu6c

2.1.3 Tang trmmg kinh t~

Theo Simon Kuznet (1966) (trich b&i Nguy6n Phu Tv & Huynh Cong Minh, 2010) thi tang truang kinh te la S\f gia tang hen vfrng ve San phfun tinh theo dfru nguai ho~C theo

: tirng nhan cong

Con theo Douglass C North va Robert Paul Thomas (1973) (trich b&i Nguy6n Phu T1,1 & Huynh Cong Minh, 2010) dua ra tang tru&ng kinh te xay ra n~u san lm;mg tang nhanh

hem dan s6

Trong khi d6 theo H6 Due Hung va ctg (2005) thi tang tru&ng kinh t~ la tang them hay Ia S\f gia tang ve quy mo san lm;mg cua m9t nen kinh te trong m9t thb'i ky nhfit djnh San

lugng (y day dugc hiSu la t6ng san lugng hay san lugng binh quan dfru ngub'i Tang t6ng san

lugng dugc hi~u la tang tru&ng theo chieu r9ng va tang san lugng binh quan dfru nguai dugc

hi~u Ia tang tru&ng theo chi€u sau M6i ca nhan se nh~n thfiy dugc gia tr! cua tang tru&ng

thong qua phuc lgi xa hQi ma hQ dUQ'C huang thl,l chfr khong hi~u ro S\f 16n m(;lnh CUa nen

kinh t~

Hay tang tru&ng kinh t~ Ia S\f gia tang ve quy mo san lugng qu6c gia ho~c quy mo san

lm;mg qu6c gia tinh binh quan tren dfru nguai qua m9t thai gian nhfit dinh (Dinh Phi H6, 2010)

Tang truang kinh ti thuimg dU<;JC do luimg dva tren cac chi s6:

T6ng san phfun qu6c n9i (GDP): dugc djnh nghia Ia gia trj thi truang cua toan b9 hang hoa Va djch Vl,l cu6i cung dUQ'C t(;lO ra hay San xufit ra trong ph(;lm vi lffnh thf> mQt qu6c gia trong khoang thai gian nhfit d!nh (thuang la m9t nam) (Nguy6n Tr9ng Hoili, 2010)

T6ng san phfrm qu6c dan (GNP) la t6ng gia tr! tinh b&ng ti~n cua nhfrng hang hoa va

djch Vl,l ma mQt nUcYC San xufit ra Ur CaC y~u t6 San xufit cua minh (du la san xufit (y trong mr6c hay a nu6c ngoai) trong m9t thai kY nhfit dinh (thuang la m9t nam) (Nguy6n Tr9ng Hoai, 2010)

9

\

•

V6i cac chi s6 GDP/GNP, tang tru6ng kinh t~ chi dan thufui dS c~p d€n gia tang nang

h.rc dS t~o ra gia tr! gia tang thong qua cac ho~t d()ng kinh t€ De danh gia tang truang kinh

t~, GDP/GNP tinh theo gia ca sa cua cimg m()t nam g6c (GDP/GNP thµc) thuang duqc quan

' tam nhiSu han do lo?i ho duqc biSn d()ng gia ca Tang truang kinh tS khong chi dan thudn la lam ra nhiSu han cai v6n co ma cfui tr& thanh m()t qua trinh dich chuySn ca du lam thay d6i

~· tit ca cac khia C?nh san xufit va tieu dung Sµ djch chuySn CO' cfiu kinh tS, trinh d() cong ngh~

'phlit sinh do nhiSu nguyen nhan Thu nh~p tang lam thay d6i XU hu6ng tieu dung, gay ap lµc ',"bu(>c" san xufit, cong ngh~ thay d6i cho phu hqp DSn luqt minh, san xufit va cong ngh~ l?i

.:ca thS kich thich each thuc tieu dung mai, v.v T6c d() dich chuySn CO' du kinh tS phl,l

f thu9c vao nang lµc thS chS (th! truang, nha nuac), muc d9 ma cua, v.v

Ciing theo Nguy~n Phu Tv va Huynh Cong Minh (2010) hi~n nay co rfit nhiSu nhan

· ca ban sau:

Thu nhfit, ngu6n nhan lµc: NhiSu nha kinh t€ cho r~ng ngudn nhan lµc hay v6n con

· nguCYi la ySu t6 quan tr9ng nhfit trong tang tru6ng kinh t€ V6n con nguai bao gdm thS tr?ng,

' trinh d<) h9c vfin, kY nang, kinh nghi~m, y thfrc t6 chuc va ky lu~t lao d()ng Co thS n6i: "ngu6n lµc con nguai la ngu6n lµc cua mQi ngu6n lµc", la "tai nguyen cua mQi tai nguyen" : Vi v~y, con nguai co sue khoe, tri tu~, tay nghS cao, co d()ng lµc va nhi~t tinh, duqc t6 chfrc ch~t che se la nhan t6 ca ban cua tang tru6ng kinh t€

Thfr hai, v6n ddu tu: V6n ddu tu la m<)t trong nhiing nhan t6 quan tr9ng cua qua trinh

san xufit V6n ddu tu bao gdm: ddu tu tu nhan, ddu tu chinh phu va ddu tu nu6c ngoai Cac _ qudc gia dang phat triSn mu6n tich liiy v6n trong tuang lai cfui c6 sµ hy sinh tieu dung ca nhan trong hi~n t?i v 6n ddu tu cua toan xa h()i khong chi la may moc, thi€t bi dung cho san xuftt, ma con bao gdm ca luqng v6n ddu tu dS phat triSn lqi ich chung cua toan xa h()i D6 la hrgng v6n ddu tu phat triSn CO' sa h? tfuig cua qu6c gia, ma phftn 16n la do chinh phu ddu tu

Ngoai ra, ngu6n v6n ddu tu tir nu6c ngoai ciing dong vai tro quan tr9ng khong kem Cac nha kinh tS h9c da chi ra m6i lien h~ gifra tang GDP v6i tang v6n ddu tu Harod Domar da neu cong thfrc tinh hi~u sufit sir dvng v6n, vi€t t~t la ICOR (Incremental Capital Output Ratio)

Do la cy l~ tang ddu tu chia cho cy l~ tang cua GDP Nhiing nSn kinh t€ thanh cong thuang

Thu tu, xufrt khfiu: Tac d()ng cua xufrt khAu d6i v6i tang truang kinh t6 dugc thu?t ngfi' kinh t6 g9i la "export-led growth", nghia la tang truang kinh t6 dva vao xu§.t khfiu Xufrt : khAu co thS co tac d()ng d6n tang truang kinh t6 m()t each trvc ti6p vi no la m9t thanh phfin

~ ctia tbng san phfim hay m9t each gian ti6p thong qua anh huang cua no d6n cac nhan t6 cua , tang truang Xufrt khAu lam tang nhu cfiu trong n€n kinh t6 va do v?y ma r()ng thi truemg cho

: bd ngu6n Ive, lam tang nang Ive SU dl)ng ngu6n Ive va cc;tnh tranh cua qu6c gia Xufrt khAu ',lam tang dfiu tu trong nu6c cfing nhu thu hut dfiu tu nu6c ngoai Xu§.t khAu giup giam bat

: thfun hvt can can thuong mc;ti Xu§.t khfiu thuc dfiy thay d6i cong ngh~ va cai thi~n ngudn : nhan h,rc, qua do lam tang nang sufrt va cubi cling xu§.t khfiu tc;to them ca h9i vi~c lam, tang thunh?p

Thu nam, tai nguyen thien nhien: M~c du ti6n b9 d9 khoa h9c ky thu?t khong ngimg phat triSn va dugc ap dl)ng sau r()ng trong san xu§.t Cac y6u t6 nh?p lugng co ngu6n g6c tir

thien nhien ngay cang dugc SU d\ffig ti6t ki~m va hi~u qua Tuy nhien nhi€u ngu6n tai nguyen thien nhien vftn dong vai tro quy6t dinh trong san xu§.t san phfiro cua nganh va qu6c gia (nong nghi~p, cong nghi~p khai khoang ) Thvc ti~n minh chtrng qu6c gia nao co ngudn tai nguyen thien nhien phong phu, da dc;tng, giau v€ trfr lugng va ch§.t lugng se co nhi~u thu?fi lgi trong thu hut FDI va ngugc lc;ti

