KHẢO SÁT HIỆN TRẠNG VÀ ĐỀ XUẤT THỰC HIỆN CÁC CHƢƠNG TRÌNH HOẠT ĐỘNG NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ CÔNG TÁC GIÁO DỤC MÔI TRƢỜNG TẠI TRƢỜNG TIỂU HỌC HÙNG VƢƠNG, HUYỆN XUÂN LỘCTỈNH ĐỒNG NAI

TÓM TẮT KHÓA LUẬN Đề tài “Khảo sát hiện trạng và đề xuất thực hiện các chương trình hoạt động nhằm nâng cao hiệu quả công tác GDMT tại trường Tiểu học Hùng Vương, Huyện Xuân Lộc” được th

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM TP HỒ CHÍ MINH

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP

KHẢO SÁT HIỆN TRẠNG VÀ ĐỀ XUẤT THỰC HIỆN CÁC

CHƯƠNG TRÌNH HOẠT ĐỘNG NHẰM NÂNG CAO HIỆU

QUẢ CÔNG TÁC GIÁO DỤC MÔI TRƯỜNG TẠI

TRƯỜNG TIỂU HỌC HÙNG VƯƠNG, HUYỆN

XUÂN LỘC-TỈNH ĐỒNG NAI

Họ và tên sinh viên: NGUYỄN THỊ THANH THÚY

Ngành:QUẢN LÝ MÔI TRƯỜNG VÀ DU LỊCH SINH THÁI

Niên khóa: 2007-2011

Tháng 07/2011

CÔNG TÁC GIÁO DỤC MÔI TRƯỜNG TẠI TRƯỜNG TIỂU HỌC HÙNG VƯƠNG, HUYỆN XUÂN LỘC

TỈNH ĐỒNG NAI

Tác giả

NGUYỄN THỊ THANH THÚY

Khóa luận được đệ trình để đáp ứng yêu cầu cấp bằng Kỹ sư ngành

Quản lý môi trường và du lịch sinh thái

Giáo viên hướng dẫn

TS HÀ THÚC VIÊN

KS VÕ THỊ BÍCH THÙY

LỜI CÁM ƠN

Trong suốt quá trình thực hiện đề tài cũng như trong 4 năm học tập tại giảng đường Đại học tôi đã nhận được nhiều sự giúp đỡ, động viên từ gia đình, thầy cô, các

cơ quan ban ngành, và các bạn Tôi muốn được gửi lời cảm ơn đến:

Quý thầy cô trong Khoa Công nghệ Môi Trường, Đại học Nông Lâm TP.HCM

đã hướng dẫn, truyền đạt những kiến thức quí báu cho tôi trong 4 năm vừa qua;

Tôi xin chân thành gửi lời biết ơn sâu sắc đến Tiến sĩ Hà Thúc Viên, Kỹ sư Võ Thị Bích Thùy đã nhiệt tình hướng dẫn, hỗ trợ tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài;

Ban Giám hiệu, các thầy cô và các em học sinh trường Tiểu Học Hùng Vương, Huyện Xuân Lộc đặc biệt là Cô Hà Thị Thanh Hương-Tổng phụ trách đội đã đã nhiệt tình giúp đỡ, tạo điều kiện thuận lọi và cung cấp số liệu để tôi hoàn thành khóa luận này

Gia đình, bạn bè đã luôn bên cạnh, động viên và giúp đỡ tôi

Xin chân thành cám ơn!

Tp Hồ Chí Minh, ngày 1 tháng 7 năm 2011

Sinh viên thực hiện

Nguyễn Thị Thanh Thúy

TÓM TẮT KHÓA LUẬN

Đề tài “Khảo sát hiện trạng và đề xuất thực hiện các chương trình hoạt động nhằm nâng cao hiệu quả công tác GDMT tại trường Tiểu học Hùng Vương, Huyện Xuân Lộc” được thực hiện nhằm mang đến những nét mới trong hoạt động GDMT tại trường Tiểu học Hùng Vương, đồng thời góp phần nâng cao nhận thức và ý thức BVMT của học sinh của trường

Để đạt được những mục đích đề ra, Đề tài thực hiện các nội dung sau:

- Thu thập các tài liệu về GDMT, các dự án GDMT đã được thực hiện

- Khảo sát hiện trạng môi trường và tình hình thực hiện công tác GDMT tại trường tiểu học Hùng Vương

- Thu thập, đánh giá hiện trạng cơ sở vật chất và tình hình hoạt động của trường Tiểu học Hùng Vương, Huyện Xuân Lộc

- Đề xuất các hoạt động nhằm góp phần nâng cao hiệu quả công tác GDMT trường Tiểu học Hùng Vương

- Triển khai các hoạt động đề xuất tại Trường Tiểu học Hùng Vương

- Đánh giá kết quả đạt được, rút ra kết luận và các bài học kinh nghiệm

Kết quả đạt được cho thấy các hoạt động thử nghiệm nhằm nâng cao hiệu quả công tác GDMT tại trường Tiểu học Hùng Vương đã đạt được những mục tiêu đề ra, tạo tiền đề cho công tác GDMT được triển khai hiệu quả hơn trong thời gian sắp tới Tuy nhiên, vẫn còn một vài hạn chế cần được ghi nhận, rút kinh nghiệm để công tác GDMT được đạt được hiệu quả cao nhất

MỤC LỤC

Trang

TRANG TỰA i

LỜI CÁM ƠN ii

TÓM TẮT KHÓA LUẬN iii

MỤC LỤC iv

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT vii

DANH MỤC CÁC HÌNH viii

DANH MỤC BẢNG BIỂU ix

Chương 1 MỞ ĐẦU 1

1.1 Đặt vấn đề 1

1.2 Mục tiêu đề tài 2

1.3.Nội dung nghiên cứu 2

1.4 Phạm vi và đối tượng nghiên cứu 2

1.4.1.Phạm vi nghiên cứu 2

1.4.2.Đối tượng nghiên cứu 2

1.5 Ý nghĩa thực tiễn của đề tài nghiên cứu 3

Chương 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 4

2.1 Tổng quan về giáo dục môi trường 4

2.1.1.Khái niệm về giáo dục môi trường 4

2.1.1.1.Định nghĩa 4

2.1.1.2.Mục tiêu của giáo dục môi trường 4

2.1.1.3 Phạm vi và đối tượng 5

2.1.1.4.Nhiệm vụ và phương hướng GDMT 5

2.1.2.Công tác giáo dục môi trường trên thế giới và ở Việt Nam 5

2.1.2.1.Trên thế giới 5

2.1.2.2.Ở Việt Nam 6

2.2 Đặc điểm tâm lý của học sinh tiểu học 9

2.2.1 Đặc trưng của học sinh tiểu học 9

2.2.2 Đặc điểm tâm lý của học sinh tiểu học 9

2.3.Tổng quan về trường Tiểu học Hùng Vương 10

2.3.1 Lịch sử hình thành 10

2.3.2 Cơ cấu tổ chức 10

2.3.3 Cơ sở vật chất, hạ tầng 10

2.3.4 Đặc điểm học sinh trường Tiểu học Hùng Vương 11

2.3.5.Các phong trào- hoạt động của học sinh 11

Chương 3 NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 13

3.1 Nội dung nghiên cứu 13

3.2 Phương pháp nghiên cứu 16

3.2.1 Phương pháp nghiên cứu tài liệu 16

3.2.2 Phương pháp khảo sát thực địa 17

3.2.3 Phương pháp điều tra xã hội học 17

3.2.3.1 Đối tượng điều tra 17

3.2.3.2 Phương pháp điều tra : 17

3.2.4 Phương pháp phỏng vấn chuyên gia 18

3.2.5 Phương pháp phân tích, tổng hợp 18

Chương 4 KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN 4.1 Hiện trạng và công tác giáo dục môi trường tại trường tiểu học Hùng Vương 20

4.1.1 Hiện trạng môi trường 20

4.1.2 Công tác GDMT tại trường tiểu học Hùng Vương 21

4.2 Hiện trạng nhận thức môi trường của học sinh trường tiểu học Hùng Vương 22

4.2.1.Khối 1 22

4.2.2.Khối lớp 2 & lớp 3 23

4.2.3.Khối lớp 4 & lớp 5 26

4.3 Đề xuất kế hoạch thực nghiệm chương trình GDMT cho học sinh trường Tiểu học Hùng Vương 29

4.4.Triển khai thực nghiệm các hoạt động nhằm nâng cao hiệu quả công tác GDMT tại trường Tiểu học Hùng 30

