Kháng nghị phúc thẩm theo pháp luật tố tụng hình sự việt nam từ thực tiễn toà án nhân dân cấp cao tại đà nẵng ( Luận văn thạc sĩ)

Kháng nghị phúc thẩm theo pháp luật tố tụng hình sự việt nam từ thực tiễn toà án nhân dân cấp cao tại đà nẵng ( Luận văn thạc sĩ)Kháng nghị phúc thẩm theo pháp luật tố tụng hình sự việt nam từ thực tiễn toà án nhân dân cấp cao tại đà nẵng ( Luận văn thạc sĩ)Kháng nghị phúc thẩm theo pháp luật tố tụng hình sự việt nam từ thực tiễn toà án nhân dân cấp cao tại đà nẵng ( Luận văn thạc sĩ)

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

NGUYỄN THÀNH AN

KHÁNG NGHỊ PHÚC THẨM THEO PHÁP LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ VIỆT NAM

TỪ THỰC TIỄN TÒA ÁN NHÂN DÂN CẤP CAO

TẠI ĐÀ NẴNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

HÀ NỘI, năm 2018

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

NGUYỄN THÀNH AN

KHÁNG NGHỊ PHÚC THẨM THEO PHÁP LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ VIỆT NAM

TỪ THỰC TIỄN TÒA ÁN NHÂN DÂN CẤP CAO

TẠI ĐÀ NẴNG

Chuyên ngành: Luật hình sự và Tố tụng hình sự

Mã số: 838.01.04

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:

TS ĐINH THỊ MAI

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi

Các số liệu sử dụng phân tích trong luận văn có nguồn gốc rõ ràng, đã công bố theo đúng quy định Các kết quả nghiên cứu trong luận văn do tôi tự tìm hiểu, phân tích một cách trung thực, khách quan và phù hợp với thực tiễn của Việt Nam Các kết quả này chưa từng được công bố trong bất kỳ nghiên cứu nào khác

Tôi viết lời cam đoan này để Hội đồng cho phép tôi bảo vệ luận văn./

Tác giả

Nguyễn Thành An

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1 CHƯƠNG 1 NHỮNG LÝ LUẬN VÀ PHÁP LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ

VỀ KHÁNG NGHỊ PHÚC THẨM 7

1.1 Khái niệm, đặc điểm, vai trò kháng nghị phúc thẩm hình sự 7 1.2 Thẩm quyền, đối tượng, căn cứ và thời hạn của kháng nghị phúc thẩm theo quy định của pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam 15 1.3 Trình tự, thủ tục và hậu quả của kháng nghị phúc thẩm theo quy định của pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam 26

CHƯƠNG 2 THỰC TIỄN HOẠT ĐỘNG KHÁNG NGHỊ PHÚC THẨM Ở TOÀ ÁN NHÂN DÂN CẤP CAO TẠI ĐÀ NẴNG 37

2.1 Hoạt động kháng nghị phúc thẩm hình sự của Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng và Viện kiểm sát nhân dân cấp tỉnh tại khu vực Miền Trung, Tây Nguyên 37 2.2 Thực tiễn giải quyết những vụ án bị kháng nghị của Tòa án nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng 52

CHƯƠNG 3 GIẢI PHÁP VÀ KIẾN NGHỊ NÂNG CAO HIỆU QUẢ KHÁNG NGHỊ PHÚC THẨM HÌNH SỰ 62

3.1 Giải pháp hoàn thiện pháp luật về kháng nghị phúc thẩm và xét xử phúc thẩm 62 3.2 Kiến nghị nhằm nâng cao chất lượng kháng nghị phúc thẩm hình sự 69

