Điều tra các vụ án hiếp dâm theo pháp luật tố tụng hình sự việt nam từ thực tiễn tỉnh quảng ngãi ( Luận văn thạc sĩ)

Điều tra các vụ án hiếp dâm theo pháp luật tố tụng hình sự việt nam từ thực tiễn tỉnh quảng ngãi ( Luận văn thạc sĩ)Điều tra các vụ án hiếp dâm theo pháp luật tố tụng hình sự việt nam từ thực tiễn tỉnh quảng ngãi ( Luận văn thạc sĩ)Điều tra các vụ án hiếp dâm theo pháp luật tố tụng hình sự việt nam từ thực tiễn tỉnh quảng ngãi ( Luận văn thạc sĩ)

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

PHẠM QUỐC VIỆT

ĐIỀU TRA CÁC VỤ ÁN HIẾP DÂM THEO PHÁP LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ VIỆT NAM

TỪ THỰC TIỄN TỈNH QUẢNG NGÃI

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

HÀ NỘI, năm 2018

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC GS.TS VÕ KHÁNH VINH

HÀ NỘI, năm 2018

LỜI CẢM ƠN

Để hoàn thành được luận văn này, ngoài sự nỗ lực, cố gắng của bản thân, tôi nhận rất nhiều sự quan tâm giúp đỡ nhiệt tình của tập thể, cá nhân trong và ngoài Học viện Khoa học xã hội Nhân dịp này tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới: Ban Giám đốc, các khoa, phòng và quý thầy cô khoa Luật Hình sự và tố tụng hình sự thuộc Học viện Khoa học xã hội đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, hoàn thành luận văn tốt nghiệp này

Đặt biệt, tôi xin cảm ơn thầy giáo GS.TS Võ Khánh Vinh là người thầy đã trực tiếp hướng dẫn đề tài cho tôi với tất cả lòng nhiệt tình và sự quan tâm sâu sắc Bên cạnh đó, tôi cũng gửi lời cảm ơn chân thành của mình đến bạn bè, đồng nghiệp luôn quan tâm, tạo điều kiện, chia sẻ, động viên tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện luận văn

Mặc dù bản thân đã có nhiều cố gắng trong thời gian thực hiện nhưng luận văn không thể tránh khỏi những thiếu sót Tác giả mong nhận được sự góp ý của quý thầy cô và bạn bè

Tôi xin chân thành cảm ơn!

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan rằng số liệu và kết quả nghiên cứu trong đề tài luận văn

Thạc sĩ “Điều tra các vụ án hiếp dâm theo pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam từ

thực tiễn tỉnh Quảng Ngãi” là hoàn toàn trung thực và không trùng lặp với các đề

tài khác trong cùng lĩnh vực

Tối xin hoàn toàn chịu trách nhiệm về lời cam đoan này

Tác giả luận văn

Phạm Quốc Việt

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1 CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ TỘI PHẠM HIẾP DÂM VÀ ĐIỀU TRA VỤ ÁN HIẾP DÂM 6

1.1 Khái niệm và đặc điểm pháp lý của tội hiếp dâm 6 1.2 Những vấn đề chung về điều tra vụ án hiếp dâm 9

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG ĐIỀU TRA CÁC VỤ ÁN HIẾP DÂM CỦA LỰC LƯỢNG CẢNH SÁT ĐIỀU TRA TỘI PHẠM VỀ TRẬT TỰ XÃ HỘI CÔNG AN TỈNH QUẢNG NGÃI 29

2.1 Những vấn đề có liên quan đến điều tra vụ án hiếp dâm của lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự xã hội Công an tỉnh Quảng Ngãi 29 2.2 Hoạt động điều tra các vụ án hiếp dâm của lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự xã hội Công an tỉnh Quảng Ngãi 39 2.3 Nhận xét, đánh giá về điều tra các vụ án hiếp dâm của lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự xã hội Công an tỉnh Quảng Ngãi 52

CHƯƠNG 3 DỰ BÁO VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ ĐIỀU TRA CÁC VỤ ÁN HIẾP DÂM CỦA LỰC LƯỢNG CẢNH SÁT ĐIỀU TRA TỘI PHẠM VỀ TRẬT TỰ XÃ HỘI CÔNG AN TỈNH QUẢNG NGÃI 59

3.1 Dự báo những vấn đề có liên quan đến điều tra các vụ án hiếp dâm của lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự xã hội Công an tỉnh Quảng Ngãi 59 3.2 Giải pháp nâng cao hiệu quả điều tra các vụ án hiếp dâm của lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự xã hội Công an tỉnh Quảng Ngãi 62