4.4.1.Mục đích thực nghiệm 30

4.4.2.Kế hoạch tổ chức thực nghiệm 30

4.4.3.Triển khai các nội dung thực nghiệm 30

4.4.3.1 Các hoạt động giáo dục 30

4.4.3.2 Hoạt động ngoại khóa 31

4.5 Đánh giá kết quả thực hiện chương trình GDMT tại trường Tiểu học Hùng Vương thông qua phiếu khảo sát lần 2 38

4.6 Ý kiến của giáo viên về chương trình GDMT cho học sinh trường tiểu học Hùng

Vương 44

4.7.Đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả chương trình giáo dục môi trường 45

4.7.1.Công tác quản lý và giáo dục 45

4.7.2.Tổ chức hoạt động ngoại khóa 46

Chương 5 KẾT LUẬN – KIẾN NGHỊ 47

5.1 Kết luận 47

5.2 Kiến nghị 48

5.3.Hướng nghiến cứu tiếp theo 49

TÀI LIỆU THAM KHẢO 50

PHỤ LỤC 51

DANH MỤC CÁC HÌNH

Trang

Hình 4.1 Biểu đồ thể hiện tỷ lệ học sinh có hành vi tốt đối với MT 22

Hình 4.2 Biểu đồ thể hiện tỷ lệ HS K.2 &K.3 có kiến thức tốt về môi trường xung quanh 23

Hình 4.3 Biểu đồ thể hiện tỷ lệ học sinh khối 2&3 có hành vi tốt đối với MT 25

Hình 4.4 Biểu đồ thể hiện tỷ lệ HS khối 4&5 có kiến thức tốt về các vấn đề môi trường xung quanh 26

Hình 4.5 Biểu đồ so sánh mức độ thay đổi nhận thức về MT của HS Khối 1 39

Hình 4.6 Biểu đồ thể hiện tỷ lệ học sinh yêu thích các hoạt động GDMT 42

Hình 4.7 Biểu đồ thể hiện mức độ tác động của các hoạt động GDMT 43

DANH MỤC BẢNG BIỂU

Trang

Bảng 4.1 Thống kê tỷ lệ HS chưa có kiến thức tốt về các vấn đề MT xung quanh 24

Bảng 4.2 Thống kê tỷ lệ học sinh chưa có ý thức tốt về môi trường Khối 2&3 25

Bảng 4.3 Thống kê tỷ lệ học sinh chưa có kiến thức tốt các vấn đề MT Khối 4&5 27

Bảng 4.4 Thống kê tỷ lệ học sinh trả lời chưa có ý thức tốt về MT Khối 4&5 28

Bảng 4.5 Kết quả so sánh mức độ thay đổi trong nhận thức MT của HS K.1 38

Bảng 4.6 Kết quả so sánh mức độ thay đổi trong nhận thức MT của HS K.2& K3 40

Bảng 4.7 Kết quả so sánh mức độ thay đổi trong nhận thức MT của HS K.4&K.5 41

Bảng 4.8 Tỷ lệ học sinh đánh giá mức độ tác động của các hoạt động GDMT 44

Chương 1

MỞ ĐẦU 1.1 Đặt vấn đề

“Môi trường đang kêu cứu!”.Đó là thông điệp của trái đất gửi tới tất cả mọi người trên hành tinh chúng ta Loài người đang đứng trước những thách thức to lớn của môi trường do chính các hoạt động của con người gây ra Những thảm họa môi trường ngày một tăng như động đất, sóng thần, phun trào núi lửa, băng tan….Nhiều giải pháp khắc phục và giải quyết các vấn đề môi trường đã được triển khai như: giải pháp công nghệ, giải pháp quản lý, giải pháp kinh tế và giáo dục môi trường, nhưng giáo dục môi trường vẫn được xem là giải pháp lâu dài, bền vững và phù hợp với điều kiện của Việt Nam

Hoạt động của hệ thống giaó dục có tác động rất lớn đến việc bảo vệ môi trường Hơn ¼ dân số nước ta đang theo học trong nhà trường các cấp;cấp học càng thấp số lượng càng đông.Nếu tính thêm cả người lớn đang học tập dưới các hình thức khác nhau và phụ huynh học sinh thì giáo dục liên quan trực tiếp đến từng gia đình, từng hộ dân.Nhu cầu giáo dục môi trường cho mọi tầng lớp xã hội do đó trở nên cấp bách

Học sinh tiểu học là một đối tượng đông đảo, là những người đang bắt đầu hình thành những nhận thức, thái độ và hành vi trong cuộc sống.Đây là những chủ nhân tương lai của đất nước, những người trực tiếp bảo vệ và phát triển môi trường mai sau.Vì vậy quan tâm, chăm sóc, bảo vệ và giáo dục các em cũng chính là góp phần bảo

vệ và phát triển bền vững môi trường sống trong tương lai

Nhà trường là nơi cung cấp kiến thức, kĩ năng, hành trang cho các em bước vào cuộc sống.Những gì các em thu được lúc nhỏ sẽ là cơ sở cho hành vi, thái độ lúc trưởng thành Trẻ em hôm nay là trụ cột của đất nước, là thế hệ nối tiếp có vai trò quan trọng, chìa khóa tương lai nằm trong sự giáo dục thế hệ trẻ ngày nay, trong đó tất yếu phải có GDMT

Xuất phát từ những suy nghĩ trên, đề tài “Khảo sát hiện trạng và đề xuất thực hiện các chương trình hoạt động nhằm nâng cao hiệu quả công tác GDMT tại trường Tiểu học Hùng Vương, huyện Xuân Lộc, tỉnh Đồng Nai.” đã được chọn làm luận văn tốt nghiệp tại Khoa Môi Trường và Tài Nguyên Trường Đại học Nông Lâm Thành Phố

Hồ Chí Minh

1.2 Mục tiêu đề tài

Khảo sát hiện trạng quản lý môi trường và các chương trình GDMT trong

trường tiểu học Hùng Vương.Từ đó, đề xuất thực hiện các chương trình hoạt động nhằm nâng cao hiệu quả công tác GDMT tại trường tiểu học Hùng Vương, huyện Xuân Lộc, tỉnh Đồng Nai

Nâng cao hiệu quả của chương trình GDMT trong việc nâng cao nhận thức, thái độ và hành vi đối với môi trường và BVMT của học sinh trường tiểu học Hùng Vương

1.3.Nội dung nghiên cứu

Công tác GDMT tại trường tiểu học Hùng Vương

Nội dung các chương trình GDMT tại trường tiểu học Hùng Vương

Đề xuất các chương trình hoạt động nhằm nâng cao hiệu quả công tác GDMT tại trường tiểu học Hùng Vương

1.4 Phạm vi và đối tượng nghiên cứu

1.4.2.Đối tượng nghiên cứu

Do điều kiện có hạn, tài liệu GDMT cho đối tượng học tiểu học còn hạn chế, công tác GDMT còn khá mới mẻ nên chỉ nghiên cứu và thực nghiệm một số giải pháp phù hợp với từng trường hợp cụ thể đối với học sinh tiểu học Hùng Vương

1.5 Ý nghĩa thực tiễn của đề tài nghiên cứu

Nâng cao nhận thức bảo vệ môi trường của học sinh

Có tính áp dụng thực tiễn vào đời sống thực tế

Sau khi hoàn thành khóa luận có thể sử dụng nghiên cứu, triển khai áp dụng cho các trường tiểu học trên địa bàn huyện Xuân Lộc, tỉnh Đồng Nai

Chương 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.1 Tổng quan về giáo dục môi trường

2.1.1.Khái niệm về giáo dục môi trường

2.1.1.1.Định nghĩa

Định nghĩa được chấp nhận một cách phổ biến nhất do hội nghị Quốc tế về môi trường của Liên Hiệp Quốc tổ chức tại Tbilisi năm 1977 đưa ra như sau“Giáo dục môi trường là một quá trình tạo dựng cho con người những nhận thức và mối quan tâm đối với môi trường và các vấn đề môi trường, sao cho mỗi người đều có đầy đủ kiến thức, thái độ , ý thức và kĩ năng để có thể hoạt động một cách độc lập, hoặc phối hợp, nhằm tìm ra giải pháp cho những vấn đề môi trường của hiện tại và ngăn chặn những vấn đề có thể nảy sinh trong tương lai.”