KẾT LUẬN 80 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

BLHS : Bộ luật hình sự BLTTHS : Bộ luật Tố tụng hình sự TANDTC : Toà án nhân dân tối cao VKSND : Viện kiểm sát nhân dân VKSNDTC : Viện kiểm sát nhân dân tối cao

lý hình sự phúc thẩm từ năm 2015 – 2017 tại Tòa án nhân

dân cấp cao tại Đà Nẵng

40

2.3

Biểu đồ so sánh số lượng án kháng nghị của Viện kiểm

sát nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng và Viện kiểm sát nhân

dân các tỉnh Miền Trung và Tây Nguyên qua các năm

1

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Trong thời đại ngày nay, quyền con người, quyền công dân ngày càng được chú trọng bảo vệ trên toàn cầu Chính sách lãnh đạo của Đảng và Nhà nước cũng như Hiến pháp nước Cộng hoà Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam năm 2013 cũng

không nằm ngoài xu thế đó, ngày càng tập trung cải cách tư pháp mục tiêu “Xây

dựng nền tư pháp trong sạch, vững mạnh, dân chủ, nghiêm minh, bảo vệ công lý, từng bước hiện đại, phục vụ nhân dân, phụng sự Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa” [12.tr.02] góp phần xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa

Viện kiểm sát nhân dân được giao một vị trí quan trọng trong hoạt động tư

pháp với nhiệm vụ trọng tâm là: “…thực hành quyền công tố, kiểm sát hoạt động

tư pháp…” quy định tại Điều 107 của Hiến pháp năm 2013 Trong tố tụng hình

sự, kháng nghị phúc thẩm hình sự là một quyền năng riêng biệt của Viện kiểm sát nhân dân và cũng là căn cứ mở ra giai đoạn xét xử phúc thẩm Xét xử phúc thẩm là một trong hai cấp xét xử trong nguyên tắc xét xử hai cấp nhằm kiểm tra lại tính hợp pháp của bản án hoặc quyết định sơ thẩm Qua đó phát hiện và khắc phục những sai lầm, thiếu sót trong quá trình xét xử, áp dụng pháp luật và đánh giá chứng cứ của Toà án cấp sơ thẩm

Kháng nghị phúc thẩm hình sự là quy trình và là công cụ sắc bén để kiểm tra, rà soát quá trình xét xử sơ thẩm có thực sự vô tư, khách quan và đúng quy định pháp luật Kháng nghị phúc thẩm hình sự góp phần quan trọng trong việc xét xử đúng người, đúng tội, phục vụ công tác đấu tranh phòng và chống tội phạm, bảo vệ quyền con người, bảo vệ công lý cũng là mục đích của pháp luật tố tụng hình sự Vì vậy, việc tập trung nghiên cứu, đánh giá thực trạng kháng nghị phúc thẩm hình sự, từ đó đề ra các phương hướng, giải pháp nâng cao hiệu quả, chất lượng công tác này có giá trị thiết thực và góp phần quan trọng trong công cuộc cải cách tư pháp nước ta hiện nay

Toà án nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng được thành lập tháng 6 năm 2015 với hai nhiệm vụ trọng tâm là xét xử phúc thẩm và xem xét giám đốc thẩm, tái thẩm các bản án của Toà án nhân dân các tỉnh Miền Trung và Tây Nguyên Trong đó, công tác xét xử phúc thẩm là công tác hàng đầu không những có chức năng kiểm tra tính có căn cứ và hợp pháp của bản án, quyết định sơ thẩm mà còn hướng dẫn Tòa án cấp dưới áp dụng thống nhất pháp luật Thực tiễn xét xử phúc thẩm cho thấy, công tác kháng nghị phúc thẩm đối với bản án, quyết định hình sự sơ thẩm

đã đạt được kết quả nhất định và đang có xu hướng chuyển biến tích cực Chất lượng kháng nghị ngày càng nâng cao, đa phần đảm bảo được về hình thức cũng như nội dung, căn cứ pháp lý Tỷ lệ vụ án bị kháng nghị được Toà án cấp phúc thẩm chấp nhận tăng lên góp phần không nhỏ trong việc loại trừ những sai sót do nguyên nhân chủ quan cũng như khách quan của Toà án cấp sơ thẩm Qua thực tiễn xét xử của Toà án nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng từ thời điểm thành lập (năm 2015) đến nay đã phản ánh được phần nào chất lượng kháng nghị phúc thẩm hình sự của Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng và Viện kiểm sát nhân dân các tỉnh Miền Trung và Tây Nguyên Tuy nhiên, ngoài những kết quả đã đạt được, trên thực tiễn, công tác này cũng còn tồn tại nhiều hạn chế, khó khăn Chẳng hạn như còn có một bộ phận không nhỏ những bản kháng nghị không đạt yêu cầu cả chất lượng lẫn nội dung dẫn đến việc Viện kiểm sát cấp trên phải rút kháng nghị của Viện kiểm sát cấp dưới, hoặc Toà án cấp phúc thẩm bác kháng nghị của Viện kiểm sát nhân dân, việc này không những gây tổn thất về tài chính

