Công nghệ truyền hình di động (Mobile TV) gần đây đã và đang được thử nghiệm và triển khai thành công ở nhiều Quốc gia trên thế giới. Mobile TV là công nghệ vô tuyến được thiết kế để có thể truyền tải được tín hiệu truyền hình trong môi trường vô tuyến di động có băng thông hạn chế và thường xuyên chịu ảnh hưởng của fading, nhiễu và tạp âm, trong khi phải đáp ứng được khả năng hiển thị tín hiệu tốt trên máy đầu cuối cầm tay di động có kích thước màn hình nhỏ, công suất pin tiêu thụ bị hạn chế. Các công nghệ truyền tải tín hiệu Mobile TV bao gồm: Mobile TV truyền tải qua mạng di động 3G, Mobile TV phát qua mạng quảng bá số mặt đất cho các máy cầm tay (DVBH), Mobile TV phát qua mạng quảng bá đa phương tiện số (DMB), Mobile TV phát qua mạng M ediaFLO, Mobile TV phát qua mạng quảng bá số các dịch vụ tích hợpmặt đất (ISDBT), M obile TV phát qua mạng quảng bá âm thanh số trên nền IP (DABIP) và Mobile TV phát qua các mạng WiFi, WiMAX .
Trang 1Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam
Độc lập – Tự do – Hạnh phúc
BIÊN BẢN HỌP NHÓM
Hà Nội, ngày 1 tháng 4 năm 2018
Kính gửi: Cô thầy dạy học phần thương mại di động
Hôm nay ngày 1/4/2018 nhóm 8 thảo luận
1 Địa điểm họp: sân thư viện
2 Nội dung họp: nhóm trưởng phân công công việc cho các thành viên trong nhómtìm tài liệu về đề tài, sau đó đưa ra thời gian nộp bài trước ngày 17/4/2018
3 Thành phần tham gia
Nguyễn Thị Ninh
Nguyễn Thị Thùy Ninh
Đào Thị Oanh (nhóm trưởng)
Đặng Thị Thanh
Bùi Thị Hồng Thơm
4 Nội dung phân công
- Đặng Thị Thanh: nội dung
- Nguyễn Thị Ninh: nội dung
- Nguyễn Thị Thùy Ninh: nội dung
- Bùi Thị Hồng Thơm: thuyết trình
- Đào Thị Oanh: nội dung+ word
Các thành viên trong nhóm tích cực đóng góp ý kiến, buổi họp kéo dài từ 14h-16h
Nhóm trưởng
Trang 2BẢNG ĐÁNH GIÁ ĐIỂM CÁC THÀNH VIÊN TRONG NHÓM
viên
Điểm sinh viên đánh giá
Điểm nhóm đánh giá
Trang 3Công nghệ truyền hình di động (Mobile TV) gần đây đã và đang được thử nghiệm vàtriển khai thành công ở nhiều Quốc gia trên thế giới Mobile TV là công nghệ vô tuyếnđược thiết kế để có thể truyền tải được tín hiệu truyền hình trong môi trường vô tuyến diđộng có băng thông hạn chế và thường xuyên chịu ảnh hưởng của fading, nhiễu và tạp
âm, trong khi phải đáp ứng được khả năng hiển thị tín hiệu tốt trên máy đầu cuối cầm tay
di động có kích thước màn hình nhỏ, công suất pin tiêu thụ bị hạn chế Các công nghệtruyền tải tín hiệu Mobile TV bao gồm: Mobile TV truyền tải qua mạng di động 3G,Mobile TV phát qua mạng quảng bá số mặt đất cho các máy cầm tay (DVB-H), Mobile
TV phát qua mạng quảng bá đa phương tiện số (DMB), Mobile TV phát qua mạng MediaFLO, Mobile TV phát qua mạng quảng bá số các dịch vụ tích hợp-mặt đất (ISDB-T),
M obile TV phát qua mạng quảng bá âm thanh số trên nền IP (DAB-IP) và Mobile TVphát qua các mạng WiFi, WiMAX Trong đó, các công nghệ Mobile TV truyền tải quamạng 3G, DVB-H, DMB, và MediaFLO đã được nghiên cứu, tiêu chuẩn hoá và sử dụngphổ biến Ở Việt Nam, công nghệ 3G đang được thử nghiệm, triển khai ở nhiều nhà cungcấp dịch vụ như Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam (VNPT), Tổng Công ty Viễnthông Quân đội (Viettel)…, Tổng Công ty Truyền thông đa phương tiện (VTC) đã tiếnhành thử nghiệm công nghệ DVB-H những năm trước đây, trung tâm dịch