luận án tiến sĩ phân tích lợi nhuận và một số chính sách làm nâng cao lợi nhuận ở các doanh nghiệp diệt may

luận án tiến sĩ phân tích lợi nhuận và một số chính sách làm nâng cao lợi nhuận ở các doanh nghiệp diệt may

L I CAM ðOAN

Tôi xin cam ñoan ñây là Công trình Nghiên c u c a riêng tôi K t qu trình bày trong Lu"n án là trung th$c và chưa t'ng ñư(c công b) trong b*t kỳ công trình nào

Tác gi Lu n án

ð Th Phương

M C L C

M ð U 1

CHƯƠNG 1: CƠ S LÝ LU"N V# PHÂN TÍCH L&I NHU"N VÀ M(T S) BI+N PHÁP NÂNG CAO L&I NHU"N TRONG CÁC DOANH NGHI+P 4

1.1 L&I NHU"N VÀ PHÂN TÍCH L&I NHU"N TRONG CÁC DOANH NGHI+P 4

1.1.1 L(i nhu"n và phương pháp xác ñ3nh l(i nhu"n 4

1.1.2 Ý nghĩa và phuơng pháp phân tích l(i nhu"n 13

1.1.3 N<i dung phân tích l(i nhu"n 21

1.1.4 Tài li@u, thông tin và tC ch c phân tích l(i nhu"n trong doanh nghi@p 47

1.2 M(T S) BI+N PHÁP NÂNG CAO L&I NHU"N TRONG CÁC DOANH NGHI+P 52

1.2.1 Quan ñi:m chung vZ các bi@n pháp nâng cao l(i nhu"n trong các doanh nghi@p 52

1.2.2 Các bi@n pháp nâng cao l(i nhu"n trong các doanh nghi@p 53

1.3 KINH NGHI+M PHÂN TÍCH L&I NHU"N VÀ CÁC BI+N PHÁP NÂNG CAO L&I NHU"N C3A NGÀNH D+T MAY 62

1.3.1 Kinh nghi@m phân tích l(i nhu"n c a ngành d@t may 62

1.3.2 Các bi@n pháp nâng cao l(i nhu"n c a Ngành D@t May 65

K T LU"N CHƯƠNG 1 67

CHƯƠNG 2: TH6C TR7NG PHÂN TÍCH L&I NHU"N VÀ ÁP D NG CÁC BI+N PHÁP NÂNG CAO L&I NHU"N TRONG CÁC DOANH NGHI+P NHÀ NƯ8C THU(C NGÀNH D+T MAY VI+T NAM 68

2.1.T9NG QUAN V# CÁC DOANH NGHI+P NHÀ NƯ8C THU(C NGÀNH D+T MAY VI+T NAM 68

2.1.1 Quá trình hình thành và phát tri:n c a Ngành D@t May Vi@t Nam 68

2.1.2 NhQng ñ]c ñi:m kinh doanh ch y u c a các doanh nghi@p nhà nưFc thu<c Ngành D@t May Vi@t Nam và nh hưPng c a nó ñ n phân tích l(i nhu"n 73

2.2 TH6C TR7NG PHÂN TÍCH L&I NHU"N VÀ ÁP D NG CÁC BI+N PHÁP NÂNG CAO L&I NHU"N TRONG CÁC DOANH NGHI+P NHÀ NƯ8C THU(C NGÀNH D+T MAY VI+T NAM 81

2.2.1 Khái quát chung vZ phân tích l(i nhu"n trong các doanh nghi@p nhà nưFc thu<c Ngành D@t May Vi@t Nam qua các giai ñoGn 82

2.2.2 Th$c trGng phân tắch l(i nhu"n trong các doanh nghi@p nhà nưFc thu<c

Ngành D@t May Vi@t Nam 87

2.2.3 Th$c trGng áp d4ng các bi@n pháp nâng cao l(i nhu"n trong các doanh nghi@p nhà nưFc thu<c Ngành D@t May Vi@t Nam 112

2.3 đÁNH GIÁ TH6C TR7NG PHÂN TÍCH L&I NHU"N VÀ ÁP D NG CÁC BI+N PHÁP NÂNG CAO L&I NHU"N TRONG CÁC DOANH NGHI+P NHÀ NƯ8C THU(C NGÀNH D+T MAY VI+T NAM 121

2.3.1 đánh giá th$c trGng phân tắch l(i nhu"n trong các doanh nghi@p nhà nưFc thu<c Ngành D@t May Vi@t Nam 121

2.3.2 đánh giá th$c trGng áp d4ng các bi@n pháp nâng cao l(i nhu"n trong các doanh nghi@p nhà nưFc thu<c Ngành D@t May Vi@t Nam 128

K T LU"N CHƯƠNG 2 136

CHƯƠNG 3: HOÀN THI+N PHÂN TÍCH L&I NHU"N VÀ M(T S) BI+N PHÁP NÂNG CAO L&I NHU"N TRONG CÁC DOANH NGHI+P NHÀ NƯ8C THU(C NGÀNH D+T MAY VI+T NAM 137

3.1 đ;NH HƯ8NG PHÁT TRI<N C3A NGÀNH D+T MAY VI+T NAM đ N NĂM 2020 137

3.2 S6 C N THI T PH?I HOÀN THI+N PHÂN TÍCH L&I NHU"N TRONG CÁC DOANH NGHI+P NHÀ NƯ8C THU(C NGÀNH D+T MAY VI+T NAM140 3.3 M(T S) BI+N PHÁP HOÀN THI+N PHÂN TÍCH L&I NHU"N TRONG CÁC DOANH NGHI+P NHÀ NƯ8C THU(C NGÀNH D+T MAY VI+T NAM 141

3.3.1 Hoàn thi@n h@ th)ng cung c*p thông tin 141

3.3.2 Hoàn thi@n n<i dung phân tắch l(i nhu"n 143

3.3.3 Hoàn thi@n phương pháp phân tắch l(i nhu"n 149

3.3.4 Hoàn thi@n phân tắch các cha tiêu tA su*t l(i nhu"n 159

3.3.5 Hoàn thi@n tC ch c phân tắch l(i nhu"n 162

3.4 CÁC BI+N PHÁP NÂNG CAO L&I NHU"N TRONG CÁC DOANH NGHI+P NHÀ NƯ8C THU(C NGÀNH D+T MAY VI+T NAM 164

3.4.1 Các bi@n pháp tăng doanh thu 164

3.4.2 Các bi@n pháp gi m chi phắ 168

3.4.3 T"p trung s n xu*t nhQng m]t hàng có s) dư ñ m phí cao 174

3.4.4 Bi@n pháp vZ ñiZu chanh cơ c*u chi phí và sc d4ng ñòn bMy kinh doanh, ñòn b y tài chính h(p lý 175

3.4.5 Bi@n pháp vZ ñDu tư v)n 176

3.5 KI N NGH; TH6C HI+N BI+N PHÁP HOÀN THI+N PHÂN TICH L&I NHU"N VÀ NÂNG CAO L&I NHU"N TRONG CÁC DOANH NGHI+P NHÀ NƯ8C THU(C NGÀNH D+T MAY VI+T NAM 179

3.5.1 VZ phía Nhà nưFc 179

3.5.2.VZ phía doanh nghi@p 183

K T LU"N CHƯƠNG 3 186

K T LU"N 187 DANH M C TÀI LI+U THAM KH?O

CÁC CÔNG TRÌNH ðƯ&C CÔNG B) C3A TÁC GI? CÓ LIÊN QUAN

ð N LUdN ÁN

DANH M C B?NG, HÌNH

B?NG

B ng 2.1: Cha tiêu tăng trưPng Ngành D@t May t' năm 2003 ự n năm 2008 70

B ng 2.2: Kim ngGch xu*t khMu c a Ngành D@t May Vi@t Nam và các doanh nghi@p

d@t may nhà nưFc giai ựoGn 2003 e 2008 71

B ng 2.10 : Tình hình th$c hi@n l(i nhu"n c a các doanh nghi@p nhà nưFc thu<c

Ngành D@t May Vi@t Nam giai ựoGn 2006e2008 128

B ng 3.1: T)c ự< tăng trưPng Ngành D@t May giai ựoGn 2006 e 2020 139

B ng 3.2: Các cha tiêu ch y u c a Ngành D@t May và DNNN giai ựoGn 2008 Ờ 2020 139

B ng 3.3: B ng phân tắch s) dư ự m phắ c a m]t hàng s(i tGi TCng Công ty D@t

May Hà N<i năm 2007 145

B ng 3.4: B ng phân tắch DOL,DFL,DTL tGi các DNDM NN giai ựoGn 2006 e2008 147

B ng 3.5 : B ng phân tắch lãi g<p c a m]t hàng s(i năm 2007 tGi TCng Công ty

D@t May Hà N<i 150

B ng 3.6: B ng phân tich lãi g<p c a t'ng nhóm m]t hàng tGi TCng Công ty D@t

May Hà N<i giai ựoGn 2007 e2008 151

B ng 3.7: Phân tắch l(i nhu"n theo t'ng hoGt ự<ng tGi Công ty D@t Kim đông Xuân

B ng 3.10: B ng phân tắch các nhân t) nh hưPng ự n l(i nhu"n g<p bán hàng m]t

hàng s(i tGi TCng Công ty D@t May Hà N<i giai ựoGn 2006e2007 155

B ng 3.11: B ng hoàn thi@n các cha tiêu tA su*t l(i nhu"n tGi TCng Công ty D@t

may Hà N<i giai ựoGn 2006e2008 160

B ng 3.12: B ng hoàn thi@n các cha tiêu tA su*t c a l(i nhu"n tGi TCng Công ty

Phong Phú giai ựoGn 2006e2008 160

B ng 3.13: Cha tiêu l(i nhu"n trung bình c a Ngành D@t May Vi@t Nam giai ñoGn

2006 e 2008 161

B ng 3.14: Cha tiêu l(i nhu"n c a m<t s) doanh nghi@p trong khu v$c 161

B ng 3.15: L< trình cung ng s n phMm trong n<i b< ñ n năm 2015 165

B ng 3.16: L< trình các doanh nghi@p d@t may nhà nưFc ñGt tiêu chuMn và thương

hi@u qu)c t ñ n năm 2015 167

B ng 3.17: L< trình tăng tA l@ n<i ñ3a hoá c a s n phMm d@t may 168

B ng 3.18: L< trình năng su*t lao ñ<ng c a các doanh nghi@p d@t may nhà nưFc 170

B ng 3.19: B ng phân tích m c ñ< sc d4ng và hi@u qu sc d4ng chi phí bán hàng

và chi phí qu n lý doanh nghi@p trong các doanh nghi@p d@t may Nhà nưFc giai ñoGn 2006 – 2008 172

B ng 3.20: L< trình phát tri:n các m]t hàng có s) dư ñ m phí cao trong các doanh

nghi@p d@t may nhà nưFc ñ n năm 2015 175

HÌNH

Hình 1.1: Sơ ñL bi:u diln kh năng sinh lmi c a Tài s n (ROA) 19 Hình 1.2: Sơ ñL bi:u diln H@ th)ng phân tích Tài chính Dupont 20 Hình 1.3 : ðL th3 doanh thu biên và chi phí biên 46 Hình 2.1: Bi:u ñL năng l$c s n xu*t c a m<t s) ngành hàng d@t may theo khu v$c

s n xu*t 69Hình 3.1: Mô hình ROE theo phương pháp Dupont tGi Công ty May 10 159

M ð U

1 Tính cIp thiMt cNa ñQ tài luUn án

Trong xu th h<i nh"p và toàn cDu hoá hi@n nay, ñ*t nưFc ta ñang chuy:n mình trong công cu<c ñCi mFi, nZn kinh t ñang v"n hành theo cơ ch th3 trưmng,

có s$ ñiZu ti t và qu n lý vĩ mô c a Nhà nưFc ð: tLn tGi và phát tri:n, các doanh nghi@p hoGt ñ<ng s n xu*t kinh doanh ph i hoGt ñ<ng có hi@u qu Do v"y, l(i nhu"n là m)i quan tâm hàng ñDu c a các doanh nghi@p, bPi vì l(i nhu"n

là cha tiêu kinh t tCng h(p duy nh*t ñ: ñánh giá hi@u qu hoGt ñ<ng kinh doanh

c a doanh nghi@p L(i nhu"n không cha là nguLn tài chính tích lus ñ: mP r<ng

s n xu*t mà còn là nguLn tài chính quan trBng ñ: th$c hi@n nghĩa v4 tài chính vFi Nhà nuFc, tăng thu nh"p qu)c dân và khuy n khích ngưmi lao ñ<ng gOn bó vFi công vi@c c a mình Vì v"y, vi@c phân tích l(i nhu"n ñ: ñánh giá hi@u qu hoGt ñ<ng s n xu*t kinh doanh, t' ñó tìm ra các bi@n pháp ñ: nâng cao l(i nhu"n

là v*n ñZ h t s c quan trBng và cDn thi t vFi các doanh nghi@p trong ñó có các doanh nghi@p nhà nưFc thu<c Ngành D@t May Vi@t Nam Ngành D@t May là m<t ngành kinh t quan trBng, trong nhQng năm v'a qua ñã ñóng góp không nht vào s$ phát tri:n c a nZn kinh t qu)c dân R*t nhiZu doanh nghi@p d@t may làm ăn

có lãi, nhưng cũng có nhiZu doanh nghi@p d@t may làm ăn thua lv ð: tLn tGi và hoGt ñ<ng có hi@u qu trong giai ñoGn h<i nh"p kinh t khu v$c và th giFi là m<t v*n ñZ r*t b c xúc ñ)i vFi các doanh nghi@p d@t may nhà nưFc VFi ch c năng là công c4 qu n lý kinh t hQu hi@u, phân tích l(i nhu"n sw giúp các nhà

qu n lý ñiZu hành hoGt ñ<ng c a doanh nghi@p ñGt hi@u qu cao nh*t

Trong th$c t , công tác phân tích l(i nhu"n ñã ñư(c th$c hi@n tGi các doanh nghi@p d@t may nhà nưFc nhưng chưa th$c s$ ñáp ng ñư(c yêu cDu qu n lý do phương pháp, n<i dung và h@ th)ng cha tiêu phân tích l(i nhu"n còn ñơn gi n Xu*t phát t' nh"n th c trên, tôi ñã chBn ñZ tài cho lu"n án c a mình là: “Phân tích l i nhu n và m t s" bi$n pháp nh&m nâng cao l i nhu n c)a các doanh nghi$p nhà nư,c thu c Ngành D$t May Vi$t Nam”