KẾT LUẬN 74 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHỤ LỤC

1

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Trong 5 năm (từ năm 2013 đến năm 2017) trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi xảy

ra 3.256 vụ phạm pháp hình sự, đáng chú ý là tội phạm hiếp dâm xảy ra 56 vụ (chiếm 1,71%), trong đó có 30 vụ án hiếp dâm trẻ em (chiếm 54%) Cụ thể như sau: năm 2013 xảy ra 616 vụ phạm pháp hình sự, trong đó 20 vụ hiếp dâm (chiếm 3,24%); năm 2014 xảy ra 629 vụ phạm pháp hình sự, trong đó 13 vụ hiếp dâm (chiếm 2,06 %); năm 2015 xảy ra 698 vụ phạm pháp hình sự, trong đó 05 vụ hiếp dâm (chiếm 0,71%); năm 2016 xảy ra 716 vụ phạm pháp hình sự, trong đó 14 vụ hiếp dâm (chiếm 1,95%); năm 2017 xảy ra 597 vụ phạm pháp hình sự, trong đó 04

vụ hiếp dâm (chiếm 0,67%) Diễn biến của tội phạm hiếp dâm trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi tăng giảm không theo quy luật Thủ đoạn phạm tội ngày càng tinh vi, xảo quyệt thủ phạm đã lợi dụng sự nhận thức còn hạn chế, chưa hiểu biết về tình yêu và tình dục, đồng thời lợi dụng mối quan hệ giữa đối tượng và nạn nhân làm cho nạn nhân thiếu cảnh giác, cả tin của các nạn nhân để thực hiện hành vi phạm tội Tội phạm hiếp dâm không những đã ảnh hưởng đến sự phát triển kinh tế - xã hội, đến văn hóa, đạo đức, truyền thống dân tộc mà còn xâm phạm đến sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, gây ra những hậu quả rất nguy hại cho bản thân người bị hại, gia đình và xã hội, gây ảnh hưởng lâu dài tới tâm, sinh lý của nạn nhân trong suốt quá trình trưởng thành Đồng thời, tội phạm này ảnh hưởng đến tình hình an ninh chính trị và trật tự, an toàn xã hội gây tâm lý hoang mang, lo lắng cho một bộ phận dân cư trên địa bàn tỉnh Do đó, hoạt động điều tra tội phạm hiếp dâm luôn là nhiệm

vụ vừa có tính cấp bách, vừa có tính chiến lược lâu dài

Trước tình hình đó, lực lượng CSĐTTP về TTXH Công an tỉnh Quảng Ngãi

đã có nhiều cố gắng trong điều tra khám phá các vụ án hiếp dâm Từ năm 2013 đến năm 2017 đã phát hiện, điều tra 56 vụ án hiếp dâm, trong đó đã khám phá 54 vụ (đạt 96,42%) Mặc dù về con số cho thấy, kết quả điều tra khám phá khá cao, tuy nhiên quá trình điều tra vụ án hiếp dâm vẫn còn những tồn tại, thiếu sót làm hạn chế hiệu

2

quả hoạt động điều tra đối với loại tội phạm này Cụ thể như: công tác tiếp nhận, xử

lí, tố giác, tin báo về tội phạm hiếp dâm còn chậm, cán bộ trực ban tiếp nhận, tố giác, tin báo chưa phản ánh đủ các nội dung cần làm rõ gây khó khăn cho việc kiểm tra, xác minh dẫn đến thời gian lưu trữ tin báo quá lâu; công tác điều tra tại hiện trường còn thiếu kịp thời, việc thu giữ, truy nguyên dấu vết phục vụ công tác điều tra còn hạn chế, chưa đáp ứng được yêu cầu điều tra; công tác lấy lời khai người bị hại, người làm chứng chưa đi sâu vào nghiên cứu tâm lý, hoàn cảnh nên hiệu quả không cao; công tác trưng cầu giám định chậm, việc cung cấp mẫu vật cho giám định không bảo đảm theo đúng quy định; việc áp dụng biện pháp ngăn chặn bắt người vẫn còn một số trường hợp chưa kịp thời dẫn đến đối tượng bỏ trốn, xóa dấu vết; công tác hỏi cung bị can vẫn chưa được tiến hành khẩn trương, kịp thời dẫn tới

bị can có thời gian chuẩn bị hợp thức hóa lời khai của mình Ngoài ra, còn có một

số nguyên nhân chủ quan từ người bị hại, người làm chứng như: do người bị hại và gia đình người bị hại chậm trễ trong việc tố giác tội phạm dẫn đến lực lượng CSĐT tới chậm, hiện trường đã bị xáo trộn, dấu vết đã bị tẩy xóa nên việc thu thập dấu vết, tài liệu chứng cứ có giá trị trực tiếp để chứng minh tội phạm và người phạm tội gặp rất nhiều khó khăn, người bị hại do nhiều nguyên nhân khác nhau không trình báo hoặc trình báo không kịp thời, do họ thường có tâm lý “sợ hãi, xấu hổ, hoang mang, căm thù” nên ít đến Cơ quan Công an trình báo sự việc Mặt khác, trong một số vụ

