HIỆU LỰC PHÒNG TRỪ BỆNH HẠI LÚA CỦA MỘT SỐ LOẠI THUỐC HÓA HỌC TẠI HUYỆN VĨNH HƯNG, TỈNH LONG AN

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP HIỆU LỰC PHÒNG TRỪ BỆNH HẠI LÚA CỦA MỘT SỐ LOẠI THUỐC HÓA HỌC TẠI HUYỆN VĨNH HƯNG, TỈNH LONG

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP

HIỆU LỰC PHÒNG TRỪ BỆNH HẠI LÚA CỦA MỘT

SỐ LOẠI THUỐC HÓA HỌC TẠI HUYỆN

VĨNH HƯNG, TỈNH LONG AN

Ngành : BẢO VỆ THỰC VẬT Niên khóa : 2007 - 2011

Sinh viên thực hiện : NGUYỄN MINH KHẢI

Tp Hồ Chí Minh, tháng 07/2011

HIỆU LỰC PHÒNG TRỪ BỆNH HẠI LÚA CỦA MỘT

SỐ LOẠI THUỐC HÓA HỌC TẠI HUYỆN

VĨNH HƯNG, TỈNH LONG AN

Tác giả

NGUYỄN MINH KHẢI

Khóa luận được đệ trình để đáp ứng yêu cầu cấp bằng kỹ sư ngành

Bảo vệ thực vật

Giáo viên hướng dẫn

TS TỪ THỊ MỸ THUẬN ThS TRẦN THỊ HỒNG THẮM

Tp Hồ Chí Minh, tháng 07/2011

LỜI CẢM ƠN

Trong suốt quá trình thực hiện đề tài này, ngoài sự nỗ lực của bản thân, tôi đã nhận được sự động viên, giúp đỡ nhiệt tình của quý thầy cô giáo cùng các cán bộ tại nơi tôi thực tập Nay tôi xin bài tỏ lời cảm ơn chân thành đến:

Ban giám hiệu trường Đại học Nông Lâm Thành Phố Hồ Chí Minh, Ban chủ nhiệm khoa Nông Học cùng toàn thể quý thầy cô đã hết lòng giảng dạy chúng tôi suốt thời gian bốn năm qua trên ghế giảng đường Những ngày tháng ấy tôi không bao giờ quên ơn!

Xin chân thành cảm ơn người thầy của tôi - TS Từ Thị Mỹ Thuận và ThS Trần Thị Hồng Thắm (cán bộ hướng dẫn) đã tận tình hướng dẫn và giúp đỡ để tôi hoàn thành luận văn tốt nghiệp này

Tôi xin chân thành cảm ơn Ban lãnh đạo Trung tâm NC & PT Nông Nghiệp Đồng Tháp Mười và Công ty TNHH BASF Việt Nam đã tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tôi trong suốt quá trình thực tập tốt nghiệp

Xin chân thành gửi lời cảm ơn đến KS Hồ Thị Châu, anh Thắng và chị Liên đã hết lòng giúp đỡ tôi trong suốt thời gian tôi thực hiện đề tài tại cơ quan

Cuối cùng, con xin cảm ơn ba mẹ và những người thân trong gia đình đã tạo điều kiện về vật chất lẫn tinh thần để con có được thành quả như ngày hôm nay

Tp Hồ Chí Minh, tháng 07/ 2011

TÓM TẮT

Nguyễn Minh Khải, trường Đại học Nông Lâm Tp Hồ Chí Minh Thời gian báo cáo khóa luận: tháng 08/2011

Đề tài: “Hiệu lực phòng trừ bệnh hại lúa của một số loại thuốc hóa học tại

huyện Vĩnh Hưng, tỉnh Long An” được thực hiện từ tháng 3 đến tháng 6 năm 2011

tại Trung tâm NC & PT Nông nghiệp Đồng Tháp Mười

Mục đích nghiên cứu của đề tài nhằm xác định liều lượng phun xịt thích hợp của thuốc Allegro 250SC để phòng trừ một số bệnh hại lúa và đánh giá hiệu quả kỹ thuật của thuốc Allegro 250 SC với thuốc Amista Top 325 SC và Nativo 750 WG khi phòng trị các bệnh hại trên lúa

Thí nghiệm được thực hiện với 3 loại thuốc (Allegro 250 SC, Amista Top 325

SC và Nativo 750 WG), 6 công thức (Allegro 0,4 lít/ha, Allegro 0,6 lít/ha, Allegro 0,8 lít/ha, Amista Top, Nativo và đối chứng phun nước lã) Thí nghiệm được bố trí kiểu Khối đầy đủ ngẫu nhiên (RCBD) với 3 lần lặp lại

Thí nghiệm phun thuốc lần 1 (45 NSS) cho thấy hiệu quả phòng trừ bệnh đạo

ôn lá trên lúa là tương đương nhau ở các nghiệm thức Allegro 0,6 lít/ha, Allegro 0,8 lít/ha, Amista Top và Nativo Nghiệm thức Allegro 0,4 lít/ha có hiệu quả phòng trừ bệnh thấp nhất Kết quả này cũng tương tự với thí nghiệm phun thuốc lần 2 (58 NSS)

và phun thuốc lần 3 (75 NSS) Hiệu quả phòng trừ bệnh đạo ôn cổ bông và lem lép hạt

ở các nghiệm thức phun thuốc cho kết quả cao nhất ở 7 ngày sau phun Hiệu quả phòng trừ bệnh cao ở các nghiệm thức Allegro 0,6 lít/ha, Allegro 0,8 lít/ha, Amista Top, và Nativo

Trong quá trình theo dõi thí nghiệm, chúng tôi không thấy sự xuất hiện của bệnh khô vằn và vàng lá Thuốc Allegro, cũng như các thuốc khác trong thí nghiệm, không thể hiện rõ rệt dấu hiệu độc tính nào trên lúa

Hiệu quả năng suất thực thu do các loại thuốc thí nghiệm là như nhau ở các nghiệm thức Allegro 0,8 lít/ha (5,7 tấn/ha), Allegro 0,6 lít/ha (5,4 tấn/ha), Amista Top (5,3 tấn/ha) và Nativo (5,6 tấn/ha) Năng suất thấp nhất ở nghiệm thức Allegro 0,4 lít/ha (4,7 tấn/ha) và nghiệm thức đối chứng (3,6 tấn/ha)

Kết quả thí nghiệm cho thấy thuốc Allegro 250 SC sử dụng với liều lượng 0,6 lít/ha cho hiệu quả phòng trị các bệnh trên lúa rất tốt và liều lượng này cho hiệu quả kỹ thuật tương đương với thuốc Amista Top 325 SC và Nativo 750 WG để phòng trị bệnh đạo ôn lá, đạo ôn cổ bông và lem lép hạt trên lúa