vụ công nghệtruyền hình và đài truyền hình Việt Nam đã tiến hành thử nghiệm công nghệ DM B vàonăm 2008 Sự phát triển của các công nghệ Mobile TV thực sự đem lại những sự thay đổilớn trong lĩnh vực truyền thông đa phương tiện số, khi mà người sử dụng có thể xem tínhiệu truyền hình ở bất kỳ địa điểm nào được phủ sóng truyền hình di động chỉ với mộtmáy di động cầm tay có kích thước nhỏ Với mong muốn nghiên cứu các công nghệtruyền hình di động cơ bản và qua đó có cơ sở so sánh, đánh giá từng công nghệ từ đó cónhững đề xuất hướng lựa chọn công nghệ phù hợp tình hình phát triển ở nước ta
Chương 1: Tổng quan về truyền hình di động
Trang 4Tiền đề của truyền hình di động là do thành công của việc tải video và thực hiện các cuộcgọi video call Do sự phát triển mạnh mẽ của các mạng di động kéo theo diện phủ sóngbao khủ khắp mọi nơi, tốc độ truyền dữ liệu ngày càng được nâng cao với các mạng thế
hệ mới như 3G, 4G Như cầu xem TV và cập nhật thông tin ở mọi lúc mọi nơi của conngười
1 Khái niệm về truyền hình di động
Truyền hình di động (Mobile TV) là công nghệ mã hoá và truyền dẫn các chương trìnhtruyền hình hoặc video để có thể thu được trên các thiết bị thu di động như bộ thu truyềnhình di động, điện thoại di động, các thiết bị hỗ trợ số cầm tay (PDA), các thiết bị đaphương tiện vô tuyến,… có khả năng thu tín hiệu truyền hình di động Với truyền hình diđộng người xem có thể xem một số lượng lớn các chương trình truyền hình trong khi dichuyển
Các chương trình truyền hình có thể được truyền tải dòng (streaming) hoặc qua sóngUHF, VHF tới máy di động để xem ở tốc độ giống như khi được phát hoặc các chươngtrình có thể được xem với một độ trễ thời gian nhất định hoặc có thể được ghi lại toàn bộ.Truyền hình di động không chỉ cho phép phát thông tin một chiều truyền thống nhưtruyền hình di động mặt đất, vệ tinh, vô tuyến băng rộng mà còn cho phép truyền tín hiệutruyền hình tương tác nhờ sử dụng các kênh phản hồi cung cấp bởi truyền hình di độngdựa trên mạng di động Các chương trình có thể được phát ở chế độ quảng bá (chế độbroadcast) trong một vùng phủ hoặc phát tới một người sử dụng theo yêu cầu (chế độunicast) hoặc có thể phát tới một nhóm người sử dụng (chế độ multicast) Kiểu phátquảng bá có thể sử dụng phương thức phát sóng vô tuyến trên mặt đất như truyền hình số
và tương tự để phát đến các gia đình hoặc chúng có thể được phát trực tiếp qua các vệtinh đến các máy di động, đồng thời các nội dung đó cũng có thể phát thông quaInternet/Web Kiểu phát cho nhóm người sử dụng riêng hoặc một người sử dụng thường
có trong hệ thống cung cấp dịch vụ điện thoại trên nền tảng công nghệ 3G và 3G+ Dịch
vụ MobileTV cho phép khách hàng xem truyền hình trực tiếp (LiveTV) hoặc xem lại các
Trang 5chương trình truyền hình Quốc tế và trong nước; xem video theo yêu cầu (VOD); các clip
ca nhạc, clip hài, karaoke giải trí,…
2 Mô hình chung hệ thống truyền hình di động :
Các chương trình truyền hình được thu ở các head end, ví dụ qua vệ tinh, và được mã hóanguồn (khuôn dạng chuẩn hình ảnh H.264, MPEG-4 part2, H.263, chuẩn âm thanh ACC,AMR…) Nguồn hình ảnh sau đó được mã hóa kênh (mã xoắn, mã turbo ), ghép xenkênh với các chương trình khác rồi đưa đến bộ điều chế (OFDM với chuẩn mã hóaQPSK, 16QAM ) rồi được khuyếch đại công suất và đưa tới anten phát thông qua mạng
