HỆ THỐNG PHÁP LUẬT CỦA VIỆT NAM VỀ LY HÔN VÀ HẬU QUẢ PHÁP LÝ CỦA NÓ

Hậu quả của ly hôn là một vấn đề mà pháp luật quy định cần phải giải quyết khi có sự kiện pháp lý xảy ra về vấn đề ly hôn. Ly hôn là nguyên nhân dẫn đến hậu quả làm tan vỡ gia đình, từ đó làm ảnh hưởng một phần đến đời sống xã hội. Vì vậy dưới bất kỳ chế độ xã hội nào, Nhà nước cũng quan tâm đến việc giải quyết ly hôn và hậu quả pháp lý của nó. Nhưng đối với những xã hội khác nhau thì mục đích điều chỉnh của pháp luật đối với vấn đề hôn nhân và gia đình nói chung cũng như việc ly hôn và giải quyết hậu quả của nó nói riêng là hoàn toàn khác nhau. Trong thực tế, nhìn chung các vụ kiện về hôn nhân và gia đình là không đơn giản, nhất là việc giải quyết về ly hôn đã phức tạp thì việc giải quyết hậu quả của nó lại càng phức tạp hơn. Bởi vì nó không chỉ đụng chạm đến quyền lợi thiết thân của các bên đương sự về mặt vật chất mà còn đụng chạm đến tình cảm của vợ, chồng; giữa cha, mẹ với con cái. Cho nên nếu giải quyết vấn đề này không hợp tình, hợp lý, không thoả mãn đối với các bên đương sự, làm cho các bên đương sự phải đi lại kiện tụng nhau nhiều lần, mất nhiều thời gian, cuộc sống không ổn định sẽ làm ảnh hưởng không nhỏ đến lợi ích của cá nhân cũng như lợi ích chung của xã hội không những thế còn gây nên tình trạng mất đoàn kêts giữa các bên đương sự.

LỜI NÓI ĐẦU

Hậu quả của ly hôn là một vấn đề mà pháp luật quy định cần phải giải quyếtkhi có sự kiện pháp lý xảy ra về vấn đề ly hôn Ly hôn là nguyên nhân dẫn đến hậuquả làm tan vỡ gia đình, từ đó làm ảnh hưởng một phần đến đời sống xã hội Vìvậy dưới bất kỳ chế độ xã hội nào, Nhà nước cũng quan tâm đến việc giải quyết lyhôn và hậu quả pháp lý của nó Nhưng đối với những xã hội khác nhau thì mụcđích điều chỉnh của pháp luật đối với vấn đề hôn nhân và gia đình nói chung cũngnhư việc ly hôn và giải quyết hậu quả của nó nói riêng là hoàn toàn khác nhau Trong thực tế, nhìn chung các vụ kiện về hôn nhân và gia đình là không đơngiản, nhất là việc giải quyết về ly hôn đã phức tạp thì việc giải quyết hậu quả của

nó lại càng phức tạp hơn Bởi vì nó không chỉ đụng chạm đến quyền lợi thiết thâncủa các bên đương sự về mặt vật chất mà còn đụng chạm đến tình cảm của vợ,chồng; giữa cha, mẹ với con cái Cho nên nếu giải quyết vấn đề này không hợptình, hợp lý, không thoả mãn đối với các bên đương sự, làm cho các bên đương sựphải đi lại kiện tụng nhau nhiều lần, mất nhiều thời gian, cuộc sống không ổn định

sẽ làm ảnh hưởng không nhỏ đến lợi ích của cá nhân cũng như lợi ích chung của xãhội không những thế còn gây nên tình trạng mất đoàn kêts giữa các bên đương sự

Do đó muốn giải quyết đúng đắn những hậu quảpháp lý của ly hôn, các cấpToà án cần phải giải quyết đúng đắn việc ly hôn giữa vợ và chồng, trên cơ sở đómới giải quyết tốt hậu quả của nó Trong quá trình giải quyết thì Toà án phải tiếnhành điều tra, tìm hiểu tâm tư, nguyện vọng của các bên đương sự, phải nắm vữngtình hình tài sản, con cái, tình trạng cụ thể của gia đình mới có thể ra quyết địnhđúng đắn trong mỗi bản án của mình