Tom lc;ti, qua phan tich tren ta co thS hiSu tang truang kinh t6 Ia sv gia tang v€ quy mo san ltrgng qubc gia ho~c quy mo san lugng qu6c gia tinh binh quan tren dfiu nguai qua m9t thai gian nh§.t dinh Tang truang kinh t6 thuemg dugc do lu<mg dva tren chi s6 t6ng san

11

phdm qu6c m)i (GDP) va t6ng san phfrm qu6c dan (GNP) Cac nhan t6 ca ban tac d()ng dSn tang truang kinh tS la ngu6n nhan l\fc, v6n dftu tu, tiSn b() cong ngh~, xufrt khfru va tai nguyen thien nhien

2.2 M{>t sfi mo hinh do hrirng tang trlf(mg kinh t~

Hi~n nay, co nhieu mo hinh do luemg S\f tang truang cua kinh tS, tuy nhien m()t s6 mo

; hinh dugc SU d\lng ph6 biSn trong cac nghien Clru, C\l thS:

· 2.2.1 Mo hinh cA di~n v~ tang trlf(mg kinh t~

Mo hinh c6 diSn ve tang truang kinh tS dugc xay d\fng b&i cac di;ti biSu la Wiliam Petty (1623-1687), Adam Smith (1723-1790) va David Ricardo (1772-1823) (Vil Thi Ng9c PhUng, 2006)

Mo hinh dugc xay d\fllg ca ban co 3 nhan t6 tac d()ng t&i S\f tang truang kinh tS, C\l

·· thB nhu sau:

Cac tac gia nay cho r~ng nong nghi~p la nganh kinh tS quan tr9ng nhfrt, tir do ySu t6 can ban cua cua tang truang kinh tS la dfrt dai (R), lao d()ng (L) va v6n (K) Trong ba ySu t6 ' tren thi hQ cho r~ng dfrt dai la quan tr9ng nhfrt Dfrt dai chinh la S\f gi&i hi;in cua tang truang Cac nha kinh tS hQC c6 diSn nay con cho r~ng, hoi;it d()ng cua cac chu thS kinh tS bi chi ph6i

; bm ban tay vo hinh ca chS thi truemg, phu nh~n vai tro cua nha nu&c, cho r~ng day la can tr& cho phat triSn kinh tS

· 2.2.2 Mo hinh tan cA di~n v~ tang trlf(mg kinh t~ (Mo hinh Solow)

Mo hinh tang truang Solow Ia m()t mo hinh thuySt minh ve ca chS tang truang kinh tS

·do Robert Solow va Trevor Swan xay d\fllg r6i dugc cac hQc gia kinh tS khac b6 sung Mo

•· hinh nay con gQi la mo hinh tang tru&ng tan c6 diSn vi m9t s6 gia thiSt cua mo hinh d\fa theo ly lu~n cua kinh tS hQc tan c6 diSn Cac nha kinh tS giai thich ngu6n g6c cua S\f tang tru&ng

kinh tS thong qua ham san xufrt Ham s6 nay noi Ien m6i quan h~ gifra S\f tang Ien cua dftu ra

thu~t (T)

Trong do: Y: dftu ra (GDP); K: v6n san xufrt; L: s6 lugng lao d()ng; R: ngu6n tai nguyen thien nhien; T: khoa hQc ky thu~t

Theo trucmg phai nay, co th€ co nhi~u y6u t6 khac tham gia vao qua trinh san xufrt ngoai cac y6u t6· neu trong ham san xufrt HQ cho rfutg, m6i nhan t6 d~u co vai tro nhfrt dinh d6i v&i tang tru6ng san xufrt va gifra chung co quan h~ lfui nhau Trong do, tu ban duqc quan tam nhfrt bai vi no di Ii€n v&i ti6n b() khoa hQc va kY thu~t Lao d()ng duqc coi la ngu6n v6n

· ban d~u thi6t y6u nhfrt cua tang tru6ng (D6 Phu Trfrn Tinh, 2012)

2.2.3 Mo hinh Harrod - Domar v~ tang tru011g kinh t~

Hai nha kinh t6 hQc Roy Harrod va Evsey Domar da dua ra m6i quan h~ ham s6 gifra

; v6n san xufrt K va san luqng Y, ham nay duqc gQi la mo hinh Harrod - Domar Theo mo

• hinh nay, nang sufrt cua bfrt kY m()t thµc th€ kinh t6 nao, cho du do la m()t doanh nghi~p, m()t n8n kinh t6, hay toan b() n€n kinh t6, d€u phv thu()c vao s6 luqng v6n da dfru tu vao thµc th€ , kinh t6 do (Vii Thi Ng9c Phung,2006)

N6u gQi dfru ra la Y, cy l~ tang tru6ng cua dfru ra lag:

N6u gQi S la muc tich liiy cua n~n kinh t6 thi cy l~ tich liiy (s) trong dfru tu se la:

st

S=

-Yt

Vi ti6t ki~m la ngu6n dfru tu cua dfru tu, nen v~ m~t ly thuy6t dfru tu luon bing ti6t

Jci~m (St= It), do do cling c6 th6 vi6t:

.,

S=

Yt

Mvc dich cua dfru tu lad~ t~o ra v6n san xufrt, nen It= Af<t N6u gQi k lacy s6 gia tang

~ giira v6n va san luqng (con gQi la h~ s6 ICOR), ta co:

k

13

0 day k duqc gQi la h~ s6 ICOR (h~ s6 gia tang v6n dfru ra) H~ s6 nay cho biSt Ia dS GDP tang them tn<)t don vi thi cfrn phai dfru tu hSt bao nhieu don vj

Tir mo hinh Harrod- Domar, Kasliwal (1995) da dua ra cong thuc tang tru0ng nhu sau: T6c d<) tang tru0ng = Luqng dfru tux Hi~u qua dfru tu

Luqng dfru tu duqc tinh bfutg cy l~ dfru tu tren GDP va hi~u qua dfru tu la cy l~ nghjch

· tnr6ng kinh tS cao hon Do do, ngub'i ta thuemg su dt,mg h~ s6 nay dS so sanh sg khac bi~t

: ve t6c d9 tang truang giua cac vung ho~c cac nuac khac nhau

Nhu v~y, h~ s6 ICOR cang thfrp chfrng to dfru tu cang hi~u qua H~ s6 nay thfrp hon

c6 nghia la cfrn m<)t cy l~ dfru tu trong GDP thfrp hon de duy tri cling m<)t t6c d() tang tru6ng Tuy nhien, theo quy lu~t v€ lqi rue bien giam dfrn, khi n€n kinh ts cang phat trien, rue la

·GDP binh quan dfru ngub'i tang, thi h~ s6 ICOR se gia tang, hie nay ti€n lmmg gia tang cao

va n€n kinh tS mang tinh tham dt,mg v6n; n€n kinh tS cfrn m()t cy l~ dfru tu trong GDP cao

hem dS duy tri cimg m()t t6c d() tang tru6ng Tue la theo mo hinh nay, de tang tru0ng kinh tS thi phai tang cy l~ tiSt ki~m (dfru tu) va giam h~ s6 ICOR (tang hi~u qua sir dt,mg v6n) (Hd

Due Hung, 2005)

V~y t6c d() tang tru6ng kinh tS phv thu<)c vao (1) cy l~ tiSt ki~m hay cy l~ dfru tu; ho~c

(2) h~ s6 ICOR (hi~u qua su dvng v6n), ho~c ph\l thu<)c vao ca hai ySu t6 tren Noi each

khac tang truang GDP co quan h~ duang v6i cy l~ dfru tu va quan h~ nghjch vai ICOR