MỤC LỤC

Trang

Trang tựa i

Lời cảm ơn ii

Tóm tắt iii

Mục lục v

Danh sách các bảng vii

Danh sách các hình viii

Chữ viết tắt ix

Chương 1 MỞ ĐẦU 1

1.1 Đặt vấn đề 1

1.2 Mục đích nghiên cứu 2

1.3 Giới hạn của đề tài 2

Chương 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 3

2.1 Tình hình sản xuất lúa trên thế giới và ở Việt Nam 3

2.1.1 Tình hình sản xuất lúa trên thế giới 3

2.1.2 Tình hình sản xuất lúa ở Việt Nam 3

2.2 Sơ lược về điều kiện tự nhiên của huyện Vĩnh Hưng, tỉnh Long An 5

2.3 Sơ lược về các bệnh hại lúa 5

2.3.1 Bệnh đạo ôn hại lúa 5

2.3.2 Bệnh khô vằn 10

2.3.3 Bệnh vàng lá (vàng lá chín sớm) 12

2.3.4 Bệnh lem lép hạt (Biến màu hạt) 13

2.4 Sơ lược về các loại thuốc tham gia trong thí nghiệm 14

2.4.1 Allegro 250 SC 14

2.4.2 Amista Top 325 SC 15

2.4.3 Nativo 750 WG 16

Chương 3 VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 17

3.1 Thời gian và địa điểm nghiên cứu 17

3.2 Vật liệu nghiên cứu 17

3.3 Tình hình thời tiết, khí hậu 17

3.4 Phương pháp nghiên cứu 18

3.4.1 Bố trí thí nghiệm 18

3.4.2 Phương pháp xử lý thuốc 19

3.4.3 Quy trình canh tác 19

3.4.4 Chỉ tiêu theo dõi và phương pháp đánh giá 19

3.4.5 Phương pháp xử lý số liệu 25

Chương 4 KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN 26

4.1 Ảnh hưởng của thuốc Allegro đến bệnh đạo ôn lá 26

4.1.1 Xử lý thuốc lần 1 (45 NSS) 26

4.1.2 Xử lý thuốc lần 2 (58 NSS) 28

4.1.3 Xử lý thuốc lần 3 (75 NSS) 32

4.2 Ảnh hưởng của thuốc Allegro đến bệnh đạo ôn cổ bông 35

4.3 Ảnh hưởng của thuốc Allegro đến bệnh lem lép hạt lúa 38

4.4 Ảnh hưởng của thuốc Allegro đến bệnh khô vằn, vàng lá 39

4.5 Ảnh hưởng độc tính của thuốc Allegro đối với lúa 39

4.6 Ảnh hưởng của thuốc Allegro đến năng suất lúa 39

Chương 5 KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ 41

5.1 Kết luận 41

5.2 Đề nghị 41

TÀI LIỆU THAM KHẢO 42

PHỤ LỤC 42

DANH SÁCH CÁC BẢNG

Bảng 3.1: Tình hình thời tiết khí hậu 27 Bảng 3.2: Công thức thí nghiệm 27 Bảng 4.1: Tỷ lệ bệnh đạo ôn lá thời điểm trước và sau phun thuốc lần 1 (45 NSS) 26 Bảng 4.2: Chỉ số bệnh đạo ôn lá thời điểm trước và sau phun thuốc lần 1 (45 NSS) 27Bảng 4.3: Hiệu lực thuốc đối với bệnh đạo ôn lá sau phun lần 1 (45 NSS) 28Bảng 4.4: Tỷ lệ bệnh đạo ôn lá thời điểm trước và sau phun thuốc lần 2 (58 NSS) 29Bảng 4.5: Chỉ số bệnh đạo ôn lá thời điểm trước và sau phun thuốc lần 2 (58 NSS) 30Bảng 4.6: Hiệu lực thuốc đối với bệnh đạo ôn lá sau phun thuốc lần 2 (58 NSS) 31Bảng 4.7: Tỷ lệ bệnh đạo ôn lá thời điểm trước và sau phun thuốc lần 3 (75 NSS) 32Bảng 4.8: Chỉ số bệnh đạo ôn lá thời điểm trước và sau phun thuốc lần 3 (75 NSS) 33Bảng 4.9: Hiệu lực thuốc đối với bệnh đạo ôn lá sau phun thuốc lần 3 (75 NSS) 34Bảng 4.10: Tỷ lệ bệnh đạo ôn cổ bông thời điểm trước và sau phun thuốc lần 3 (75 NSS) 35Bảng 4.12: Hiệu lực thuốc đối với bệnh đạo ôn cổ bông sau phun thuốc lần 3 (75 NSS) 37Bảng 4.13: Ảnh hưởng của thuốc Allegro đến bệnh lem lép hạt 38Bảng 4.14: Ảnh hưởng của thuốc Allegro đến năng suất lúa 39

DANH SÁCH CÁC HÌNH

Hình 2.1: Triệu chứng bệnh đạo ôn lá 6

Hình 2.2: Triệu chứng bệnh đạo ôn cổ bông 6

Hình 3 Triệu chứng bệnh lem lép hạt 14

Hình 4 Toàn cảnh khu thí nghiệm 18

Ở Việt Nam, lúa là cây trồng chính cung cấp lương thực và là ngành sản xuất truyền thống trong nông nghiệp Mục tiêu sản xuất lúa đến năm 2015 của nước ta là ổn định diện tích đất lúa 3,8 triệu ha, trong đó ít nhất 3,2 triệu ha canh tác lúa vụ 2 trở lên nhằm đảm bảo an ninh lương thực và đồng thời đẩy mạnh việc thực hiện quy trình GAP vào sản xuất lúa (QĐ số 543 /2011/QĐ-BNN-KHCN)

Để tăng sản lượng lúa, khả năng mở rộng diện tích đất nông nghiệp của Việt Nam không nhiều do những diện tích đất còn lại khó cải tạo (đất mặn, đất đồi trọc, đất

ô nhiễm…), do thiếu cơ sở hạ tầng và còn gây ảnh hưởng tới hệ sinh thái (đất vùng đồi núi, đất rừng…) nên ngành sản xuất lúa nước ta hiện nay chỉ chủ yếu dựa vào tăng năng suất (Trần Văn Đạt, 2005) Do đó, không chỉ công tác cải tạo giống, công tác phòng trừ sâu bệnh càng phải được quan tâm đúng mức trong điều kiện thâm canh ngày càng cao như hiện nay Ngày nay, có rất nhiều biện pháp thâm canh nhằm kiểm soát dịch hại trong nông nghiệp như biện pháp quản lý dịch hại tổng hợp (IPM), ứng dụng cân bằng sinh thái, canh tác trong nhà lưới… đều có tác dụng giảm lượng thuốc hóa học sử dụng Tuy nhiên, ngoài biện pháp canh tác nông nghiệp hữu cơ, vai trò của thuốc hóa học trong việc kiểm soát dịch hại nông nghiệp hiện nay vẫn giữ vị trí rất quan trọng mà chưa có biện pháp nào thay thế được