2 TYng quan vQ tình hình nghiên c^u ñQ tài

Liên quan ñ n ñZ tài “Phân tích l(i nhu"n và m<t s) bi@n pháp nhym nâng cao l(i nhu"n c a các DNNN thu<c Ngành D@t May Vi@t Nam (NDMVN) ”ñã có m<t s) Lu"n án ti n sĩ hay công trình nghiên c u khoa hBc ñư(c công b) dưFi dGng ñZ tài khoa hBc c*p B<, ngành và vi@c nghiên c u này ñư(c ti p c"n P nhQng góc ñ< và phGm vi khác nhau Tuy nhiên vi@c nghiên c u m<t cách tCng quát vZ phân tích l(i nhu"n và các bi@n pháp nâng cao l(i nhu"n trong các DNNN thu<c NDMVN thì chưa có tác gi nào ñZ c"p, do v"y ñZ tài không b3 trùng l]p vFi các công trình ñã công b) trưFc ñó

3 M_c ñích nghiên c^u

Nghiên c u, tCng h(p và h@ th)ng các v*n ñZ lý lu"n cơ b n vZ l(i nhu"n, phân tích l(i nhu"n trong các doanh nghi@p Trên cơ sP lý lu"n vZ phân tích l(i nhu"n, Lu"n án ñưa ra m<t s) bi@n pháp nâng cao l(i nhu"n trong các doanh nghi@p

Phân tích ñ]c ñi:m kinh t c a Ngành D@t May Vi@t Nam và các doanh nghi@p nhà nưFc thu<c Ngành D@t May Vi@t Nam và nh hưPng c a nó ñ n phân tích l(i nhu"n Xem xét, ñánh giá th$c trGng phân tích l(i nhu"n trong các doanh nghi@p nhà nưFc thu<c Ngành D@t May Vi@t Nam, t' ñó nêu ra các ưu ñi:m và các tLn tGi

c a các doanh nghi@p trên trong vi@c phân tích l(i nhu"n và áp d4ng các bi@n pháp nâng cao l(i nhu"n

Trên cơ sP th$c trGng phân tích l(i nhu"n tGi các doanh nghi@p trên, lu"n án sw

ñZ xu*t m<t s) bi@n pháp c4 th: nhym hoàn thi@n phân tích l(i nhu"n và nâng cao l(i nhu"n trong các doanh nghi@p nhà nưFc thu<c Ngành D@t May Vi@t Nam

4 ð`i tưang và phbm vi nghiên c^u

e ð)i tư(ng nghiên c u

Nghiên c u các v*n ñZ lý lu"n cơ b n và th$c tiln vZ phân tích l(i nhu"n và các bi@n pháp nâng cao l(i nhu"n trong các doanh nghi@p nhà nưFc thu<c Ngành D@t May Vi@t Nam

d PhGm vi nghiên c u

Lu"n án giFi hGn P vi@c phân tích l(i nhu"n và các bi@n pháp nâng cao l(i nhu"n

áp d4ng trong các doanh nghi@p nhà nưFc thu<c ngành d@t may Vi@t Nam, trong ñó ch

y u hưFng tFi các gi i pháp nâng cao l(i nhu"n d$a trên k t qu phân tích l(i nhu"n

5 Phương pháp nghiên c^u

Lu"n án d$a trên phương pháp lu"n duy v"t bi@n ch ng và duy v"t l3ch sc c a

ch nghĩa Mác – Lênin Lu"n án sc d4ng các phương pháp th)ng kê, tCng h(p, phân tích, so sánh, k t h(p nghiên c u lý lu"n và kh o sát th$c t ð]c bi@t lu"n án

ñã sc d4ng phương pháp tCng h(p byng mô hình toán hBc ñ: phân tích l(i nhu"n

6 Nhfng ñóng góp mhi cNa luUn án

d Lu"n án ñã làm rõ và phát tri:n các lý lu"n vZ phân tích l(i nhu"n và m<t s) bi@n pháp nâng cao l(i nhu"n trong các doanh nghi@p ð]c bi@t lu"n án ñã ñóng góp, phát tri:n lý lu"n phân tích l(i nhu"n dưFi góc ñ< k toán qu n tr3, góc ñ< v)n

ch sP hQu và phân tích l(i nhu"n trong ñiZu ki@n có lGm phát

e Lu"n án ñã phân tích, ñánh giá th$c trGng phân tích l(i nhu"n và áp d4ng các bi@n pháp nâng cao l(i nhu"n tGi các doanh nghi@p nhà nưFc thu<c Ngành D@t May Vi@t Nam và nêu ra các nguyên nhân c a các tLn tGi

e Lu"n án ñã nêu ñư(c m<t s) bi@n pháp c4 th: hoàn thi@n phân tích l(i nhu"n

và nâng cao l(i nhu"n phù h(p vFi ñ]c ñi:m hoGt ñ<ng kinh doanh và yêu cDu qu n

lý cho các doanh nghi@p nhà nưFc thu<c Ngành D@t May Vi@t Nam

7 KMt cIu cNa LuUn án

Ngoài phDn mP ñDu, k t lu"n, danh m4c tài li@u tham kh o và ph4 l4c, lu"n án ñư(c k t c*u thành 3 chương:

Chương 1: Cơ s2 lý lu n v4 phân tích l i nhu n và m t s" bi$n pháp nâng

cao l i nhu n trong các doanh nghi$p Chương 2: Th6c tr7ng phân tích l i nhu n và áp d8ng các bi$n pháp nâng

cao l i nhu n trong các doanh nghi$p nhà nư,c thu c Ngành D$t May Vi$t Nam

Chương 3: Hoàn thi$n phân tích l i nhu n và m t s" bi$n pháp nâng cao

l i nhu n trong các doanh nghi$p nhà nư,c thu c Ngành D$t May Vi$t Nam

CHƯƠNG 1

CƠ S LÝ LU"N V# PHÂN TÍCH L&I NHU"N VÀ M(T S) BI+N PHÁP NÂNG CAO L&I NHU"N TRONG CÁC DOANH NGHI+P

1.1 L&I NHU"N VÀ PHÂN TÍCH L&I NHU"N TRONG CÁC DOANH NGHI+P

1.1.1 Lai nhuUn và phương pháp xác ñ nh lai nhuUn

1.1.1.1 Quan ñikm vQ lai nhuUn và nguln g`c cNa lai nhuUn

Tr i qua quá trình phát tri:n c a l3ch sc, khái ni@m vZ l(i nhu"n ñư(c r*t nhiZu nhà kinh t hBc bàn ñ n và ñưa ra các k t lu"n khác nhau

Các nhà tư tưPng kinh t ch y u c a La mã cC ñGi, mà ñi:n hình là Carton (234–149 TCN) trong tác phMm “NghZ trLng trBt“ cho ryng: L(i nhu"n là s) dư th'a ngoài giá tr3 mà ông hi:u lDm là chi phí s n xu*t Theo ông giá tr3 là các chi phí vZ v"t tư và tiZn tr cho công th( Như v"y trong thmi kỳ La mã cC ñGi ngưmi ta ñã hi:u ñư(c ryng l(i nhu"n là phDn dư th'a ngoài chi phí bt ra, nhưng chưa nh"n th*y ñư(c l(i nhu"n tGo ra t' ñâu

Các nhà tư tưPng kinh t thmi Trung cC như Thomas Aquin cho ryng ñ3a tô, l(i nhu"n thương mGi là s$ tr công cho lao ñ<ng gOn liZn vFi vi@c qu n lý tài s n, ru<ng ñ*t TGi thmi kỳ này các nhà kinh t hBc ñã phân bi@t ñư(c khái ni@m: ñ3a tô ñư(c thu t' ru<ng ñ*t, l(i nhu"n thương mGi ñư(c thu t' vi@c qu n lý tài s n nhưng v~n chưa ñưa ra ñư(c quan ni@m ñDy ñ vZ l(i nhu"n là l(i nhu"n không cha thu t' ru<ng ñ*t và qu n lý tài s n, mà l(i nhu"n còn thu t' c các lĩnh v$c khác

Trong giai ñoGn t' cu)i th kA th XV ñ n cu)i th kA th XIX xu*t hi@n m<t s) hBc thuy t vZ l(i nhu"n c a các trưmng phái như:

Hmc thuyMt kinh tM cNa trưqng phái trmng thương thì quan ni@m ryng: L(i nhu"n là do lĩnh v$c lưu thông tGo ra, là k t qu c a vi@c mua bán hàng hoá Như v"y hB cho ryng l(i nhu"n cha ñư(c tGo ra trong lưu thông hàng hóa, mà trong s n xu*t không tGo ra l(i nhu"n Do v"y, ñ: có l(i nhu"n thì cha cDn kinh doanh buôn bán mà không cDn ph i s n xu*t Trưmng phái này chưa nh"n th*y ñư(c ryng l(i nhu"n trong lưu thông là do giá tr3 th]ng dư dư(c tGo ra t' ngưmi lao ñ<ng trong s n xu*t như(ng lGi cho các nhà kinh doanh thương mGi trong lưu thông

Hmc thuyMt kinh tM cNa trưqng phái cY ñikn như W.Prety cho ryng: “ð3a tô

là giá tr3 nông s n phMm sau khi ñã tr' ñi các chi phí s n xu*t, mà các chi phí này gLm chi phí vZ gi)ng và tiZn lương” [40, tr.15] Trong lý thuy t ñ3a tô c a mình, W.Prety nh"n th c ryng ngưmi có tiZn có th: sc d4ng nó byng hai cách ñ: có thu nh"p: cách th nh*t là dùng tiZn mua ñ*t ñai mà nhm ñó có ñư(c ñ3a tô, cách th hai

là mang tiZn gci vào ngân hàng ñ: thu l(i t c Như v"y l(i t c là thu nh"p phát sinh

c a ñ3a tô Mu)n xác ñ3nh ñư(c l(i t c ph i d$a vào ñ3a tô M c cao hay th*p c a l(i t c ph4 thu<c vào ñiZu ki@n s n xu*t nông nghi@p Có th: th*y hBc thuy t c a W.Prety cũng mFi cha nêu ñư(c l(i t c tGo ra trong lĩnh v$c kinh doanh ñ*t ñai nông nghi@p và khi mang tiZn gci vào ngân hàng mà v~n chưa nhìn nh"n ñư(c l(i

t c không cha ñư(c tGo ra t' hai lĩnh v$c trên mà còn có th: thu ñư(c t' nhiZu hoGt ñ<ng kinh doanh khác