Trong giai đoạn hiện nay, việc giải quyết đúng đắn các vụ kiện ly hôn và hậuquả pháp lý của nó có một ý nghĩa đặc biệt to lớn Về mặt lý luận – nó củng cố chế

độ 1vợ 1 chồng, tự nguyện, tiến bộ góp phần khẳng định các nguyên tắc: Nguyên

tắc bình đẳng giữa vợ và chồng, nguyên tắc bảo đảm quyền lợi của người vợ vàcon chưa thành niên, nguyên tắc bảo vệ bà mẹ và trẻ em theo Luật hôn nhân giađình 1986 Về mặt thực tiễn nó đảm bảo sự công bằng về lợi ích của các bênđương sự, đồng thời góp phần giải phóng các thành viên trong gia đình(nhất làngười phụ nữ) khỏi quan hệ hôn nhân đã thực sự không còn, góp phần ổn địnhcuộc sống mới cho mỗi bên đương sự

Việc giải quyết vấn đề ly hôn và hậu quả pháp lý của nó là hết sức đa dạng vàphức tạp, chính vì thế mà đề tài còn có nhiều thiếu sót mong thầy cô đóng góp ýkiến, giúp đỡ em

Em xin chân thành cảm ơn !

NỘI DUNG

HỆ THỐNG PHÁP LUẬT CỦA VIỆT NAM VỀ LY HÔN

VÀ HẬU QUẢ PHÁP LÝ CỦA NÓ

I CÁC GIAI ĐOẠN PHÁT TRIỂN CỦA PHÁP LUẬT VIỆT NAM VỀ LY HÔN VÀ HẬU QUẢ PHÁP LÝ CỦA NÓ

Đất nước ta đã trải qua 45 năm xây dựng và phát triển, đồng thời với sự ra đờicủa Nhà nước ta thì hệ thống pháp luật dần dần được hình thành và phát triển hoànthiện Luật hôn nhân và gia đình nước ta là một nghành luật độc lập trong hệ thốngpháp luật Việt nam, nó điều chỉnh các quan hệ về nhân thân và quan hệ về tài sản(chủ yếu là các quan hệ nhân thân) phát sinh giữa các chủ thể là thành viên của giađình

Trước cách mạng tháng tám, chế độ hôn nhân và gia đình dựa trên cơ sởquan hệ sản xuất phong kiến, đó là một chế độ hôn nhân cưỡng ép: trọng namkhinh nữ, coi rẻ quyền lợi của con cái nhất là người phụ nữ phải chịu nhiều đaukhổ Trong thời kỳ pháp thuộc, pháp luật về hôn nhân gia đình phong kiến ở Việtnam được bảo vệ và duy trì, bọn thưc dân pháp lợi dụng chế độ hôn nhân gia đình

ấy để củng cố nền thống trị và sự áp bức bóc lột của chúng

Cách mạng tháng tám thành công đã mở ra một kỷ nguyên mới trong lịch sửhôn nhân gia đình nước ta Từ sau cách mạng tháng tám đến nay, nhiều văn bảnpháp luật về hôn nhân gia đình đã được ban hành nhằm củng cố nhằm hoàn thiệnquan hệ về hôn nhân gia đình mới tiến bộ, xây dựng gia đình thật sự dân chủ, hoàthuận, hạnh phúc

Việc luật hôn nhân gia đình phát triển như ngày hôm nay đó chính là cả mộtquá trình tồn tại và phát triển, nó đánh mốc qua các giai đoạn phát triển sau:

1 Giai đoạn từ 1945 đến 1954

Cách mạng tháng tám thành công đã giải phóng dân tộc ta thoát khỏi ách đếquốc và phong kiến, đồng thời nó cũng là cuộc cách mạng giải phóng phụ nữ.Dưới sự lãnh đạo của Đảng, nhândân ta đã đấu tranh xoá bỏ dần dần chế độ hônnhân gia đình phong kiến, lạc hậu cổ hủ, xây dựng chế độ hôn nhân gia đình mới,tiến bộ Nhưng việc xoá bỏ chế độ hôn nhân gia đình phong kiến không phải là dễdàng trong ngày một ngày hai mà nó đòi hỏi cả một quá trình lâu dài Chính vì vậy,sau cách mạng tháng tám Nhà nước ta chưa ban hành một đạo luật mà chỉ mới thựchiện phong trào “ vận động đời sống mới ” nhằm vận động nhân dân tự nguyện xoá

bỏ những tục lệ cũ về hôn nhân gia đình Đây là cuộc cách mạng về tư tưởng-vănhoá, do đó ngay một lúc không thể dùng văn bản bản pháp luật hoặc mệnh lệnh đểcưỡng bức được