Là một loại thuốc trừ nấm bệnh chưa có mặt trên thị trường Việt Nam, Allegro

250 SC được Công ty BASF (Ludwigshafen, Đức) đưa vào thử nghiệm tại Việt Nam

từ năm 2010 ở nhiều địa phương khác nhau Allegro 250 SC đã cho hiệu quả phòng trừ nấm bệnh cây trồng tốt ở một số quốc gia khảo nghiệm (Hà Lan, Ba Lan…) Tuy nhiên, vẫn chưa có một kết quả cụ thể tại Việt Nam và đó cũng là lý do và cơ hội để

tôi thực hiện đề tài: “Hiệu lực phòng trừ bệnh hại lúa của một số loại thuốc hóa

học tại huyện Vĩnh Hưng, tỉnh Long An”

1.2 Mục đích nghiên cứu

Đánh giá hiệu lực của thuốc Allegro 250 SC đến một số bệnh hại lúa ở các liều lượng phun xịt khác nhau, trên cơ sở đó xác định liều lượng thích hợp để phòng trừ bệnh cho lúa

Đánh giá hiệu quả kỹ thuật của thuốc Allegro 250 SC so với thuốc Amista Top

325 SC và Nativo 750 WG khi phòng trị một số bệnh hại lúa

1.3 Giới hạn của đề tài

Đề tài chỉ khảo sát trên các bệnh đạo ôn, lem lép hạt, khô vằn và vàng lá trên lúa

Chương 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU

2.1 Tình hình sản xuất lúa trên thế giới và ở Việt Nam

2.1.1 Tình hình sản xuất lúa trên thế giới

Dẫn theo Diễn đàn hợp tác kinh tế ĐBSCL, sản lượng lúa thế giới năm 2010 đạt thấp hơn năm 2009 khoảng 6,5 triệu tấn (FAO - 2011), tức đạt 697,9 triệu tấn Châu Á chịu thiệt hại do hạn hán và lũ lụt khá trầm trọng, tuy nhiên, sản lượng lúa ở châu Á vẫn vượt 3% so với năm 2009, đạt 631,4 triệu tấn, nhờ sự phục hồi của Ấn Độ, sự phát triển của Bangladesh, Trung Quốc, Indonesia, Iran, Bắc Triều tiên, Philippines, Sri Lanka và Việt Nam Ngược lại, sự kiện giảm sản lượng lúa đã xảy ra ở Hàn Quốc, Myanmar, Pakistan và Thái Lan do khí hậu không thuận lợi Sản lượng lúa của Châu Phi đạt 24,6 triệu tấn, tăng 1% so với năm 2009 Còn sản lượng lúa của châu Mỹ La - tinh và vùng Caribbean đạt 26,5 triệu tấn, do sự đóng góp đáng kể của Brazil Thời tiết không thuận lợi cho sản xuất lương thực cũng đã xảy ra tại Argentina, Bolivia, Cuba, Peru, Uruguay và Venezuela

Nhìn chung, dự trữ gạo toàn cầu đã tăng 5%, đạt 136,2 triệu tấn - mức cao nhất

từ năm 2002 đến nay Tiêu thụ lúa gạo được FAO dự báo tăng 2% trong năm

2010-2011 Trung bình lương thực trên đầu người là 56,7 kg gạo/năm (tăng 1% so với năm

2009).(Theo http://www.mdec.vn)

2.1.2 Tình hình sản xuất lúa ở Việt Nam

2.1.2.1 Tình hình sản xuất lúa ở Việt Nam

Sản xuất lúa gạo ở Việt Nam kể từ khi thực hiện chính sách đổi mới, sản lượng lúa gạo đã tăng nhanh chóng Trong 10 năm (1991 - 2001) bình quân diện tích tăng 1,73%/năm, năng suất tăng 3,2%/năm và sản lượng tăng 5%/năm Việt Nam, từ một

nước thiếu lương thực, trở thành nước xuất khẩu gạo hàng đầu thế giới, chiếm khoảng 17% lượng gạo xuất khẩu toàn cầu Theo mức kim ngạch xuất khẩu, gạo được xem là một trong những mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam với giá trị xuất khẩu năm

2002 đạt 726 triệu USD, tăng hơn 3 lần so với năm 1991 và chiếm 4,4 % tổng giá trị xuất khẩu (Niên giám Thống kê năm 2003).

Tuy nhiên, sản xuất và xuất khẩu gạo ở Việt Nam vẫn chưa hoàn toàn là một lựa chọn hướng về xuất khẩu Dư cung gạo không phải bắt nguồn từ yêu cầu tăng cường xuất khẩu mà chủ yếu từ chính sách an ninh lương thực Do vậy trong sản xuất lúa gạo từ trước đến nay, Việt Nam vẫn chủ yếu chú trọng đến năng suất mà ít quan tâm đến các giống gạo ngon có giá trị xuất khẩu cao

Hiện nay, đứng trước những diễn biến phức tạp của tình hình sản xuất và tiêu dùng lương thực, thực phẩm của thế giới, là một nước đứng vị trí thứ hai trên thế giới

về xuất khẩu gạo, Việt Nam coi đây vừa là trách nhiệm của mình đối với an ninh lương thực thế giới, đồng thời cũng là cơ hội lớn đối với người nông dân Việt Nam

2.1.2.2 Tình hình sản xuất lúa của tỉnh Long An

Dựa vào đặc điểm, điều kiện về đất đai và thổ nhưỡng, hiện nay tỉnh Long An đã cơ bản hoàn thành quy hoạch các vùng sản xuất nông sản hàng hóa ở 14 huyện, thị xã trong tỉnh với hàng trăm ngàn héc-ta đất Theo đó, tại các huyện vùng Đồng Tháp Mười là Tân Hưng, Vĩnh Hưng, Mộc Hóa, Tân Thạnh và Thạnh Hóa, tỉnh đã quy hoạch vùng lúa cao sản xuất khẩu, các giống lúa thơm với diện tích gieo trồng hằng năm 260.000 ha, sản lượng 1,3 triệu tấn/năm, sử dụng các giống lúa như VND 95-20,

VD 20, Jasmine, nếp phục vụ xuất khẩu hàng năm hơn 300.000 tấn gạo Khai thác vùng ngập mặn ven biển, ven sông Vàm Cỏ Đông và Vàm Cỏ Tây sản xuất lúa đặc sản Nàng Thơm, Tài Nguyên, Huyết Rồng với gần 90.000 ha, sản lượng khoảng 450.000 tấn/năm, tập trung ở các huyện Cần Giuộc, Cần Đước, Bến Lức, Tân Trụ, Thủ Thừa (Theo http://vndgkhktnn.vietnamgateway.org)