Tuyên ngôn Tbilisi (UNESCO-UNEP 1978): GDMT không phải là một môn riêng biệt đưa thêm vào chương trình giáo dục, cũng không phải là một chủ đề nghiên cứu, mà là một đường hướng hội nhập vào chương trình đó.GDMT là kết quả của một

sự định hướng lại và sắp xếp lại những bộ phận khác nhau và những kinh nghiệm giáo dục khác nhau (khoa học tự nhiên, khoa học xã hội, văn hóa nghệ thuật….)và nó cung cấp một nhận thức toàn diện về môi trường

2.1.1.2.Mục tiêu của giáo dục môi trường

- GDMT là một quá trình lâu dài từ lứa tuổi mẫu giáo đến khi trưởng thành giúp cho mỗi cá nhân và cộng đồng có sự hiểu biết, những khái niệm cơ bản về MT và BVMT (nhận thức ) rồi từ đó thể hiện tình cảm, mối quan tâm trong việc cải thiện và

BVMT(thái độ, hành vi ),hình thành những kĩ năng giải quyết cũng như thuyết phục các thành viên khác cùng tham gia,có tinh thần trách nhiệm trước những vấn đề MT.Thái độ, hành vi là một trong những yếu tố quyết định nhận thức, xây dựng động

cơ và tham gia cải thiện môi trường Mục tiêu GDMT theo từng cấp độ được biểu thị qua sơ đồ 2.1: (tham khảo phụ lục 6)

2.1.1.3 Phạm vi và đối tượng

Đối tượng chính của GDMT trong giai đoạn đầu là học sinh, sinh viên.Tác động đến học sinh, sinh viên là một giải pháp lâu bền không những có kết quả trước mắt mà còn đạt được những lợi ích lâu dài về sau và có tác động đến các thành phần khác trong xã hội

2.1.1.4.Nhiệm vụ và phương hướng GDMT

a Nhiệm vụ

- Làm cho học sinh nhận rõ đặc điểm của môi trường tự nhiên, vai trò của môi trường đối với đời sống và sự phát triển của xã hội loài người, những tác động của con người làm cho môi trường biến đổi xấu đi và những hậu quả của nó

- Từ cơ sở nhận thức đó, giáo dục cho học sinh lòng yêu thiên nhiên, có thái độ đúng đắn với môi trường xung quanh mình và ứng xử một cách tốt nhất.Bên cạnh đó trang bị cho hs một số phương pháp và kĩ năng BVMT để họ có thể thực hiện việc BVMT ở địa phương

b Phương hướng

GDMT được triển khai thông qua toàn bộ hệ thống các trường học chính quy và

tư thục, từ mẫu giáo đến đại học bằng việc lồng ghép vào nội dung bài học hoặc liên

hệ các kiến thức GDMT nhằm trang bị cho hs một hệ thống kiến thức về môi trường

và các biện pháp BVMT tương đối đầy đủ

- Việc GDMT phải chú ý khai thác tình hình thực tế của môi trường địa phương

- Nội dung và phương pháp GDMT phải phù hợp với mục tiêu đào tạo từng cấp học và đặc điểm tâm lí nhận thức của học sinh theo từng lứa tuổi khác nhau

2.1.2.Công tác giáo dục môi trường trên thế giới và ở Việt Nam

2.1.2.1.Trên thế giới

GDMT đã được quan tâm và triển khai rộng rãi trên bình diện thế giới

a Châu Âu:

Vào tháng 5 năm 1958, Hội đồng cộng đồng châu Âu đã họp và thống nhất rằng

“Cần phải tiến hành từng bước cụ thể thông qua biện pháp toàn diện tăng cường GDMT trên khắp cộng đồng”

Nghị quyết chỉ ra rằng các quốc gia cộng đồng sẽ cố gắng thực hiện biện pháp nhất định, bao gồm đưa GDMT vào tất cả các ban ngành giáo dục, cân nhắc tới mục đích cơ bản của GDMT khi soạn thảo chương trình, áp dụng các biện pháp thích hợp

để nâng cao kiến thức về môi trường trong bước đào tạo ban đầu và đào tạo tại chức cho giáo viên… (Báo cáo chuyên đề của Hội đồng Châu Âu, 6 - 7/1988)

b Ở nhiều nước trên thế giới, việc GDMT được thực hiện bằng sự kết hợp giữa giáo

dục nhà trường và các tổ chức xã hội Trong nhà trường, GDMT được coi là nhiệm vụ quan trọng trong chiến lược bảo vệ môi trường của đất nước điển hình như ở Ba Lan, Hoa Kỳ, Pháp

c Ở Châu Á và Đông Nam Á

Hiện nay, cũng như các nước châu Á khác, các nước Đông Nam Á đang đứng trước một khó khăn về GDMT: sự thiếu hụt chuyên gia có đủ trình độ để giảng dạy về môi trường học, tiếp cận nguồn thông tin, tài liệu thích hợp có định hướng chiến lược Tuy vậy, mỗi nước vẫn có một số nước có những thành tựu đáng kể như Singapore- đất nước được coi như bảo vệ môi trường tốt nhất Đông Nam Á;Trung Quốc-GDMT được đưa vào các cấp học từ phổ thông đến đại học; ở Nhật Bản ngay từ tuổi mẫu giáo học sinh đã được giáo dục kĩ về bảo vệ môi trường như giũ gìn sạch sẽ, tay chân, quần

áo, bỏ rác, giấy vụn đúng nơi quy định, bỏ giấy vào thùng rác riêng để tái chế Nhật Bản coi trọng thực hành – học sinh được thực hành nhiều Các em nhỏ được học và thực hành trồng cây, những em lớn được tập đo độ ô nhiễm không khí, nước…

2.1.2.2.Ở Việt Nam

Ở nước ta việc GDMT mới được bắt đầu từ những năm cuối của thập niên 70, còn việc GDMT trong nhà trường phổ thông mới được thực hiện vào thập niên 80 cùng với kế hoạch cải cách giáo dục

Ngay từ1962, Bác Hồ đã khai sinh “ Tết trồng cây” và cho đến nay, phong trào này ngày càng phát triển mạnh mẽ Năm 1991, Bộ Giáo dục – Đào tạo đã có chương trình trồng cây hỗ trợ phát triển giáo dục đào tạo và bảo vệ môi trường (1991 – 1995)

Trong “ Kế hoạch hành động quốc gia về môi trường và phát triển bền vững của Việt Nam giai đoạn 1996 – 2000” GDMT được ghi nhận như một bộ phận cấu thành

Và đến ngày 7/8/2001 Thủ tướng Chính Phủ đã phê duyệt đề án “ Đưa các nội dung bảo vệ môi trường vào hệ thống giáo dục quốc dân” Thông qua việc thay sách giáo khoa, các tài liệu chuyên ban và thí điểm, từ 2002 đã tích hợp kiến thức môi trường vào tất cả các môn học

Trong nhiều năm qua, chương trình GDMT trong trường học cũng thu hút được

sự quan tâm và hỗ trợ của nhiều tổ chức trong và ngoài nước:Quỹ Môi trường Sida (SEF), Quỹ Môi trường toàn cầu(GEF/SGP)

Và trên cơ sở tiếp thu những kinh nghiệm và thành quả đã đạt được trong lĩnh vực GDMT, đề tài: “Khảo sát hiện trạng và đề xuất thực hiên các chương trình hoạt động nhằm nâng cao hiệu quả công tác GDMT tại trường Tiểu học Hùng Vương, huyện Xuân Lộc, tỉnh Đồng Nai” được thực hiện với mong muốn mang đến những nét mới trong các hoạt động GDMT tại trường Tiểu học Hùng Vương, Huyện Xuân Lộc

TrongCông tác GDMT ở các trường tiểu học theo số liệu thống kê đầu năm

2008 cả nước hiện nay có gần 7 triệu học sinh tiểu học, khoảng 323.506 giáo viên tiểu học với gần 15.028 trường tiểu học.Tiểu học là cấp học nền tảng, là cơ sở ban đầu rất

quan trọng trong việc đào tạo các em thành các công dân tốt cho đất nước

a Mục tiêu GDMT trong trường tiểu học

Làm cho học sinh bước đầu biết và hiểu:

Các thành phần môi trường và quan hệ giữa chúng; mối quan hệ giữa con người

và các thành phần môi trường.Ô nhiễm môi trường và biện pháp BVMT xung quanh (nhà ở, trường, lớp học, thôn xóm…)

Làm cho học sinh bước đầu có khả năng:

Tham gia các hoạt động BVMT phù hợp với lứa tuổi (trồng, chăm sóc, bảo vệ cây; làm cho môi trường xanh, sạch, đẹp…)

Sống hòa hợp, gần gũi, thân thiện với thiên nhiên; biết tiết kiệm, ngăn nắp, vệ sinh; yêu quý gia đình, trường lớp, quê hương, đất nước

b Phương thức GDMT trong trường tiểu học

GDMT trong trường tiểu học được tiến hành với nhiều phương thức khác nhau:

-GDMT thông qua lồng ghép nội dung vào các môn học

Từ năm 2003, việc nghiên cứu lồng ghép nội dung GDMT vào các môn học ở bậc tiểu học đã được tiến hành trong khuôn khổ Dự án VIE/98/018 Dự án này đã xây dựng được một số thiết kế mẫu modul GDMT khai thác từ SGK tiểu học ở các môn Toán, Tiếng Việt, Đạo Đức, Tự nhiên và Xã hội, Nghệ thuật, Thể dục