Hmc thuyMt cNa trưqng phái trmng nông lGi cho ryng: “S n phMm thuDn túy là s) chênh l@ch giQa tCng s n phMm và chi phí s n xu*t Nó là s) dôi ra ngoài chi phí

s n xu*t, ñư(c tGo ra t' lĩnh v$c s n xu*t nông nghi@p S n phMm thuDn túy là thu nh"p c a nhà tư b n, gBi là l(i nhu"n” [40, tr.17] Trong lý thuy t tiZn lương, l(i nhu"n, ñ3a tô c a A.Smith, ông nêu: “n u như ñ3a tô là kho n kh*u tr' ñDu tiên thì l(i nhu"n là kho n kh*u tr' th hai vào s n phMm c a ngưmi lao ñ<ng, chúng ñZu có chung nguLn g)c là lao ñ<ng không ñư(c tr công c a công nhân” [40, tr.26] Ông cha ra: l(i t c là m<t b< ph"n c a l(i nhu"n mà nhà tư b n hoGt ñ<ng byng tiZn ñi vay ph i tr cho ch n( ñ: ñư(c sP hQu tư b n Như v"y, A.Smith ñã nh"n th c ñư(c: l(i nhu"n, l(i t c, ñ3a tô có chung nguLn g)c là lao ñ<ng không ñư(c tr công

c a công nhân

Lý thuy t vZ tiZn lương, l(i nhu"n và ñ3a tô c a D.Ricardo nh"n th c ryng: “l(i nhu"n là s) còn lGi ngoài tiZn lương c a nhà tư b n tr cho công nhân” [40, tr.32] Ông ñã th*y ñư(c ryng l(i nhu"n là phDn mà nhà tư b n ñư(c hưPng ngoài phDn ñã

tr tiZn lương cho công nhân Nhưng ông v~n chưa nh"n th c ñư(c là l(i nhu"n không cha là s) còn lGi ngoài tiZn lương tr cho công nhân mà là s) còn lGi sau khi tr' ñi t*t c các chi phí hB ñã bt ra

Các hBc thuy t kinh t thmi h"u cC ñi:n quan ni@m vZ l(i nhu"n như sau: Trong l3ch sc cha ñ n thmi kỳ J.B.Say mFi có nhiZu cách gi i thích khác nhau

vZ l(i nhu"n Lý thuyMt lai nhuUn cNa J.B.Say cho ryng: “L(i nhu"n là hi@u su*t ñDu tư c a tư b n mang lGi“ [40, tr.44] Theo ông, n u ñDu tư thêm tư b n vào s n xu*t sw làm tăng thêm s n phMm, phù h(p vFi phDn tăng thêm vZ giá tr3 T' ñó, máy móc tham gia vào s n xu*t sw tham gia vào vi@c tăng giá tr3 Theo J.B.Say: nhà tư

b n chính là ngưmi có tư b n cho vay ñ: thu l(i t c, còn nhà kinh doanh là ngưmi mGo hi:m, dám ch*p nh"n nguy hi:m trong cu<c chơi HB vay tư b n, thuê công nhân, s n xu*t ra hàng hóa bán trên th3 trưmng Vì v"y nhà kinh doanh cũng lao ñ<ng như công nhân, l(i nhu"n do anh ta thu ñư(c cũng gi)ng như tiZn lương công nhân Ông ñã hi:u l(i nhu"n là do tư b n mang lGi nhưng v~n nhDm l~n b n ch*t c a l(i nhu"n vFi tiZn lương công nhân, mà th$c ch*t l(i nhu"n lGi ñư(c sinh ra t' ngoài tiZn lương c a công nhân

Hmc thuyMt kinh tM tiku tư swn, ví d4 lý thuy t vZ tiZn lương, l(i nhu"n và ñ3a

tô c a Simondi cho ryng: công nhân là ngưmi tGo ra c a c i v"t ch*t, tiZn lương là thu nh"p c a ngưmi công nhân, phDn”siêu giá tr3” hình thành nên l(i nhu"n c a nhà

tư b n và ñ3a tô c a ñ3a ch là thu nh"p không lao ñ<ng, hay là s$ bóc l<t ñ)i vFi giai c*p công nhân Ông ñã th*y ñư(c khá ñúng là l(i nhu"n c a nhà tư b n là do lao ñ<ng c a công nhân tGo ra

Hmc thuyMt kinh tM cNa trưqng phái cY ñikn mhi như J.Clark cho ryng l(i nhu"n là năng l$c ch3u trách nhi@m c a các y u t) s n xu*t … ñây công nhân bt s c lao ñ<ng thì nh"n ñư(c tiZn lương, ñ3a ch có ñ*t ñai thì nh"n ñư(c ñ3a tô, nhà tư

b n có tư b n thì nh"n l(i t c tương ng TiZn lương c a công nhân byng s n phMm giFi hGn c a lao ñ<ng, ñ3a tô byng s n phMm giFi hGn c a ñ*t ñai, l(i t c byng s n phMm giFi hGn c a tư b n PhDn còn lGi là th]ng dư c a ngưmi sc d4ng các y u t)

s n xu*t hay l(i nhu"n c a các nhà kinh doanh Như v"y theo hBc thuy t này, n u coi lao ñ<ng, tư b n, ru<ng ñ*t là kho n chi phí ph i bt ra thì l(i nhu"n là phDn chênh l@ch giQa phDn thu nh"p thu ñư(c tr' ñi các kho n chi phí bt ra Có th: th*y hBc thuy t này ñã th*y ñư(c nguLn g)c c a l(i nhu"n ñư(c sinh ra t' c lĩnh v$c

s n xu*t và kinh doanh và ñã quan ni@m khá ñúng ñOn vZ cách xác ñ3nh l(i nhu"n

Hmc thuyMt kinh tM cNa Các Mác quan ni@m ryng: “Giá tr3 th]ng dư hay là l(i nhu"n, chính là giá tr3 dôi ra *y c a giá tr3 hàng hoá so vFi chi phí s n xu*t c a nó, nghĩa là phDn dôi ra c a tCng s) lư(ng lao ñ<ng ch a ñ$ng trong hàng hoá so vFi s) lư(ng lao ñ<ng ñư(c tr công ch a ñ$ng trong hàng hoá” [17, tr.233] Quan ni@m trên c a Các Mác vZ l(i nhu"n là s$ ti n b< vư(t b"c so vFi quan ni@m c a các trumng phái trưFc ñó Ông ñã cha ra ñúng ñOn ryng l(i nhu"n ñư(c sinh ra t' giá tr3 th]ng dư c a hàng hoá hay lao ñ<ng không ñư(c tr công cho ngưmi lao ñ<ng

K th'a nhQng gì tinh túy nh*t do các nhà kinh t hBc tư s n cC ñi:n ñ: lGi, k t h(p vFi vi@c nghiên c u sâu sOc nZn s n xu*t tư b n ch nghĩa, ñ]c bi@t là nhm có lý lu"n vô giá vZ giá tr3 hàng hóa s c lao ñ<ng nên Các Mác ñã k t lu"n m<t cách ñúng ñOn ryng: “l(i nhu"n và giá tr3 th]ng dư cũng là m<t, l(i nhu"n cũng ch†ng qua cha

là m<t hình thái thDn bí hoá c a giá tr3 th]ng dư” [17, tr.233]

D$a vào lý lu"n c a Các Mác vZ l(i nhu"n, các nhà kinh t hBc hi@n ñGi ñã phân tích nguLn g)c c a l(i nhu"n Th"t v"y, m4c tiêu c a các doanh nghi@p s n xu*t kinh doanh là t)i ña hóa l(i nhu"n Mu)n có l(i nhu"n cao, doanh nghi@p ph i nhìn th*y ñư(c nhQng cơ h<i mà ngưmi khác bt qua, ph i phát hi@n ra s n phMm mFi, tìm phương pháp s n xu*t mFi và t)t hơn ñ: có chi phí th*p, ho]c là ph i mGo hi:m Nói chung, ti n hành t)t các hoGt ñ<ng kinh doanh ñ: có thu nh"p lFn nh*t, chi phí ít nh*t là nguLn g)c ñ: tGo ra và tăng l(i nhu"n cho mvi doanh nghi@p Như v"y, nguLn g)c c a l(i nhu"n trong doanh nghi@p bao gLm thu nh"p t' các nguLn l$c mà doanh nghi@p ñã ñDu tư cho kinh doanh, phDn thưPng cho s$ mGo hi:m, sáng tGo, ñCi mFi trong kinh doanh và thu nh"p ñ<c quyZn

Tiêu bi:u cho hBc thuy t c a các nhà kinh t hBc hi@n ñGi là hmc thuyMt cNa nhà kinh tM hmc David Begg cho ryng “l(i nhu"n là lư(ng dôi ra c a doanh thu so vFi chi phí” [1, tr.139] hay c4 th: hơn: l(i nhu"n ñư(c ñ3nh nghĩa là s$ chênh l@ch giQa tCng thu nh"p c a m<t doanh nghi@p và tCng chi phí Quan ni@m trên ñã cha ra ñúng ñOn b n ch*t và nguLn g)c c a l(i nhu"n

Các nhà kinh tM hmc xã h{i chN nghĩa quan ni@m ryng: l(i nhu"n c a doanh nghi@p là phDn doanh thu còn lGi sau khi ñã bù ñOp các kho n chi phí v"t ch*t cDn thi t c a các hoGt ñ<ng kinh doanh ñã ñư(c th$c hi@n

Lu"t Thu Thu nh"p doanh nghi@p ñư(c Qu)c h<i ban hành ngày 22 tháng 5 năm 1997 ñã xác ñ3nh l(i nhu"n c a doanh nghi@p là doanh thu tr' ñi các chi phí h(p lý có liên quan ñ n vi@c tGo ra doanh thu ñó

Theo ch ñ< tài chính hi@n hành, l(i nhu"n toàn doanh nghi@p là s) chênh l@ch giQa tCng doanh thu và thu nh"p vFi tCng chi phí t' t*t c các hoGt ñ<ng c a doanh nghi@p (hoGt ñ<ng s n xu*t kinh doanh, hoGt ñ<ng tài chính và hoGt ñ<ng khác) Trong ñó l(i nhu"n t' hoGt ñ<ng s n xu*t kinh doanh là b< ph"n l(i nhu"n ch y u

c a doanh nghi@p, phát sinh t' hoGt ñ<ng s n xu*t kinh doanh, ñư(c xác ñ3nh là s) chênh l@ch giQa doanh thu vFi chi phí s n xu*t kinh doanh

Tác gi ñLng tình vFi các quan ñi:m trên vZ l(i nhu"n Như v"y ñ ng vZ m]t lư(ng mà xét thì t*t c các ñ3nh nghĩa trên ñZu th)ng nh*t: L(i nhu"n là thu nh"p dôi ra so vFi chi phí bt ra PhDn thu nh"p này là hình th c bi:u hi@n c a giá tr3 th]ng dư do lao ñ<ng xã h<i trong các doanh nghi@p tGo ra, ñư(c tính byng chênh l@ch giQa tCng doanh thu ñGt ñư(c vFi tCng chi phí bt ra tương ng c a doanh nghi@p Tuy nhiên, theo tác gi , có th: ñưa thêm khái ni@m vZ l(i nhu"n kinh t và cDn ph i phân bi@t rõ s$ khác nhau giQa l(i nhu"n kinh t vFi l(i nhu"n k toán L(i nhu"n kinh t th: hi@n s c sinh lmi c a tài s n ho]c v)n kinh doanh, trong ñó bao gLm c chi phí lãi vay (t c là trong chi phí th$c t ñ: xác ñ3nh l(i nhu"n không tính

ñ n chi phí lãi vay) Theo quan ñi:m trên, tác gi cho ryng l(i nhu"n kinh t mFi th: hi@n s c sinh lmi th$c c a tài s n ho]c v)n kinh doanh bPi nó không tính ñ n nguLn g)c c a tài s n ho]c v)n kinh doanh ñư(c tGo ra t' ñâu, t' v)n vay hay v)n ch sP hQu, vì hai loGi v)n này ñưa vào s n xu*t kinh doanh thì s c sinh lmi là như nhau L(i nhu"n k toán là l(i nhu"n ñư(c xác ñ3nh theo các chuMn m$c và ch ñ< k toán hi@n hành, trong ñó chi phí h(p lý ñ: xác ñ3nh l(i nhu"n bao gLm c chi phí lãi vay,

do v"y trong l(i nhu"n k toán không bao gLm chi phí lãi vay ðây chính là ñi:m khác bi@t giQa l(i nhu"n kinh t và l(i nhu"n k toán, là cơ sP ñ: phân tích kh năng sinh lmi c a tài s n

1.1.1.2 Phương pháp xác ñ nh lai nhuUn

Vi@c xác ñ3nh l(i nhu"n có th: tuỳ theo m4c ñích sc d4ng thông tin và nguLn

dQ li@u cũng như ch th: phân tích mà l(i nhu"n có th: xác ñ3nh dưFi nhiZu góc ñ< khác nhau Mvi phương pháp xác ñ3nh l(i nhu"n sw có ý nghĩa nh*t ñ3nh ñ)i vFi vi@c quàn lý doanh nghi@p và ñáp ng nhu cDu sc d4ng thông tin khác nhau