Tuy v~y, trong thgc tS thi tang tru6ng kinh tS co the xay ra kh6ng phai vi ly do tang

d&u tu, ho~c nguqc l:;ii nSu dfru tu kh6ng co hi~u qua van co the dan dSn khong co S\f tang tru0ng Cfing theo cac nha kinh tS, ke ca trong truemg hqp dfru tu co hi~u qua thi S\f tang tY

I~ tiSt ki~m cfing chi co the t:;io nen t6c d() tang truang kinh tS ngitn h~ chu khong the d:;it

trong dai h:;in

'

'·

2.2.4 Mo hinh tang trmmg kinh t~ theo kinh t~ hQc hi~n d~i

Cac nha kinh t6 hQc hi~n d~i ngay nay, quan ni~m S\f can bAng kinh t6 d\fa theo mo

hinh cua John Maynard Keynes, la S\f can bAng cua nSn kinh t6 khong nhfrt thi6t t~i mire san

lugng tiSm nang, ma thu0ng la duai mire san lm;mg tiSm nang, trong diSu ki~n ho~t d()ng

binh thubng, nSn kinh t6 vftn c6 thfrt nghi~p va l~m phat Nha nu6c cftn xac dinh ty l~ thfrt

I nghi~p t\l' nhien va mire l~m phat c6 th6 chfrp nh~ dugc S\f can bAng cua nSn kinh t6 xac , dinh duqc khi tdng cung va tdng cftu g~p nhau

Cac mo hinh tang tru&ng hi~n d~i thubng khong n6i d6n nhan t6 tai nguyen, dfrt dai

vm tu each la bi6n s6 cua ham tang tru6ng kinh t6, hQ cho rAng dfrt dai la y6u t6 c6 dinh, con :vai tro cua tai nguyen c6 xu hu6ng giam slit Nhfrng y6u t6 tai nguyen, dfrt dai dang st'r dt.mg

,:c6 th€ gia nh~p du6i d~ng y6u t6 v6n san xufrt K Vi v~y ba y6u t6 tf\l'C ti6p tac d()ng d6n tang tru&ng la v6n (K), lao d()ng (L) va y6u t6 nang sufrt tdng hgp (TFP-Total Factor ';Productivity) (Vii Thi Ng9c Philng, 2006)

v6n va lao d()ng dugc xem la y6u t6 v~t chfrt c6 th6 lugng h6a dugc tac d()ng cua no :dan tang tru6ng va dugc xem la nhan t6 tang tru6ng theo chiSu r()ng

TFP dugc xem la y6u t6 chfrt lugng cua tang tru&ng hay tang tru6ng theo chiSu sau TFP th6 hi~n hi~u qua cua y6u t6 khoa hQc cong ngh~, cac y6u t6 th6 ch6, d~c di6m van h6a-

xa hQi, ton giao

Tom l~i, qua phan tich ly thuy6t tang tru6ng kinh t€ tren ta thfry cac thuy€t tang tru&ng kinh t6 ra dCTi phan tich ngu6n g6c cua tang tru6ng v6i nhiSu quan di6m khac nhau tir

mo hinh tang tru&ng theo chiSu r()ng chu yeu vao tai nguyen va lao d()ng sang mo hinh tang tnr&ng theo chiSu sau chu y€u d\fa vao khoa hQc cong ngh~, m6i ly thuy6t dSu c6 S\f kham

· pba m&i, nhung tren can ban vftn Ia phan tich m6i quan h~ dftu ra (GDP,GNP) v6i dftu vao (v6n san xufrt (K), lao d()ng (L), dfrt dai va ngu6n tai nguyen (R), cong ngh~ (T)) Tang tnr&ng kinh t€ phl,1 thu()c vao quy mo, chfrt lugng cac y6u t6 dftu vao K, L, R, T va each thirc ph6i hqp chling Trong cac y€u t6 nay, thi m6i y€u t6 c6 m()t vai tro nhfrt djnh va c6 tac d()ng

· ldn nhau, tuy theo m6i giai do~n phat tri6n kinh t€ ma c6 th6 y€u t6 d6 se dugc dS cao han yau tb khac nhung khong c6 nghia la phv thu()c duy nhfrt vao m()t y€u t6 d6 Ngoai cac y€u

tB tac d()ng tren, tang tru6ng kinh t6 con phv thu()c vao cac y6u t6 khac nhu: Th6 ch6 kinh t€ chinh tri, d~c di6m van h6a xa h()i, ton giao,

15

•·'

2.3 Nh~n xet v~ cac mo hinh tang trm'Yng kinh t~

Cac mo hinh tang tru6ng kinh te tren, m6i mo hinh c6 m9t each thS hi~n quan diSm khac nhau trong vi~c do luemg S\f tang tru6ng cua n6n kinh te Tuy vao m6i giai do~n phat

tri~n kinh te khac nhau, ho an canh xa h()i, kinh te, ma mo hinh se duqc llJa ch9n cho phu h<JP Nghien cfui cfing xin tom luqc m9t s6 uu nhuqc diSm cua timg mo hinh nhu sau:

Mo hinh

Co 1en ~ d')'I

Tan cA

di~n (Solow)

Domar

Harrod-Bang 2.1: U u di~m va nhmyc di~m cua cac mo hinh tang trmmg kinh t~

Uu di~m

Mo hinh duqc dan gian h6a, de do luemg, phu hqp v6i cac nu6c dang phat triSn

Solow da nhfrn m~nh den vai tro quyet dinh cua yeu t6 tien b9 cong ngh~ den tang tru6ng GDP va GDP/nguai, dbng thai cfing nhfrn

m~ duqc vai tro d~c bi~t cua ngubn v6n Ngoai ra, mo hinh duqc danh gia Ia linh ho~t v6 ti l~ cua cac bien yeu t6 san xufit, hi~u sufit bien giam dfuI cua v6n c6 y nghia thlJc te

va chinh xac han

Mo hinh da chfrng minh duqc tiet

ki~m va dfru tu t~o v6n san xufit gia tang la yeu t6 quyet dinh den tang tru6ng kinh te

Harrod - Domar da C\l thS hoa m6i quan h~ nay bfuJg cac phuang trinh

Nhll'Q'C di~m

S\f phu nh~ vai tro cua yeu to cong ngh~,

da dua den nhfrng quyet dinh khong chinh xac, gQi la "c~m bfry Ricardo": S6 va chfrt luqng ru()ng dfrt c6 diSm dirng; nong

nghi~p luon c6 du thira lao d()ng; Khu VlJC Cong nghi~p thu hut lao d(}ng nhi6u

Mo hinh duqc dan gian h6a phfuI nao chua CO SlJ chinh xac

Vi~c nhan m~ den vai tro quy~t dinh cua yeu t6 tien b9 cong ngh~ den tang truang GDP va GDP/nguai da cho rfuJg tien b9 cong ngh~ la yeu t6 ngo~i sinh va khong giai thich duqc n6 Di~u nay dfrn den 3 h~n che 16n:

+Neu khong c6 cu s6c cong ngh~ tir hen ngoai vao thi tfit ca cac n6n kinh t~ d6u khong c6 tang tru6ng khi d~t t6i diSm dirng

+ MQi S\f gia tang GDP neu khong phai fa

do v6n va lao d()ng d6u la do cong ngh~

"s6 du Solow" (tren 50%) + Phu nh~ vai tro cua cac chinh sach Chinh phu va cac quyet dinh cua cac chu ths kinh te

- Sg dan gian hoa khi coi tang tru6ng chi

do dfru tu dem l~i ThlJc t~ c6 thS xay ra

+ Dfru tu den m9t muc d9 nao d6 se bi

u lu~t lqi rue iam dfui chi h6i

Mo hinh c6 uu diem la linh hol;lt ve

cy l~ cac bi6n y6u t6 san xufrt, vai tro

quan tr9ng cua cong ngh~ trong tang

tru&ng kinh t6 ph\l hqp v&i giai dol;lll

hi~n na

- Nhfrng kh6 khan cua cac nu6c dang phat tri€n tru6c hl;ln ch6 v6 kha nang tich luy:

+ Tl;lo ra mfrt can d6i gifra tich luy - tieu dung

+ Tl;lO ra S\f ph\l thu()c b&i cac ngudn v6n vay

+ Chinh phu tr& thanh con nq 16n va nguy CO' ha san C~n k6

Khong phan tich duqc cac anh hu&ng

khac c6 tac d()ng d6n trl;lllg thai dirng ( 6n djnh kinh t6 Va chinh trj, giao dl)C Va y t6 t6t, chinh phu hi~u qua, m& cua thuang

ml;li, vj tri dja 1 ', thu~n lqi,

Ngudn: Chau Van Thanh (2009) va Vfi Thanh Tv Anh (2010)

Nhu chung ta da bi6t tang tru&ng kinh t6 la S\f gia tang v6 quy mo san luqng cua nen kinh t6 Dfru tu tac d()ng d6n t6ng cfru va t6ng cung, do d6 se tac d()ng d6n san luqng cua nSn kinh t6 (Le Bao Lam, 2010)

2.4.1.1 Diu tU' lam tang tAng cAu

Theo ly thuy6t kinh t6 hQc, t6ng cfru (AD) cua m()t n6n kinh t6 bao gdm: tieu dung cua h9 gia dinh (C), dfru tu cua cac doanh nghi~p tu nhan (I), chi tieu va dfru tu cua nha nu6c

va cac doanh nghi~p nha nu6c (G) va xufrt khfru rong (NX)

Trong d6, dfru tu (I) cua cac doanh nghi~p tu nhan bao gdm dfru tu v6n c6 djnh (nha xu&ng, may m6c, thi6t bi) va dfru tu v6n luu d9ng (hang tdn trfr)

Khi cac doanh nghi~p ti6n hanh dfru tu cho v6n c6 djnh va v6n luu d()ng thi nhu cfiu

vS cac lol;li may m6c, thi6t bj, nguyen v~t li~u tang Ien, do d6 t6ng cfm tang Dubng t6ng cfm AD djch chuy€n sang AD' lam tang muc san luqng cua n6n kinh t6 tu YI Ien Y2 (Hinh 2.la) Va theo ly thuy6t Keynes, khi dfru tu tang Ien m()t dan vi se lam cho san luqng tang len han m9t dan vj theo s6 nhan d~u tu hay con gQi Ia s6 nhan Keynes Vi~c d~u tu tang lam san luqng tang da d~n t6i n6n kinh t6 tang tru&ng

17

TR~OHG O~I HQC M~ TP HCM

2.4.1.2 Dftu tu lam tang tAng cung

Dfru tu tac d()ng dSn t6ng cung (AS) theo hai each trµc tiSp va gian tiSp Di€u nay thS hi~n qua ham san xuAt:

Ham san xufit biSu thi san luQ'Ilg t6i da c6 thS duqc khi su d\mg nhfrng luQ'Ilg dfru·vao nhfit dinh Do do, khi co m()t ySu t6 dfru vao tang Ien thi san luQ'Ilg tinh theo ham san xufit se

tang

Theo l~p lu~n nay ta thfiy, do t6ng cung la m()t ham s6 cua v6n san xufit (K) nen khi

k~t qua dfru tu duqc dua vao v~n hanh se lam tang v6n San xufit va t6ng cung AS se tang theo Day la each thuc tac d()ng trµc tiSp cua dfru tu t6i t6ng cung

M~t khac, ho~t d()ng dfru tu se tac d()ng dSn cac ngu6n hJc khac nhu: lao d()ng (L ), tai nguyen thien nhien (R), trinh d() khoa hQc cong ngh~ (T) Khi cac ySu t6 dfru vao nay tang

· Ien thi t6ng cung AS ciing tang do AS la m()t ham s6 cua cac biSn s6 L, R, T Day la each thuc tac d()ng gian tiSp cua dfru tu t6i t6ng cung

Nhu v~y, du la trµc tiSp hay gian tiSp thi dciu tu (dciu tu cong va dciu tu tu nhan) ciing dSu lam tang t6ng cung Du0ng t6ng cung AS dich chuySn sang AS' lam tang hon nfra mire san luQ'Ilg cua n€n kinh tS tir Y2 Ien Y3 (Hinh 2.1 b )

Hinh 2.1: Tac d{)ng ciia dftu tu d~n tang trmmg kinh t~

Ngu6n: Le Bao Lam (2010)

T 6m l~i, dfru tu tac d()ng dSn t6ng cfru va t6ng cung, do d6 t~o ra sµ tang tru&ng kinh

t~ Tuy nhien, vai tro tac d()ng cua dfru tu d6i v6i n€n kinh tS khong chi dirng l~i a sµ gia

•'

tang v€ lugng ma con t~o ra s\f biSn d6i v€ chcit, ttrc la dfru tu gop phfrn t~o nen S\f phat triSn kinh tS Phat trifui kinh tS bao g6m ca S\f tang them v€ quy mo san luqng (tang tru6ng) va S\f ti€n b9 v€ ca cciu kinh tS xa h9i

Ngoai ra, trong thl,lc tS thi mtrc d9 cua anh hu6ng tren con my thu<)c vao nang 11,lc cung cua n€n kinh tS NSu nang l\fc cung ma h~n chS thi vi~c gia tang t6ng cfru, du v&i bAt ctr

ly do nao, chu y6u chi lam tang gia ca ma thoi, con srui lugng th\fc t6 thi khong tang ten bao nhieu Nguqc l~i, nSu nang l\fc cung ma d6i dao thi vi~c gia tang t6ng cfru th~t S\f lam tang san lugng nhu ly thuySt Keynes da dua ra 6 tren Nang 11,lc cung cua n€n kinh tS biSu hi~n a

· d9 d6c cua duemg cung Anh hu6ng khac cua dfru tu Ien tang tru6ng kinh tS thong qua t6ng cung thS hi~n 6 ch6: v6n la m9t ySu t6 dfru vao ca ban cua qua trinh san xucit V6n duqc kSt

hqp v&i lao d<)ng va tai nguyen thong qua qua trinh san xucit se t~o ra cua cai v~t chcit trong

xa h<)i V6n khong chi dong gop tf\lc tiSp vao tang tru6ng kinh tS v&i tu each la dfru vao cua san xufit (dong gop v€ m~t lugng) ma con dong gop m9t each gian ti Sp thong qua vi~c thuc

d~y tiSn b9 ky thu~t do dfru tu m&i mang l~i, do lqi thS kinh tS nha quy mo l&n, rue m9t s.6 ngilnh vi~c dAu tu ma r9ng quy mo se lam giam chi phi san xucit do chuyen mon hoa day la

· nhfrng dong gop v€ chcit cua dfru tu, ttrc la hi~u qua cua n€n kinh tS da duqc nang cao

2.4.2 Vai tro ctia din tll' tll' nhan trong DU'6"C dBi vm tang trmmg kinh t~

Theo phan tich tren thi dfru tu tac d<)ng Ien tang tru6ng kinh tS 6 2 m~t: t6ng cung va t6ng cfru M~t khac, theo ly thuySt v€ ngu6n v6n dfru tu thi dfru tu (I) duqc tach ra la dfru tu

khu V\fC cong, kh6i dfru tu tu nhan trong nu&c (g6m tiSt ki~m cua khu V\fC doanh nghi~p va

ca nhan) do do I = lg + Ip + Sp (Hoang YSn, 2009)

Tir d~ng thtrc AD= C + I+ G + NX, ta thfry r&ng khi dfru tu I tang Ien thi tr\fc tiSp lam cho thu nh~p qu6c dan y tang Ien, C\1 thS dfru tu tu nhan trong nu&c (Ip ' Sp) va khu V\fC dAu tu cong (lg) tang se lam cho n€n kinh t6 tang tru6ng