vô tuyến (DVB-H, T- DMB, S-DMB…) hoặc ghép vào các kênh truyền số liệu thông quamạng vô tuyến băng rộng (mạng di động 3G, WiMax, UWB…) Ở đầu máy thu, máycầm tay di động thu được các tín hiệu truyền hình sẽ thực hiện các chức năng ngược lạivới phần phát bao gồm: giải điều chế, giải ghép xen, giải mã kênh và giải mã nguồn để cóthể xem được nội dung các kênh truyền hình trên thiết bị hiển thị di động
Bảng 1 Số liệu thống kê về các mạng truyền hình di động trên thế giới
thuê bao
Thuê baotruyềnhình diđộng
Thời điểmtriển khai
Côngnghệ
Nhà cungcấp dịch vụ
Hãng cungcấp thiết bị
Nhật Bản 105m 1,8m 05/04/200
8
Sharp,Sony,DoCoMoHàn
Quốc
1,85mT-DMB15,4m
05/05/2008
S-DMBT-DMB
SKT, KTF,LGF
LG,Samsung,Motorola
Huawei,Telepath,
Trang 68
DVB-H H3G, TIM
vàVodafone
Quantum,Samsung,Nokia
Qua các số liệu trên thống kê cho thấy, một số nước xây dựng mô hình nhà cung cấp dịch
vụ điện thoại di động cũng là nhà cung cấp cấp các dịch vụ truyền hình di động bởi cáchãng này tận dụng được thế mạnh trong việc sử dụng cơ sở hạ tầng mạng giúp vùng phủsóng truyền hình vươn khắp cả nước, điển hình như Hàn Quốc và Italia với công nghệtruyền hình số quảng bá mặt đất T-DMB và DVB-H Bên cạnh đó, sau hơn 3 năm triểnkhai kể từ khi hệ thống cung cấp dịch vụ quảng bá đầu tiên của PCCW mobile được xâydựng vào tháng 5/2006, số thuê bao truyền hình di dộng dựa trên mạng tế bào trên toànthế giới đạt mức 40 triệu thuê bao (1% số thuê bao di động trên toàn thế giới) với doanhthu 3 tỷ USD vào năm 2008 và dự đoán đạt 140 triệu thuê bao với doanh thu khoảng 12
tỷ USD vào năm 2011(số liệu dự đoán của các đơn vị nghiên cứu thị trường của Inform,Gartner, Jupiter,…)
3 Hệ thống mạng cung cấp dịch vụ MobileTV
3.1 Các thành phần cơ bản của hệ thống MobileTV
Trang 7 Mạng truy nhập: Mạng truy nhập sẽ tận dụng phần hạ tầng mạng truynhập GSM, CDMA, 3G có sẵn và đang được phát triển của Vinaphone,Mobiphone
Video Headend: Yêu cầu phải có thiết bị đầu cuối cho việc phát nội dung quảng
bá Thiết bị đầu cuối này có khả năng mã hoá một chuỗi các hình ảnh theo thờigian thực bằng kỹ thuật nén dùng MPEG-4 Part 10 hoặc H.264 phù hợp với cácđặc thù sẵn có của thiết bị đầu cuối di động Hình ảnh mã hoá có thể lấy từ vệ tinh,truyền hình cáp, hệ thống truyền hình mặt đất, máy chủ video, tape playout, v.v Sau khi mã hoá, các chuỗi (định dạng ASI, SPTS) truyền Video, Audio sẽ đượcđóng gói bằng cách sử dụng IP Streamer Sau đó IP Streamer sẽ truyền nhữngchuỗi gói IP bằng cách sử dụng giao thức UDP/IP Đầu vào của hệ thống VideoHeadend sẽ là các chương trình truyền hình quảng bá của VTV, các kênh truyềnhình mua bản quyền thu từ vệ tinh, các kênh truyền hình cáp, các phim từ cácnguồn khác như tự sản xuất, từ các thiết bị VCD/DVD player, v.v
Hệ thống Middleware: Đây là một giao diện của hệ thống cung cấp dịch vụMobileTV với người sử dụng Middleware xác định danh tính cho người dùng.Hiển thị một danh sách các dịch vụ mà thuê bao đó có thể sử dụng và trợ giúp lựachọn dịch vụ này sau khi đã xác thực danh tính của người dùng Middleware lưulại một profile cho tất cả các dịch vụ Middleware đảm bảo các hoạt động bêntrong của dịch vụ truyền hình một cách hoàn hảo Middleware sẽ không giới hạnbất kỳ hoạt động riêng rẽ nào trong hệ thống, nhưng sẽ giao tiếp trực tiếp vớimỗi thành phần được hệ thống hỗ trợ Middleware hỗ trợ API cho phép mởrộng các chức năng mới và truyền dữ liệu giữa các hệ thống