DưFi góc ñ< k toán tài chính, l(i nhu"n c a doanh nghi@p ñư(c xác ñ3nh là s) chênh l@ch giQa tCng doanh thu, thu nh"p và tCng chi phí Trong các doanh nghi@p Vi@t Nam theo ch ñ< tài chính k toán hi@n hành tCng doanh thu, thu nh"p gLm doanh thu bán hàng và cung c*p d3ch v4, doanh thu hoGt ñ<ng tài chính và thu nh"p khác TCng chi phí gLm giá v)n hàng bán, chi phí bán hàng, chi phí qu n lý doanh nghi@p, chi phí tài chính và chi phí khác [3, tr.32e66]

L(i nhu"n c a doanh nghi@p gLm l(i nhu"n t' hoGt ñ<ng s n xu*t kinh doanh, l(i nhu"n t' hoGt ñ<ng tài chính và l(i nhu"n khác

L(i nhu"n t' hoGt ñ<ng s n xu*t kinh doanh ñư(c xác ñ3nh như sau:

L(i nhu"n Doanh thu Chi phí

t' hoGt ñ<ng = t' hoGt ñ<ng – hoGt ñ<ng (1.1) SXKD SXKD SXKD

Trong ñó:

Doanh thu t' hoGt ñ<ng s n xu*t kinh doanh là tCng s) tiZn thu ñư(c ho]c sw thu ñư(c t' các giao d3ch bán s n phMm, hàng hóa, cung c*p d3ch v4, góp phDn làm tăng v)n ch sP hQu c a doanh nghi@p

Chi phí hoGt ñ<ng s n xu*t kinh doanh là nhQng chi phí mà doanh nghi@p ñã bt ra ñ: ti n hành hoGt ñ<ng s n xu*t kinh doanh cho m<t thmi kỳ nh*t ñ3nh, gLm:

e Chi phí nguyên v"t li@u gLm nguyên v"t li@u chính, v"t li@u ph4, nhiên li@u, ph4 tùng thay th , c<ng c4 d4ng c4 sc d4ng cho s n xu*t kinh doanh

e Chi phí nhân công gLm tiZn lương, ph4 c*p lương và các kho n trích theo lương (BHXH, BHYT, KPCð) ph i tr cho ngưmi lao ñ<ng

e Chi phí kh*u hao tài s n c) ñ3nh ph4c v4 cho s n xu*t kinh doanh

e Chi phí d3ch v4 mua ngoài như tiZn ñi@n, nưFc, ñi@n thoGi, tiZn v@ sinh, chi phí vZ d3ch v4 sca chQa, qu ng cáo, tư v*n…

e Chi phí khác byng tiZn như chi phí giao d3ch, ti p khách, tiZn b o hi:m tài

s n, thu môn bài, tiZn thuê nhà ñ*t…

L(i nhu"n t' hoGt ñ<ng tài chính ñư(c xác ñ3nh như sau:

L(i nhu"n Doanh thu Chi phí

t' hoGt ñ<ng = t' hoGt ñ<ng – hoGt ñ<ng (1.2) tài chính tài chính tài chính

Trong ñó doanh thu hoGt ñ<ng tài chính bao gLm:

e TiZn lãi: lãi cho vay; lãi tiZn gci; lãi bán hàng tr ch"m, tr góp; lãi ñDu tư trái phi u, tín phi u; chi t kh*u thanh toán ñư(c hưPng do mua hàng hóa, d3ch v4; lãi cho thuê tài chính…

e Thu nh"p t' cho thuê tài s n; cho ngưmi khác sc d4ng tài s n (byng sáng ch , nhãn hi@u thương mGi, b n quyZn tác gi , phDn mZm máy vi tính…);

e CC t c, l(i nhu"n ñư(c chia;

e Thu nh"p vZ hoGt ñ<ng ñDu tư mua, bán ch ng khoán ngOn hGn, dài hGn;

e Thu nh"p chuy:n như(ng, cho thuê cơ sP hG tDng;

e Thu nh"p vZ các hoGt ñ<ng ñDu tư khác;

e Chênh l@ch do bán ngoGi t@; kho n lãi chênh l@ch tA giá ngoGi t@;

e Chênh l@ch lãi chuy:n như(ng v)n;

e Các thu nh"p t' hoGt ñ<ng tài chính khác

Chi phí tài chính gLm: các kho n chi phí ho]c các kho n lv liên quan ñ n các hoGt ñ<ng ñDu tư tài chính, chi phí cho vay và ñi vay v)n, chi phí góp v)n liên doanh, liên k t, lv chuy:n như(ng ch ng khoán ngOn hGn, chi phí giao d3ch bán

ch ng khoán; kho n l"p d$ phòng gi m giá ñDu tư ch ng khoán, ñDu tư khác, kho n

lv vZ chênh l@ch tA giá ngoGi t@ và bán ngoGi t@…

L(i nhu"n khác ñư(c xác ñ3nh như sau:

L(i nhu"n khác = Thu nh"p khác – Chi phí khác (1.3) Trong ñó:

Thu nh"p khác c a doanh nghi@p gLm:

e Thu nh"p t' như(ng bán, thanh lý TSCð;

e Thu tiZn ñư(c phGt do khách hàng vi phGm h(p ñLng;

e Thu các kho n n( khó ñòi ñã xc lý xóa sC;

e Các kho n thu ñư(c ngân sách nhà nưFc hoàn lGi;

e Thu các kho n n( ph i tr không xác ñ3nh ñư(c ch ;

e Các kho n tiZn thưPng c a khách hàng liên quan đ n tiêu th4 hàng hĩa, s n phMm, d3ch v4 khơng tính trong doanh thu (n u cĩ);

e Thu nh"p quà bi u, quà t]ng byng tiZn, hi@n v"t c a các tC ch c, cá nhân t]ng cho doanh nghi@p;

e Các kho n thu nh"p kinh doanh c a nhQng năm trưFc b3 bt sĩt hay quên ghi

sC k tốn, năm nay mFi phát hi@n ra…

Chi phí khác gLm:

e Chi phí thanh lý, như(ng bán TSCð và giá tr3 cịn lGi c a TSCð thanh lý, như(ng bán (n u cĩ);

e TiZn phGt do vi phGm h(p đLng kinh t ;

e Kho n tiZn b3 phGt thu , truy n<p thu ;

e Các kho n chi phí do k tốn b3 nhDm, ho]c bt sĩt khi ghi sC k tốn;

e Các kho n chi phí khác

DưFi gĩc đ< k tốn tài chính, l(i nhu"n đư(c trình bày trong quá kh Vì v"y, phương pháp xác đ3nh l(i nhu"n trên là cơ sP đ: xây d$ng các d$ tốn (d$ tốn doanh thu, chi phí, l(i nhu"n…) và phân tích tình hình tài chính trong quá kh và d$ đốn tình hình tài chính trong tương lai Ngồi ra phương pháp xác đ3nh l(i nhu"n này cịn giúp nhà qu n lý phân tích đư(c s$ bi n đ<ng, tDm quan trBng c a l(i nhu"n c a t'ng hoGt đ<ng đ: đưa ra các bi@n pháp nâng cao l(i nhu"n t' các hoGt đ<ng khác nhau

Ngồi cách xác đ3nh l(i nhu"n theo 3 hoGt đ<ng trên, theo k tốn tài chính cịn xác đ3nh các cha tiêu l(i nhu"n như l(i nhu"n g<p, l(i nhu"n trưFc thu và lãi vay, l(i nhu"n trưFc thu và l(i nhu"n sau thu Mvi m<t cha tiêu cĩ m<t ý nghĩa nh*t đ3nh và đáp ng nhu cDu cung c*p thơng tin khác nhau cho nhà qu n lý

L(i nhu"n g<p = Doanh thu thuDn e Giá v)n hàng bán (1.4)

Cha tiêu này ph n ánh kh năng sinh lãi t' hoGt đ<ng kinh doanh, nĩ càng lFn thì kh năng sinh lãi t' hoGt đ<ng kinh doanh càng lFn và ngư(c lGi Thơng tin vZ cha tiêu này gi p nhà qu n lý phân tích, đánh giá năng l$c và đưa ra các bi@n pháp

qu n lý doanh thu và giá v)n hàng bán nhym nâng cao l(i nhu"n

LN trưFc thu

và lãi vay =

LN t' HðSXKD +

LN t' HðTC +

LN t'

Hð khác + Lãi vay (1.5)

Cha tiêu trên chính là l(i nhu"n kinh t , là cơ sP ñ: xác ñ3nh và ñánh giá kh năng sinh lmi th$c c a tài s n mà không tính ñ n nguLn g)c c a tài s n ñư(c tGo t' v)n vay hay v)n ch sP hQu, t' ñó giúp nhà qu n lý ñưa ra các bi@n pháp nâng cao

kh năng sinh lmi c a tài s n

LN trưFc thu = LN t' HðSXKD + LN t' HðTC + LN t' Hð khác (1.6) Cha tiêu này ph n ánh m c l(i nhu"n thu ñư(c t' t*t c các hoGt ñ<ng c a doanh nghi@p mà không tính ñ n nh hưPng c a chi phí thu thu nh"p doanh nghi@p

LN sau thu = LN trưFc thu e Chi phí thu thu nh"p doanh nghi@p (1.7) Cha tiêu trên ph n ánh m c th$c lãi thu ñư(c t' t*t c các hoGt ñ<ng c a doanh nghi@p sau khi ñã loGi tr' nh hưtng c a chi phí thu thu nh"p doanh nghi@p, là cơ sP ñ: phân tích và ñánh giá hi@u qu hoGt ñ<ng và kh năng sinh lmi c a doanh nghi@p Khác vFi góc ñ< k toán tài chính, dưFi góc ñ< k toán qu n tr3 l(i nhu"n ñư(c nh*n mGnh ñ n m)i quan h@ giQa l(i nhu"n vFi ñi:m hoà v)n và s) dư ñ m phí, theo ñó khi doanh nghi@p ñã vư(t qua ñi:m hoà v)n thì l(i nhu"n c a mvi ñơn v3

s n phMm hàng hoá tiêu th4 mang lGi cho doanh nghi@p ñúng byng s) dư ñ m phí ñơn v3

LN = S n lư(ng tiêu th4 vư(t ñi:m hoà v)n x S) dư ñ m phí ñơn v3 (1.8) Trong ñó : TCng ñ3nh phí

S n lư(ng hoà v)n = eeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee (1.9) S) dư ñ m phí ñơn v3

S) dư ñ m phí ñơn v3 = Giá bán ñơn v3 e Bi n phí ñơn v3 (1.10) M)i quan h@ này cho th*y sau khi hoà v)n, ñã trang tr i h t toàn b< ñ3nh phí thì m c l(i nhu"n mà doanh nghi@p thu ñư(c ñúng byng m c chênh l@ch giQa tCng giá bán và tCng bi n phí

Phương pháp xác ñ3nh l(i nhu"n trên giúp cho các nhà qu n lý d$ ki n ñư(c l(i nhu"n trong tương lai, t' ñó giúp hB l$a chBn các phương án kinh doanh, quy t d3nh ñDu tư, mP r<ng th3 trưmng …

S n lư(ng TCng ñ3nh phí + L(i nhu"n mong mu)n

ñ: ñGt ñư(c = eeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee (1.11)

LN mong mu)n (MM) S) dư ñ m phí ñơn v3

T' đĩ :

LNMM=(S n lư(ng đ: đGt đư(c LNMM * S) dư đ m phí đơn v3) e TCng đ3nh phí

(1.12) D$a trên cơng th c (1.12) ta th*y đ: đGt đư(c l(i nhu"n theo mong mu)n doanh nghi@p cDn ph i đGt đư(c s n lư(ng, s) dư đ m phí đơn v3 theo k hoGch Xác đ3nh l(i nhu"n dưFi gĩc đ< k tốn qu n tr3 cĩ ý nghĩa vơ cùng quan trBng trong vi@c phân tích l(i nhu"n nhym khai thác các kh năng tiZm tàng c a doanh nghi@p, là cơ sP cho vi@c ra các quy t đ3nh l$a chBn hay quy t đ3nh điZu chanh vZ

s n xu*t kinh doanh như giá bán, chi phí, s n lư(ng… nhym t)i đa hố l(i nhu"n Khác vFi vi@c xác đ3nh l(i nhu"n dưFi gĩc đ< k tốn tài chính và k tốn

qu n tr3, xác đ3nh l(i nhu"n dưFi gĩc đ< v)n ch sP hQu đư(c d$a trên gi thi t ryng các y u t) liên quan đ n v)n ch sP hQu c a doanh nghi@p khơng thay đCi trong kỳ phân tích: như khơng cĩ s$ đĩng gĩp thêm vZ v)n gĩp, khơng phát sinh chênh l@ch đánh giá lGi tài s n, khơng phát sinh chênh l@ch tA giá h)i đối, khơng phát sinh các kho n đư(c vi@n tr(, tài tr( và khơng xác đ3nh vi@c sc d4ng l(i nhu"n sau thu Tuy nhiên các gi đ3nh này hDu như khơng x y ra trong th$c t nên vi@c xác đ3nh l(i nhu"n theo phương pháp v)n ch sP hQu ít đư(c sc d4ng Theo phương pháp này l(i nhu"n đư(c xác đ3nh như sau :