và thời gian của Cơ quan tiến hành tố tụng cũng như những người tham gia tố tụng mà còn làm mất lòng tin của nhân dân đối với hoạt động của ngành kiểm sát Nguyên nhân chủ yếu là do năng lực và trách nhiệm của cán bộ, Kiểm sát viên còn hạn chế, một số đơn vị chạy theo chỉ tiêu kháng nghị lấy thành tích, lãnh đạo một số đơn vị chưa thật sự quan tâm tới công tác kháng nghị phúc thẩm hình sự, mối quan hệ phối hợp giữa Viện kiểm sát các cấp cũng như sự phối hợp giữa Viện kiểm sát và các cơ quan tư pháp trong công tác kháng nghị phúc thẩm

3

chưa thống nhất Mặt khác, Bộ luật tố tụng hình sự hiện hành chưa có quy định

cụ thể về căn cứ kháng nghị phúc thẩm, thời hạn kháng nghị đan xen với thời hạn cấp phát, gửi bản án sơ thẩm của Toà án cấp sơ thẩm cho Viện kiểm sát còn chậm, trang thiết bị, cơ sở vật chất hỗ trợ cho công tác thực hành quyền công tố

và kiểm sát xét xử chưa đầy đủ

Từ những lý do nêu trên, tác giả chọn đề tài “Kháng nghị phúc thẩm theo

pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam từ thực tiễn Toà án nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng” làm đề tài nghiên cứu luận văn thạc sĩ luật Nội dung cơ bản của đề tài là

tác giả nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn của công tác kháng nghị phúc thẩm hình sự của Viện kiểm sát nhân dân các tỉnh Miền Trung, Tây Nguyên và kết quả giải quyết của Tòa án nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng Tác giả sẽ tổng hợp, đánh giá và tìm ra nguyên nhân của hạn chế và tồn tại, đưa ra một số giải pháp

và kiến nghị để nâng cao chất lượng kháng nghị phúc thẩm hình sự, qua đó góp phần giúp ngành kiểm sát thực hiện tốt chức năng thực hành quyền công tố và kiểm sát xét xử, đáp ứng yêu cầu công cuộc cải cách tư pháp theo tinh thần Nghị quyết số 08-NQ/TW ngày 02/01/2002 và Nghị quyết số 49-NQ/TW ngày 02/6/2005 của Bộ Chính trị về Chiến lược cải cách tư pháp đến năm 2020

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

Kháng nghị phúc thẩm hình sự là quyền năng pháp lý quan trọng của Viện kiểm sát nhân dân và ngày càng được chú trọng nâng cao nên đã có nhiều công trình khoa học nghiên cứu vấn đề này, Luận văn thạc sĩ hoặc các bài báo khoa học có nội dung liên quan của một số tác giả dưới nhiều góc độ, khía cảnh khác

nhau Trong đó, một số Luận văn Thạc sĩ luật học như: Kháng nghị phúc thẩm

hình sự của Viện kiểm sát nhân dân trong quá trình giải quyết vụ án hình sự, tác

giả Chu Thị Thanh Tú, Khoa Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội năm 2007 Kháng

nghị phúc thẩm các vụ án hình sự của Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Hà Tĩnh, một