Theo sắc lệnh 10\10\1945, từ 1945 đến 1950 về cơ bản chúng ta vẫn vận dụngnhững văn bản pháp luật cũ có chọn lọc để giải quyết những vấn đề về hôn nhângia đình: trong đó có ly hôn và giải quyết hậu quả của nó Năm 1946, Hiến phápđầu tiên của nước Việt nam dân chủ cộng hoà ra đời, đã xác nhận quyền bình đẳnggiữa nam và nữ trên mọi phương diện Điều 9 Hiến pháp đã quy định: “ Đàn bàngang quyền với đàn ông trên mọi phương diện ” đây chính là cơ sở pháp lý quantrọng cho việc đấu tranh xoá bỏ chế độ hôn nhân gia đình phong kiến, đặt cơ sởcho việc xây dựng một chế độ hôn nhân gia đình mới dân chủ và tiến bộ

Để đáp ứng được tình hình và nhiệm vụ của giai đoạn đầu sau khi giành đượcchính quyền trong khi chưa xây dựng được bộ luật về hôn nhân gia đình Nhà nước

ta đã ban hành sắc lệnh số 97/SL ngày 22/5/1950 quy định một số điều cơ bản vềhôn nhân gia đình

Sắc lệnh đã xoá bỏ sự bất bình đẳng về duyên cớ ly hôn giữa vợ vàchồng(Điều 2 của sắc lệnh quy định)

Sắc lệnh 159 quy định đơn giản, bớt thủ tục ly hôn: “ Vợ chồng có thể xinthuận tình ly hôn”(Điều 3) Bên cạnh đó sắc lệnh còn quy định việc bảo vệ phụ nữ

có thai và thai nhi trong ly hôn

Như vậy, sắc lệnh 97 và sắc lệnh 159 đã đề ra được một số nguyên tắc chungtiến bộ, đã góp phần đáng kể vào việc xoá bỏ chế độ hôn nhân gia đình phong kiến,giải phóng phụ nữ, góp phần thúc đẩy sự phát triển của xã hội Việt nam

2 Giai đoạn 1954 - 1975:

Trước tình hình phát triển của xã hội, cuộc kháng chiến chống pháp đã hoàntoàn thắng lợi và hoà bình đã được xác lập ở miền bắc bước vào thời kỳ quá độ xâydựng chủ nghĩa xã hội, quan hệ sản xuất xã hội chủ nghĩa được xác lập Đó là cơ

sở vững chắc của chế độ hôn nhân gia đình mới xã hội chủ nghĩa

Vì vậy sắc lệnh 97 và sắc lệnh 159 với những hạn chế của mình không đápứng được những yêu cầu trong tình hình mới nữa Do đó cần phải xây dựng mộtchế độ hôn nhân gia đình cho phù hợp với đạo đức xã hội chủ nghĩa, việc cần thiết

là phải ban hành luật hôn nhân gia đình mới là cơ sở pháp lý cho cuộc đấu tranhxoá bỏ tận gốc rễ những tàn tích lạc hậu của chế độ hôn nhân gia đình phong kiến.Nhận thức được điều đó Đảng và Nhà nước ta, tại kỳ họp Quốc hội khoá 1 ngày29/12/1959 Luật hôn nhân gia đình Việt nam đã được thông qua và ngày 13/1/1960được công bố Luật hôn nhân gia đình 1959 có nhiệm vụ là xoá bỏ những tàn tíchcủa chế độ hôn nhân gia đình phong kiến lạc hậu thực hiện chế độ hôn nhân giađình mới, tiến bộ Với nhiệm vụ đó Luật hôn nhân gia đình được xây dựng trên 4nguyên tắc: Hôn nhân tự do tiến bộ; hôn nhân một vợ, một chồng; nam nữ bìnhđẳng, bảo vệ quyền lợi phụ nữ trong gia đình; bảovệ quyền lợi của con cái Trong

đó nguyên tắc cơ bản nhất là nam, nữ bình đẳng, bảo vệ quyền lợi phụ nữ trong giađình

Như vậy về cơ bản Luật hôn nhân gia đình 1959 đã hoàn thành sứ mệnh lịch

sử của nó trong nhiệm vụ xoá bỏ tàn tích phong kiến lạc hậu Mặt khác nó đã gópphần xây dựng nếp sống xã hội-xã hội chủ nghĩa trong đời sống gia đình

Để áp dụng Luật một cách đúng đắn, phát huy được tác dụng một cách cóhiệu quả cao, nhất là về ly hôn và giải quyết hậu quả của nó thì Toà án tối cao đãban hành các thông tư, chỉ thị hướng dẫn các Toà án cấp dưới giải quyết việc lyhôn và giải quyết hậu quả của nó Đây là những văn bản pháp lý quan trọng hướngdẫn thực hiện luật 1959, đảm bảo tính đúng đắn của luật pháp; đồng thời đáp ứngđược lợi ích và nguyện vọng của nhân dân, quyền lợi của phụ nữ và trẻ em sau khi

ly hôn Bên cạnh những ưu điểm đó, Luật hôn nhân gia đình 1959 còn có nhữngmặt hạn chế khó tránh khỏi, đó là các quy phạm còn mang tính khái quát, tổnghợp, chưa chi tiết cụ thể, nhiều vấn đề về hôn nhân gia đình chưa được luật đề cậptới

3 Giai đoạn từ 1976 đến nay:

Luật hôn nhân gia đình 1959 được ban hành khi đất nước còn bị chia cắt làm

2 miền, Miền bắc đang thực hiện nhiệm vụ xây dựng xã hội chủ nghĩa, Miền namvẫn tiếp tục cuộc đấu tranh thống nhất đất nước Những điều kiện kinh tế-xã hộitrong thời kỳ đó chua cho chúng ta thấy được và dự kiến được đầy đủ những vấn

đề cụ thể trong quan hệ hôn nhân gia đình xã hội chủ nghĩa cần phải quy địnhtrong luật Từ sau ngày giải phóng miền nam(1975) cả nước thống nhất “ tiếnnhanh, tiến mạnh, tiến vững chắc lên chủ nghĩa xã hội”, trong tình hình mới nềnkinh tế-xã hội của đất nước có nhiều thay đổi thì Luật hôn nhân gia đình năm 1959với một số quy định không còn phù hợp với và không đáp ứng được yêu cầu củathời kỳ mới Do đó, cần thiết phải ban hành luật hôn nhân gia đình mới là một tấtyếu khách quan, phù hợp với sự biến đổi của xã hội để thúc đẩy sự nghiệp xâydựng chủ nghĩa xã hội ở nước ta

Luật hôn nhân gia đình 1986 đã được Quốc hội khoá VII kỳ họp 12 ngày29/12/1986 thông qua

Luật hôn nhân gia đình 1986 vẫn tiếp tục nhiệm vụ của luật hôn nhân gia đình

1959 trong tình hình mới, nên mối tương quan giữa 2 mặt xây dựng và xoá bỏ khácnhau, trong xây dựng và củng cố có xoá bỏ nhưng xâydựng là chủ yếu Để đáp ứng

được nhiệm vụ và yêu cầu trước tình hình mới, Luật hôn nhân gia đình1986 đượcxây dựng và thực hiện trên 5 nguyên tắc: Hôn nhân tự nguyện tiến bộ; hôn nhânmột vợ một chồng; vợ chồng bình đẳng; bảo vệ quyền lợi của người mẹ và con cái;bảo vệ bà mẹ và trẻ em;

Chính những nhiệm vụ và nguyên tắc của Luật hôn nhân gia đình 1986 đãquyết định những nội dung quy định trong luật Nhiều quy định trong luật hônnhân gia đình 1959 được quy định lại trong luật hôn nhân gia đình 1986, nhưngcũng có nhiều quy định mới Bên cạnh đó nhiều vấn đề đã được quy định cụ thể vàchi tiết hơn trước như quan hệ giữa cha mẹ và con cái Có những vấn đề được quyđịnh khác trước cho phù hợp với sự phát triển của kinh tế-văn hoá-xã hội như chế

độ tài sản chung của vợ chồng Vấn đề ly hôn và giải quyết hậu quả của nó cũng đãđược quy định lại chặt chẽ cụ thể hơn, nhằm khắc phục những hiện tượng thi hànhluật không được đúng đắn

Có thể nói, trong nhữnh năm qua tình hình thực hiện luật hôn nhân gia đình

1986 đã co nhiều tiến bộ, được hầu hết mọi ngươì tuân theo, đem lại một chuyểnbiến sâu sắc trong đời sống tình cảm, phong tục tập quán lâu đời của nhân dân ta.Những tàn tích, hủ tục trong hôn nhân phong kiến, tư sản đã dần dần được xoá bỏ,chế độ hôn nhân gia đình mới dược hình thành

II VẤN ĐỀ LY HÔN VÀ HẬU QUẢ PHÁP LÝ CỦA NÓ THEO LUẬT HÔN NHÂN GIA ĐÌNH 1986

1 Vấn đề ly hôn:

Ly hôn là hậu quả của hành vi có ý chí của vợ và chồng, do Toà án nhân dânxét xử trên cơ sở pháp luật Điều đó nói lên rằng ly hôn lhông chỉ dựa trên cơ sở ýchí của 2 vợ chồng cũng như không phải ý chí chủ quan của người xét xử, hay ýchí chủ quan của người làm luật, mà dựa trên cơ sở thực trạng của hôn nhân đượcphản ánh một cách khách quan trong hệ thống pháp luật Theo điều 40 quy định:khi vợ, chồng hoặc cả 2 người có đơn xin ly hôn thì Toà án nhân dân phải tiếnhành điều tra, hoà giải Hoà giải là một trong các giai đoạn tố tụng bắt buộc, cần

thiết, luật quy định việc hoà giải thì Toà án đều phải tiến hành trong cả hai trườnghợp đó là: do một bên yêu cầu hoặc do cả hai bên thuận tình ly hôn

Hoà giải nhằm cải thiện quan hệ vợ chồng để vợ chồng còn có cơ hội đoàn tụ,Toà án nhân dân chỉ tiến hành xét xử khi đã hoà giải nhiều lần mà không đạt kếtquả Luật quy định như vậy một phần để nhấn mạnh vai trò của Toà án trong việc

ly hôn, giai đoạn hoà giải của Toà án nhằm tác động, củng cố và ổn định gia đình,khi xét thấy tình trạng đời sống chung của gia đình chưa tới mức phải cho ly hônhoặc cả khi giải quyết cho ly hôn Khi một bên yêu cầu xin ly hôn, Toà án chỉ xét

xử cho ly hôn khi xét thấy giữa vợ và chồng tình trạng đã trầm trọng, đời sốngchung không thể kéo dài và mục đích của hôn nhân là xây dựng gia đình hoàthuận, hạnh phúc, bền vững không đạt được; tình trạng trầm trọng, đời sống chungkhông thể kéo dài là nói đến thực trạng của gia đình, giữa vợ chồng đã có mâuthuẫn sâu sắc, quan hệ vợ chồng khó lòng tiếp tục duy trì, không thể nào sống bìnhthường với nhau

Đối với trường hợp thuận tình ly hôn, Toà án nhân dân phải xác định rõ cả hai

vợ chồng có thật sự tự nguyện thoả thuận bỏ nhau hay không Nếu một bên do tự

ái, nông nổi hay vì sỹ diện cá nhân hoặc vì bị o ép mà đồng tình ly hôn thì khôngđược coi là thuận tình ly hôn và chỉ giải quyết thuận tình ly hôn khi cả hai ngườicùng viết đơn Theo quy định của pháp luật, cơ sở của ly hôn là cả hai bên phảithực sự tự nguyện, tuy nhiên việc thực sự tự nguyện phải đúng với quan hệ của vợchồng, do đó vẫn phải dựa trên căn cứ chung, tức là nó phản ánh thực tế kháchquan hôn nhân đã tan rã thực sự Do đó nếu xét thấy đúng là hai bên tự nguyệnvì

họ không thể sống chung với nhau được nữa thì Toà án nhân dân mới quyết địnhcông nhận việc thuận tình ly hôn

Giải quyết cho ly hôn của Toà án là một công việc hết sức thận trọng Bởiquyếtđịnh cho ly hôn hay công nhận thuận tình ly hôn tức là Toà án đã xác nhậnmột sự kiện: sự tan rã thực sự của một gia đình-một tế bào của xã hội Sự ổn địnhcủa gia đình ảnh hưởng tới sự ổn định của xã hội và ngược lại, vấn đề ly hôn đều

xuất phát từ những nguyên nhân xã hội Sự tan rã của gia đình sau khi ly hôn đặt rabiết bao vấn đề cần giải quyết tiếp theo, chính vì vậy khi quyết định Toà án cầnphải điều tra, hoà giải một cách thận trọng

2 Hậu quả pháp lý của ly hôn:

Việc Toà án nhân dân xét xử cho ly hôn do một bên yêu cầu hoặc công nhậnthuận tình ly hôn sẽ dẫn đến những hậu quả pháp lý nhất định cho vợ chồng và concái Do đó, chấm dứt quan hệ hôn nhân giữa vợ chồng tất yếu sẽ kéo theo nhiềuvấn đề cần giải quyết trong quá trình tiến hành xét xử đó là:

- Quan hệ vợ chồng về nhân thân chấm dứt trước pháp luật

- Chế độ tài sản chung của vợ chồng chấm dứt và tài sản chung được chia chomỗi bên vợ, chồng sẽ thuộc sở hữu riêng của mỗi người

- Việc cấp dưỡng giữa vợ chồng sau ly hôn được đặt ra nếu một bên vợ hoặcchồng túng thiếu, yêu cầu cấp dưỡng

- Nếu vợ chồng đã có con chung thì phải giải quyết việc giao con cho ai trôngnom, nuôi dưỡng, giáo dục con chưa thành niên, đồng thời giải quyết vấn đề đónggóp phí tổn nuôi dưỡng giáo dục con

Trong luật hôn nhân gia đình Việt nam không có điều nào quy định cụ thể vềviệc chấm dứt quan hệ nhân thân giữa vợ chồng khi ly hôn Nhưng thông thườngkhi ly hôn thì quan hệ nhân thân giữa vợ và chồng không liên quan gì đến nhau,

dù hai bên có thoả thuận hay không thoả thuận thì Toà án cũng sẽ quyết định vàviệc chấm dứt quan hệ nhân thân giữa vợ và chồng được tính từ khi bản án của Toà

án có hiệu lực Đồng thời luật cũng không quy định hạn chế việc kết hôn xây dựnghạnh phúc mới của vợ chồng sau khi đã ly hôn, mỗi bên đều có quyền kết hôn vớingười khác Tuy nhiên việc quyết định cho ly hôn hoặc công nhận thuận tình lyhôn giưã hai vợ chồng không có nghĩa là giải phóng họ khỏi các quyền và nghĩa vụkhác như: nghĩa vụ cấp dưỡng lẫn nhau và đặc biệt là quyền và nghĩa vụ đối vớicon cái, đó chính là trách nhiệm và vinh dự của người làm cha, làm mẹ, Toà án

phải giải thích cho họ biết và thấy được những quyền và nghĩa vụ của họ đối vớicon cái họ ngay cả khi đã ly hôn

Sau đây chúng ta sẽ nghiên cứu các quy định của pháp luật và thực tế vậndụng của các Toà án về việc giải quyết hậu quả pháp lý của ly hôn

a Chia tài sản của vợ chồng khi ly hôn

Luật hôn nhân gia đình 1959 và luật hôn nhân gia đình 1986 đều quy định chế

độ tài sản của vợ chồng là chế độ tài sản chung Song phạm vi tài sản chung của vợchồng quy định trong luật hôn nhân gia đình 1986 hẹp hơn

Tài sản chung của vợ chồng theo tinh thần Điều 14 quy định gồm:

+) Tài sản do vợ chồng tạo ra trong thời kỳ hôn nhân tồn tại

+) Thu nhập về nghề nghiệp và những thu nhập hợp pháp khác

+) Tài sản của vợ chồng được thừa kế chung hoặc cho chung

Để giúp các Toà án cấp dưới xác định một cách đúng đắn khối tài sản chungcủa vợ chồng trong NQ 01-HĐTP của TANDTC đã hướng dẫn cụ thể

Tài sản chung của vợ chồng bao gồm các khoản thu nhập sau:

+) Tiền lương, tiền thưởng, tiền trợ cấp hưu trí, các thu nhập về sản xuất ở giađình và các thu nhập hợp pháp khác của vợ chồng, không phân biệt thu nhập củamỗi bên

+) Các tài sản mà vợ chồng mua sắm được bằng những thu nhập nói trên +) Tài sản mà vợ chồng được cho hoặc thừa kế chung

Tài sản chung của vợ chồng theo quy định chỉ có thể là sở hữu chung hợpnhất và thời điểm sau khi kết hôn là căn cứ để xác định khối tài sản chung, điềunày là rất cần thiết Như vậy trong quá trình chung sống “ Tài sản chung được sửdụng để đảm bảo những nhu cầu chung của gia đình” Vợ chồng có quyền và nghĩa

vụ ngang nhau đối với tài sản chung Việc mua, bán, đổi, cho, vay, mượn và nhữnggiao dịch khác có liên quan đến tài sản mà có giá trị lớn thì phải được sự thoảthuận của vợ chồng Theo tinh thần quy định của Điều 15 thì khi sử dụng tài sảnchung của vợ chồng đương nhiên được coi là có sự thoả thuận của cả vợ và chồng.Những việc mua bán hoặc cho vay, mượn và những giao dịch khác có quan hệ đếntài sản có giá trị lớn thì phải có sự thoả thuận của cả hai vợ chồng Nếu là việc muabán cầm cố tài sản theo quy định của pháp luật phải có hợp đồng viết thì cả hai vợchồng đều phải ký vào hợp đồng Điều này hoàn toàn phù hợp với thực tế, để loạitrừ trường hợp vợ hay chồng có thái độ vô trách nhiệm với tài sản chung, phá tántài sản để ăn chơi

Ngoài tài sản chung của vợ chồng thì luật còn quy định vợ hoặc chồng có thể

có tài sản riêng; tài sản riêng bao gồm:

- Tài sản có trước khi kết hôn

- Tài sản được cho riêng hoặc thừa kế riêng trong thời kỳ hôn nhân Việc quy định trong gia đình, vợ chồng đều có quyền có tài sản riêng là hoàntoàn hợp lý, phù hợp với tâm lý và nguyện vọng của nhân dân, phù hợp với nguyêntắc về quyền sở hữu, về quyền tự định đoạt của nhân dân Việc xác định tài sảnchung, tài sản riêng của vợ chồng có ý nghĩa thực tế khi xảy ra tranh chấp về tài

sản hoặc khi cần chia tài sản chung không chỉ cần thiết khi có sự kiện ly hôn màcòn quan trọng ngay cả đối với trường hợp hôn nhân còn tồn tại mà một bên yêucầu có lý do chính đáng(Điều 18)hoặc khi một bên chết trước nếu cần chia thì cũngđược chia theo quy định của pháp luật(Điêù 17) Nhưng ở đây chỉ nghiên cứu, xemxét vấn đề chia tài sản chung của vợ chồng khi ly hôn

- Chia tài sản của vợ, chồng khi ly hôn:

Trên cơ sở xác định sở hữu chung, riêng của vợ chồng, việc chia tài sản chungkhi ly hôn phải đảm bảo theo pháp luật quy định: Luật, các văn bản dưới luật Cần quán triệt các nguyên tắc và các căn cứ khi chia tài sản của vợ chồng: +) Nguyên tắc: - Bình đẳng

- Công sức đóng góp của mỗi bên

Vì vậy giải quyết quan hệ tài sản của vợ chồng khi ly hôn sẽ căn cứ vào Điều42: “Việc chia tài sản do hai bên thoả thuận và phải được Toà án nhân dân côngnhận Nếu hai bên không thoả thuận được với nhau thì Toà án nhân dân quyếtđịnh”

Quy định như vậy không có gì là mâu thuẫn với quyền tự định đoạt của côngdân, bởi vì để đảm bảo quyền lợi cho các bên đương sự nhất là phụ nữ và trẻ emkhi ly hôn thì ngay cả trường hợp tự thoả thuận cũng phải được Toà án công nhận,nếu việc thoả thuận đó là hợp pháp thì không sao nhưng nếu không hợp pháp,quyền lợi của một trong hai bên bị vi phạm thì Toà án cũng cần phải quyết định lại