LN = ∑V)n ch sP hQu cu)i năm e ∑V)n ch sP hQu đDu năm (1.13) Phương pháp xác đ3nh l(i nhu"n này giúp nhà qu n lý phân tích, đánh giá s$

bi n đ<ng c a l(i nhu"n trong m)i quan h@ vFi v)n ch sP hQu đ: trên cơ sP đĩ đZ

ra các bi@n pháp nâng cao kh năng sinh lmi c a v)n ch sP hQu Bên cGnh đĩ xác đ3nh l(i nhu"n dưFi gĩc đ< v)n ch sP hQu cho th*y vai trị quan trBng c a l(i nhu"n trong vi@c gia tăng v)n ch sP hQu L(i nhu"n càng tăng lên thì v)n ch sP hQu càng lFn Khi đĩ doanh nghi@p cĩ kh năng gi m bFt v)n vay, chi phí tài chính

gi m xu)ng lGi làm l(i nhu"n tăng lên

1.1.2 Ý nghĩa và phuơng pháp phân tích lai nhuUn

1.1.2.1 Ý nghĩa cNa lai nhuUn

L(i nhu"n là k t qu cu)i cùng c a mBi hoGt đ<ng trong doanh nghi@p, là m4c tiêu ph*n đ*u c a các doanh nghi@p s n xu*t kinh doanh và đĩng gĩp tích c$c vào

s$ tăng trưPng c a nZn kinh t qu)c dân Vì v"y l(i nhu"n có ý nghĩa to lFn không nhQng ñ)i vFi vi@c tăng cưmng hi@u qu hoGt ñ<ng s n xu*t kinh doanh c a doanh nghi@p mà c ñ)i vFi c nZn kinh t qu)c dân

Các doanh nghi@p ti n hành hoGt ñ<ng s n xu*t kinh doanh vFi ñ<ng cơ kinh t

là tìm ki m l(i nhu"n Trong nZn kinh t th3 trưmng, l(i nhu"n là m4c tiêu c a kinh doanh, là thưFc ño ph n ánh k t qu hoGt ñ<ng s n xu*t kinh doanh vZ m]t qui mô,

là ñ<ng l$c kinh t thúc ñMy các doanh nghi@p cũng như mvi ngưmi lao ñ<ng không ng'ng sc d4ng h(p lý ti t ki@m các nguLn l$c, nâng cao năng su*t, ch*t lư(ng và hi@u qu c a quá trình hoGt ñ<ng s n xu*t kinh doanh Ngoài ra ñ<ng cơ l(i nhu"n giúp cho doanh nghi@p luôn c i ti n ks thu"t ñưa ra th3 trưmng nhQng s n phMm mFi nhym thta mãn nhu cDu tiêu dùng c a con ngưmi d~n ñ n làm cho xã h<i loài ngưmi ngày càng phát tri:n

L(i nhu"n là cha tiêu kinh t tCng h(p mà thông qua vi@c phân tích cha tiêu l(i nhu"n sw giúp nhà qu n lý xác ñ3nh các nguyên nhân nh hưPng ñ n tình hình l(i nhu"n ñ: ñưa ra các quy t ñ3nh phù h(p nhym nâng cao k t qu kinh doanh c a mBi hoGt ñ<ng

L(i nhu"n là nguLn tài chính quan trBng ñ: tái s n xu*t mP r<ng, ti p t4c phát tri:n quá trình s n xu*t kinh doanh ñ: có hi@u qu cao hơn, bù ñOp r i ro trong kinh doanh, tăng v)n ch sP hQu, th$c hi@n khuy n khích v"t ch*t, c i ti n ñmi s)ng cho ngưmi lao ñ<ng như: thông qua vi@c trích l"p quĩ ñDu tư phát tri:n doanh nghi@p có ñiZu ki@n mua sOm thêm máy móc, thi t b3, hi@n ñGi hóa dây chuyZn công ngh@, th$c hi@n tái s n xu*t mP r<ng; thông qua vi@c trích l"p quĩ d$ phòng tài chính ñ:

bù ñOp nhQng m*t mát v)n kinh doanh, làm lành mGnh tình hình tài chính, doanh nghi@p không b3 suy s4p khi có nhQng r i ro vZ tài chính; thông qua vi@c trích l"p quĩ khen thưPng, phúc l(i doanh nghi@p có th: c i thi@n, nâng cao ñmi s)ng v"t ch*t

và tinh thDn cho ngưmi lao ñ<ng, t' ñó khơi d"y lòng nhi@t tình, hăng say làm vi@c, phát huy nhiZu sáng ki n c i ti n ks thu"t làm tăng hi@u qu hoGt ñ<ng s n xu*t kinh doanh

L(i nhu"n còn là nguLn tài chính ñ: các doanh nghi@p tr lãi cho các cC ñông Các cC ñông có th: là ngưmi trong doanh nghi@p ho]c ngoài doanh nghi@p nhưng ñZu có m<t ñi:m chung là ngoài phDn tiZn lương mà hB ñư(c hưPng theo công s c lao ñ<ng bt ra, hB sw còn m<t kho n thu nh"p t' cC phi u mà hB ñư(c hưPng, chính s) tiZn tăng thêm này sw làm Cn ñ3nh và phát tri:n cu<c s)ng c a b n thân và gia ñình hB Khi có thu nh"p ngưmi lao ñ<ng lGi mua hàng hóa làm cho các doanh nghi@p bán ñư(c hàng t' ñó tăng l(i nhu"n, quan h@ nhân qu này sw làm cho xã h<i càng ti n b<, phát tri:n

L(i nhu"n là nguLn thu quan trBng c a ngân sách Nhà nưFc, và là cơ sP ñ: tăng thu nh"p qu)c dân P mvi nưFc Các doanh nghi@p th$c hi@n nghĩa v4 tài chính vFi Nhà nưFc thông qua vi@c n<p thu tGo nên nguLn thu cho Nhà nưFc Nhà nưFc

sc d4ng nguLn thu này ñ: trang tr i các chi tiêu cho s$ hoGt ñ<ng c a b< máy nhà nưFc, th$c hi@n các chương trình phát tri:n an ninh – kinh t – xã h<i, c i thi@n ñmi s)ng v"t ch*t và tinh thDn c a nhân dân ðiZu này lGi có tác ñ<ng tích c$c ngư(c trP lGi vFi s$ phát tri:n c a các doanh nghi@p ðây là m)i quan h@ r*t khăng khít, tGo nên s$ phát tri:n bZn vQng c a toàn b< nZn kinh t Như v"y, n u doanh nghi@p không có l(i nhu"n thì không th: n<p thu cho Nhà nưFc, d~n ñ n Nhà nưFc b3 hGn

ch nguLn thu

1.1.2.2 Phương pháp phân tích lai nhuUn

Như ñã trình bày P trên, l(i nhu"n là cha tiêu kinh t tCng h(p, ph n ánh k t

qu toàn b< hoGt ñ<ng kinh doanh c a doanh nghi@p Vì v"y vi@c phân tích l(i nhu"n sw ñánh giá ñư(c hi@u qu c a t'ng hoGt ñ<ng, t'ng khâu trong quá trình hoGt ñ<ng, ho]c tìm ra nhQng nguyên nhân, nhQng nhân t) nh hưPng tr$c ti p ñ n l(i nhu"n c a doanh nghi@p Qua vi@c phân tích l(i nhu"n, doanh nghi@p sw xác ñ3nh ñúng ñOn nhQng nguyên nhân, tìm ra các bi@n pháp tích c$c nhym ñưa quá trình hoGt ñ<ng s n xu*t kinh doanh c a doanh nghi@p ñGt ñư(c m4c tiêu là tiêu th4 vFi kh)i lư(ng lFn s n phMm, hàng hóa và d3ch v4 vFi giá bán h(p lý ñ: v'a giQ vQng th3 trưmng v'a ñGt ñư(c l(i nhu"n cao trong kinh doanh Thông qua phân tích l(i nhu"n, doanh nghi@p sw xác ñ3nh ñư(c phương án kinh doanh, cơ c*u s n phMm, th3

trưmng, giá bán, phương th c bán hàng t)i ưu nhym t)i ña hóa l(i nhu"n, không ng'ng nâng cao s c cGnh tranh và t)i ña hóa giá tr3 tr3 trưmng c a doanh nghi@p ð: phân tích l(i nhu"n doanh nghi@p, ngưmi ta thưmng sc d4ng các phương pháp sau[ 21,tr.10e23], [14,tr.20e30],[15,tr.13e32], [26,tr.12e28], [34,tr.44e52], [38,tr.30], [39,tr.13e33]:

Giá tr3 trung bình c a ngành kinh doanh trong trưmng h(p cDn ñánh giá v3 trí

c a doanh nghi@p so vFi các doanh nghi@p khác trong ngành

V k! thu#t so sánh thông thưmng ngưmi ta sc d4ng các ks thu"t so sánh sau:

So sánh byng s) tuy@t ñ)i: là vi@c xác ñ3nh s) chênh l@ch giQa giá tr3 c a cha tiêu kỳ phân tích vFi giá tr3 c a cha tiêu kỳ g)c K t qu so sánh cho th*y s$

bi n ñ<ng c a cha tiêu cDn phân tích

So sánh byng s) tương ñ)i: là xác ñ3nh t)c ñ< tăng gi m giQa th$c t so vFi

kỳ g)c c a cha tiêu phân tích ho]c tA trBng c a cha tiêu cDn phân tích trong tCng th: qui mô chung ñ: ñánh giá t)c ñ< phát tri:n ho]c k t c*u, m c ñ< phC bi n c a cha tiêu cDn phân tích

Th^ hai: Phương pháp lobi tr• (còn gmi là phương pháp thay thM liên hoàn hay phương pháp s` chênh l‚ch)

Phương pháp loGi tr' là phương pháp xác ñ3nh m c ñ< nh hưPng c a t'ng nhân t) ñ n s$ bi n ñ<ng c a cha tiêu phân tích (ñ)i tư(ng phân tích), khi các nhân t) nh hưPng này có quan h@ tích s), thương s) ho]c k t h(p c tích s) và thương s) vFi cha tiêu cDn phân tích

Phương pháp loGi tr' có th: xác ñ3nh nh hưPng c a các nhân t) qua thay th lDn lư(t và liên ti p các nhân t) ñ: xác ñ3nh tr3 s) c a cha tiêu khi nhân t) ñó thay ñCi Sau ñó l*y k t qu tr' ñi giá tr3 cha tiêu khi chưa có bi n ñCi c a nhân t) nghiên

c u sw xác ñ3nh ñư(c nh hưPng c a nhân t) này

Phương pháp loGi tr' có ưu ñi:m là ñơn gi n, dl tính toán và lư(ng hóa ñư(c

m c ñ< nh hưPng c a các nhân t) ñ n ñ)i tư(ng phân tích Tuy nhiên phương pháp này cũng có như(c ñi:m là m)i quan h@ giQa các nhân t) ph i ñư(c gi ñ3nh là

có m)i liên quan theo mô hình tích s) hay thương s) Trong th$c t các nhân t) có th: có nhQng m)i liên quan theo các mô hình khác Ngoài ra khi xác ñ3nh m c ñ<

nh hưPng c a các nhân t) cDn ph i gi ñ3nh các nhân t) khác không thay ñCi Nhưng trong th$c t thì các nhân t) luôn có s$ bi n ñ<ng

Phương pháp phân tích này có ý nghĩa r*t quan trBng trong vi@c xác ñ3nh, phân tích các nhân t) nh hưPng ñ n l(i nhu"n t' hoGt ñ<ng s n xu*t kinh doanh, khi b< ph"n l(i nhu"n này ch3u s$ nh hưPng c a các nhân t) khác nhau (giá bán, giá thành

s n xu*t, chi phí bán hàng và chi phí qu n lý doanh nghi@p), t' ñó giúp nhà qu n lý k3p thmi ñiZu chanh hoGt ñ<ng c a doanh nghi@p ñ: ñGt ñư(c m c l(i nhu"n cao hơn Th^ ba: Phương pháp hli qui tương quan