-GDMT thông qua lồng ghép nội dung vào các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên

-GDMT qua chỉ đạo thực hiện công tác phổ cập giáo dục tiểu học đúng độ tuổi

Một tiêu chuẩn của phổ cập giáo dục tiểu học đúng độ tuổi là tiêu chuẩn về cơ

sở vật chất Đồng thời, các trường tiểu học phải thực hiện quy định về vệ sinh trường tiểu học theo Quyết định số 2165/GD - ĐT của Bộ GD - ĐT; giáo dục HS biết quan tâm, chăm lo, gìn giữ, bảo vệ cơ sở vật chất của nhà trường, xây dựng môi trường nhà trường trong sạch, lành mạnh và an toàn

-GDMT qua chỉ đạo xây dựng trường tiểu học đạt chuẩn quốc gia

Xây dựng và phát triển hệ thống trường tiểu học đạt chuẩn Quốc gia là một chủ trương lớn của ngành HS đến trường không những được học tập, mà còn được tham gia các hoạt động vui chơi trong một môi trường sư phạm lành mạnh, một không gian xanh, sạch, đẹp, an toàn và đủ các điều kiện để phát triển toàn diện bên cạnh đó giáo dục HS ý thức luôn quan tâm, chăm sóc trường lớp, bảo vệ của công Trên cơ sở đó, hình thành và phát triển những chuẩn mực hành vi ứng xử thân thiện với môi trường

-GDMT thông qua xây dựng môi trường học tập bạn hữu trẻ em nhằm tạo một môi trường trong đó HS được học tập, hoạt động và vui chơi một cách dân chủ, cởi

mở, an toàn, sức khoẻ, hoà nhập, hỗ trợ và giáo dục hiệu quả, qua đó có thể giáo dục

cho HS thái độ thân thiện và ý thức trách nhiệm đối với việc giữ gìn và BVMT

Làm tốt công tác GDMT là một cơ sở quan trọng góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện của bậc tiểu học; đồng thời, là một nội dung thúc đẩy sự đa dạng hoá các loại hình hoạt động giáo dục, giảm sức ép việc học tập trên lớp cho HS

2.2 Đặc điểm tâm lý của học sinh tiểu học

2.2.1 Đặc trưng của học sinh tiểu học

Cấp tiểu học có 5 lớp từ lớp 1 đến lớp 5 dành cho trẻ em từ 6 đến 11 tuổi.Nhìn chung học sinh tiểu học là thực thể hồn nhiên tiềm tàng khả năng phát triển, các em rất ngây thơ trong sáng, nhân cách của các em đang hình thành và việc bắt chước người lớn rất cao, ở độ tuổi này các em đang hoàn thiện về thể chất và phát triển về tâm hồn, hoạt động thường ngày chủ yếu là vui choi và học tập, tuy nhiên các em có sự khác nhau rõ rệt trong học tập so với người lớn

Người lớn -Muốn học cái mà họ có thể áp dụng

ngay sau khi học

-Biết rõ họ muốn học cái gì

-Có rất nhiều kinh nghiệm, thông tin

tác động tới việc học

-Cách học và khả năng học tập rất

khác nhau

Trẻ em -Được dạy những bài học mà chúng sẽ

áp dụng trong suốt cuộc đời

-Cần được hướng dẫn nhiều hơn khi học -Rất hạn chế về kinh nghiệm

-Có thể ở cùng một giai đoạn phát triển nhưng lại có cách học tập khác nhau

(NAAEE, 1994)

2.2.2 Đặc điểm tâm lý của học sinh tiểu học

Qua thực tế và tài liệu tham khảo cho thấy các em HS tiểu học thích tự mình tìm hiểu về sự vật hiện tượng như cầm nắm hay quan sát vì vậy cái rực rỡ, sinh động,

cụ thể dễ gây ấn tượng tích cực với các em hơn.Tuy nhiên các em không có sự tập trung liên tục chỉ trong khoảng từ 30 đến 35 phút

HS tiểu học có trí nhớ trực quan, chủ yếu qua hình ảnh hơn là từ ngữ, logic, các

em sẽ tưởng tượng thông qua sự mô tả và hình ảnh cụ thể, cử chỉ, điệu bộ.Các em nhớ

và giữ gìn chính xác những sự vật, hiện tượng cụ thể nhanh hơn và tốt hơn những câu giải thích bằng lời.Ở mỗi độ tuổi nhu cầu nhận thức của các em khác nhau.Nếu học sinh lớp 1 có nhu cầu tìm hiểu “cái này là cái gì” thì học sinh lớp 4, lớp 5 lại có nhu cầu trả lời được các câu hỏi thuộc loại “tại sao”, “như thế nào” nhu cầu tham quan, đọc sách cũng tăng lên với sự phát triển của kĩ năng quan sát, kĩ năng đọc.Từ sự tiếp thu đúng đắn và tích cực các em sẽ có những tình cảm, nhận thức tốt trong hoạt động của bản thân

2.3.Tổng quan về trường Tiểu học Hùng Vương

2.3.1 Lịch sử hình thành

Toàn huyện Xuân Lộc hiện có 35 trường tiểu học, trong đó có 17 trường đã đạt chuẩn quốc gia.Trường tiểu học Hùng Vương tọa lạc tại quốc lộ 1A, huyện Xuân Lộc , tỉnh Đồng Nai được tách ra năm 1992 từ trường PTCS Xuân Định.Trải qua bao khó khăn từ những ngày đầu, trường đã tạo cho mình một vị thế vững chắc, trường đã đạt chuẩn quốc gia mức độ 1 vào năm 2009, trường đã tạo được sự tin tưởng của lãnh đạo

và ngành giáo dục,sự tin yêu của phụ huynh HS khi gởi gắm con em mình vào đây

2.3.4 Đặc điểm học sinh trường Tiểu học Hùng Vương

Toàn trường có 393 học sinh với 5 khối lớp, nhìn chung trình độ của học sinh trường Tiểu học Hùng Vương ở mức độ tương đối cao, với tỉ lệ học sinh giỏi luôn chiếm gần 50%, còn lại là học sinh tiên tiến chiếm gần 40%, học sinh không danh hiệu chiếm tỉ lệ

ít (tham khảo phụ lục 6) Điều này cho thấy mức độ tiếp thu của học sinh của trường tốt sẽ tạo tiền đề cho công tác GDMT được triển khai và thực hiện một cách thuận lợi

và tối ưu do các em đã có một nền tảng học tập vững chắc

2.3.5.Các phong trào- hoạt động của học sinh

Ngoài việc học nhà trường còn tổ chức các hoạt động phong trào để các em có điều kiện tham gia ngoài giờ học, phát huy khả năng, sự yêu thích của mình Đồng thời khích lệ tinh thần thi đua giữa các lớp trong nhà trường, xây dựng trường học ngày một tốt hơn Trong năm học nhà trường đã tổ chức nhiều các hoạt động, phong trào thi đua như:

- Tổ chức 2 buổi tuyên truyền về phòng chống ma túy và các tệ nạn xã hội, 3 buổi tuyên truyền thực hiện ATGT cho HS toàn trường kết hợp phát động thực hiên “ Hòm Thư xanh”

- Tổ chức hoạt động câu lạc bộ: Tin học, Aerobic, Võ thuật, ca sĩ nhí, cờ vua

- Thi vẽ tranh “Vệ sinh cá nhân và sức khỏe cộng đồng” “Em yêu Hà Nội, em yêu việt Nam”

- Tham gia phong trào “Kế hoạch nhỏ”.;”Quỹ cây mùa xuân”

Tuy nhà trường đã tổ chức rất nhiều những hoạt động phong trào cho hs, nhưng chủ yếu là nâng cao tinh thần thi đua, tiến bộ của các em chứ chưa mang tính chất lồng ghép giáo dục nhiều Đặc biệt về lĩnh vực môi trường chưa được lồng ghép giáo dục

cho các em một cách sâu sắc Nhà trường hoàn toàn có thể GDMT cho các em thông qua các hoạt động phong trào như: tham quan ngoại khóa, thi báo tường, tổ chức các cuộc thi tìm hiểu về môi trường…

Chương 3 NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

3.1 Nội dung nghiên cứu

Đánh giá hiện trạng môi trường, điều tra, khảo sát nhu cầu nhận thức của các

em tại trường tiểu học Hùng Vương, huyện Xuân Lộc, từ đó xác định nội dung, đề xuất biện pháp, triển khai thực nghiệm nhằm nâng cao hiệu quả công tác giáo dục môi trường nơi đây:

Đánh giá về hiện trạng môi trường

- Xem xét về hiện trạng môi trường tại trường tiểu học Hùng Vương cũng như công tác giáo dục môi trường của trường

 Điều tra thực trạng nhận thức về môi trường của các em học sinh tại trường tiểu học Hùng Vương, tìm hiểu mối quan tâm của các em về các vấn đề môi trường

 Xem xét các khía cạnh và đề xuất các biện pháp phù hợp với điều kiện thực tế của trường nhằm nâng cao hiệu quả công tác GDMT tại trường tiểu học Hùng Vương bao gồm:

- Dạy các chuyên đề về môi trường

- Tổ chức cuộc thi rung chuông vàng

- Thành lập Câu lạc bộ xanh

- Khởi động chương trình phát thanh măng non với các bài viết về môi trường

- Phát động phong trào vẽ tranh triển lãm “Sắc màu tuổi thơ”

- Tiến hành hướng dẫn tìm hiểu về thuât ngữ 3R và cách phân loại rác

 Triển khai thực nghiệm các hoạt động nhằm đánh giá hiệu quả của các hoạt động đã đề xuất

+ Giới thiệu phần mềm GDMT cho học sinh tiểu học

Nhằm tạo giáo cụ trực quan để giúp các em học sinh hiểu bài giảng với những kiến thức thực tế, sinh động với âm thanh và hình ảnh phong phú, giúp học sinh dễ học, dễ nhớ và tạo hứng thú học tập, nhóm Tin học ứng dụng thuộc Viện ITIMS (trường ĐHBK HN) đã xây dựng bộ chương trình phần mềm giảng dạy về giáo dục và bảo vệ môi trường (GDMT) trong khuôn khổ đề tài trọng điểm cấp Bộ GD&ĐT Bộ chương trình gồm 5 phần mềm Mỗi phần mềm là một chủ đề về giáo dục bảo vệ môi trường như: nước sạch, cây xanh, không khí, tiếng ồn và rác thải

Lần đầu tiên áp dụng kỹ thuật hoạt hình, phần mềm được xây dựng trên công nghệ Macromedia, lập trình hành động với Action Script và được phát triển trên môi trường Macromedia Flash MX nên các phần mềm được trình bày dưới dạng bài giảng trực quan, thí nghiệm và trắc nghiệm và có giao diện đẹp mắt và phù hợp với lứa tuổi học sinh

Phần mềm được xây dựng và hoàn thiện dựa trên một qui trình công nghệ qua nhiều công đoạn và có sự tham gia, cộng tác chặt chẽ giữa các giáo viên, chuyên gia môi trường, chuyên gia công nghệ trong suốt quá trình hoàn thiện sản phẩm

+ Tóm tắt nội dung:

Trong phần mềm cây xanh có nhân vật cây xanh hướng dẫn các em học sinh

về lợi ích của cây xanh đối với môi trường sống của con người, tác động điều hòa khí hậu của rừng, lá phổi của trái đất

 Trong phần mềm nước sạch các câu chuyện về biển cả, về các yếu tố làm nước bị ô nhiễm, rồi hậu quả của nó được diễn ra tuần tự thông qua nhân vật giọt nước như một người bạn đồng hành cùng với các em học sinh trong suốt chương trình

Phần mềm không khí với cô bé cưỡi bong bóng giảng giải về tầm quan trọng của bầu khí quyển bao bọc trái đất, các thành phần của không khí cần thiết cho sự sống, nguy cơ của tầng ô zôn và đồng thời khuyến khích các em học sinh ý thức bảo

vệ khí quyển

 Phần mềm rác thải, nhân vật thùng rác với giọng khàn khàn sẽ dẫn dắt các

em học sinh trong suốt phần mềm rác thải, với thí nghiệm phân loại rác

 Phần mềm tiếng ồn do một chú bé với cặp tai nghe rất to dẫn dắt Tiếng ồn trong phần mềm này sẽ đến với các em học sinh không chỉ qua các tiếng ồn gây ô nhiễm thực sự trong đời sống hàng ngày như tiếng động cơ, tiếng cưa máy, âm nhạc quá to… mà còn được trực quan hóa dưới dạng các sóng âm…

+ Ứng dụng: Dùng làm tài liệu minh họa trực quan, sinh động cho giáo viên

giảng dạy về môi trường trên lớp với máy tính và Projector, tivi màn hình rộng Có thể dùng như tài liệu học tập trên đĩa CD cho học sinh tự học ở nhà

-Xây dựng chương trình phát thanh măng non, phát định kỳ vào thứ 3 hàng tuần với mục đích tác động dần đến nhận thức của các em và tạo một chương trình có chiều sâu về kiến thức thay vì vào mỗi buổi phát thanh các em bị nhàm chán bởi những cái

đã phát, đây là một hình thức bổ sung kiến thức một cách gián tiếp, có thể sẽ không tác động ngay tức khắc nhưng cũng sẽ có ảnh hưởng dần đến các em, đặc biệt là những

em thích tìm hiểu và học hỏi

b.Hoạt động ngoại khóa

- Tổ chức cuộc thi rung chuông vàng nhằm tạo một sân chơi bổ ích, tăng lượng kiến thức về khoa học xã hội và đời sống cho các em, bên cạnh đó bổ lượng kiến thức

hoạt động BVMT như: nhắc nhở các bạn bỏ rác đúng nơi quy định, tiết kiệm nước, dọn dẹp vệ sinh trường lớp, tiến hành thu gom và phân loại rác….thực hiện, duy trì các hoạt động về môi trường trong thời gian sắp tới

- Tổ chức triển lãm tranh về môi trường nhằm phát huy năng khiêu về hội họa của các em, tạo một sân chơi lý thú qua đó hiểu được cách nhìn, cách suy nghĩ của học sinh về thế giới xung quanh, về các vấn đề môi trường tác động đến các em,về sự quan tâm của các em đến cuộc sống…cũng như thể hiện ước mơ của các em về một thế giới tươi đẹp một môi trường sống trong lành và sạch đẹp

- Hướng dẫn phân loại rác dưới cờ, đây là một nội dung hoàn toàn mới mẻ với các em học sinh trường tiểu học Hùng Vương với mục đích cung cấp kiến thức về những loại rác mà các em thường gặp từ đó hướng dẫn cách phân loại để các em có thể tận dụng những loại có thể tái chế bán phế liệu hoặc làm thành một sản phẩm nào đó nhằm tạo một thói quen tận dụng và tiết kiệm

Tác động đến nhận thức của các em bằng hình ảnh thực tế, việc làm cụ thể, thiết thực cho các em niềm đam mê khi làm những việc có ích cho môi trường, tạo hứng thú khi góp phần bảo vệ môi trường

- Tổ chức ra mắt câu lạc bộ xanh sau quá trình thành lập nhằm giới thiệu đến toàn thể phụ huynh học sinh và toàn thể ban giám hiệu, giáo viên trường tiểu học Hùng Vương cũng như ban giám hiệu cùng cán bộ phòng giáo dục về mô hình câu lạc bộ môi trường đầu tiên trong huyện, tạo cho các em niềm hãnh diện khi được tham gia vào câu lạc bộ, và cũng thể hiện rõ sự quan tâm đến môi trường của các thế hệ măng non

- Tiến hành phân loại rác để giúp các em tiếp xúc trực tiếp với việc phân loại

rác, tự thực hiện để hiểu rõ hơn mục đích của công việc này.Bên cạnh đó tạo nguồn

quỹ cho câu lạc bộ bằng chính những thứ mà trước kia các em đã bỏ đi,tạo cho các em học sinh có thói quen tận dụng và bỏ rác đúng quy định

3.2 Phương pháp nghiên cứu

3.2.1 Phương pháp nghiên cứu tài liệu

- Nghiên cứu và tìm hiểu các tài liệu liên quan đến giáo dục môi trường, các phương pháp hỗ trợ cho công tác GDMT trên internet, sách, báo, các đề tài có liên

quan….Đây là cơ sở lý luận vững chắc cho việc định hướng nghiên cứu và tư duy giải quyết các vấn đề khi thực hiện đề tài

- Các thông tin về hiện trạng môi trường, các số liệu liên quan đến tình hình học tập, giáo dục môi trường tại trường tiểu học Hùng Vương được thu thập tại nơi thực hiện đề tài

3.2.2 Phương pháp khảo sát thực địa

- Khảo sát thực địa nhằm nắm rõ tình hình thực tế, có được những thông tin chính xác và cụ thể, định hình được công việc cần thực hiện để có thể đề xuất ra những giải pháp thích hợp và hiệu quả nhất Công tác khảo sát thực địa được tiến hành từ ngày 8/3 đến ngày 10/3 nhằm khảo sát hiện trạng môi trường, tình hình thực hiện các công tác môi trường tại trường tiểu học Hùng Vương, tìm hiểu điều kiện tiếp cận các hoạt động giáo dục môi trường, nhận thức của các em học sinh tại trường

- Đối chiếu các thông tin thu thập được để có những thay đổi hợp lý nhằm đưa

ra những đánh giá sát với tình hình thực tế

- Thu thập thêm tư liệu, ý kiến của ban giám hiệu, cán bộ, giáo viên của trường

để làm phong phú thêm cho đề tài

3.2.3 Phương pháp điều tra xã hội học

3.2.3.1 Đối tượng điều tra

Giáo viên và học sinh trường tiểu học Hùng Vương

3.2.3.2 Phương pháp điều tra :

Phát phiếu khảo sát.Chia làm 2 đợt

+ Đợt 1: Từ ngày 11/3 đến 12/3 gồm 378/385 phiếu đạt yêu cầu

+ Đợt 2: Từ ngày 20/5 đến 21/5 387/387 phiếu đạt yêu cầu

a.Nội dung thu thập:

- Phiếu khảo sát chia làm 3 cấp độ:

- Khối 1: Gồm 5 câu hỏi: kiến thức và ý thức cơ bản về vệ sinh cá nhân, vệ sinh MT, tiết kiệm điện nước

- Khối 2&3: Gồm 12 câu hỏi: ý thức bảo vệ môi trường, sự sẵn sàng tham gia vào các hoạt động trong chương trình GDMT

- Khối 4&5: Gồm 12 câu hỏi: các kiến thức chuyên sâu hơn về MT: ô nhiễm môi trường, rác có thể tái chế hay không…

b.Cách thức thu thập và tiến độ thực hiện

Do toàn trường có tổng cộng là 393 học sinh, để mức độ khảo sát chính xác tác giả đã tiến hành khảo sát toàn bộ số học sinh từ ngày 11/3 đến ngày 12/3

+ Số phiếu chuẩn bị:393

+ Số phiếu phát ra :385

+ Số phiếu thu lại :381

+ Số phiếu đạt yêu cầu:378

Sau khi tiến hành khảo sát kết quả thu được của các nhóm đối tượng như sau:

- Đây là phương pháp sử dụng bảng câu hỏi, phiếu điều tra nhằm khảo sát về nhận thức môi trường của các em học sinh từ chính đối tượng nghiên cứu là các em Các câu hỏi áp dụng trong đề tài nghiên cứu là các câu hỏi dạng kín và mở nhằm tạo điều kiện tối đa để các em trả lời một cách khách quan, nêu được chủ ý của cá nhân một cách ngắn gọn

3.2.4 Phương pháp phỏng vấn chuyên gia

Phương pháp phỏng vấn chuyên gia được sử dụng nhằm mục đích chỉnh lí quá trình diễn giải, đánh giá kết quả và đưa ra đề xuất trong đề tài Đối tượng và nội dung phỏng vấn bao gồm:

- Chị Hà Thị Thanh Hương-tổng phụ trách đội trường tiểu học Hùng Vương về cách thức tổ chức các hoạt động, thời gian và địa điểm sao cho hợp lývề các vấn đề vì đây là người trực tiếp lên kế hoạch và trực tiếp hỗ trợ tiến hanh các hoạt động môi trường Từ những ý kiến chủ quan thu thập được trong quá trình phỏng vấn sẽ giúp cho tác giả nắm bắt được những điểm tương đồng, từ đó có thể đưa ra những giải pháp đúng đắn với tình hình thực tiễn của trường

- Các giảng viên tại trường ĐH Nông Lâm Tp.HCM là những chuyên gia có kinh nghiệm lâu năm trong lĩnh vực nghiên cứu khoa học nên đánh giá về mức độ khoa học của đề tài của các giảng viên là cần thiết để đề tài có tính khách quan và có giá trị thực tiễn cao

3.2.5 Phương pháp phân tích, tổng hợp

- Áp dụng hai phương pháp phân tích, tổng hợp để phân tích rõ từng yếu tố thực trạng, phân tích những yếu tố ý thức, kiến thức về môi trường, thái độ nhiệt tình tham

gia công tác bảo vệ môi trường,…để từ đó có thể đưa ra được những đánh giá về nhận thức bảo vệ môi trường của các em

- Bên cạnh, tác giả cũng sử dụng phương pháp xử lý số liệu, số liệu thu thập được từ phiếu điều tra được xử lý dưới dạng đồ thị bằng công cụ phần mềm Microsoft Office Word và Microsoft Office Excel

Chương 4 KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN4.1 Hiện trạng và công tác giáo dục môi trường tại trường tiểu học Hùng Vương 4.1.1 Hiện trạng môi trường

Nhìn chung công tác vệ sinh môi trường của trường tiểu học Hùng Vương được thực hiện khá tốt, trường đã cố gắng tạo một môi trường sạch sẽ an toàn phục vụ học tập và sinh hoạt của học sinh nơi đây

a.Vấn đề rác thải:

- Nhà trường đã trang bị số lượng thùng rác ở mỗi lớp học và khu vực sinh hoạt công cộng tương đối đầy đủ so với khuôn viên của trường (với 4 thùng rác lớn,7 thùng nhỏ)

- Rác chủ yếu là lá cây, nilong, vỏ hộp sữa, giấy…

- Công tác thu gom được thực hiện vào 2 lần/ tuần vào lúc 14h thứ 3 và thứ 6.Rác được gom vào 1 thùng rác lớn và được xe rác đến lấy

- Tuy nhà trường đã trang bị nhiều thùng rác và cô tổng phụ trách vẫn thường xuyên nhắc nhở nhưng các em học sinh vẫn xả rác một cách bừa bãi, chủ yếu là khu vực phía sau lớp học và bồn hoa

b.Nhà vệ sinh:

- Số lượng:16 nhà vệ sinh (4 cho giáo viên và 12 cho học sinh), được xây ở cuối mỗi dãy phòng học.Nhà vệ sinh được nhân viên quét dọn tương đối sạch sẽ, ít phát sinh mùi hôi

- Các em đi vệ sinh đúng nơi quy định, và sau khi rửa tay thì đa số các em đã biết khóa chặt vòi nước

c.Hệ thống cấp thoát nước:

- Cấp nước :Nhà trường sử dụng nước giếng khoan trong mọi hoạt động

-Thoát nước : Nước mưa được theo đường mương chảy xuống suối, nước từ nhà vệ sinh sẽ được dẫn đến hầm tự hoại được đặt ngầm trong khuôn viên nhà trường

d.Cây xanh

- Độ che phủ của cây xanh khoảng 30% với các chủng loại như: phượng, bàng,

các loại cây cảnh…được phân bố hợp lý trong khuôn viên nhà trường, có khu vườn hoa cây cảnh…

4.1.2 Công tác GDMT tại trường tiểu học Hùng Vương

Nhà trường cũng đã và đang có những biện pháp quan tâm bước đầu GDMT cho học sinh, tuy nhiên chưa đặc biệt chú trọng đẩy mạnh công tác này:

- Công tác giảng dạy: thông qua việc dạy các môn học có liên quan tới môi trường như: địa lý, tự nhiên xã hội, đạo đức, tiếng việt…giáo viên đứng lớp ít liên hệ đến vấn đề môi trường ngoài thực tế, không nhắc nhở nhiều đến các em những vấn đề

về bảo vệ môi trường để có thể tác động nhằm hình thành ý thức BVMT cho học sinh

- Giáo dục ngoại khóa:

+ Tổ chức tuyên truyền về luật bảo vệ môi trường 2 lần vào tháng 10/2010 + Tuyên truyền giáo dục về việc tham gia giữ gìn trường lớp, vệ sinh cá nhân, chăm sóc cây xanh và giữ an toàn trong khi chơi được 2 lần vào tháng 1/2011

Nhìn chung BGH nhà trường cũng đã bắt đầu quan tâm đến công tác GDMT cho học sinh, mặt khác trường đã đạt chuẩn quốc gia tiêu chuẩn 1, điều kiện hơn hẳn những trường chưa đạt chuẩn, đáp ứng đầy đủ các yêu cầu đề ra của sở giáo dục và đào tạo huyện Xuân Lộc khi xét chuẩn nhằm tạo cho HS đến trường không những được học tập, mà còn được tham gia các hoạt động vui chơi trong một môi trường sư phạm lành mạnh, một không gian xanh, sạch, đẹp, an toàn và đủ các điều kiện để phát triển toàn diện bên cạnh đó giáo dục HS ý thức luôn quan tâm, chăm sóc trường lớp, bảo vệ của công Trên cơ sở đó, hình thành và phát triển những chuẩn mực hành vi ứng xử thân thiện với môi trường, tuy nhiên vẫn chưa có những hoạt động lôi cuốn nhằm kích thích sự yêu thích của học sinh để tham gia tích cực vào các hoạt động