số vấn đề lý luận và thực tiễn, tác giải Trần Thị Minh Ngọc, Đại học Quốc gia

Hà Nội năm 2011 Các bài báo, tạp chí: Bàn thêm về kháng nghị theo thủ tục

phúc thẩm vụ án hình sự, tác giả Đinh Văn Quế, Tạp chí kiểm sát số 15 (tháng

8/2007), số 17 (tháng 9/2007) Một số đề xuất nhằm thực hiện có hiệu quả hơn

công tác kháng nghị phúc thẩm án hình sự, tác giả Lê Doãn Tiết, Tạp chí Kiểm

sát số 17 (tháng 9/2009) Nâng cao chất lượng công tác kháng nghị phúc thẩm

hình sự, Chuyên đề của Tạp chí Kiểm sát, số 16 (tháng 8/2010) Ngoài ra, còn

có một số các bài viết của các tác giả trên một số tạp chí, sách báo pháp lý… Tuy nhiên, chưa có bài viết nào nghiên cứu, đánh giá, nhìn nhận ở khía cạnh thực tiễn xét xử phúc thẩm những bản án hình sự bị kháng nghị của Tòa án nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng để rút ra nguyên nhân, lý giải các yếu tố ảnh hưởng, những tồn tại, đưa ra giải pháp, kiến nghị nâng cao hơn nữa chất lượng kháng nghị phúc thẩm của Viện kiểm sát nhân dân nói chung và chất lượng kháng nghị phúc thẩm của Viện kiểm sát nhân dân các tỉnh Miền Trung, Tây Nguyên nói riêng

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để thực hiện mục tiêu trên, luận văn tập trung giải quyết các nhiệm vụ sau:

Một là, làm rõ cơ sở lý luận của kháng nghị phúc thẩm hình sự: Khái niệm,

đặc điểm, vai trò, thẩm quyền, căn cứ, thời hạn, trình tự, thủ tục kháng nghị phúc thẩm hình sự Phân tích sâu sắc các quy định của Bộ luật tố tụng hình sự năm

2015 về kháng nghị theo thủ tục phúc thẩm của Viện kiểm sát

Hai là, đánh giá toàn diện thực trạng công tác kháng nghị phúc thẩm hình

5

sự của Viện kiểm sát nhân dân các tỉnh Miền Trung, Tây Nguyên trong thời gian

từ năm 2015 đến nay, từ đó rút ra những mặt tích cực và hạn chế về công tác kháng nghị phúc thẩm hình sự cũng như việc áp dụng quy định này trên thực tế xét xử ở Tòa án nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng hiện nay

Ba là, đề xuất các giải pháp, kiến nghị khả thi nhằm nâng cao chất lượng,

hiệu quả công tác kháng nghị phúc thẩm hình sự của Viện kiểm sát nhân dân trong thời gian tới

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Luận văn nghiên cứu vấn đề lý luận về quyền kháng nghị của Viện kiểm

sát và thực tiễn công tác xét xử của Tòa án nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng những

vụ án hình sự bị kháng nghị ở các tỉnh Miền Trung, Tây Nguyên

4.2 Phạm vi nghiên cứu

Luận văn nghiên cứu quy định về quyền kháng nghị trong BLTTHS Việt Nam và thực tiễn xét xử phúc thẩm của Tòa án nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng đối với kháng nghị Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng và Viện kiểm sát

nhân dân các tỉnh Miền Trung, Tây Nguyên từ năm 2015 đến năm 2017

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

5.1 Phương pháp luận

Cơ sở phương pháp luận của luận văn là quan điểm của chủ nghĩa Mác– Lê Nin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, chính sách của Đảng, Nhà nước về xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam, về cải cách tư pháp; những tri thức khoa học của triết học, xã hội học, luật học, các học thuyết chính trị pháp lý…

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử, luận văn sử dụng các phương pháp nghiên cứu cụ thể như: phương pháp phân tích, tổng hợp, so sánh, thống kê, điều tra xã hội học Ngoài

ra, trong quá trình nghiên cứu, tác giả tham khảo ý kiến chuyên gia, tọa đàm và

phương pháp nghiên cứu các bản án và hồ sơ vụ án

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiển của luận văn

Đây là công trình đầu tiên ở cấp độ luận văn thạc sĩ nghiên cứu hệ thống, toàn diện về kháng nghị phúc thẩm theo pháp luật Tố tụng hình sự Việt Nam từ thực tiễn Tòa án nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng Những kết quả nghiên cứu của luận văn có ý nghĩa khoa học và thực tiễn quan trọng sau:

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục, nội dung của luận văn gồm 3 chương:

Chương 1 Những lý luận và pháp luật tố tụng hình sự về kháng nghị phúc

Luận văn đầy đủ ở file:Luận văn Full