Phương pháp hLi qui tương quan là phương pháp phân tích t'ng nhân t) c a cha tiêu tCng h(p, rLi trên cơ sP ñó mFi ti n hành phân tích các cha tiêu tCng h(p Phương pháp này ñư(c áp d4ng khi m)i quan h@ giQa nguyên nhân phát sinh và k t

qu c a hi@n tư(ng kinh t có quan h@ tA l@ thu"n ho]c quan h@ tA l@ ngh3ch

Phương pháp hLi qui tương quan thưmng ñư(c sc d4ng ñ: d$ doán chi phí kinh doanh theo hai y u t) ñ3nh phí và bi n phí, t' ñó làm cơ sP ñZ ra m4c tiêu k hoGch cho tương lai (k hoGch chi phí, l(i nhu"n …)

Th^ tư: Phương pháp cân ñ`i

Phương pháp này ñư(c áp d4ng khi các nhân t) có quan h@ vFi cha tiêu cDn phân tích là tCng s) hay hi@u s) ð: xác ñ3nh m c ñ< nh hưPng c a t'ng nhân t) cha cDn tính toán chênh l@ch giQa th$c t vFi k hoGch (kỳ g)c) c a b n thân nhân t) ñó

Phương pháp này ñư(c sc d4ng ñ: phân tích các nhân t) nh hưPng ñ n l(i nhu"n bán hàng, l(i nhu"n trưFc thu ho]c sau thu Tuy nhiên do b n ch*t c a phương pháp này xu*t phát t' ks thu"t so sánh s) tuy@t ñ)i nên k t qu phân tích b3 hGn ch Vì v"y trong quá trình phân tích l(i nhu"n ngưmi ta thưmng k t h(p vFi phương pháp loGi tr' ñ: xác ñ3nh m c ñ< nh huPng c a các nhân t) ñ n l(i nhu"n Th^ năm : Phương pháp phân tích chi tiMt

Mvi cha tiêu ph n ánh k t qu hoGt ñ<ng kinh doanh c a doanh nghi@p ñZu có th: và cDn ph i ñư(c phân tích chi ti t theo nhiZu tiêu th c khác nhau:

M%t là, chi ti)t theo b% ph#n c-u thành:

Mvi cha tiêu ph n ánh k t qu hoGt ñ<ng kinh doanh c a doanh nghi@p ñZu có n<i dung kinh t c*u thành gLm m<t s) b< ph"n, ví d4: tCng giá thành s n xu*t s n phMm bao gLm ba b< ph"n h(p thành là chi phí nguyên v"t li@u tr$c ti p, chi phí nhân công tr$c ti p, chi phí s n xu*t chung ; tCng l(i nhu"n c a doanh nghi@p gLm

ba b< ph"n h(p thành: l(i nhu"n t' hoGt ñ<ng SXKD, l(i nhu"n t' hoGt ñ<ng tài chính và l(i nhu"n khác Phương pháp phân tích chi ti t theo b< ph"n c*u thành giúp nhà qu n lý ñánh giá chính xác vai trò c a t'ng b< ph"n trong vi@c hình thành

k t qu kinh doanh c a doanh nghi@p qua t'ng thmi kỳ

Hai là, chi ti)t theo th/i gian:

K t qu hoGt ñ<ng kinh doanh c a doanh nghi@p thưmng ñư(c xác ñinh theo m<t quá trình, gLm k t qu c a nhiZu thmi gian tCng h(p lGi Ví d4: TCng doanh thu, chi phí, l(i nhu"n trong năm ñư(c tCng h(p t' doanh thu, chi phí, l(i nhu"n c a b)n quí, ho]c tCng h(p t' doanh thu, chi phí, l(i nhu"n c a 12 tháng trong năm … Phân tích chi ti t theo thmi gian ph4c v4 cho cha ñGo ti n ñ< s n xu*t và tiêu th4 s n phMm, phát hi@n qui lu"t tính thmi v4 trong SXKD …

Ba là, chi ti)t theo không gian:

K t qu kinh doanh c a m<t ñơn v3 còn ñư(c phân bC theo không gian Ví d4: tCng doanh thu, k t qu bán hàng c a m<t doanh nghi@p ñư(c tCng h(p t' doanh thu, k t qu bán hàng c a các ñ3a ñi:m kinh doanh, cca hàng, quDy hàng … Phân tích chi ti t theo không gian giúp nhà qu n lý tìm ra ñ3a bàn hoGt ñ<ng trBng ñi:m, nghiên c u vai trò c a t'ng ñ3a bàn hoGt ñ<ng trong vi@c hình thành k t qu kinh doanh và ph4c v4 cho chi n lư(c mP r<ng ho]c thu h•p ñ3a bàn hoGt ñ<ng c a doanh nghi@p…

Chi ti t hoá giúp cho k t qu phân tích ñư(c chính xác và ña dGng Tuy nhiên, trong quá trình phân tích cDn căn c vào m4c ñích, yêu cDu phân tích và ñ]c ñi:m

c a cha tiêu phân tích ñ: l$a chBn cách th c chi ti t cho phù h(p

Th^ sáu: Phương pháp phân tích mô hình tài chính Dupont [2,tr.58e61],[16,tr.171e174].[38,tr.30e31]

Phương pháp phân tích mô hình tài chính Dupont là phương pháp phân tích thông qua m)i quan h@ tương hv giQa các h@ s) tài chính nhym xác ñ3nh các nhân t)

nh hưPng ñ n các h@ s) tài chính c a doanh nghi@p

Theo phương pháp này, trưFc h t xem xét m)i quan h@ tương tác giQa h@ s) l(i nhu"n doanh thu và h@ s) vòng quay c a tài s n (hi@u su*t sc d4ng tài s n) vFi kh năng sinh lmi c a tài s n

Theo mô hình phân tích tài chính Dupont, kh năng sinh lmi c a tài s n (ROA)

có th: bi:u diln qua sơ ñL sau:

Hình 1.1: Sơ ñl biku di†n khw năng sinh lqi cNa Tài swn (ROA)

Lai nhuUn sau thuM

ROA

TYng tài swn

Doanh thu Chi phí dài hbn Tài swn ng‡n hbn Tài swn

Chia

T' mô hình phân tích ROA cho th*y kh năng sinh lmi c a tài s n ph4 thu<c vào 2 y u t) sau :

e L(i nhu"n thu ñư(c c a doanh nghi@p trên m<t ñLng doanh thu

e M<t ñLng tài s n ñưa vào SXKD thì tGo ra bao nhiêu ñLng doanh thu Phân tích ROA giúp nhà qu n lý xác ñ3nh và ñánh giá chính xác nguLn g)c làm thay ñCi l(i nhu"n c a doanh nghi@p Trên cơ sP ñó giúp hB ñưa ra các gi i pháp nhym tăng doanh thu và ti t ki@m chi phí

Ti p theo ta xem xét m)i quan h@ giQa kh năng sinh lmi c a v)n ch sP hQu vFi các h@ s) tài chính có th: bi:u diln dưFi phương trình sau:

L(i nhu"n L(i nhu"n DT thuDn TCng tài s n

= x x (1.14) V)n ch sP hQu DT thuDn TCng tài s n V)n ch sP hQu

Hay :

Kh năng TA su*t H@ s) vòng TCng tài s n

sinh lmi c a (ROE) = l(i nhu"n x quay c a x (1.15) v)n ch sP hQu doanh thu tài s n V)n ch sP hQu

T' nhQng công th c nêu trên có th: bi:u diln h@ th)ng phân tích tài chính Dupont theo mô hình sau:

Hình 1.2: Sơ ñl biku di†n H‚ th`ng phân tích Tài chính Dupont

Qua s$ phân tích m)i quan h@ giQa kh năng sinh lmi c a v)n ch sP hQu vFi các h@ s) tài chính ta th*y kh năng sinh lmi c a v)n ch sP hQu ph4 thu<c vào tA su*t l(i nhu"n doanh thu, s) vòng quay tài s n và m c ñ< sc d4ng v)n ch sP hQu

Ta th*y m c ñ< sc d4ng v)n ch sP hQu th*p ñi thì kh năng sinh lmi c a v)n ch

sP hQu sw tăng lên và ngư(c lGi Tuy nhiên n u sc d4ng v)n ch sP hQu th*p (t c là

sc d4ng nhiZu v)n vay) thì r i ro tài chính lGi cao nên doanh nghi@p cDn xác ñ3nh cơ c*u v)n h(p lý ñ: v'a tăng kh năng sinh lmi c a v)n ch sP hQu và P m c ñ< r i ro tài chính không cao

1.1.3 N{i dung phân tích lai nhuUn

1.1.3.1.Phân tích lai nhuUn dưhi góc ñ{ kM toán tài chính

DưFi góc ñ< k toán tài chính, phân tích l(i nhu"n ñư(c th$c hi@n thông qua báo cáo k t qu hoGt ñ<ng kinh doanh, bao gLm phân tích l(i nhu"n t' hoGt ñ<ng SXKD, phân tích l(i nhu"n t' hoGt ñ<ng tài chính và phân tích l(i nhu"n khác Phân tích l i nhu n t; ho7t ñ ng s n xu>t kinh doanh

L(i nhu"n t' hoGt ñ<ng s n xu*t kinh doanh là b< ph"n l(i nhu"n ch y u c a doanh nghi@p nên phân tích l(i nhu"n t' hoGt ñ<ng SXKD có ý nghĩa r*t quan trBng trong vi@c ñưa ra các bi@n pháp nâng cao l(i nhu"n cho doanh nghi@p Công th c xác ñ3nh l(i nhu"n t' hoGt ñ<ng SXKD P m4c 1.1.1.2 cho th*y l(i nhu"n t' hoGt ñ<ng SXKD ph4 thu<c vào các nhân t) là doanh thu hoGt ñ<ng SXKD ( nh hưPng thu"n chiZu) và chi phí s n xu*t kinh doanh ( nh hưPng ngh3ch chiZu) Doanh thu hoGt ñ<ng SXKD là doanh thu thuDn vZ bán hàng, ñư(c xác ñ3nh là s) chênh l@ch giQa doanh thu bán hàng và các kho n gi m tr' doanh thu

Doanh thu bán hàng lGi ph4 thu<c vào hai nhân t): kh)i lư(ng s n phMm hàng hóa bán ra và giá bán c a s n phMm, hàng hóa tiêu th4

Trong ñiZu ki@n kinh doanh hi@n nay, khi có s$ cGnh tranh gay gOt giQa các doanh nghi@p thì giá bán c a s n phMm, hàng hóa không cha ph4 thu<c vào ý mu)n

c a doanh nghi@p mà còn tùy thu<c vào nhu cDu c a th3 trưmng Th$c t cho th*y khi s$ cGnh tranh giQa các doanh nghi@p càng mGnh thì giá bán c a s n phMm lGi có

xu hưFng gi m dDn Như v"y ñ: tăng doanh thu, các doanh nghi@p cDn tìm các bi@n

pháp ñ: tăng kh)i lư(ng hàng hóa bán ra ð: tăng kh)i lư(ng hàng bán ra, cDn ph i xác ñ3nh nhQng nguyên nhân ñã làm tăng ho]c gi m kh)i lư(ng hàng hóa bán ra, t'

ñó mFi có các quy t ñ3nh phù h(p ñ: tăng kh)i lư(ng hàng bán

Kh)i lư(ng hàng bán ra tùy thu<c vào r*t nhiZu nguyên nhân khác nhau mà có th: khái quát thành 4 nhóm sau:

Th2 nh-t: Nhóm nguyên nhân thu<c vZ b n thân doanh nghi@p, gLm các y u t)

+ Thương hi@u hàng hóa và ñ†ng c*p doanh nghi@p

+ Công tác marketing như thông tin, qu ng cáo, ti p th3, khuy n mãi…

Th2 hai: Nhóm nguyên nhân thu<c vZ ngưmi mua:

Y u t) quan trBng nh*t thu<c vZ ngưmi mua chính là s c mua c a hB, mà s c mua c a hB lGi tùy thu<c vào thu nh"p tiZn t@ c a dân cư và vào th3 hi u, thói quen hay truyZn th)ng tiêu dùng c a ngưmi mua

Th2 ba: Nhóm nguyên nhân thu<c vZ Nhà nưFc, gLm các y u t) cơ b n sau: + Chính sách thu , tín d4ng

+ Chính sách tiêu dùng

+ Chính sách giá

+ Chính sách ưu ñãi, chính sách ngoGi t@…

Th2 tư: Nhóm nguyên nhân thu<c vZ tình trGng nZn kinh t và cơ sP hG tDng kinh t

M<t qu)c gia n u có tình trGng nZn kinh t và cơ sP hG tDng kinh t t)t sw tGo nhiZu cơ h<i ñDu tư cho doanh nghi@p và t' ñó các doanh nghi@p có th: ñMy mGnh vi@c bán hàng và mP r<ng s n xu*t ñ: tăng kh)i lư(ng hàng bán ra