BVMT, theo như điều tra và thăm dò ý kiến của ông Thân Anh Thiết phó phòng giáo dục thì hầu hết các trường tiểu học trong huyện vẫn chưa có một chương trình giáo dục môi trường chuyên biệt nào cả Mức độ giáo dục môi trường còn ít và chưa thực sự được đẩy mạnh, các em vẫn còn xả rác bừa bãi, cần đề cao tầm quan trọng của công tác này và thực hiện nhiều biện pháp tích cực, phù hợp với lứa tuổi, sở thích của học sinh hơn nữa để tác động đến suy nghĩ và ý thức của đối tượng này

4.2 Hiện trạng nhận thức môi trường của học sinh trường tiểu học Hùng Vương 4.2.1.Khối 1

Qua điều tra nhận thức về những hoạt động hằng ngày của học sinh khối 1, đa phần ở lứa tuổi này các em cũng đã được giáo dục ít nhiều về những việc làm đúng, các em đã có những thói quen sinh hoạt khá tốt ở gia đình và trường học Tỷ lệ học sinh có những thói quen tốt được thể hiện ở biểu đồ sau:

tắt đèn khi ra khỏi phòng

Thích tranh ảnh về thiên nhiên

Súc miệng bằng ca nhỏ Biểu đồ thể hiện tỷ lệ học sinh có hành vi tốt đối với MT

Hình 4.1 Biểu đồ thể hiện tỷ lệ học sinh có hành vi tốt đối với MT

Qua biểu đồ trên ta thấy tỉ lệ học sinh khối 1 có những hành vi, thói quen tốt như bỏ rác, tiết kiệm điện, …còn chưa cao chỉ chiếm khoảng từ 50-55% Nhìn chung các em học sinh ở lứa tuổi lớp 1 là những người bắt đầu có những khái niệm hình thành về những việc làm đúng, chịu ảnh hưởng rất nhiều bởi sự chỉ dạy của người lớn đặc biệt là gia đình và trường học Các em rất biết vâng lời do đó thầy cô và ba mẹ là những người trực tiếp hình thành ý thức cho các em, tuy nhiên tỉ lệ học sinh được phụ huynh giáo duc, nhắc nhở về vấn đề tiết kiệm nước và một số vấn đề khác chưa thật nhiều chỉ có khoảng 62% nhắc nhở các em về vấn đề nói trên

Như vậy còn lại là khá cao học sinh chưa có những nhận thức, thói quen đúng đắn như:

25% học sinh còn thường xuyên vứt rác xuống sân trường, bồn hoa, 5% học sinh bỏ vào hộc bàn

Có đến 62% học sinh không tắt đèn khi ra khỏi phòng

58% học sinh không súc miệng bằng ca nhỏ để tiết kiệm nước

45% học sinh không thích tranh ảnh về thiên nhiên , không thích tham gia các hoạt động ngoài giờ về môi trường

38% học sinh không được gia đình quan tâm nhắc nhở phải có thói quen đúng như khóa vòi nước sau khi rửa tay

Đối với học sinh lớp 1 tỉ lệ học sinh 25 – 50% chưa có những hành vi đúng đắn đây là một tỉ lệ khá cao do nhận thức của các em còn rất mới nên việc giáo dục hình thành một thói quen tốt cho học sinh lứa tuổi này cần được đẩy mạnh hơn nữa để hình thành nếp sống tốt cho mai sau của các em

4.2.2.Khối lớp 2 & lớp 3

a.Kết quả khảo sát sự hiểu biết của học sinh về môi trường xung quanh

Tỷ lệ học sinh khối 2&3 trả lời đúng những câu hỏi khảo sát kiến thức môi trường cơ bản được thể hiện ở biểu đồ sau:

Biểu đồ thể hiện tỷ lệ học sinh K2&K3 có kiến

có cần tiết kiệm nước không

vai trò của học sinh trong công tác BVMT

đốt rừng làm nương rẫy gây ảnh hưởng tới MT

Khối 2 Khối 3

Hình 4.2 Biểu đồ thể hiện tỷ lệ HS K.2 & K.3 có kiến thức tốt về môi trường xung

quanh

Trong quá trình học tập, học sinh cũng đã được tiếp xúc với các bài học có liên quan đến môi trường nên bước đầu đã có những kiến thức về môi trường ở một mức

độ nào đó, tỉ lệ học sinh trả lời đúng các câu hỏi khảo sát tương đối cao (50 – 90%) Tỷ

lệ học sinh lớp 3 có kiến thức nhiều hơn khối lớp 2 là khá cao (khoảng 21%)

Tuy nhiên vẫn còn một số đông học sinh chưa nắm rõ các vấn đề môi trường khá gần gũi với các em như sau:

Bảng 4.1 Thống kê tỷ lệ HS chưa có kiến thức tốt về các vấn đề MT xung quanh

STT Câu hỏi khảo sát kiến

thức MT

Tỷ lệ HS K.2 chưa có kiến thức tốt về MT

Tỷ lệ HS K.3 chưa có kiến thức tốt về MT

1 Có cần trồng nhiều cây

xanh không?

17% không cần thiết 27% ít hay nhiều cây xanh cũng được

6% không cần thiết 17% ít hay nhiều cây cũng được

2 Cần phải tiết kiệm nước

không?

11% không cần thiết ( 25% HS cho rằng tiết kiệm nước chỉ là để tiết kiệm tiền)

11% không cần thiết ( 16% HS cho rằng tiết kiệm nước chỉ là để tiết kiệm tiền)

3 Vai trò của hs trong công

b.Kết quả khảo sát về ý thức của học sinh đối với môi trường sống (câu 6-10):

Khi được hỏi về những thói quen sinh hoạt hằng ngày, kết quả thu được từ các

em học sinh của khối lớp 2 -3 cho thấy rằng các em đã được giáo dục, nhắc nhở và có thái độ khá tốt trong những hành động của mình đối với môi trường như sau:

Biểu đồ thể hiện tỷ lệ học sinh K2&K3 có hành vi

khóa vòi nước sau khi sử dụng

dọn dẹp nhà cửa, tưới cây

Khối 2 Khối 3

Hình 4.3 Biểu đồ thể hiện tỷ lệ học sinh khối 2&3 có hành vi tốt đối với MT

Đa số các em học sinh đều có ý thức trong việc: phải bỏ rác vào thùng, khóa vòi nước sau sử dụng (với tỉ lệ từ 48-58%) Học sinh lớp 3 do được tiếp xúc nhiều và

có những kiến thức về môi trường tương đối nên chiếm tỉ lệ cao hơn trong việc thực hiện các thói quen tốt cho môi trường, tuy nhiên việc khóa vói nước sau khi sử dụng vẫn chưa cao

51% - 60% các em cũng đã nhận định được vấn đề “tại sao các bạn học sinh không bỏ rác vào thùng” là do các bạn HS chưa có ý thức bỏ rác vào thùng Điều này thể hiện rằng các em bắt đầu cũng có những nhận định chung về ý thức BVMT của bản thân và những người xung quanh

Ngược lại tỷ lệ học sinh chưa có thái độ và hành động đúng được thể hiện ở bảng sau

Bảng 4.2 Thống kê tỷ lệ học sinh chưa có ý thức tốt về môi trường Khối 2&3 STT Câu hỏi khảo sát ý thức môi trường

Qua đây có thể thấy vẫn còn một tỉ lệ học sinh tuy không nhiều vẫn chưa có thái độ và hành động đúng trong việc có ý thức trong các vấn đề môi trường như việc phải tiết kiệm điện, nước, bỏ rác đúng nơi qui định….Một số phụ huynh cũng chưa có thái độ tích cực giáo dục các em có thói quen tốt chiếm tỉ lệ 4-11% Nhận thức của các

em học sinh khối 3 tuy có khá hơn khối 2 nhưng cũng có sự chênh lệch không nhiều (1 – 6%)

Nhìn chung các em học sinh khối lớp 2&3 có những kiến thức cơ bản về môi trường cũng như ý thức, thói quen sinh họat tương đối tốt nhưng không tòan diện ở một khía cạnh nhất định Tuy các em có biết được vấn đề qua công tác giáo dục của nhà trường và qua các phương tiện thông tin đại chúng nhưng chưa thực sự đầy đủ Bên cạnh đó có một tỷ lệ học sinh tương đối đông (gần 20%) là chưa nắm bắt được các vấn đề môi trường xung quanh, đồng thời có những thói quen tiêu cực gây ảnh hưởng đến môi trường Đây là những lứa tuổi rất dễ chịu sự tác động của người lớn, tuy nhiên mức độ quan tâm của phụ huynh chưa thực sự cao để giáo dục các em có những thói quen tốt

4.2.3.Khối lớp 4 & lớp 5

a.Kết quả khảo sát các kiến thức cơ bản về môi trường xung quanh các em: (từ câu

1- câu 5trong phiếu khảo sát):

Học sinh lớp 4 & 5 là lứa tuổi cao nhất của học sinh tiểu học Phần lớn các em

đã hình thành những khái niệm, thói quen trong cuộc sống cũng như đã có một kiến thức nhất định về tri thức và cả những sự việc môi trường sống xung quanh các em

Kết quả khảo sát về kiến thức môi trường cơ bản thu được như sau:

Biểu đồ thể hiện tỷ lệ học sinh K4&K5 có kiến thức tốt về các vấn đề MT cơ bản

Nilong dễ hay khó phân hủy Rác thải có thể tái sử dụng Ảnh hưởng của rác thải đến sức khỏe

Thế nào là ô nhiễm MT

Hình 4.4 Biểu đồ thể hiện tỷ lệ HS khối 4&5 có kiến thức tốt về các vấn đề môi

trường xung quanh

Còn lại là số học sinh chưa có những kiến thức tốt về các vấn đề môi trường xung quanh được thể hiện cụ thể ở bảng sau:

Bảng 4.3 Thống kê tỷ lệ học sinh chưa có kiến thức tốt các vấn đề MT Khối 4&5 STT Câu hỏi khảo sát kiến thức

môi trường

Tỷ lệ HS K.4 chưa

có kiến thức MT tốt

Tỷ lệ HS K.5chưa có kiến thức MT tốt

1 Bao nilong dễ phân hủy

b.Kết quả khảo sát về ý thức của học sinh đối với môi trường sống(câu 6-8):

Ý thức về các vấn đề môi trường của các em học sinh thu được từ kết quả khảo sát như sau:

60% HS lớp 4 có thói quen đeo khẩu trang và 73% giải thích được lí do của việc làm này Còn đối với học sinh lớp 5 tỉ lệ này là 34% đeo khẩu trang và 85%giải thích đúng

Vấn đề nhắc nhở, giáo dục của phụ huynh cũng được tăng cường hơn với những việc làm: bỏ rác đúng nơi qui định(36 - 41%), tiết kiệm điện nước(15 - 16%), dọn dẹp, tưới cây(39 - 46%)

Ý thức của học sinh không chỉ dừng lại và bó hẹp ở mức độ tự giác cho bản thân mà còn có thái độ nhắc nhở bạn bè và những người xung quanh BVMT (70 – 73% HS sẽ nhắc nhở bạn mình)

Bên cạnh đó tỷ lệ HS lớp 4 & 5 chưa có ý thức tốt về môi trường được thể hiện trong bảng sau:

Bảng 4.4 Thống kê tỷ lệ học sinh trả lời chưa có ý thức tốt về MT Khối 4&5 STT Câu hỏi khảo sát nhận thức

HS hai khối lớp này đang trong giai đoạn có nhu cầu tìm hiểu cao, nhu cầu tiếp nhận nhiều nguồn thông tin nên cần tạo điều kiện có những định hướng rõ ràng cho các em trong các vấn đề BVMT để các em đi đúng hướng, tiếp nhận nguồn thông tin đúng để

có những hành động đúng cho mai sau

c.Khảo sát nhu cầu, nguyện vọng tham gia vào các họat động GDMT của học sinh tiểu học:

Các câu hỏi cuối cùng của phiếu khảo sát nhằm tìm hiểu nhu cầu của học sinh

về công tác GDMT trong nhà trường Kết quả cho thấy các em rất yêu thích các họat

động GDMT, 73 – 85% học sinh các khối lớp có mong muốn biết thêm được các kiến

thức môi trừơng Ngòai ra hơn 78%-84% học sinh lớp4,5 có mong ước cho môi trường sống trong lành hơn, đất nước xanh sạch hơn, con người có ý thức trong các vấn đề môi trường hơn Qua đây chúng ta có thể thấy được rằng thái độ tích cực của học sinh tiểu học đối với các họat động GDMT, đây là nền tảng cho công tác GDMT đã và sẽ triển khai vào các trường tiểu học trong thời gian sắp tới Vì vậy cần phải có những biện pháp thích hợp để dần đưa GDMT đến với đối tượng học sinh đặc biệt là học sinh tiểu học

Qua kết quả khảo sát mức độ nhận thức môi trường của học sinh và tìm hiểu công tác GDMT tại trường tiểu học Hùng Vương cho thấy với tình hình công tác GDMT ở các trường tiểu học chưa được quan tâm đúng mức như hiện nay thì việc vẫn còn một tỷ lệ nhất định học sinh chưa có những kiến thức, những thái độ, thói quen đúng đắn về môi trường là hoàn toàn có thể lí giải được Công tác GDMT chỉ chủ yếu

là biện pháp nhắc nhở hoặc tích hợp một vài nội dung sơ lược vào trong các bài giảng chính khóa như hiện nay sẽ chỉ tác động vào ý thức các em một phần nào đó nhưng sẽ không toàn diện và đồng bộ nhằm hình thành thói quen tốt đối với môi trường cho các

em Đợt khảo sát toàn bộ học sinh trường tiểu học Hùng Vương có khoảng 30 – 40% chưa có nhận thức đúng đắn về các vấn đề MT, đây là một con số đáng quan tâm Mặt khác các em học sinh tiểu học có thái độ rất tích cực với các họat động GDMT đề xuất, đây là tiền đề rất tốt cho các họat động GDMT trong phạm vi nhà trường Vì vậy cần phải có những biện pháp đưa GDMT vào trong trường học, đặc biệt là trong trường tiểu học dưới nhiều hình thức, vì đây là lứa tuổi dễ thay đổi nhận thức và hành động của các em theo một chiều hướng tốt nhất để xây dựng một thế hệ xanh tương lai cho đất nước

4.3 Đề xuất kế hoạch thực nghiệm chương trình GDMT cho học sinh trường Tiểu học Hùng Vương

Sau khi khảo sát hiện trạng nhận thức môi trường các em học sinh tại trường Tiểu học Hùng Vương cho thấy rằng công tác GDMT đã và đang có nhưng bước khởi điểm ban đầu nhưng chưa thực sự được đẩy mạnh mà chỉ dừng lại ở việc nhắc nhở và

có lồng ghép một phần nội dung nhỏ trong các bài giảng có liên hệ các vấn đề môi trường Điều này chưa tác động tích cực đến học sinh đặc biệt là lứa tuổi nhỏ và hiếu động này Vì vậy cần phải có các biện pháp giáo dục phong phú, phù hợp, sinh động mang tính chất hoạt động để dễ thu hút các em nhằm thay đổi ý thức và hành động của các em như:

- Có thể lồng ghép các bài giảng, chuyên đề về môi trường trong các giờ sinh hoạt đội của mỗi lớp thay vì chỉ thường xuyên dạy các bài hát trong những tiết học này Nội dung các chuyên đề có thể xoay quanh các vấn đề môi trường gần gũi với các

em như: cây xanh, rác thải, nước sạch…Hình thức và phương pháp giảng dạy phải

sinh động để dễ dàng thu hút các em tham gia vào bài học một cách tự nhiên nhất, không gây áp lực học tập cho các em

- Thành lập ở trường một câu lạc bộ nhằm tạo môi trường tốt để các em có thể sinh hoạt, thu hút các em tham gia một cách tích cực hơn

+ Tổ chức những hoạt động ngoại khóa với sự tham gia của CLB như: làm xanh lớp học, dọn dẹp vệ sinh trường, lớp hoặc khu vực lân cận…

+ Tổ chức các cuộc thi về môi trường như: vẽ tranh, rung chuông vàng với các chủ đề về môi trường, sản phẩm tái chế…

+ Lên kế hoạch cụ thể và dần triển khai việc phân loại rác trong toàn trường với sự hỗ trợ của các en trong câu lạc bộ xanh nhằm tạo thói quen phân loại rác

+ Biên tập nội dung phát thanh chủ đề về bảo vệ môi trường

- Trong các buổi phát thanh măng non vào thứ 3 hằng tuần lồng ghép các bài truyền thông môi trường vào trong đó sẽ có tác động rất lớn đến các em

4.4.Triển khai thực nghiệm các hoạt động nhằm nâng cao hiệu quả công tác

GDMT tại trường Tiểu học Hùng

4.4.1.Mục đích thực nghiệm

Kiểm tra tính hiệu quả của các biện pháp GDMT đã đề xuất

Xác định tính khả thi của đề tài thông qua đánh giá kết quả đạt được

Nội dung bài giảng (Tham khảo phụ lục 8)