án hiếp dâm người bị hại là trẻ em thì nhận thức của người bị hại còn thiếu hiểu biết nên việc cung cấp thông tin thiếu chính xác, không đầy đủ Vì vậy, Cơ quan Công

an không kịp thời nắm bắt được đặc điểm của người phạm tội để áp dụng các biện pháp điều tra thích hợp, đến khi phát hiện thì những đối tượng phạm tội đã xóa bỏ dấu vết, trốn khỏi nơi gây án, tạo ra chứng cứ ngoại phạm Bên cạnh đó, người làm chứng trong các vụ án hiếp dâm chưa nhận thức được rõ trách nhiệm của mình nên chưa tự giác khai báo hoặc khai báo chưa đầy đủ, trong một số trường hợp thì tâm

lý của người làm chứng hoang mang hoặc sợ bị trả thù nên lời khai của người làm chứng, thiếu chính xác, thông tin không phù hợp qua nhiều lời khai ban đầu, đồng thời có một số nguyên nhân khách quan từ phía Điều tra viên như: một số Điều tra

3

viên chưa thực tốt việc vận dụng các thủ thuật, chiến thuật trong quá trình điều tra khi có vụ án hiếp dâm xảy ra, nhiều Điều tra viên tuổi đời trẻ, ít kinh nghiệm cũng được bố trí để lấy lời khai người bị hại là trẻ em nên hiệu quả không cao…

Chính vì vậy, tác giả chọn vấn đề: “Điều tra các vụ án hiếp dâm theo pháp

luật tố tụng hình sự Việt Nam từ thực tiễn tỉnh Quảng Ngãi” để làm đề tài luận văn

Thạc sỹ luật học

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

Qua nghiên cứu, trong những năm qua, đã có một số công trình nghiên cứu liên quan tội phạm hiếp dâm như sau:

- Nguyễn Sơn:“Các tội hiếp dâm tại tỉnh Quảng Nam: Tình hình, nguyên nhân

và các giải pháp phòng ngừa”, luận văn thạc sĩ luật học, Học viện khoa học xã hội,

2012

- Trần Thị Kim Liên: “Tội hiếp dâm trẻ em theo pháp luật hình sự Việt Nam

từ thực tiễn thành phố Đà Nẵng”, luận văn thạc sĩ luật học, Học viện khoa học xã

hội, 2013

- Hoàng Thị Thanh Hà: “Các tội xâm hại tình dục theo pháp luật hình sự Việt

Nam từ thực tiễn tỉnh Quảng Nam”, luận văn thạc sĩ luật học, Học viện khoa học xã

hội, 2013

- Nguyễn Hùng Vương: “Tội hiếp dâm trẻ em theo pháp luật hình sự Việt

Nam từ thực tiễn tỉnh Quảng Nam”, luận văn thạc sĩ luật học, Học viện khoa học xã

hội, 2013

- Trần Bình Hưng: “Nâng cao hiệu quả điều tra ban đầu các vụ án hiếp dâm

trẻ em của lực lượng CSĐT tội phạm về TTXH Công an tỉnh Đăk Lắk” Luận văn

thạc sĩ luật học, Trường Đại học CSND, 2009

Các công trình trên, nghiên cứu về vấn đề phòng ngừa, điều tra tội phạm hiếp dâm; việc định tội danh, truy tố hoặc xét xử tội phạm hiếp dâm ở các địa bàn khác

Từ trước đến nay, chưa có công trình nào nghiên cứu về hoạt động điều tra các vụ

án hiếp dâm theo pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam từ thực tiễn tỉnh Quảng Ngãi

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để đạt được mục tiêu trên, đề tài tập trung giải quyết những nhiệm vụ nghiên cứu cơ bản sau:

- Nghiên cứu những quy định pháp luật tội phạm hiếp dâm và điều tra vụ án hiếp dâm

- Khảo sát làm rõ thực trạng hoạt động điều tra các vụ án hiếp dâm, rút ra những ưu điểm cũng như những hạn chế, thiếu sót, và nguyên nhân của hạn chế, thiếu sót, trong hoạt động điều tra đối với vụ án hiếp dâm của lực lượng CSĐTTP về TTXH Công an tỉnh Quảng Ngãi

- Đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động điều tra vụ án hiếp dâm của lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự xã hội Công an tỉnh Quảng Ngãi trong thời gian tới

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Tội phạm hiếp dâm; những vấn đề lý luận và thực tiễn hoạt động điều tra các

vụ án hiếp dâm của lực lượng CSĐTTP về trật tự xã hội Công an tỉnh Quảng Ngãi

4.2 Phạm vi nghiên cứu

Nghiên cứu tình hình tội phạm hiếp dâm trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi và hoạt động điều tra các vụ án hiếp dâm, hiếp dâm trẻ em của lực lượng CSĐTTP

về TTXH Công an tỉnh Quảng Ngãi từ năm 2013 đến năm 2017

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

5.1 Phương pháp luận

Đề tài nghiên cứu dựa trên phép duy vật biện chứng của chủ nghĩa Mác- Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh cũng như những đường lối, chính sách của Đảng và

5

Nhà nước về công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Quá trình nghiên cứu, đề tài sử dụng các phương pháp cụ thể như sau:

- Phương pháp nghiên cứu tài liệu

- Phương pháp chuyên gia

- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm

- Phương pháp thống kê, so sánh

- Phương pháp điều tra xã hội học

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài

6.1 Ý nghĩa lý luận: Góp phần bổ sung lý luận về hoạt động điều tra vụ án

hiếp dâm; đồng thời có thể tham khảo vận dụng trong hoạt động nghiên cứu, giảng dạy, trong hoạt động phòng ngừa và điều tra vụ án hiếp dâm

6.2 Ý nghĩa thực tiễn: Dự báo tình hình tội phạm hiếp dâm trong thời gian tới

và đề xuất, kiến nghị một số giải pháp có thể giúp lực lượng CSĐTTP về TTXH

Công an tỉnh Quảng Ngãi nâng cao hiệu quả hoạt động điều tra vụ án hiếp dâm

7 Cơ cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu kham thảo và phần phụ lục, đề tài được kết cấu thành 3 chương

Chương 1 Những vấn đề chung về tội phạm hiếp dâm và điều tra vụ án hiếp

dâm

Chương 2 Thực trạng điều tra vụ án hiếp dâm của lực lượng Cảnh sát điều tra

tội phạm về trật tự xã hội Công an tỉnh Quảng Ngãi

Chương 3 Dự báo và giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động điều tra các vụ án

hiếp dâm của lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự xã hội Công an tỉnh Quảng Ngãi

6

CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ TỘI PHẠM HIẾP DÂM VÀ

ĐIỀU TRA VỤ ÁN HIẾP DÂM

1.1 Khái niệm và đặc điểm pháp lý của tội hiếp dâm

1.1.1 Khái niệm tội hiếp dâm

Để đưa ra được khái niệm tội hiếp dâm, trước hết cần hiểu khái niệm hiếp dâm, hiếp dâm trẻ em là gì? Theo từ điển tiếng Việt - Hoàng Phê chủ biên do

Trung tâm từ điển ngôn ngữ xuất bản năm 1992, khái niệm “hiếp dâm” được hiểu là: “Dùng sức mạnh bắt phải để cho thỏa mãn sự dâm dục” Từ điển bách khoa

CAND Việt Nam, Viện chiến lược và khoa học Công an biên soạn, do nhà xuất bản

CAND phát hành năm 2005 hành vi hiếp dâm được hiểu là: “Dùng sức mạnh cưỡng

bức người khác để thỏa mãn nhu cầu tình dục của mình”

Theo các quan điểm trên thì hiếp dâm là hành vi dùng sức mạnh để thỏa mãn nhu cầu tình dục trái pháp luật Hiếp dâm trẻ em chỉ khác hành vi hiếp dâm nói

chung ở tính chất đối tượng bị xâm hại đó là trẻ em [17, tr.102]

Tội phạm hiếp dâm, hiếp dâm trẻ em là một loại tội phạm cụ thể của tình trạng tội phạm nói chung Do đó, để làm rõ khái niệm về tội hiếp dâm, trước hết phải hiểu khái niệm về tội phạm nói chung Theo Điều 8, Bộ Luật hình sự năm 2015 (sửa đổi

bổ sung năm 2017) thì: “Tội phạm là hành vi nguy hiểm cho xã hội được quy định

trong Bộ Luật hình sự, do người có năng lực trách nhiệm hình sự hoặc pháp nhân thương mại thực hiện một cách cố ý hoặc vô ý, xâm phạm độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ Tổ quốc, xâm phạm chế độ chính trị, chế độ kinh tế, nền văn hóa, quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn xã hội, quyền lợi ích hợp pháp của tổ chức, xâm phạm quyền con người, quyền, lợi ích hợp pháp của công dân, xâm phạm những lĩnh vực khác của trật tự pháp luật XHCN mà theo qui định của Bộ luật này phải bị xử lý hình sự” [4, tr.11]

Từ những phân tích trên, chúng tôi đưa ra khái niệm tội hiếp dâm như sau:

“Tội hiếp dâm là hành vi nguy hiểm cho xã hội được qui định trong Bộ luật Hình

Luận văn đầy đủ ở file:Luận văn Full