M9t s6 nghien ctru ciing da cho r&ng c6 S\f tuang quan va khfug d!nh dAu tu tu nhan, dAu tu tu nhan trong nu&c c6 vai tro quan tr9ng d6i v&i tang tru6ng kinh tS duqc neu nhu sau:

Nghien Clru cua Carmen Reinhart va Mohsin Khan (1989) "Private investment and economic growth in developing countries", nghien ctru da su dvng dfr li~u 24 qu6c gia cua Quy ti€n t~ qu6c tS (IMF) tir nam 1970-1979 KSt qua nghien ctru da chi ra r&ng c6 S\f khac

19

bi~t gifra dftu tu tu nhan va dftu tu cong trong vi~c tang tru6ng kinh t6 a chu kY dai h?n, dftu

tu tu nhan CO vai tro thuc d~y quan trQng Va tang truang m?nh me trong SlJ tang truang cua kinh t6

Khan va Reinhart (1990), nghien Clru tac d()ng cua dftu tu tu nhan va dftu tu cong d6i v6i tang tru6ng kinh t6 cua 24 qu6c gia, k6t qua cho thfry rAng sµ khac nhau dang ke gifra dAu tu cong va dftu tu tu nhan Kh6i dftu tu tu nhan anh huang dang ke trong vi~c tang truang kinh t6

Tac gia Mohsin Khan (1996), nghien cfru "Government Investment and Economic Growth in the Developing World" nhAm tim ra m6i quan h~ tac d()ng cua dftu tu khu vµc cong va dftu tu khu vµc tu nhan d6n tang tru6ng kinh t6 trong dai h?n a cac nu&c dang phat tri€n Nghien cfru su dl)ng h9 du li~u cua 95 nu&c dang phat trien thai Icy nam 1970-1990 K6t qua cho thfry c6 m()t sµ khac bi~t dang ke trong tac d()ng cua dftu tu cong va dftu tu tu

nhan d6i v&i tang tru6ng kinh t6, trong d6 dftu tu tu nhan tac d()ng d6n tang tru6ng kinh t6

nhi~u hon so v&i dftu tu cong

Nghien ctru cua Ghura (1997) "Prive Investment and Endogenous Growth: Evidence From Cameroon" nghien Clru tac d()ng cua dftu tu tu nhan d6i v&i tang tru6ng kinh t6 a

Cameroon giai do?TI 1963-1996 K6t qua nghien cfru cho thfry, dftu tu tu nhan c6 vai tro chu y6u trong tang tru6ng kinh t6 Nghien cfru cfing da chi ra dugc c6 sµ tuong quan ch~t che gifra dftu tu tu nhan va tang tru6ng kinh t6 d6 la tang dftu tu tu nhan thi n€n kinh tS se c6 sµ tang tmang m?nh me

Hay nghien Clru cua Kongphet va Masaru (2012) cling cho k6t qua c6 m6i tuong quan gifra dAu tu tu nhan va tang tru6ng n€n kinh t6 Nghien cfru cling cho rAng dftu tu tu nhan

· trong nu&c dong vai tro quan tr9ng nhfrt trong tang tru6ng kinh t6

Thµc t6, di€u tra 15 nu&c a Chau A (1984 - 2009) (trich Kongphet va Masaru, 2012) cfing cho thfry kh6i dftu tu tu nhan luon chi6m vai tro quan tr9ng trong sµ tang tru6ng n€n kinh tS Dftu tu tu nhan trong nu&c chi6m phftn tram cao hon cac y6u t6 khac trong vi~c tang

truang kinh t6

Hinh 2.2 K~t qua c1i~u tra anh htrimg ctAu ttr ttr nhan c1~n tang trtrimg kinh t~ fJ

Source : \\'DI & ADB

GRO'WTH PRICAP FDI PUBCAP

NguBn: Kongphet va Masaru (2012)

Nhin chung, hi~n nay ciing co nhiSu tac gia nghien c(ru vS m6i tuong quan cua dfru tu

tu nhan d6i v6i S\T tang truc'mg kinh tS KSt qua cac nghien ctru nay dSu kSt lu~n co m6i quan h~ ch~t che gifra dfru tu tu nhan d6i v6i tang truc'mg kinh tS c\l thS, dfru tu tu nhan tang se

d§n dSn S\f tang truc'mg kinh tS Ngoai ra theo Sir Dinh Thanh (2012) ciing da chi ra m9t s6

vai tro quan tr9ng cua dfru tu tu nhan trong qua trinh tang truc'mg kinh tS C\l thS nhu sau: Dfru tu tu nhan t~o them nhiSu vi~c lam, gop phfrn quan tr9ng thu hut nhiSu lao d9ng trong xa hQi, nhdt la nhfrng nguai dSn tu6i lao d9ng chua co vi~c lam Giai quySt cong an vi~c lam va 6n dinh dai s6ng xa hQi, dong gop rdt tich c\fc, co vai tro tr\l c9t d6i v6i thanh cong cua chinh sach dBi m6i va tang truc'mg nSn kinh tS Cung v6i dfru tu cong, dfru tu tu

nhan tang cuang ngu6n v6n dfru tu cho tang truc'mg nSn kinh tS, dong gop ngu6n thu ngan sach nha nu6c va can d6i vI mo

Dfru tu tu nhan gop phfrn tang cuang CO' hQi va da d~g hoa phuong thuc dfru tu , t~o

moi truang kinh doanh binh dling, dAy nhanh ti6n trinh h9i kinh ts qu6c ts Qua trinh h9i nh?p kinh tS cua Vi~t Nam se khong thl,lC hi~n dugc nSu khong co S\T tham gia cua khu V\TC

dfru tu tu nhan Khu V\TC dfru tu tu nhan phat triSn se thuc dAy S\f phat triSn cua cac th! truang

21

tranh s\l' phat triSn cua khu V\l'C kinh t6 tu nhan gop phftn ma mang nhieu nganh nghe va luu thong hang hoa, san phk ngay cang da d~ng, phong phu, gop phftn chuySn djch CCY du kinh

t~ a tirng vimg va trong ca nu6c

Dftu tu tu nhan co vai tro quan tr9ng trong vi~c chuySn giao c6ng ngh~ thong qua cac dl! an, day la m<)t trong nhfrng kenh d<)t pha dS nang cao nang l\l'c c6ng ngh~ cua Vi~t Nam, nang cao trinh d<) tay nghe cho d<)i ngfi can b<), c6ng nhan trong nu6c

Tom l~i, khu V\l'C tu nhan dang chi6m m<)t vi tri quan tr9ng trong qua trinh phvc h6i

: va nang cao chftt luqng tang tru&ng nen kinh t6 Vai tro nay se duqc phat huy n6u cac DN khu vgc nay duqc quan tam phat triSn a ha goc d<) ve hi~u qua kinh t6, nang l\l'c c~nh tranh

2.5 s., Iin at ciia diu tu cong dBi v6i diu tu tu nhan

Dftu tu c6ng duqc coi la m<)t trong nhfrng y6u t6 quan tr9ng nhftt gop phftn tang truang kinh t6 M<)t mi;it, dftu tu c6ng co thS t~o di€u ki~n va khuy6n khich dftu tu tu nhan thong qua vi~c cung cfrp cac h6 trg ca sa h~ tftng Mi;it khac, dftu tu c6ng co thS chen lfrn dftu

· tu tu nhan Dieu nay xay ra khi dftu tu c6ng b6 sung cftn tang thu6 trong tuang lai va tang lai suAt trong nu6c, hoi;ic nSu khu V\l'C c6ng san xufrt hang hoa c~nh tranh tr\l'C ti6p v6i hang hoa

· tu nhan c6 thS lam suy giam dftu tu tu nhan (Aschauer, 1989)

Hi~u l:rng chen lfrn cling c6 thS xay ra khi m<)t biSn d~ng cua khu V\l'C c6ng la qua 16n