Hiện nay, tỉnh Long An cùng một số tỉnh như Đồng Tháp, Tiền Giang, Vĩnh Long, Cần Thơ, Trà Vinh… đã tham gia dự án sản xuất lúa theo tiêu chuẩn GAP ở ĐBSCL và đã đạt được những thành công bước đầu

2.2 Sơ lược về điều kiện tự nhiên của huyện Vĩnh Hưng, tỉnh Long An

Khí hậu huyện Vĩnh Hưng mang tính chất đặc trưng nhiệt đới gió mùa với nền nhiệt độ cao đều quanh năm, ánh sáng dồi dào, lượng mưa khá lớn và phân bố theo mùa Nhiệt độ bình quân năm là 27,2oC Tháng 5 là tháng nóng nhất (29,3oC), tháng 1

có nhiệt độ thấp nhất (25oC) Biên độ nhiệt trong năm dao động khoảng 4,3oC và biên

độ nhiệt ngày và đêm dao động cao (8 – 10oC) Lượng mưa trung bình năm 1.447,7 mm/năm và phân bố theo mùa rõ rệt Mùa mưa trùng với mùa lũ nên gây cản trở quá trình sản xuất nông nghiệp và phát triển kinh tế - xã hội của huyện

Theo kết quả điều tra lập bản đồ đất năm 2000 của Phân viện Quy hoạch–TKNN cho thấy: toàn huyện có 2 nhóm đất chính Trong đó, nhóm đất xám có diện tích 31.526 ha (chiếm 81,99% diện tích tự nhiên) và nhóm đất phèn có diện tích 5.980

ha (chiếm 15,55% diện tích tự nhiên) (Theo http://www.longan.gov.vn)

Đất đai có chất lượng thấp được xem là hạn chế lớn trong quá trình phát triển sản xuất nông nghiệp của huyện, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả kinh tế nên sản phẩm có sức cạnh tranh kém trên thị trường

2.3 Sơ lược về các bệnh hại lúa

2.3.1 Bệnh đạo ôn hại lúa

2.3.1.1 Lịch sử nghiên cứu trong và ngoài nước

Từ xa xưa ở Trung Quốc, Nhật, Italia và Mỹ người ta đã nhắc đến bệnh này, ở Ấn độ cũng đã phát hiện được bệnh từ năm 1913 Nấm bệnh được Gavara ở Italia đặt tên năm

1891 và Shirai ở Nhật mô tả năm 1896 Bệnh xảy ra trên mạ hoặc lúa đẻ nhánh thường làm lúa chết hoàn toàn Vào cuối thời kỳ sinh trưởng, đạo ôn cổ bông làm hạt lúa bị khô lép Theo Vũ Triệu Mân (2007) khi lúa bị đạo ôn cổ bông 1 % thì năng suất có thể

bị giảm từ 0.7 – 17,4 % tùy thuộc vào các yếu tố có liên quan khác

Ở nước ta, bệnh đạo ôn được phát hiện ở Nam Bộ năm 1921 Những năm 1955 – 1961 bệnh đạo ôn đã phát sinh phá và gây thiệt hại nghiêm trọng nhiều nơi trên miền Bắc nước ta như Hải Phòng, Thái Nguyên, Ninh Bình… riêng Hà Đông 1961 bệnh làm mất trắng 2000 ha lúa Từ năm 1955, Đường Hồng Dật đã tiến hành điều tra nghiên cứu bệnh đạo ôn (Dẫn theo Nguyễn Hữu Công, 2010)

2.3.1.2 Triệu chứng bệnh

Bệnh đạo ôn có thể phát sinh từ thời kỳ mạ đến lúa chín và có thể gây hại ở bẹ

lá, lá, lóng thân, cổ bông, gié và hạt Theo Vũ Triệu Mân (2007):

Hình 2.1: Triệu chứng bệnh đạo ôn lá Hình 2.2: Triệu chứng bệnh đạo ôn cổ bông

- Bệnh trên lá lúa: Thông thường, vết bệnh lúc đầu là những chấm nhỏ màu xanh lục hoặc mờ vết dần, sau chuyển màu xám nhạt Sự phát triển tiếp tục của triệu chứng bệnh thể hiện khác nhau tùy thuộc mức độ phản ứng của cây Trên các giống lúa mẫn cảm vết bệnh to, hình thoi, dày, màu nâu nhạt, có khi có quần màu vàng nhạt, giữa vết bệnh có màu nâu xám, trên các giống lúa chống chịu chỉ quan sát thấy những đốm nâu

li ti bằng đầu đinh ghim

- Bệnh ở cổ bông, cổ gié và trên hạt lúa: Vết bệnh trên cổ bông xuất hiện sớm thì bông lúa bị lép, nếu bệnh xuất hiện muộn khi hạt đã vào chắc thì gây hiện tượng gẫy cổ bông Vết bệnh ở hạt không định hình, có màu nâu xám hoặc nâu đen Nấm ký sinh ở

vỏ trấu và có thể ở bên trong hạt Hạt giống bị bệnh là nguồn bệnh truyền từ vụ này sang vụ khác

2.3.1.3 Tác nhân gây bệnh

Nấm Pyricularia oryzae Cav et Bri, thuộc họ Moniliaceae, bộ Moliniales, lớp

nấm bất toàn là tác nhân gây bệnh đạo ôn trên lúa

Hình thái nấm Pyricularia oryzae:

Cành bào tử phân sinh, đa bào không phân nhánh, đầu cành thon và hơi gấp khúc Nấm thường sinh ra các cụm cành từ 3 – 5 chiếc Bào tử phân sinh hình quả lê hoặc hình nụ sen, thường có từ 2 – 3 ngăn ngang, bào tử khôg màu, kích thước trung bình của bào tử nấm 19 – 23 x 10 – 12 µm Nhìn chung kích thước của bào tử nấm biến động phụ thuộc điều kiện ngoại cảnh cũng như các giống lúa khác nhau.(Vũ Triệu Mân, 2007)

Các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình gây bệnh: nấm đạo ôn sinh trưởng thích hợp ở nhiệt độ 25 – 280C và ẩm độ không khí là 93% trở lên Phạm vi nhiệt độ nấm sinh bào tử từ 10 – 300C Ở 280C cường độ sinh bào tử nhanh và mạnh nhưng sức sinh sản giản dần sau 9 ngày, trong khi đó ở 16, 20 và 240C sự sinh sản bào tử nhanh và kéo dài tới 15 ngày sau đó mới giảm xuống Điều kiện ánh sáng âm u có tác động thúc đẩy quá trình sinh sản bào tử của nấm Bào tử nấm nảy mầm tốt nhất ở nhiệt độ 24 –