Các kho n gi m tr' doanh thu gLm chi t kh*u thương mGi, gi m giá hàng bán, hàng bán b3 tr lGi, thu xu*t khMu, thu tiêu th4 ñ]c bi@t và thu GTGT ph i n<p theo phuơng pháp tr$c ti p Žnh hưPng c a t'ng kho n gi m tr' doanh thu ñ n l(i nhu"n như sau:

+ Kho n chi t kh*u thương mGi nhym khuy n khích ngưmi mua mua vFi s) lư(ng lFn N u phát sinh kho n này lFn th: hi@n hàng hóa c a doanh nghi@p có uy tín, nhiZu khách hàng mua vFi s) lư(ng lFn sw là cơ h<i ñ: tăng l(i nhu"n cho doanh nghi@p

+ Gi m giá hàng bán và hàng bán b3 tr lGi phát sinh là do s n phMm b3 kém ch*t lư(ng, b3 htng, b3 sai qui cách phMm c*p ho]c lGc h"u th3 hi u và ñZu làm gi m l(i nhu"n c a doanh nghi@p S$ phát sinh c a các kho n trên ph4 thu<c vào khâu

qu n lý s n xu*t, công tác nghiên c u th3 trưmng và tay nghZ c a công nhân

+ Các loGi thu gián thu gLm thu xu*t khMu, thu tiêu th4 d]c bi@t và thu GTGT ph i n<p theo phương pháp tr$c ti p Các loGi thu này không còn ph4 thu<c vào b n thân doanh nghi@p nQa mà ph4 thu<c vào chính sách thu c a nhà nưFc

N u các thu trên tăng lên thì doanh nghi@p bán hàng sw khó khăn hơn, l(i nhu"n sw b3 s4t gi m, còn n u các loGi thu trên gi m ñi thì doanh nghi@p sw bán hàng dl dàng hơn, do v"y doanh nghi@p sw có cơ h<i ph*n ñ*u tăng l(i nhu"n

ð)i vFi chi phí s n xu*t kinh doanh (Giá v)n hàng bán, chi phí bán hàng, chi phí qu n lý doanh nghi@p) trong doanh nghi@p s n xu*t nó chính là giá thành toàn b< c a s n phMm tiêu th4, ph n ánh toàn b< hao phí vZ lao ñ<ng s)ng và lao ñ<ng v"t hóa và các chi phí khác ñ: s n xu*t, tiêu th4 s n phMm

Theo n<i dung kinh t thì hao phí vZ lao ñ<ng v"t hóa bao gLm hai y u t) cơ

b n là chi phí nguyên v"t li@u và chi phí kh*u hao tài s n c) ñ3nh ñ: s n xu*t và tiêu th4 s n phMm

Chí phí nguyên v"t li@u ñ: s n xu*t và tiêu th4 s n phMm ch y u ph4 thu<c vào m c tiêu hao và giá c a nguyên v"t li@u xu*t dùng M c tiêu hao nguyên v"t li@u lGi ph4 thu<c vào thi t k và ch*t lư(ng c a s n phMm, trình ñ< trang b3 ks thu"t, máy móc, công ngh@ và k t qu c a vi@c qu n lý, sc d4ng v"t tư trong quá

trình s n xu*t và tiêu th4 s n phMm ð)i vFi giá c nguyên v"t li@u xu*t dùng lGi là m<t y u t) r*t ph c tGp, vì b n thân nó lGi ph4 thu<c vào r*t nhiZu y u t) khác như giá mua c a nguyên v"t li@u và chi phí thu mua nguyên v"t li@u Giá mua c a nguyên v"t li@u lGi tùy thu<c vào nguLn cung c*p, phương th c mua, chính sách giá, chính sách thu c a nhà nưFc Còn chi phí thu mua nguyên v"t li@u lGi ph4 thu<c vào chi phí v"n chuy:n, b)c d•, tiZu lưu kho, bãi, chi phí thu mua c a b< ph"n thu mua vv…

VZ chi phí kh*u hao tài s n c) ñ3nh lGi ph4 thu<c vào nguyên giá và tA l@ kh*u hao tài s n c) ñ3nh Trong ñiZu ki@n hi@n nay, khi t)c ñ< phát tri:n c a cu<c cách mGng khoa hBc và ks thu"t như vũ bão thì ña s) phát sinh xu hưFng kh*u hao nhanh tài s n c) ñ3nh, do v"y tA l@ kh*u hao có xu hưFng tăng lên Như v"y, ñ: gi m giá thành s n phMm, các doanh nghi@p ch y u tác ñ<ng ñ n nguyên giá tài s n c) ñ3nh Trong doanh nghi@p, tài s n c) ñ3nh hình thành thành ch y u do mua sOm ngoài và ñDu tư xây d$ng cơ b n hoàn thành VFi trưmng h(p mua sOm ngoài thì nguyên giá tài s n c) ñ3nh lGi ph4 thu<c vào giá mua và chi phí liên quan tr$c ti p như chi phí v"n chuy:n, b)c d•, lOp ñ]t, chGy thc… Còn giá mua tài s n c) ñ3nh lGi ph4 thu<c vào nguLn mua, phương th c mua và các chính sách c a nhà nưFc N u tài s n c) ñ3nh hình thành do ñDu tư xây d4ng cơ b n thì nguyên giá tài s n c) ñ3nh

là tCng giá giá tr3 quy t toán c a công trình, hGng m4c công trình ñã hoàn thành, bàn giao và ñư(c phê duy@t, mà giá tr3 quy t toán c a nó lGi ph4 thu<c vào chi phí nguyên v"t li@u tr$c ti p, chi phí nhân công tr$c ti p và chi phí s n xu*t chung Như v"y trong trưmng h(p này ñ: gi m nguyên giá tài s n c) ñ3nh, cDn ph i hG giá thành

lương lGi tùy thu<c vào s) lao ñ<ng hưPng lương thmi gian, s) ngày làm vi@c c a hB

và lương bình quân ngày

Như v"y, có th: th*y chi phí tiZn lương ph4 thu<c vào s) lư(ng, ch*t lư(ng lao ñ<ng và năng su*t lao ñ<ng c a ngưmi lao ñ<ng Nh"n th c ñư(c s$ tác ñ<ng c a các nhân t) nói trên, các nhà qu n lý sw ñưa ra ñư(c các quy t ñ3nh cDn thi t vZ tuy:n d4ng, sc d4ng l$c lư(ng lao ñ<ng và l$a chBn hình th c tr lương thích h(p ñ: ph*n ñ*u gi m chi phí nhân công, hG giá thành và tăng l(i nhu"n cho doanh nghi@p

Ngoài hao phí vZ lao ñ<ng s)ng và lao ñ<ng v"t hóa, doanh nghi@p còn ph i bt

ra các chi phí khác ñ: s n xu*t và tiêu th4 s n phMm như chi phí d3ch v4 mua ngoài và chi phí khác byng tiZn gLm tiZn ñi@n, nưFc, ñi@n thoGi, tiZn v@ sinh, chi phí qu ng cáo, tư v*n, sca chQa tài s n, chi phí giao d3ch, ti p khách, tiZn hoa hLng, môi giFi… Các chi phí này lGi ph4 thu<c vào qui mô doanh nghi@p, qui mô s n xu*t, s) lư(ng

s n phMm s n xu*t và tiêu th4 trong kỳ, chính sách qu n lý chi phí c a nhà nưFc và các bi@n pháp qu n lý chi phí trên c a doanh nghi@p S$ sc d4ng ti t ki@m và hi@u

qu các chi phí này cũng làm tăng ñáng k: l(i nhu"n c a doanh nghi@p

ð: phân tích l(i nhu"n t' hoGt ñ<ng s n xu*t kinh doanh ngưmi ta có th: sc d4ng phương pháp so sánh và phương pháp loGi tr'

Phân tích l7i nhu#n t8 ho9t ñ%ng SXKD b>ng phương pháp so sánh: Theo phương pháp này ngưmi ta sw so sánh l(i nhu"n t' hoGt ñ<ng SXKD c a kỳ phân tích vFi kỳ trưFc ñ: ñánh giá s$ bi n ñ<ng và t)c ñ< phát tri:n c a l(i nhu"n, các

y u t) c*u thành nên l(i nhu"n t' HðKD (doanh thu, giá v)n hàng bán, chi phí bán hàng, chi phí qu n lý doanh nghi@p) thông qua Báo cáo k t qu hoGt ñ<ng kinh doanh (m~u B02 –DN) ðây là phương pháp truyZn th)ng ñư(c sc d4ng phC bi n, r<ng rãi trong các doanh nghi@p do ñơn gi n, dl làm Tuy nhiên hGn ch c a phương pháp này là không xác ñ3nh ñư(c chính xác m c ñ< nh huPng c a t'ng nhân t) ñ n s$ bi n ñ<ng c a l(i nhu"n

Phân tích l7i nhu#n t8 ho9t ñ%ng SXKD b>ng phương pháp lo9i tr8

ð: khOc ph4c hGn ch trên c a phương pháp so sánh, khi phân tích l(i nhu"n t' hoGt ñ<ng SXKD ngưmi ta thưmng sc d4ng k t h(p c phương pháp loGi tr'

Trình t$ phân tích l(i nhu"n t' hoGt ñ<ng SXKD theo phương pháp này như sau: Như ta ñã bi t :

L(i nhu"n Doanh thu Chi phí

t' hoGt ñ<ng = t' hoGt ñ<ng – hoGt ñ<ng (1.16) SXKD SXKD SXKD

Hay:

n

i i

LNHDSXKD : L(i nhu"n t' hoGt ñ<ng SXKD

Qi : Kh)i lư(ng s n phMm tiêu th4 loGi i

Pi : Giá bán ñơn v3 s n phMm loGi i

CKtmi : Chi t kh*u thương mGi ñơn v3 s n phMm loGi i

Ghbi : Gi m giá hàng bán ñơn v3 s n phMm loGi i

HBtli : Doanh thu hàng bán b3 tr lGi ñơn v3 s n phMm loGi i

Txki : Thu xu*t khMu ñơn v3 m]t hàng i

Tttñbi :Thu tiêu th4 ñ]c bi@t ñơn v3 m]t hàng i

Tgtgti :Thu GTGT ñơn v3 tính theo phương pháp tr$c ti p c a m]t hàng i

Zi : Giá thành s n xu*t ñơn v3 s n phMm loGi i (giá v)n s n phMm tiêu th4)

Cql : Chi phí qu n lý doanh nghi@p

Cbh : Chi phí bán hàng

Như v"y ñ)i tư(ng phân tích ñư(c xác ñ3nh như sau:

LN HDSXKD = LN HDSXKD(l) e LN HDSXKD(0) (1.18)

Trong ñó:

LN HDSXKD(1) : L(i nhu"n t' hoGt ñ<ng SXKD kỳ phân tích (kỳ th$c t )

LN HDSXKD(0) : L(i nhu"n t' hoGt ñ<ng SXKD kỳ g)c

(chM s chN l là kỳ phân tích, chN 0 là kỳ g c) T' ñó ta xác ñ3nh các nhân t) nh hưPng ñ n l(i nhu"n t' hoGt ñ<ng SXKD

c a doanh nghi@p như sau:

Nhân t kh i lư7ng s n phPm tiêu thR (Q)

i

i i

n

i

i li

P Q

P Q

1 0 0

1 0

Nhân t cơ c-u s n phPm tiêu thR (k):

= n

i

i gtgti ttdbi xki i tl i hb i tm i

i li

LN

1

0 0

0 0

0 0 k

( ) Q D HDSXK

LN (1.20) Xét vZ m c ñ< nh hưPng, vi@c thay ñCi cơ c*u s n phMm bán ra có th: làm tăng ho]c làm gi m l(i nhu"n t' hoGt ñ<ng s n xu*t kinh doanh C4 th: trong th$c t doanh nghi@p tăng tA trBng bán ra nhQng s n phMm có m c l(i nhu"n cao,

gi m tA trBng bán ra nhQng s n phMm b3 lv ho]c có m c l(i nhu"n th*p thì tCng l(i nhu"n sw tăng lên ho]c ngư(c lGi

Xét vZ tính ch*t, vi@c thay ñCi cơ c*u s n phMm bán ra trưFc h t là do tác ñ<ng c a nhu cDu th3 trưmng, t c là tác ñ<ng c a nhân t) khách quan M]t khác, ñ: thta mãn, ñáp ng nhu cDu c a th3 trưmng thưmng xuyên bi n ñ<ng, các doanh nghi@p ph i t$ ñiZu chanh hoGt ñ<ng s n xu*t kinh doanh, do ñó nó lGi là tác ñ<ng c a nhân t) ch quan trong công tác qu n lý c a doanh nghi@p

