Lịch sử quan hệ ngoại giao Việt Nam Ai Cập

Đồng thời hai nước đã ký hiệp định thương mại, tạo cơ sở pháp lý quan trọng cho quan hệ kinh tế Việt Nam - Ai Cập Sau khi Tổng thống Ai Cập Sadat lên nắm quyền lãnh đạo đất nước 1970, A

1 Lịch sử quan hệ ngoại giao Việt Nam-Ai Cập

Ai Cập là nước Arab đầu tiên thiết lập quan hệ ngoại giao với nước ta Năm 1952, ở thời Tổng thống Nasser Ai Cập thực hiện chính sách thân Liên Xô và các nước xã hội chủ nghĩa Trong thời kỳ này, Việt Nam và các nước xã hội chủ nghĩa khác được coi là những nước bạn bè thân hữu của Ai Cập và quan hệ truyền thống Việt Nam – Ai Cập đã sớm được thiết lập Ngày 1/9/1963, Việt Nam và Ai Cập chính thức thiết lập quan hệ ngoại giao, Việt Nam lập Đại sứ quán tại Cairo Năm 1964, Ai Cập mở cửa Đại sứ quán ở Hà Nội Đồng thời hai nước đã ký hiệp định thương mại, tạo cơ sở pháp lý quan trọng cho quan

hệ kinh tế Việt Nam - Ai Cập

Sau khi Tổng thống Ai Cập Sadat lên nắm quyền lãnh đạo đất nước (1970), Ai Cập thực hiện chính sách thân Mỹ, thỏa hiệp với Israel, gây căng thẳng với Liên Xô khiến các nước Arab tẩy chay và quan hệ Việt Nam – Ai Cập trong thời kỳ này tạm lắng xuống

Kể từ năm 1981, quan hệ Việt Nam được khơi thông dựa trên quan hệ truyền thống sẵn có trước đó

Từ năm 1991, quan hệ chính trị- ngoại giao Việt Nam – Ai Cập bước sang một thời kỳ mới: thúc đẩy hợp tác toàn diện giữa hai nước Trong thời kỳ này hai bên đã có nhiều chuyến thăm chính thức lẫn nhau, tạo nền tảng thúc đẩy quan hệ hợp tác song phương Công cuộc đổi mới và mở cửa kinh tế của Việt Nam được các nhà lãnh đạo và nhân dân Ai Cập đánh giá rất cao Nhiều hiệp định hợp tác đã được ký kết trong thời kỳ này, điển hình là Hiệp định Thương mại mới ( tháng 5/1994), Chương trình hợp tác văn hóa cho các năm 1993-1995, Nghị định hợp tác giữa hai Bộ Ngoại giao (tháng 6/1996),…

2 Thực trạng quan hệ hợp tác Việt Nam – Ai Cập những năm gần đây

2.1 Quan hệ chính trị

Kể từ sau khi thiết lập quan hệ ngoại giao năm 1963 các cuộc gặp gỡ, tiếp xúc giữa Việt Nam – Ai Cập bắt đầu được đẩy mạnh Các hoạt động hợp tác trong lĩnh vực chính trị, ngoại giao về cơ bản có thể được nhìn nhận ở một số nội dung chính như sau:

- Trao đổi đoàn cấp cao để tìm hiểu thông tin, thảo luận khả năng hợp tác trong giai đoạn đầu của quan hệ chính trị, ngoại giao: Các hoạt động hợp tác mới dừng ở mức độ tìm hiểu thông tin, tìm hiểu về tiêm năng hợp tác trong một số lĩnh vực mà hai bên cùng quan tâm 1 Căn cứ vào thông tin của Bộ Ngoại giao Việt Nam, có thể liệt kê một số đoàn cấp cao của Việt

-1: Việt Nam – Ai Cập Phát triển quan hệ hợp tác toàn diện trong bối cảnh mới

Nam sang Ai Cập như sau: Bộ trưởng Bộ Thủy lợi Nguyễn Cảnh Dinh năm 1993, Bộ trưởng Bộ Văn hóa- Thông tin năm 1994, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn Nguyễn Công Tạn năm 1997…và gần đây là Bộ trưởng Bộ Thương mại Trương Đình Tuyển năm 2006, Đại

sứ, Đặc phái viên Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Bàng (tháng 1/2008)

Về phía Ai Cập, các đoàn công tác sang Việt Nam có thể kể tới các đoàn cấp Bộ trưởng như: Bộ trưởng Giáo dục (7/1996); Trợ lý Bộ trưởng Ngoại giao (6/1996); Đoàn đại biểu Đảng dân tộc dân chủ Ai-cập (12/1997); Chủ tịch Cơ quan giám sát hành chính quốc gia (3/1999); Tham mưu trưởng quân khu miền Tây (7/2004); Trợ lý Bộ trưởng Ngoại giao (10/2004); Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Cải tạo đất (12/2004), Bộ trưởng Hợp tác Quốc tế (4/2007 kết hợp họp

Ủy ban hỗn hợp), Trợ ly Bộ truởng Ngoại giao 3/2008

Có thể thấy những nội dung được hai bên chủ yếu quan tâm là hợp tác trong lĩnh vực ngoại giao, hợp tác thương mại, hợp tác giữa giáo dục và hợp tác nông nghiệp Cùng với đó là sự quan tâm, tìm hiểu thông tin giữa các đảng chính trị

- Tìm hiểu, trao đổi thông tin về khả năng hợp tác trong lĩnh vực lập pháp: Qua các lần gặp gỡ giữa đoàn cấp cao của hai Quốc hội, quan hệ giữa hai cơ quan lập pháp đã bước đầu được tăng cường Cả hai bên đều mong muốn đẩy mạnh hơn nữa hợp tác trong lĩnh vực hợp pháp Điều này được thể hiện rõ qua các hiệp định, văn bản đã được ký kết giữa hai nước, như: Hiệp định thương mại (5/1994); Nghị định thư hợp tác giữa hai Bộ ngoại giao (6/1996); Hiệp định

Khuyến khích và bảo hộ đầu tư (9/1997); Hiệp định Hợp tác Kinh tế - Kỹ thuật (9/1997); Hợp tác thanh tra (3/1999); Hiệp định tránh đánh thuế hai lần và ngăn ngừa việc trốn lậu thuế đối với các loại thuế đánh vào thu nhập (3/2006); Chương trình hợp tác văn hóa và xã hội giai đoạn

2006-2010 (3/2006); Bản ghi nhớ hợp tác giữa Cục Xúc tiến Thương mại Việt Nam và Cơ quan Hội chợ triển lãm quốc tế

Ai Cập (3/2006) Mặc dù cơ cấu hệ thống lập pháp của hai bên khác nhau song hai bên đều nhất trí trao đổi kinh nghiệm, giúp đỡ lẫn nhau; đồng thời tạo điều kiện cho doanh nghiệp hai nước mở rộng kinh doanh và trao đổi thương mại

2.2 Hợp tác kinh tế

a) Hợp tác thương mại

Quan hệ thương mại Việt Nam – Ai Cập đã có sự phát triển mạnh mẽ kể từ khi hai nước ký Hiệp định Thương mại mới vào năm 1994 Nếu như năm 1995 tổng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang Ai Cập chỉ đạt 855.000 USD và nước ta vẫn chưa nhập khẩu hàng hóa của nước bạn, thì đến năm 2000, tổng kim nghạch xuất nhập khẩu đã lên tới 21,614 triệu USD Và hiện Ai Cập đang là thị trường xuất khẩu lớn thứ hai của Việt Nam tại châu Phi (sau Nam Phi) đồng thời là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam tại khu vực Bắc Phi.(Nguồn: Việt Nam –Ai Cập Phát triển quan

hệ hợp tác toàn diện trong bối cảnh mới)

Kim ngạch xuất nhập khẩu Việt Nam – Ai Cập qua

các năm (triệu USD)

Nguồn: Tổng cục Hải quan Việt Nam.

Cập

Trong cơ cấu hàng hóa của Việt Nam xuất sang Ai Cập, các mặt hàng ngày càng đa dạng, phong phú Theo tính toán của Tổng cục Hải quan Việt Nam, đến năm 2011, nước ta có khoảng 45 mặt hàng xuất khẩu chính sang Ai Cập, trong đó có những mặt hàng xuất khẩu nhiều tiềm năng lớn như thủy sản (25,786 triệu USD trong 6 tháng đầu năm 2011), tiếp theo là hạt tiêu (16,275 triệu USD), cơm dừa sấy khô (8,106 triệu USD), linh kiện phụ tùng ô tô khác (6,027 triệu USD), cao su (2,484 triệu USD) Tuy nhiên, một số mặt hàng xuất khẩu chủ lực khác của của Việt Nam như gạo lại có kim ngạch xuất khẩu rất thấp và

kim ngạch

khẩu

6

tháng

đầu

năm

2011

có xu hướng giảm, chỉ dừng ở mức 0,229 triệu USD trong 6 tháng đầu năm 2011 so với 2,140 triệu USD năm 1999 ( Theo số liệu của Tổng cục Hải quan Việt Nam)

 Nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam từ Ai Cập

Trong cơ cấu hàng hóa nhập khẩu từ Ai Cập, Việt Nam chủ yếu nhập khẩu một khối lượng nhỏ các mặt hàng như

thảm đồng, gạch xây dựng, chà là, đường, sắt thép Trong

6 tháng đầu năm 2011, các mặt hàng nhập khẩu từ Ai Cập là: hóa chất (1,732 triệu USD), sữa và sản phẩm sữa (666 nghìn USD), nguyên phụ liệu dệt may và giày da (282 nghìn USD)…

Có thể thấy, Việt Nam vẫn trong tình trạng xuất siêu, nghĩa là lượng hàng hóa nước ta nhập khẩu từ Ai Cập vẫn thấp hơn so với lượng hàng hóa ta xuất khẩu sang nước bạn

b) Hợp tác đầu tư

Hoạt động hợp tác đầu tư Việt Nam – Ai Cập đã được khai thông khi hai nước ký Hiệp định Khuyến khích và bảo

hộ đầu tư năm 1997 Tuy nhiên, tính đến thời điểm cuối năm 2012, chưa có một nhà đầu tư Ai Cập nào có mặt tại Việt Nam, và có khoảng 9 doanh nghiệp Việt Nam đang hoạt động đầu tư tại Ai Cập với số vốn rất nhỏ 2

Qua các cuộc gặp gỡ cấp cao những năm gần đây, phía

Ai Cập mong muốn thúc đẩy quan hệ đầu tư với Việt Nam trong 3 lĩnh vực: dầu khí, nuôi trồng thủy sản và viễn

thông Hai bên đều tăng cường hợp tác, tạo điều kiện cho doanh nghiệp hai nước thông qua các bản ghi nhớ (như Biên bản ghi nhớ giữa Tập đoàn Dầu khí quốc gia Việt Nam

và Công ty Dầu khí quốc gia Ai Cập EGPC ngày

22/10/2011) và các cuộc diễn dàn song phương Việt Nam –

Ai Cập

1: Tổng cục Hải quan Việt Nam

2: Việt Nam – Ai Cập Phát triển quan hệ hợp tác toàn diện trong hoàn cảnh mới

Trong lĩnh vực du lịch, có thể nói Ai Cập và Việt Nam đều có nhiều cơ hội và khả năng hợp tác với nhau Năm

2006, hai Chính phủ đã ký Bản ghi nhớ về hợp tác du lịch với mong muốn “ tăng cường quan hệ hữu nghị và thúc

đẩy sự hiểu biết về di sản văn hóa và lịch sử Việt Nam và

Ai Cập trên cơ sở nhận thức được tầm quan trọng của du lịch trong việc phát triển quan hệ kinh tế và thúc đẩy quan hệ giữa hai nước ’’ Một loạt các sự kiện tiếp theo sau đó đã diễn ra , phản ánh những bước đi cụ thể của hai bên nhằm vào mục tiêu nói trên như việc tổ chức sự kiện

“ những ngày văn hóa của Việt Nam tại Ai Cập (năm 2006) và của Ai Cập tại Việt Nam (năm 2009) …

Trong định hướng chung về thúc đẩy hợp tác du lịch , năm 2012 phía Ai Cập đã chủ động tổ chức sự kiện

“Đêm du lịch Ai Cập ” tại Hà Nội Đây là một trong nhiều hoạt động chào mừng kỷ niệm 49 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam – Ai Cập (1963 – 2012)