DS tai trq m<)t khoan gia tang trong chi phi dftu tu, chinh phu cftn tai trg dS t~o ra lai sufrt cao hem, do do, giam thiSu kha nang cua khu V\l'C tu nhan tham nhftp thi truang ti~n t~ Nhu vfty, tang truang kinh tS chftm l~i Ia do suy giam trong dftu tu tu nhan hoi;ic duqc biSt dSn la hi~u

' (mg chen lfrn cua khu V\l'C c6ng Ien dftu tu tu nhan (Kongphet va Masaru, 2012)

Ngoai ra, nhiSu nghien CUu thµc nghi~m a cac nu6c, Slr dl,Ulg cac phmmg phap va nhfrng b() s6 Ii~u khac nhau dS nghien cilu vS sµ lfrn at nay M()t s6 nghien cilu sir dt,mg mftu s6 li~u tdng hqp (pooled) tir cac nu6c dang phat triSn va nh6m m()t s6 nu6c phat triSn nhu Easterly va Rebelo (1993), Odedokun (1997), cfing kh~ng djnh gia thuyet SlJ lfrn at cua dfiu

tu cong d6i v6i dfiu tu tu nhan

Ket qua thµc nghi~m cua To Trung Thanh (2011) qua nghien cilu "Dfiu tu cong lfrn at dfiu tu tu nhan" cfing chling minh cho SlJ lfrn at nay Tac gia sir dt,mg mo hinh VECM (Vector Autoregressive Error Correction Model) v6i ba bien s6 (6 d~ng logarit) la dfiu tu

khu vµc nha nu6c (GI), dfiu tu khu vµc tu nhan (PI) va GDP (Y) Cac bien s6 nay duqc thu

th~p tir nam 1986-201 O tir nguBn Tdng eve th6ng ke Ket qua u6c luqng duqc tir mo hinh VECM thong qua vi~c sir dvng phan ra Choleski cv thS nhu sau: cho thfry 1 % tang Ien cua dfiu tu cong nam dfiu tien se khien dfiu tu tu nhan thu hyp 0.48% (hi~n tuqng lfrn at) sau m()t

th~p nien

Blejer va Khan (1984) diSu tra xem li~u dftu tu cong c6 chen Ifill dftu tu tu nhan b~ng

each Slr dvng m()t m&u cua 24 nu6c dang phat triSn trong giai do~n 1971-1979 H9 cfing

cung cfrp bkg chling cho thfry dfiu tu cong vao ca so h~ tfing bd sung cho dfiu tu tu nhan, trong khi cac lo~i dftu tu cong khac l~i dftn dSn Ifill at dftu tu tu nhan

Hay Everhart va Sumlinski (2001) kham pha tuang quan gifra dftu tu cong va tu nhan bAng each Slr dl,Ulg m()t bang dfr li~u cua 63 qu6c gia dang phat triSn trong giai do~n 1970-

2000 H9 tim thfry m()t s6 bkg chling cho thfry m()t m6i tuang quan nghjch gifra dftu tu cong

va tu nhan (phu hqp v6i hi~u ling chen Ifill), va cho rkg m6i tuang quan du<mg nhu la tich cgc d6i v6i cac qu6c gia c6 t6 cht'.rc t6t han

Cu6i cling la Kongphet va Masaru (2012), khi nghien cilu tac d()ng cua dftu tu cong

va tu nhan d6i v6i tang trui:Jng kinh te: Dan chling tir cac nu6c chau A dang phat trien cfing cho rkg dfiu tu cong Va dfiu tu tu nhan trong nu6c tac d(}ng tich ClJC d~n tang trui:Jng kinh

t8, tuy nhien, cho thfry rkg tac d(}ng tich ClJC CUa dftu tu tu nhan trong IlUcJC tri:J nen y~u han khi dfiu tu cong tang Ien khi dftu tu cong vuqt qua 4,9-8 %

Tom l~i, qua cac nghien cilu tren cho thfry dftu tu cong duqc coi la m()t trong nhfrng y8u t6 quan tr9ng gop phftn tang truang kinh te, dftu tu cong co ths t~o diSu ki~n va khuyen

23

khich dftu tu tu nhan thong qua vi~c cung dip ca s& h~ tftng Tuy nhien dftu tu cong tac d9ng lfut at d6n ddu tu tu nhan khi ddu tu cong vugt qua muc cho phep

2.6 M{)t sB nghien cll'u trmrc 2.6.1 Cac nghien cll'u trong nmrc

6 Vi~t Nam hi~n nay, r~t it tac gia nghien CUu C\l thS ve vai tro cua ddu tu tu nhan n6i chung hay ddu tu tu nhiin trong nu&c n6i rieng d6i v&i tang tru&ng kinh t6 kS ca d!nh tinh va dinh luqng va d~c bi~t theo hiSu bi6t cua tac gia chua c6 m9t nghien cl!u dinh luqng nao sir d\lllg dfr li~u bang dS danh gia tac d9ng hay vai tro cua ddu tu tu nhan n6i chung hay ddu tu

tu nhiin trong nuac n6i rieng d6n tang tru&ng kinh t6 Chu y6u la cac nghien CUu ve tac d()ng cua ddu tu cong, ddu tu t11Jc ti6p nuac ngoai, d6n tang tru&ng kinh t6, cac nghien cl!u ciing chi dling l~i a vi~c d!nh luqng tac d()ng cua bi6n ddu tu cong, dftu tu t11Jc ti6p nuac ngoai, dSn tang tru&ng kinh t6 a Vi~t Nam hay m9t dia phuang nao d6 b~ng dfr li~u chu6i thai gian vai s6 quan sat thubng nho han 30 quan sat Tuy nhien, thong qua cac nghien CUu ve nhiing hinh thuc dftu tu nay d6i vai tang tru&ng kinh t€ cac tac gia ciing nh~n xet va danh gia

·tac d(mg cua ddu tu tu nhan d6n tang tru&ng kinh t6 Cv th6:

Nghien cl!u cua Ngo Ly Hoa (2008) v&i d@ tai "Tac d()ng cua ddu tu cong d6n tang tru6ng kinh t6 tinh Long An" Trong nghien cl!u tac gia 1Ing dvng mo hinh Harrod-Domar

dS phiin tich m6i tuang quan gifra ddu tu cong va tang tru&ng kinh t6 tinh Long An Mo hinh

C\l thS g6m 3 bi6n: ddu tu khu V\fC cong (lg), dftu tu khu V\fC tu (Ip) va GDP, s6 li~u SU dvng

tir nam 1987 d6n 2007 Tac gia SU dvng phuang phap binh phuang be nh~t (OLS) dS UcYC hrqng cac bi6n trong mo hinh K6t qua, ddu tu cong va ddu tu tu nhan d~u tac d()ng tich C\fC dSn tang tru&ng kinh t6 cua tinh, tuy nhien dAu tu cong tac d9ng it han dau tu tu nhan

Hay nghien cl!u cua Nguy~n Thi Canh (2009), nghien cl!u "Vai tro cua ddu tu tr\fc tiSp nu&c ngoai d6i v&i phat tri6n va tang tru&ng kinh tS Vi~t Nam" D\l'a tren cac ly thuySt

vS tang tru&ng kinh t€ n()i sinh va FDI, mo hinh ve m6i quan h~ gifra FDI va tang tru&ng kinh t6 cua Vi~t Nam tac gia UcYC luqng thong qua mo hinh:

GDP= f(DI; HC; FDI; SHEX; GC; LA) Trong d6: GDP: t6c d9 tang tru&ng GDP; FDI: tY tr9ng v6n v6n FDI giai ngan so vai GDP; HC: v6n nhiin l\fc, la tbng s6 h9c sinh trung h9c chuyen nghi~p, sinh vien d~i h9c va cao dfulg; SHEX: cy tr9ng xuat khfru tren GDP (XK/GDP); GC: tieu dung cua Chinh phu

mo hinh thgc nghi~m phan anh tac d()ng cua FDI dSn GDP duqc th~ hi~n:

GDP= 0,194*FDI + 0,0072HC + 0,278SHEX - 0,182*GC + 0,128LA + 0,208DI +

(2.6) Nghien cmi da chi ra cac nhan t6 anh hu6ng dSn tang tru6ng kinh tS cua Vi~t Nam la: v6n nhan lgc, cy trc,mg XKJGDP, mire tang lgc lugng lao d()ng hang nam va cy tr9ng v6n dfru

tu tro~g nuac (dftu tu cong va dfru tu tu nhan) so vai GDP, FDI Dbng thai, qua nghien ciru ctia tac gia ta thfty khi cac y6u t6 khac khong d6i, cy tr9ng v6n dftu tu trong nuac ( dftu tu

cong va dfru tu tu nhan) so vai GDP tang Ien 1 % se lam GDP tang Ien 0,208%

Cfing theo nghien cl1u cua Nguy~n Thi Loan (2012), do lub'ng tac d<)ng cua dfru tu

cong d6i vai tang tru<mg kinh tS Vi~t Nam, tac gia thgc hi~n mo hinh nghien cuu vai g!a djnh la tang tru6ng kinh tS chiu anh hu6ng bai cac biSn kinh tS vi mo nhu sau: Dfru tu cong, ddu tu tu nhan trong nu&c, dfru tu trgc tiSp nuac ngoai, xuAt khAu, ngubn nhan lgc va nq

nu&c ngoai Mo hinh d1;1ng tuySn tinh, cv the nhu sau:

(2.7)

Trong d6: BiSn Y(%) la biSn phl,l thu<)c d1;1i di~n cho tang tru<mg kinh tS va cac biSn

·· d(k l~p hay biSn giai thich sau: BiSn IG Ia cy s6 gifra dfru tu cong tren GDP; biSn IP la ty s6

· gifra dfru tu tu nhan trong nu&c tren GDP; biSn FDI la cy l~ gifra dfru tu tf\l'c tiSp nuac ngoai tren GDP; biSn EX la cy l~ gifra xuftt khAu hang h6a va dich V\l tren GDP; biSn L la chi tieu

d~i di~n cho dao t1;10 phat trien ngubn nhan lgc, lacy s6 gifra s6 sinh vien t6t nghi~p d1;1i hQc cao d~ng tren t6ng s6 lao d()ng; biSn EDT lacy s6 gifra t6ng nq nu&c ngoai tren GDP KSt qua hdi quy phuong trinh:

Yt = 0.012830 + 0.263668IG1 + 0.445567IP1 + 0.247602FDI1 - O.l 18428EX1 +

Qua kSt qua nghien cl1u, tac gia kh~g dinh dfru tu cong va dfru tu tu nhan trong nuac, dftu tu tfl!c tiSp nuac ngoai va nq nuac ngoai d~u tac d()ng tich cgc dSn tang truang kinh tS

25

cua tinh, tuy nhien hon dfru tu tu nhan trong nu6c tac d9ng 16n nh~t sau d6 d6n dfru tu cong, dfiu tu trµc ti6p nu6c ngoai, cu6i cling la nq nu6c ngoai

2.6.2 Cac nghien cfru nmrc ngoai

Cac nghien cfru nu6c ngoai hi~n nay, cfing c6 nhi6u tac gia nghien cfru v6 dfru tu tu

nhan, dfru tu tu nhan trong nu6c dBi v6i tang trm'mg kinh tS Cac tac gia nay da s6 1a· tim , hi6u v6 vai tro cua dfru tu tu nhan, dfru tu tu nhan trong nu6c cfing nhu m6i tuong quan cua dfiu tu tu nhan, dftu tu tu nhan trong nu6c dBi v6i tang tru6ng cua n6n kinh tS.C\l thS:

Nghien cfru cua Carmen Reinhart va Mohsin Khan (1989), "Private investment and economic growth in developing countries", nghien cfru da sir d\lng dfr li~u tir 24 qu6c gia (Argentina, Bolivia, Brazil, Chile, Colombia, Costa Rica, Dominican Republic, Ecuador, Guatemala, Haiti, Honduras, Mexico, Panama, Paraquay, Venezuela, Barbados, Trinidad and Tobago, Turkey, Singapore, Korea, Sri Lanka, Malaysia, Indonesia and Thailand cua

Quy ti6n t~ qu6c tS (IMF) tir nam 1970-1979 Nghien CUu ciing sir d\lllg mo hinh tang truang

kinh tS cua Solow (1956):

Trong d6:Y: la tang truang kinh t6; K: Ia v6n dftu tu; L: la lµc luqng lao d9ng; Z: la mc)t vector bao g6m SlJ anh huang cua cac nhan t6 khac ten tang truang kinh tS

Tuy nhien dS kiSm tra SlJ khac trong nhau trong tac d9ng cua kh6i dftu tu cong va dftu

tu tu nhan mo hinh duqc tac gia biSn d6i nhu sau:

Tac gia Mohsin Khan (1996) trong nghien cfru "Government Investment and Economic Growth in the Developing World" nh~m tim ra m6i quan h~ tac d(mg cua dfru tu

khu VlJC cong va dfru tu khu VlJC tu nhan dSn tang truang kinh t@ trong dai h~ 6 cac nu6c dang phat tri€n Nghien cfru sir d\lng bQ dfr li~u cua 95 nu6c dang phat triSn thai kY nam 1970-1990 Mo hinh nghien cfru sir d\lng nhu sau:

Y(t) = Kg(ttKp(t)~ (A(t)L(t))I-a-~ a+~<l (2.11)

Trong d6: Y, L, A lftn luqt la tang tru6ng kinh tS, lao dc)ng va cong ngh~, Kg la dftu

tu cong, Kp la dftu tu tu nhan

KSt qua cho thfry c6 mc)t S\f khac bi~t dang kS trong tac dc)ng cua dftu tu cong va dfiu

tu tu nhiin d6i v&i tang tru6ng kinh tS, trong d6 dfiu tu tu nhan c6 tac dc)ng dSn tang tntang kinh ts nhi€u hon so v&i dfiu tu cong

Nghien ctiu cua Ghura (1997) "Prive Investment and Endogenous Growth: Evidence

· From Cameroon" nghien ctiu tac dc)ng cua dftu tu tu nhiin d6i v&i tang tru6ng kinh tS a

Cameroon giai do~ 1963-1996, nghien CUu sir d\mg mo hinh ham san xufrt cua Solow-Swan d~ tim,m6i tuong quan gifra dftu tu tu nhiin va SlJ tang truang kinh tS

OG: biSn tang tru6ng kinh tS; PIY: cy l~ dfiu tu tu nhan tren GDP; GIY: cy l~ dfiu tu

· chinh phu tren GDP; ALG: phfin tram thay d6i l\fc lugng lao dc)ng hang nam; E : sai s6; t : h~

s6 thai gian

KSt qua nghien ctiu cho thfry, dfiu tu tu nhan c6 vai tro chu ySu trong tang tru6ng kinh tS Nghien ctiu da chi ra dugc SlJ tuong quan ch~t che gifra dftu tu tu nhan va tang tru6ng kinh tS: do la tang dftu tu tu nhan thi n€n kinh tS se co S\f tang tru6ng m1;1nh me Cv

th~: cu 1 % tang dfiu tu tu nhan thi dfrn t&i tang tru6ng kinh tS tang 1.4 %, SlJ tac dc)ng nay m1;1nh hon so v&i tac dc)ng cua dftu tu cong d6i v&i tang tru6ng kinh tS cv thS 1 % tang dfiu tu

cong thi n€n kinh tS chi tang truang 0.8% Nghien ctiu cfing chi ra dfiu tu chinh phu chi c6

hi~u qua nSu nhfrng d\f an dugc l\fa ch9n c6 cac chi tieu kinh tS ch~t che va SlJ hoan v6n Nghien ctiu cua Mesghena Yasin (2003) "Public spending and economic growth: empirical investigation of Sub-Saharan Africa", xem xet tac dc)ng cua chi tieu cong Ien tang tru&ng kinh tS thong qua dfr li~u bang cua vimg Sahara Nam Phi Mo hinh dugc xay d\fng tir ham San xufrt t6ng quat ma trong do chi tieu Cong, vi~n trg nuac ngoai Va de) ma thuong m1;1i duqc xem la nhfrng ySu t6 dfiu vao Ngoai ra, mo hinh ap dvng kY thu~t u&c lugng random-efect va fixed-efects KSt qua tir ca hai ky thu~t u&c lugng cho thfry, chi tieu cong, de) ma

thuong m1;1i va dfiu tu tu nhan c6 tac dc)ng dang kS va tich ClJC Ien tang tru6ng Tuy nhien, vi~n trg nu&c ngoai va cy l~ tang tru6ng dan s6 khong c6 y nghfa th6ng ke

27

Hay nghien cl:ru cua Ejaz Ghani va Musleh ud Din (2006) nghien cuu vai tro cua dfru

tu c6ng d6i v&i tang tru6ng kinh tS trong b6i canh cua nSn kinh tS Pakistan Tac gia sir dt,mg m6 hinh tlJ h6i quy (VAR) bao g6m b6n biSn: dfru tu c6ng (IG), dfru tu tu nhan (IP), tieu dung c6ng (CG) va GDP (Y) Du li~u vS cac biSn nay trong di6u ki~n thvc tS cho giai do~

1973-2004 KSt qua cho thfry r~ng sv tang truang phfrn l&n dugc thuc dAy bai dfru tu tu nhan

va khong co kSt lu~n m~nh me co the dugc rut ra ru nhung anh huang cua dfiu tu cong va tieu dung c6ng d6i v&i tang tru6ng kinh tS

Cac tac gia Bukhari, Ali va Saddaqat (2007) v&i d6 tai "Public Investment and Economic Growth in the Three Little Dragons: Evidence from Heterogeneous Dynamic Panel J?ata" nh~m tim ra m6i quan h~ tac d()ng gifra cac biSn vI m6 dugc ch9n Nghien cl:ru sir dl)ng b9 du li~u cua 3 nSn kinh tS nang d()ng la Korea, Singapore va Taiwan thai ky 1971-2000 Nghien cl:ru chi ra rkg ca dfru tu c6ng, dfru tu tu nhan va chi tieu khu vvc c6ng

co tac d()ng dSn tang truang kinh ts a tat ca cac nu&c trong dai h~n

Tac gia Nazima Elahi va Adiqa Kiani (2011) v&i d6 tai "Investigating Public Invetsment - Growth Nexus for Parkistan", nghien cl:ru nay dugc thvc hi~n nh~m phan tich m6i quan h~ gifra chi dfru tu c6ng v&i tang tru6ng kinh tS a Parkistan Nghien cl:ru sir dl)ng

b(> du li~u hang nam tir nam 1975 dSn nam 2009 va ap dl)ng phmmg phap ARDL (Autoregressive distributed Lag Approach) dS u&c lugng d9 co dan trong ngiln h~n va dai

h~ cua mo hinh Nghien cl:ru da chi ra rkg, co m()t tac d()ng ducmg cua chi tieu khu vvc cong dSn tang tru6ng kinh tS (y Parkistan trong ngiln h~ va dai h~n, tuy nhien, vai tro cua

d~u tu cong thi kh6ng dang k~ so v&i dfru tu tu nhan vi sv kh6ng hi~u qua cua khu vvc c6ng

0 nghien cl:ru cua Hashmi va ctg (2012) v&i nghien cl:ru "Role of Investment in the Course of Economic Growth in Pakistan", tac gia t~p trung nghien cl:ru vai tro cua dfru tu tu

nhan d6i v&i tang tru6ng kinh tS t~i Pakistan Tac gia sir dl)Ilg phucmg phap Ordinary Least Square (OLS) dS u&c lugng tang tru6ng kinh tS trong dai h~n, du li~u dugc thu th~p tir nam

1973 dSn 2008 kSt qua nhu sau:

Ln GDP= 3.69 + 0.323IP + 0.198IG- 0.32CG- 0.047Un- O.Ol 7DPS (2.13) KSt qua nghien cl:ru cho thfry, tac d()ng m~nh me cua dfru tu tu nhan d6i v6i tang truang kinh tS, d9 chinh xac Ia 0.01 KSt qua nghien cl:ru cfing da chi ra r~ng, v6 dfru tu dai

h~n thi ca dfru tu tu nhan Va dfru tu Cong d6u CO tac d(}ng tich C\fC vao S\f tang tru6ng kinh te, con Xet v6 ngfut h~ thi chi CO dfru tu tu nhan la tac d(}ng m~ vao S\f tang tru6ng kinh te Nghien CUu cua Kongphet va Masaru (2012) v&i d6 tai nghien CUu "The Impact of Public and Private Investment on Economic Growth: Evidence from Developing Asian Coutries" Tac gia dl,la theo mo hinh nghien cliu cua Le va Suruga (2005) d~ danh gia tac d()ng cua dfru tu cong, FDI va dfru tu tu nhan trong nu&c d6i v&i tang tru6ng kinh te cac mr&c dang phat tri~n a Chau A

GROWTHit = f3o + f31 *PRICAPit +f32*FDiit + f33*PUCURit + f34*PUBCAPit + Ps*LABORit + f36 *PRICAPit* Dm jit+ f31*Dmlit + eit (2.14)

'Trong do: Bien ph\l thu()c GROWTH (tang tru6ng); dfru tu cong (PUCUR) va tieu

thv cong (PUCAP); bien d()c l~p khac nhu dfru tu tu nhan trong nu&c (PRICAP), dfru tu tfl,lc

ti~p nu&c ngoai (FDI), va 11,lc Im.mg lao d()ng (LABOR); i, t, va j lfrn luqt bi~u thi cho s6 vimg dfrt nu&c (1,2,3 ) thai gian (1984, 1985, 1986 ) va muc d9 dfru tu cong

Cac du li~u duqc SU d\lflg trong nghien cuu nay dl,la tren dfr li~u bang cua 15 mr&c dang phat tri~n a chau A Thai gian nghien cliu ch~y tir nam 1984-2009 (26 nam) Cac du

li~u thu duqc tir hai ngu6n chinh: Chi s6 phat tri~n th~ gi&i (WDI) va Ngan hang Phat tri~n

Chau A (ADB)

Qua ket qua u&c luqng mo hinh tac gia cho thfry co m6i quan h~ tich C\fC va co y

nghfa th6ng ke giua t6c d() tang tru6ng GDP thl,lc te va dfru tu tu nhan trong nu&c, FDI va dfru tu cong M9t dan vi tang dfru tu tu trong nu&c, FDI va dfru tu cong lam tang t6c d9 tang tru6ng GDP thl,lc te khoang 0, 10, 2,3 va 0, 11 di~m phfrn tram tuang ung Qua ket qua nghien cliu tac gia cho rilng dfru tu tu nhan trong nu&c dong vai tro quan tn;mg nhfrt trong

vi~c gop phfrn tang tru6ng kinh t~ va yeu t6 quan tr~mg thu hai Ia FDI Tuy nhien, qua xem xet h~ s6 h6i quy cua mo hinh ta thfry h~ s6 h6i quy cua dfru tu tu nhan (0,099) nho han h~

sd h6i quy cua FDI (0,23) va dfru tu cong (0,107), cho nen ta thfry dfru tu tu nhan chua thl,lc

sµ dong vai tro quan tr9ng nhfrt d6i v&i tang tru6ng kinh te a cac nu&c dang phat tri~n Chau

A

Qua cac nghien CUu cua cac tac gia trong Va ngoai nu6c ta thfry duqc m6i quan h~

tich C\fC cua dfru tu tu nhan, dfru tu tu nhan trong nu&c d6i v&i tang tru6ng kinh te Cung qua

29