Phân hệ quản lý bản quyền số (Digital Rights Management - DRM): DRM đượcdùng để bảo mật nội dung các khóa giải mã của các thuê bao Những nội dungđược tải trên những máy chủ nội dung sẽ được mã hóa trước bằng hệ thống DRM
và nó cũng cũng chỉ mã hóa nội dung broadcast để bảo mật sự phân bố đến thiết bịđầu cuối di động Hệ thống có khả năng hỗ trợ chức năng mã hoá trong cácHeadend tương ứng và cung cấp khoá mật mã cho các Headend này Hệ thốngDRM chứa khoá cho phần nội dung của một cơ sở dữ liệu khoá đồng thời bí mật
Trang 8phân phối cơ sở dữ liệu này tới thiết bị đầu cuối di động Hệ thống DRM cũng sẽ
hỗ trợ thêm vào phần nội dung các chức năng thủ thuật trong khi xem(tua nhanh, tua lại, v.v ) Hệ thống DRM sẽ dựa trên các khái niệm của hệ thống
cơ sở hạ tầng khoá công cộng (Public Key Infrastructure, PKI) PKI dùng các thẻ
kỹ thuật số X.509 để xác nhận mỗi thành tố trong hệ thống DRM đồng thời để mãhoá an toàn dữ liệu có dùng các khoá chung/riêng
Thiết bị đầu cuối: Thiết bị đầu cuối là các dòng máy điện thoại di động đang hoạtđộng trên thị trường như Nokia, Samsung, Sony Ericssion, HT mobile, củakhách hàng Thiết bị di động hỗ trợ các trình chơi nhạc, video, nó có thể giải mãnhững chuỗi dữ liệu và hình ảnh được đưa vào di dộng bằng công nghệ IP nhưHTTP, RTSP, RTP, UDP, với các chuẩn H.263, H.264 và 1 phần mềm client bổtrợ thêm cho việc tương tác với các hệ thống bảo mật DRM và các giao diện tươngtác với hệ thống
3.2 Lựa chọn giải pháp kỹ thuật
Giải pháp kỹ thuật cho mạng truy nhập: Phần mạng truy nhập của hệ thống cungcấp dịch vụ MobileTV trong dự án này sẽ không đầu tư mới mà tận dụng hạ tầngmạng GSMs, CDMA, 3G có sẵn tại của các nhà cung cấp mạng di độngVinaphone và Mobiphone
Giải pháp kỹ thuật cho hệ thống Middleware: vai trò cốt lõi nhất của Middleware
là đảm bảo thao tác giữa các phần của một chu trình dịch vụ truyền hình hoànchỉnh Trong môi trường video, chính Middleware cho phép đại diện dịch vụkhách hàng cung cấp cho thuê bao của họ các gói xem phimtheo yêu cầu và truyềnhình Middleware sẽ không bị hạn chế bởi bất cứ một hoạt động độc lập nào trong
hệ thống nhưng lại có khả năng liên hệ trực tiếp với từng thành tố để cung cấpcác giải pháp Phần mềm Middleware sẽ cung cấp các giao diện chương trình, chophép kết nối với cơ sở hạ tầng sẵn có của nhà cung cấp cũng như hệ thống thanhtoán/tính cước
Hệ thống quản lý quyền sử dụng: Việc xem và sao chép bất hợp pháp bất kỳ mộtnội dung nào có thể đặt ra vấn đề về quyền sở hữu trí tuệ IPR và vấn đề bảo mật
Để đảm bảo việc truyền tải nội dung tới đúng người dùng và đảm bảo độ an toàn
Trang 9của các nội dung số hóa qua mạng, một phân hệ số tích hợp để quản lý quyền sửdụng (DRM) được cung cấp nhằm bảo vệ hệ thống trước các kẻ đột nhập và nhữngngười dùng bất hợp pháp muốn đánh cắp nội dung video số Để có thể xem đượcmột nội dung xác định, người dùng phải được chứng thực từ phân hệ DRM Hệthống DRM phải cho phép việc giao tiếp 2 chiều trong mạng IP để tăng tính anninh, đồng thời phải có khả năng mã hóa 25 kênh quảng bá hoặc nhiều hơn dùngcác thuật toán mã hóa công nghiệp Hệ thống DRM sẽ bao gồm các máy chủ thựchiện các chức năng điều khiển, tạo và duy trì các khóa chứng thực PKI, thực thi vàghi lại các giao dịch, chịu trách nhiệm về nội dung được mã hóa khi phân phát cácnội dung đó, cung cấp giao diện an toàn giữa thiết bị khách hàng và các thiết bịkhác của máy chủ DRM, quản lý các chìa khóa và cơ sở dữ liệu chứng thực chokhách hàng, Máy chủ mã hóa theo thời gian thực DRM cho các nội dung quảng
bá, v.v Hệ thống DRM phải hỗ trợ cả truyền thông đa điểm MobileTV và VoDmột cách nhất quán Điều này được tạo ra từ các máy chủ mã hóa đã đề cập, baogồm máy chủ chuyên cho mã hóa theo thời gian thực và mã hóa gián tuyến Cácnội dung video được mã hóa trước khi đưa vào hệ thống VoD Nội dung được mãhóa trong hệ thống DRM phải có khả năng hỗ trợ các tính năng như: tua, tạmdừng, phát tiếp, v.v ,
4 Các công nghệ truyền hình di động
Ngày nay có nhiều công nghệ khác nhau được sử dụng để cung cấp các dịch vụ truyềnhình di động Điều này có được là do rất nhiều nhóm nhà cung cấp dịch vụ khác nhaunhư các nhà khai thác dịch vụ thông tin di động, các nhà khai thác phát thanh và truyềnhình truyền thống và các nhà khai thác vô tuyến băng rộng đang tìm kiếm phương thức
để phân phối dịch vụ truyền hình di động như là các dịch vụ đa phương tiện
Các nhà khai thác di động có mạng bao phủ diện rộng hầu khắp trên thế giới có điều kiệnthuận lợi phát triển cung cấp các dịch vụ truyền hình di động Trong khi đó các nhà khaithác dịch vụ phát thanh và truyền hình truyền thống cũng mở rộng, phát triển các mạngtruyền hình quảng bá mặt đất để cung cấp các dịch vụ truyền hình di động Chính vì điều
Trang 10này một số lượng lớn công nghê truyền hình di động được cung cấp trên các mạng quảng
bá mặt đất như DVB - H, T-DMB hay ISDB - T Tất nhiên cũng có một số nhà khai tháclựa chọn xây dựng sử dụng công nghệ vệ tinh hoàn toàn mới để triển khai dịch vụ truyềnhình di động như S-DMB, DVB-S Các nhà khai thác băng rộng cũng không ngừng giatăng cung cấp các dịch vụ dựa trên nền IPTV và có các mạng, công nghệ phân phối dịch
vụ Internet băng rộng kết hợp đồng thời với dịch vụ truyền hình di động Các nhà cungcấp dịch vụ điện thoại băng rộng cũng phát triển công nghệ gửi streaming media chophép cung cấp dịch vụ truyền hình di động trên hệ thống cơ sở hạ tầng của họ đến điệnthoại di động.Theo thống kê gần đây nhất hiện nay trên toàn thế giới đã có hơn 120 nhàkhai thác khai trương dịch vụ truyền hình di động, trong số đó có tới 90% dựa trên cácmạng thông tin di động
Do vậy có nhiều công nghệ truyền hình di động khác nhau, tuy nhiên có thể phân chiacác công nghệ cung cấp dịch vụ truyền hình di động theo 3 hướng chính đó là:
- Công nghệ truyền hình di động dựa trên công nghệ tế bào, chủ yếu dựa trên nền mạng3G (CMB,MBMS, BCMCS) trong đó nội dung được truyền qua kênh truyền dữ liệu củamạng di động
- Công nghệ truyền hình di động dựa trên các mạng quảng bá vệ tinh hoặc mặt đất
(DVB-H, T-DMB, DVB-S…) trong đó nội dung được truyền trên kênh vô tuyến phát riêng
- Công nghệ truyền hình di động dựa trên mạng băng rộng không dây (UWB, Wimax,WiBro…) trong đó nội dung được tuyền thông qua mạng Internet băng rộng không dây
Truyền dẫn mặt đất
Truyền dẫn vệ tinh
Multicast &
Broadcast Broadcast
Unicast & Multicast Broadcast
Unicast