280C và có giọt nước Quá trình xâm nhập của nấm vào cây phụ thuộc rất nhiều vào nhiệt độ, ẩm độ không khí và ánh sáng Ở điều kiện bóng tối, nhiệt độ 240C và ẩm độ bão hòa là thuận lợi nhất cho nấm xâm nhập vào cây Phạm vi ký chủ: bao gồm nhiều cây trồng và cỏ dại thuộc họ Graminae, Zingiberaceae, Musaceae, Cyberaceae, Cannaceae.(Vũ Triệu Mân, 2007)

2.3.1.4 Đặc điểm phát sinh phát triển bệnh

- Yếu tố khí hậu: Ảnh hưởng của nhiệt độ đến sự gây bệnh và phát triển của bệnh đã được nhiều nhà khoa học nghiên cứu Khi mạ sinh trưởng ở nhiệt độ đất khác nhau, bệnh xảy ra hầu như nghiêm trọng trên các cây mọc ở nhiệt độ 200C, bệnh nhẹ hơn ở nhiệt độ 140C và 320C, bệnh nhẹ nhất ở 280C Ẩm độ không khí và ẩm độ đất có tác động lớn đến tính mẫn cảm của cây đối với sự lây lan và phát triển của bệnh Cây lúa

trở nên mẫn cảm khi mọc trên đất khô, chống chịu trung bình khi mọc ở đất ẩm và chống bệnh ở điều kiện úng ngập (Phạm Văn Biên và cộng sự, 2003)

- Yếu tố giống: Đặc tính của giống có ảnh hưởng rất lớn tới mức độ phát triển bệnh trên đồng ruộng Những giống mẫn cảm không những là điểm phát sinh bệnh mà còn

là điều kiện cho bệnh dễ dàng lây lan hình thành dịch bệnh trên đồng ruộng Đặc tính chống bệnh của cây tăng khi tỷ số SiO2 / N tăng hoặc chứa nhiều Polyphenol Nhìn chung, các giống đẻ nhánh tập trung, cứng cây, chịu phân, tỷ số khối lượng thân trên khối lượng 20 cm gốc nhỏ, ống rơm dày là những giống chống chịu bệnh tốt Một số giống có năng suất cao và chống chịu bệnh đạo ôn như: IR 1820, IR 17494, C 70, C

71, RSB 13, X 20, X 21, V 14, V 15… Giống mẫn cảm: NN 8, CR 203… (Dẫn theo Nguyễn Hữu Công, 2010)

- Yếu tố dinh dưỡng

+ Phân đạm: Ảnh hưởng của phân đạm biến động tùy theo loại đất, phương pháp bón

và diễn biến khí hậu khi bón cho cây Khi sử dụng phân đạm tác dụng nhanh như Amonium sulfat quá nhiều, quá muộn hoặc bón vào lúc nhiệt độ không khí thấp và cây còn non đều làm tăng tỷ lệ bệnh và mức độ gây hại của bệnh

+ Phân lân ít ảnh hưởng đến mức độ nhiễm bệnh của cây nhưng nếu sử dụng không hợp lý bệnh vẫn có thể tăng

+ Phân kali: Nếu bón kali trên nền đạm cao sẽ làm bệnh tăng so với trên nền đạm thấp + Silic: Mức silic có tác dụng làm giảm bệnh của cây Mức độ nhiễm bệnh của cây tỷ

lệ nghịch với hàm lượng silic trong cây do đó bón nhiều silic sẽ làm giảm mức độ bệnh của cây

- Yếu tố đất: Những chân ruộng nhiều mùn, khó thoát nước, những vùng đất mới vỡ hoang, đất nhẹ giữ nước kém, khô hạn và những chân ruộng có lớp sét nông rất phù hợp cho bệnh đạo ôn phát triển (Vũ Triệu Mân, 2007)

2.3.1.5 Biện pháp phòng trừ

a Biện pháp phòng trừ trong nước

Theo Phạm Văn Lầm (2005), bệnh đạo ôn là loại bệnh gây hại nghiêm trọng, phát triển nhanh trên diện rộng Vì vậy, muốn chủ động phòng trừ đạt hiệu quả cao cần làm tốt các dự tính dự báo bệnh; điều tra theo dõi và phân tích các điều kiện liên quan tới sự phát sinh của bệnh như: vị trí tồn tại của bệnh, diễn biến yếu tố khí hậu thời tiết, tình hình sinh trưởng của cây và điều kiện đất đai, phân bón, cơ cấu giống

- Dọn sạch tàn dư rơm rạ và cỏ dại trên đồng ruộng

- Bón phân NPK hợp lý đúng giai đoạn, không bón tập trung vào thời kỳ lúa dễ nhiễm bệnh Khi có bệnh xuất hiện phải tạm ngừng bón thúc đạm và tiến hành phun thuốc phòng trừ

- Tăng cường sử dụng giống lúa chống chịu bệnh thích hợp tại địa phương

- Xử lý hạt giống tiêu diệt nguồn bệnh bằng nước nóng 540C trong 10 phút hoặc xử lý bằng thuốc trừ bệnh đạo ôn hại lúa

- Một số loại thuốc hóa học để phòng trừ bệnh như: Filia, Beam, Fuji – one, Hinosan…

b Biện pháp phòng trừ ngoài nước

Ở Nhật, biện pháp hóa học được sử dụng rộng rãi để phòng trừ bệnh đạo ôn Thuốc hóa học được dùng trong những năm trước đây là các hợp chất đồng Bokuta đã phát hiện phun bocdoo có hiệu quả trong việc phòng trừ bệnh đạo ôn trên ruộng Sau chiến tranh thế giới II, các thuốc gốc đồng trừ nấm được kết hợp với phenylmercuric axetat (PMA) Hỗn hợp này có hiệu lực phòng trừ đạo ôn cao hơn chỉ dùng thuốc gốc đồng

Dự báo bệnh: do có một số lượng lớn thuốc hóa học được sử dụng để phòng trừ bệnh đạo ôn nên Nhật bản có một hệ thống dự báo rất tinh vi nhằm xác định thời gian

sử dụng thuốc thích hợp nhất

Ở bang Madras (Ấn Độ), công tác tạo giống chống bệnh đạo ôn bắt đầu sớm trong những năm 1920 và đã phát hiện thấy giống CO4, giống TKM1 chống được

bệnh Ở Nhật Bản hệ thống tạo giống chống bệnh bắt đầu hoạt động năm1927, từ đó đến nay người ta đã nghiên cứu rất nhiều để phát triển giống kháng bệnh đạo ôn (Dẫn theo Nguyễn Hữu Công, 2010)

Ngoài việc sử dụng thuốc hóa học và giống kháng bệnh, Nhật Bản còn thực hiện các biện pháp canh tác thích hợp để phòng trừ bệnh đạo ôn Các kỹ thuật canh tác được sử dụng phù hợp với chương trình phòng trừ Thời vụ trồng lúa đã được chứng minh là một nhân tố quan trọng trong việc phát triển bệnh, ở Nhật thời vụ sớm thường

ít bị bệnh hơn so với thời vụ muộn (Ou, 1985)

2.3.2 Bệnh khô vằn

Bệnh khô vằn hại lúa được phát hiện khá sớm ở Nhật Bản từ những năm 1910 Phạm vi phân bố của của bệnh khá rộng bao gồm các nước trồng lúa ở Châu Á và các nước Brazil, Venezuela, Mỹ…( Ou, 1985)

Trên lá: Vết bệnh tương tự như ở bẹ lá và phát triển rất nhanh Các lá già ở sát mặt nước là nơi bệnh phát sinh trước sau đó lan lên các lá phía trên

- Trên cổ bông: Thường là vết kéo dài bao quanh cổ bông, hai đầu vết bệnh có màu xám loang ra, phần giữa vết bệnh màu lục sẫm co tóp lại

Trên vết bệnh ở các vị trí gây hại đều xuất hiện hạch nấm màu nâu, hình tròn dẹt hoặc hình bầu dục nằm rải rác hoặc từng đám nhỏ trên vết bệnh

2.3.2.3 Đặc điểm phát sinh phát triển bệnh

Bệnh khô vằn phát sinh mạnh trong điều kiện nhiệt độ cao và ẩm độ cao Nhiệt

độ 24 – 320C và ẩm độ bão hòa thì bệnh phát sinh phát triển mạnh và lây lan rất nhanh

Sự phát sinh phát triển của bệnh phụ thuộc nhiều vào chế độ nước và chế độ phân bón Bón phân đạm nhiều, bón tập trung thúc đòng bệnh sẽ phát sinh phát triển mạnh hơn Bón Kali có tác dụng làm giảm mức độ nhiễm bệnh của cây

Nguồn bệnh chủ yếu là hạch nấm tồn tại trên đất ruộng, sợi nấm ở gốc rạ và lá bệnh còn lại sau thu hoạch Hạch nấm có thể sống một thời gian dài sau thu hoạch lúa, trong điều kiện ngập nước vẫn 30 % số hạch được giữ sức sống Hạch nấm nảy mầm ở nhiệt độ 16 – 300C, nhiệt độ <120C và >400C thì nấm không hình thành hạch (Annual report for 1988, IRRI 1989) Nấm xâm nhập vào cây trồng chủ yếu qua khí khổng hay

lớp cutin, thích hợp ở nhiệt độ 31 – 320C, ẩm độ 96 – 97% (Nguyễn Việt Long, 2001)

2.3.2.4 Biện pháp phòng trừ

- Dùng giống ít mẫn cảm như: KV 10, JR 9965, IR 17494, OM 80, IF 50…

- Sau thu hoạch cày sâu để vùi hạch nấm vào đất

- Gieo cấy đúng thời vụ, mật độ vừa phải

- Tránh bón thúc muộn, bón thừa và bón tập trung đạm lúc đón đòng, chú ý bón phân Kali để tăng cường tính chống bệnh cho lúa

- Tưới tiêu chủ động và thoát nước khi bệnh lây lan

- Phòng trừ bệnh bằng chế phẩm Trichoderma để ức chế sự phát triển của hạch và sợi nấm (Phạm Văn Biên và cộng sự, 2003)

- Sử dụng các loại thuốc hóa học: Validacin (Validamycin), Anvil (Hexaconazole) , Monceren (Pencycuron)… khi bệnh mới phát sinh Mancozeb + Benomyl và Thiophanate methyl có khả năng phòng trị tốt đối với bệnh Tuy nhiên, Orthocide RE-

26745 thì cho hiệu quả thấp và Metalaxyl thì vô hiệu trong phòng chống nấm bệnh khô

vằn (Annual report for 1982 - IRRI)

lá chín sớm

2.3.3.2 Tác nhân gây bệnh

Có nhận định cho rằng do nấm Curvularia sp xâm nhập, sinh độc tố lan theo

mạch dẫn gây ra vết thương màu vàng và ý kiến khác lại cho rằng tác nhân gây bệnh là

vi khuẩn Pseudomonas setariae, tương tự như bệnh sọc vàng bẹ lá đã phát hiện ở

Indonesia và Philippines Mặc dù vẫn còn nhiều tranh cãi nhưng đa số các nhà khoa học đã thống nhất công bố tác nhân gây bệnh vàng lá lúa là một loài nấm được định

danh là Gonatophragmium sp., họ Dematiaceae, bộ Moniliales, lớp Deuteromycetes

(Dẫn theo Lê Khắc Mẫn, 2006)

2.3.3.3 Đặc điểm phát sinh phát triển

Nấm sinh sản bằng bào tử, có thể bị ảnh hưởng bởi điều kiện khí hậu, đất đai và

kỹ thuật canh tác Bệnh thường xuất hiện trong điều kiện nắng nóng, đất đai bị dẽ chặt hay đất bị ngập nước quanh năm Bệnh thường gây hại nặng trên các ruộng lúa xanh tốt, mật độ sạ dày hoặc bón nhiều phân đạm Những mảnh ruộng gần vườn cây có bị che nắng buổi sáng hoặc buổi chiều thường bị bệnh nặng hơn (Dẫn theo Lê Khắc Mẫn, 2006)

2.3.3.4 Biện pháp phòng trừ

- Sử dụng các giống lúa cứng cây, tán lá thẳng

- Các ruộng có bệnh cần vệ sinh sạch rơm rạ sau thu hoạch

- Bón phân cân đối, tránh bón thừa đạm sẽ làm bệnh thêm nặng

- Thường xuyên kiểm tra đồng ruộng nhất là khi lúa từ 40 NSS đến trổ bông

- Sử dụng một số loại thuốc phòng trị nấm bệnh trước khi trổ hoặc khi bệnh mới xuất hiện như: Anvil, Copper B, Fuji-One, Ridomil, Score, Tilt super, Antrcol, Funomyl…

có khả năng hạn chế được bệnh Các thuốc trừ vi khuẩn như Kasugamycin, Streptomycin hiệu quả không rõ (Dẫn theo Lê Khắc Mẫn, 2006)

2.3.4 Bệnh lem lép hạt (Biến màu hạt)

2.3.4.1 Triệu chứng

Bệnh có thể gây hại trên vỏ trấu, trong hạt gạo hay cả vỏ và hạt gạo Trên vỏ, triệu chứng là những chấm đen hay vết nâu hoặc nâu đen phủ một phần hay cả vỏ hạt, giữa vết bệnh thường màu nâu, viền màu nâu đen Hạt gạo bên trong bị đổi sang màu đen, đỏ, xanh, cam tùy loài nấm và đôi khi cũng có triệu chứng như phần vỏ

Hình 3 Triệu chứng bệnh lem lép hạt 2.3.4.2 Tác nhân gây bệnh

Bệnh do nhiều loài nấm và vi khuẩn phối hợp gây ra Có thể chia thành hai nhóm chính: Nhóm nhiễm vào hạt trước khi thu hoạch và nhóm phát triển trên hạt trong quá trình tồn trữ

- Nhóm nhiễm vào hạt trước thu hoạch gồm các loài phổ biến như: Drechslera oryzae, Alternaria padwickii, Nigrospora spp., Curvularia spp., Phoma sorghina

- Nhóm nhiễm vào hạt sau thu hoạch như: Aspergillus spp., Penicillium spp., Mucor spp., Rhizopus spp (Ou, 1985)

Hoạt tính: Thuốc được hấp thụ và chuyển vị trong mạch gỗ đến thân cây và lá cây hoặc qua bề mặt lá Thuốc ức chế sự hô hấp của ti thể nấm, sự sinh bào tử, sự nảy mầm của bào tử và sự phát triểm của sợi nấm

- Sử dụng: Thuốc phòng trị các bệnh do nấm Sclerotinia, Alternaria, Ascochyta, Pythium, Rhizoctonia trên nhiều loại cây trồng (Theo http://www.agf.gov.bc.ca)

Hoạt tính: Difenoconazole có chức năng bảo vệ, chữa bệnh và hoạt động trên một hệ thống quang phổ rộng chống lại các loại bệnh nhiễm nấm Difenoconazole tác động ức chế Demethylation của C-14 trong quá trình sinh tổng hợp Ergosterol ở màng

tế bào, làm cho nấm ngừng phát triển

- Sử dụng: phòng trừ các bệnh đốm lá, thán thư, gỉ sắt, ghẻ, phấn trắng cho rau cải, hành tỏi, ớt, cà chua khoai tây, dưa, đậu, cây ăn quả, cà phê, cây cảnh…

- Khả năng hỗn hợp: có thể pha chung với nhiều thuốc trừ sâu bệnh khác (Phạm Văn Biên và ctv, 2005)

2.4.3 Nativo 750 WG

Hoạt chất: Trifloxystrobin + Tebuconazole

Trifloxystrobin:

- Khối lượng phân tử: 408,4

- Tính chất: Điểm nóng chảy 72,9oC Tan nhiều trong dung môi hữu cơ Acetone, Dichloromethane, Ethyl acetate, Hexane, Methanol, Octanol, Toluene

Nhóm độc III, LD50 qua miệng >5.000 mg/kg, LD50 qua da >2.000 mg/kg Độc với cá TGCL 7 ngày Thuốc diệt nấm phổ rộng

Hoạt tính: Can thiệp vào hô hấp của ti thể nấm, ức chế bào tử nảy mầm và sự phát triển của sợi nấm

- Sử dụng: chống lại tác nhân gây bệnh do nấm thuộc các lớp Ascomycete, Deuteromycete, Basidiomycete, và Oomycete (Theo http://www.dowagro.com)

- Sử dụng: Phòng trừ bệnh đốm lá, gỉ sắt đậu, phồng lá chè, gỉ sắt cà phê, bệnh mốc xám, phấn trắng nho, đốm lá chuối, thối quả cây ăn quả

- Khả năng hỗn hợp: có thể pha chung với nhiều loại thuốc trừ sâu bệnh khác (Phạm Văn Biên và ctv, 2005)

Chương 3 VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

3.1 Thời gian và địa điểm nghiên cứu

- Thời gian nghiên cứu: 3/2011 – 6/2011

- Địa điểm nghiên cứu: xã Tuyên Bình, huyện Vĩnh Hưng, tỉnh Long An

3.2 Vật liệu nghiên cứu

- Giống lúa OM 4900: Giống sử dụng phổ biến tại địa phương

- Thuốc sử dụng trong thí nghiệm:

+ Allegro 250 SC

+ Amista Top 325 SC (Hoạt chất: Azoxystrobin + Difenoconazole)

+ Nativo 750 WG (Hoạt chất: Trifloxystrobin + Tebuconazole)

3.3 Tình hình thời tiết, khí hậu

Bảng 3.1: Tình hình thời tiết khí hậu

Thời

gian

Nhiệt độ không khí (0C) Ẩm độ

không khí (%)

Lượng mưa trung bình (mm/tháng)

Tổng số giờ nắng (giờ)

Trung

bình

Cao nhất

Thấp nhất

3.4 Phương pháp nghiên cứu

Bảng 3.2: Công thức thí nghiệm

(kg, lít/ha)

Gam, ml/bình 8 lít

- Thời điểm theo dõi:

+ Đối với bệnh đạo ơn lá: theo dõi tại các thời điểm trước khi phun và 3, 5 và 7 ngày sau mỗi lần phun thuốc trừ bệnh

+ Đối với bệnh đạo ơn cổ bơng: theo dõi tại các thời điểm trước khi phun và 3, 5 và

7 ngày sau lần phun thứ 3

- Phương pháp theo dõi:

+ Đối với bệnh đạo ơn lá: Theo dõi 5 điểm/ơ theo đường chéo gĩc, mỗi điểm 6

dảnh, mỗi dảnh điều tra 3 lá thành thục trên cùng

+ Đối với bệnh đạo ơn cổ bơng: Theo dõi 5 điểm theo đường chéo gĩc, mỗi điểm

20 bơng Tổng số bơng theo dõi/ơ: 100 bơng

- Chỉ tiêu theo dõi:

3 Vết bệnh nhỏ hơi trịn hoặc hơi dài cĩ các vết hoại sinh nơi sinh bào tử, đường

kính khoảng 1- 2 mm với đường viền nâu hoặc vàng rõ rệt

5 Vết bệnh hẹp hoặc hơi hình elip, rộng 1- 2 mm với viền nâu

7 Vết bệnh rộng hình thoi, cĩ viền vàng, nâu hoặc tím

9 Các vết bệnh nhỏ liên kết nhanh với nhau, cĩ màu ngà, xám hoặc phớt xanh,

viền vết bệnh khơng rõ ràng

100 bơng

bơng

×

= ∑

nhất cao bệnh cấp x tra điều ) ( lá số Tổng

ứng) tương bệnh cấp x cấp mỗi bệnh bị ) ( lá số Tổng ( (%) bệnh

số

Chỉ

* Thang phân cấp bệnh đạo ơn cổ bơng hại lúa:

Cấp Mơ tả

0 Khơng thấy vết bệnh trên cổ bơng

1 Vết bệnh cĩ trên một vài cuống bơng hoặc nhánh thứ

cấp

3 Vết bệnh trên vài gié sơ cấp hoặc phần giữa của trục

bơng

5 Vết bệnh bao quanh một phần gốc bơng hoặc phần

ống rạ phía dưới của trục bơng

7 Vết bệnh bao quanh tồn bộ cổ bơng hoặc phần trục

bơng gần cổ bơng, cĩ hơn 30% hạt chắc

9 Vết bệnh bao quanh hồn tồn cổ bơng hoặc phần

ống rạ cao nhất hoặc phần trục bơng gần gốc bơng, số

hạt chắc nhỏ hơn 30%

b Bệnh lem lép hạt

- Thời điểm theo dõi: Theo dõi lúc thu hoạch

- Phương pháp theo dõi: Theo dõi 5 điểm/ơ theo đường chéo gĩc, mỗi điểm cắt 3

bơng, lấy ngẫu nhiên 300 hạt để đánh giá tỷ lệ lem và chỉ số lem của hạt

- Chỉ tiêu theo dõi:

ứng) tương bệnh cấp x cấp mỗi bệnh hạt bị số Tổng ( (%)

bệnh

số

Chỉ

* Thang phân cấp bệnh lem lép hạt lúa:

Cấp Diện tích vết bệnh trên vỏ trấu

- Thời điểm theo dõi: Theo dõi tại các thời điểm trước khi phun và 3, 5 và 7 ngày sau

mỗi lần phun thuốc trừ bệnh

- Phương pháp theo dõi: Theo dõi 5 điểm/ơ theo đường chéo gĩc, mỗi điểm 10 dảnh

7 Tổn thương 1/2 - 3/4 diện tích bẹ lá và lá phía trên

9 Vết bệnh leo đến đỉnh cây lúa, các lá nhiễm nặng,một số cây chết

100

×

= ∑

nhất cao bệnh cấp x tra điều lá số Tổng

ứng) tương bệnh cấp x cấp mỗi bệnh bị lá số Tổng ( (%) bệnh số Chỉ

* Thang phân cấp bệnh vàng lá (Theo BNN – CNTP, 1991)

Cấp Mơ tả

0 Khơng thấy vết bệnh

1 Phiến lá/bẹ lá xuất hiện một vài vết bệnh hình thoi dài hoặc gần

trịn màu vàng cam Diện vùng tích bệnh chiếm 5% diện tích lá/bẹ

3 Phiến lá/bẹ cĩ vết vàng cam, cĩ 1 hoặc vài sọc vàng cam Diện

tích vùng bệnh chiếm 6 – 10% diện tích lá/bẹ

5 Phiến, bẹ cĩ nhiều vết bệnh và một sọc vàng cam lớn Diện tích

vùng bệnh chiếm 11 – 25% diện tích lá/bẹ

7 Lá/bẹ cĩ sọc vàng cam lớn chiếm 26 – 50% diện tích lá/bẹ

9 Các vết sọc vàng cam lớn chiếm >50% diện tích lá/bẹ

d Hiệu lực trừ bệnh của thuốc

- Thời điểm đánh giá:

+ Đối với bệnh đạo ơn lá, khơ vằn, vàng lá: đánh giá hiệu lực thuốc tại các thời điểm 3, 5 và 7 ngày sau mỗi lần phun thuốc

+ Đối với bênh đạo ơn cổ bơng và lem lép hạt: đánh giá tại thời điểm lúc thu hoạch lúa

- Phương pháp đánh giá:

+ Hiệu lực của thuốc đối với bệnh đạo ơn lá, đạo ơn cổ bơng, khơ vằn và vàng lá được tính theo cơng thức Henderson-Tilton:

Trong đĩ: Ta: Chỉ số bệnh ở lơ thử nghiệm sau xử lý thuốc

Tb: Chỉ số bệnh ở lơ thử nghiệm trước khi xử lý thuốc

Ca: Chỉ số bệnh ở lơ đối chứng khơng xử lý sau xử lý thuốc

Cb: Chỉ số bệnh ở đối chứng trước khi xử lý thuốc

100)1

=

CaxTb

CbxTa(%)

lựcHiệu

+ Hiệu lực của thuốc đối với bệnh lem lép hạt được tính theo cơng thức Abbott:

Ta: Chỉ số bệnh ở lơ thử nghiệm sau xử lý thuốc

Ca: Chỉ số bệnh ở lơ đối chứng khơng xử lý sau xử lý thuốc

e Độc tính của thuốc đối với lúa

- Thời điểm đánh giá: 1, 5 và 7 ngày sau xử lý

- Phương pháp đánh giá: Độc tính của thuốc được đánh giá bằng cách theo dõi biểu hiện ngộ độc thuốc của cây trong tồn ơ, theo thang cấp từ 1-9

* Thang phân cấp độc tính của thuốc đối với lúa:

Cấp Triệu chứng ngộ độc

1 Cây phát triển bình thường

2 Ngộ độc nhẹ Sinh trưởng của cây giảm nhẹ, hơi khĩ nhận thấy

bằng mắt

3 Cĩ triệu chứng nhẹ, nhưng nhìn thấy bằng mắt

4 Triệu chứng ngộ độc rõ hơn nhưng chưa ảnh hưởng đến năng suất

5 Cây biến màu, cháy lá và cĩ ảnh hưởng đến năng suất

6 Thuốc làm giảm giảm năng suất ít

7 Thuốc gây ảnh hưởng nhiều tới năng suất

8 Triệu chứng ngộ độc tăng dần tới làm chết cây

9 Cây bị chết hồn tồn

f Các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất lúa

- Các yếu tố cấu thành năng suất: Mỗi ơ thu 5 mẫu, mỗi mẫu 1 m2 (1m x 1m) dùng để đếm số bơng/1m2 Cắt ngẫu nhiên ở 5 điểm theo đường chéo gĩc, mổi điểm 05 bơng (tổng số 25 bơng/ơ), đếm số hạt chắc, hạt lép và cân trọng lượng hạt

+ Số hạt chắc/bơng = Tổng số hạt chắc/tổng số bơng

+ Trọng lượng 1.000 hạt (g) = Tổng trọng lượng (g) / tổng số hạt chắc x 1.000

100)1

=Ca

Ta(%)

lựcHiệu

- Năng suất lúa: Thu hoạch 5m2/ô Phơi khô, rê sạch, cân trọng lượng và đo độ ẩm hạt Năng suất được quy về độ ẩm 14%

- Đo độ ẩm của hạt: Dùng máy đo độ ẩm để đánh giá hàm lượng nước trong hạt lúa lúc thu hoạch (trước khi phơi) Đo ngẫu nhiên 5 mẫu/ô sau đó lấy trung bình