Thông qua vi@c nghiên c u tác ñ<ng c a nhân t) cơ c*u s n phMm bán ra

ñ n l(i nhu"n có th: ñi ñ n k t lu"n ryng, trong ñiZu ki@n hi@n nay, các doanh nghi@p ph i bán ra cái th3 trưmng cDn, ch không ph i bán ra cái th3 trưmng có

Do ñó ngưmi qu n lý cDn ph i nghiên c u, nOm bOt ñư(c nhu cDu c a th3 trưmng, trên cơ sP ñó mà ñưa ra các quy t ñ3nh ñiZu chanh phù h(p, k3p thmi sao cho v'a thta mãn nhu cDu th3 trưmng v'a tăng l(i nhu"n cho doanh nghi@p

Nhân t giá bán cSa s n phPm tiêu thR (P)

LNHDSXKD(P) = ∑

= n

i 1

Qli x (Pli – P0i) (1.21) Giá bán s n phMm là nhân t) nh hưPng lFn ñ n l(i nhu"n c a doanh nghi@p Trong ñiZu ki@n kh)i lư(ng s n phMm bán ra không ñCi, giá bán thay ñCi sw làm cho l(i nhu"n thay ñCi theo Tuy nhiên trong nZn kinh t th3 trưmng, giá bán lGi không

ph i cha do doanh nghi@p quy t ñ3nh, mà nó lGi còn do quan h@ cung cDu vZ s n phMm, hàng hóa quy t ñ3nh Vì v"y, khi giá bán thay ñCi thì kh)i lư(ng s n phMm bán ra cũng thay ñCi theo C4 th: là, giá bán s n phMm sw thay ñCi theo xu hưFng thu"n chiZu vFi l(i nhu"n nhưng lGi ngh3ch chiZu vFi kh)i lư(ng s n phMm bán ra Nhân t chi)t kh-u thương m9i (CKtm)

LNHDSXKD(CKtm) = – ∑

= n

i 1

Qli x (CK tmli – CK tm0i) (1.22)

N u thuDn tuý xét theo phương pháp xác ñ3nh, chi t kh*u thương mGi có nh huPng ngh3ch chiZu ñ n l(i nhu"n c a doanh nghi@p Tuy nhiên, chi t kh*u thuơng mGi lGi là kho n khuy n khích khách hàng mua vFi s) lư(ng lFn làm tăng kh)i lu(ng hàng bán c a doanh nghi@p và do ñó lGi làm tăng l(i nhu"n c a doanh nghi@p Nhân t gi m giá hàng bán (Ghb)

LNHDSXKD(Ghb) = – ∑

= n

Nhân t doanh thu hàng bán bT tr l9i (HBtl)

LNHDSXKD(HBtl) = –∑

= n

Qli x (HBtl1i – HBtl0i ) (1.24)

Tương t$ như gi m giá hàng bán, hàng bán b3 tr lGi có nh huPng ngh3ch chiZu ñ n l(i nhu"n c a doanh nghi@p và phát sinh cũng do ch*t lu(ng s n phMm b3 kém nên các doanh nghi@p cũng ph i ph*n ñ*u gi m thi:u hàng bán b3 tr lGi ñ: tăng l(i nhu"n cho doanh nghi@p

Nhân t thu) xu-t khPu, thu) tiêu thR ñUc bi t, thu) GTGT ph i n%p theo phương pháp trVc ti)p

LNHDSXKD(Txk) = – ∑

= n

i 1

Qli x (Txkli – Txk0i) (1.25)

LNHDSXKD(Tttñb) = – ∑

= n

i 1

Qli x (Tttñbli – Tttñb0i) (1.26)

LNHDSXKD(Tgtgt) = – ∑

= n

i 1

S$ nh hưPng c a các nhân t) trên là ngh3ch chiZu ñ n l(i nhu"n c a doanh nghi@p: các loGi thu trên càng lFn thì l(i nhu"n c a doanh nghi@p càng gi m và ngư(c lGi Tuy nhiên các loGi thu trên là do Nhà nưFc qui ñ3nh, doanh nghi@p không th: tác ñ<ng ñ n chúng,

Nhân t giá thành s n phPm tiêu thR (Z)

LNHDSXKD(Z) = – ∑

= n

i 1

Qli x (Zli – Z0i) (1.28) Nhân t) này có nh hưPng tA l@ ngh3ch vFi l(i nhu"n c a doanh nghi@p Khi giá thành tăng thì l(i nhu"n gi m, và ngư(c lGi Giá thành cao hay th*p ph n ánh k t

qu c a vi@c qu n lý, sc d4ng lao ñ<ng, v"t tư, tiZn v)n trong quá trình s n xu*t kinh doanh, do v"y giá thành chính là nhân t) ch quan c a doanh nghi@p T' m)i quan h@ này có th: th*y ñ: tăng l(i nhu"n, các doanh nghi@p có th: hG giá thành s n phMm HG giá thành s n phMm là cơ sP ñ: hG giá bán s n phMm, mà giá bán s n phMm

hG thì doanh nghi@p có kh năng tăng kh)i lư(ng s n phMm và tăng s c cGnh tranh trên th3 trưmng trong nưFc và ngoài nưFc Trong phGm vi nZn kinh t , vi@c hG giá thành s n phMm c a các doanh nghi@p s n xu*t sw mang lGi s$ ti t ki@m lao ñ<ng xã h<i, tăng tích lũy cho nZn kinh t Bên cGnh ñó, vi@c hG giá thành s n phMm sw làm tăng tCng l(i nhu"n ch3u thu c a doanh nghi@p, do ñó làm tăng nguLn thu ngân sách thông qua vi@c n<p thu thu th"p doanh nghi@p

Nhân t chi phí bán hàng (Cbh)

LNHDSXKD(Cbh) = – (Cbhl – Cbh0) (1.29)

Chi phí bán hàng là chi phí liên quan ñ n tiêu th4 s n phMm, hàng hóa và d3ch v4, ñư(c phát sinh ngoài quá trình s n xu*t s n phMm nên còn ñư(c gBi là chi phí ngoài s n xu*t Chi phí này có tác ñ<ng ngh3ch chiZu ñ)i vFi l(i nhu"n c a doanh nghi@p: n u chi phí này th*p thì l(i nhu"n tăng ho]c ngư(c lGi

Nhân t chi phí qu n lý doanh nghi p (Cqldn)

LNHDSXKD(Cql) = – (Cqll – Cql0) (1.30) Chi phí qu n lý doanh nghi@p là nhQng chi phí liên quan ñ n qu n lý, ñiZu hành chung doanh nghi@p Cũng gi)ng như chi phí bán hàng, nh hưPng c a chi phí này có tác ñ<ng ngh3ch chiZu ñ n l(i nhu"n c a doanh nghi@p: n u chi phí qu n lý doanh nghi@p tăng thì l(i nhu"n gi m và ngư(c lGi

TCng h(p nh hưPng c a các nhân t):

LNHDSXKD = LNHDSXKD(Q) + LNHDSXKD(k) + LNHDSXKD(P) + LNHDSXKD(CKtm) +

LNHDSXKD(Ghb) + LNHDSXKD(HBtl) + LNHDSXKD(Txk) + LNHDSXKD(Tttñb) +

LNHDSXKD(Tgtgt) + LNHDSXKD(Z) + LNHDSXKD(Cbh) + LNHDSXKD(Cql) (1.31) Phân tích l i nhu n t; ho7t ñ ng tài chính

L(i nhu"n t' HðTC = Doanh thu HðTC – Chi phí hoGt ñ<ng tài chính (1.32) Xu*t phát t' công th c trên ta th*y l(i nhu"n t' hoGt ñ<ng tài chính ch3u s$

nh hưPng c a các nhân t) sau:

Nhân t 1 : Doanh thu ho9t ñ%ng tài chính

Nhân t) này có tác ñ<ng thu"n chiZu vFi l(i nhu"n t' hoGt ñ<ng tài chính: n u doanh thu hoGt ñ<ng tài chính càng tăng thì l(i nhu"n càng tăng và ngư(c lGi Vi@c tăng doanh thu hoGt ñ<ng tài chính là vi@c tăng các kho n thu t' hoGt ñ<ng mua bán ch ng khoán, ñDu tư, cho thuê tài s n… ðây không ph i là hoGt ñ<ng chính c a doanh nghi@p nhưng hoGt ñ<ng tài chính là r*t cDn thi t ñ: tăng l(i nhu"n cho doanh nghi@p và thông qua hoGt ñ<ng này doanh nghi@p có th: sc d4ng h(p lý các nguLn v)n nhàn rvi

Nhân t 2 : Chi phí ho9t ñ%ng tài chính

Nhân t) này có tác ñ<ng ngh3ch chiZu vFi l(i nhu"n t' hoGt ñ<ng tài chính: chi phí tài chính càng tăng thì l(i nhu"n càng gi m và ngư(c lGi Chi phí tài chính trong

các doanh nghi@p Vi@t Nam hi@n nay ch y u là tiZn lãi vay Doanh nghi@p nào sc d4ng càng nhiZu v)n vay thì chi phí tài chính càng lFn, do v"y trong giai ñoGn hi@n nay, chi phí lãi vay là m<t nguyên nhân r*t quan trBng nh hưPng r*t lFn ñ n l(i nhu"n c a các doanh nghi@p

Nhân t 2 : Chi phí khác

Nhân t) này có nh hưPng ngh3ch chiZu vFi l(i nhu"n t' hoGt ñ<ng khác: chi phí khác càng tăng thì l(i nhu"n càng gi m và ngư(c lGi Chi phí khác ch y u là chi phí thanh lý, như(ng bán tài s n c) ñ3nh, giá tr3 còn lGi c a TSCð thanh lý, như(ng bán ho]c các kho n truy thu n<p thu , các kho n tiZn phGt do vi phGm h(p ñLng kinh t , chênh l@ch ñánh giá gi m tài s n trong trưmng h(p góp v)n liên doanh, liên k t… Như v"y, n u doanh nghi@p qu n lý t)t tài s n, th$c hi@n t)t nghĩa v4 tài chính vFi nhà nưFc, th$c hi@n ñúng h(p ñLng kinh t … là cơ sP quan trBng ñ: gi m th*p chi phí khác và do ñó tăng l(i nhu"n khác cho doanh nghi@p

1.1.3.2 Phân tích lai nhuUn dưhi góc ñ{ kM toán quwn tr [24,tr.85e109],[37,tr.162e187], [41,tr.177e206], [45,tr.174e207]

Phân tích l(i nhu"n dưFi góc ñ< k toán qu n tr3 là phân tích, xem xét m)i quan h@ bi@n ch ng giQa các nhân t) giá bán, s n lư(ng, chi phí c) ñ3nh, chi phí

bi n ñCi và s$ tác ñ<ng c a chúng ñ n l(i nhu"n c a doanh nghi@p T' vi@c phân tích này sw giúp nhà qu n lý khai thác ñư(c các kh năng tiZm tàng c a doanh

nghi@p, là cơ sP cho vi@c ra các quy t ñ3nh l$a chBn hay quy t ñ3nh ñiZu chanh vZ

s n xu*t kinh doanh như giá bán, chi phí, s n lư(ng… nhym tăng l(i nhu"n cho doanh nghi@p

ðiZu ki@n ñ: th$c hi@n phân tích l(i nhu"n dưFi góc ñ< k toán qu n tr3 là chi phí hoGt ñ<ng kinh doanh c a doanh nghi@p ph i ñư(c phân loGi thành ñ3nh phí và

bi n phí

Phân tích l(i nhu"n dưFi góc ñ< k toán qu n tr3 ñư(c xem xét trên các n<i dung ch y u sau:

Th@ nh>t, phân tích S" dư ñ m phí (Contribution margin)

S) dư ñ m phí là phDn chênh l@ch giQa doanh thu vFi phDn bi n phí c a nó S)

dư ñ m phí có th: ñư(c xác ñ3nh cho mvi ñơn v3 s n phMm, cho t'ng loGi s n phMm ho]c tCng h(p cho t*t c các loGi s n phMm tiêu th4 khác nhau

S dư ñ m phí ñơn vT s n phPm:

S) dư ñ m phí ñơn v3 s n phMm là s) chênh l@ch giQa giá bán ñơn v3 vFi bi n phí ñơn v3 s n phMm:

Sñpi = Pi – Vi (1.34) Trong ñó :

Sñpi : S) dư ñ m phí ñơn v3 s n phMm i

Trưmng h(p doanh nghi@p kinh doanh nhiZu loGi s n phMm khác nhau thì s) dư

ñ m phí ñư(c xác ñ3nh như sau: