TẠO HỨNG THÚ HỌC TOÁN CHO HỌC SINH LỚP MỘT

Nhờ thế mà kết quả học tập sẽ tăng lênnhằm đáp ứng mục tiêu, yêu cầu đề ra cho mỗi cấp học, bậc học, môn học, lớp học.Nhưng để học sinh có được sự ham thích, hứng thú học tập thì người g

PHÒNG GIÁO DỤC& ĐÀO TẠO CƯMGAR

LỜI NÓI ĐẦU

Bậc học tiểu học là bậc học nền tảng đặt cơ sở ban đầu cho việc hình thành vàphát triển toàn diện nhân cách của con người Những gì thuộc về tri thức và kĩ năng,

về hành vi và nhân tính được hình thành và định hình ở học sinh tiểu học sẽ theosuốt cuộc đời mỗi người (như chữ viết, kĩ năng ứng xử trong cuộc sống thườngngày ) Những gì đã hình thành và định hình ở trẻ em rất khó thay đổi, khó cải tạolại

Học sinh lớp Một là lớp đầu tiên của bậc tiểu học, học sinh vào lớp Một làthời điểm đánh dấu bước ngoặc trong cuộc sống và phát triển tâm lí Các em phảitham gia mọi hoạt động mới trong học tập cũng như trong các hoạt động giao tiếp

Để các em có điều kiện học tập tốt, giáo viên dạy lớp Một cần phải hình thành vàxây dựng những thói quen học tập cho các em ngay từ buổi đầu tiên Phải duy trìthường xuyên vì thói quen đó mang lại kết quả cao trong học tập và tạo hứng thú yêuthích là điều kiện quyết định quá trình giảng dạy của giáo viên và việc học tập củahọc sinh Tạo nền tảng vững chắc để các em tiếp tục học lên các lớp trên

Lớp Một là lớp học đầu cấp được tuyển từ lớp Mẫu giáo lớn, sự hiểu biết củacác em không đồng đều, có em hết sức nhanh nhẹn nhưng lại có em còn chập chạp.Học sinh chưa có ý thức tự giác cao, bên cạnh đó nhiều gia đình ít quan tâm dẫn đếncác em không xác định được cho mình một hướng đi đúng (ý thức, trách nhiệm)trong học tập, kỉ luật còn rất tự do chưa đi vào thói quen học tập

1 Lí do chọn đề tài :

Từng bước hình thành cho các em mọi hoạt động ở lớp, từ thói quen học tập,

ý thức kỉ luật, thái độ giao tiếp với thầy cô, bạn bè, trong gia đình và ngoài xã hội rất nhiều điều cần quan tâm, trong đó mảng học tập là một mảng quyết định hiệu quảgiáo dục khi các em đang ngồi trên ghế nhà trường Muốn các em có thói quen hứngthú trong học tập cũng như trong sinh hoạt, biết ngăn nắp, gọn gàng, khoa học trongtừng hoạt động, người giáo viên phải uốn nắn, rèn giũa cho các em ngay từ khi bướcchân vào ngưỡng cửa nhà trường Nếu ngay từ lớp Một được rèn thói quen học tậpmột cách nghiêm túc và có hiệu quả thì ở các lớp sau các em cũng sẽ là những họcsinh có thói quen học tập tốt, tạo bước đi vững chắc cho các em trong việc học tập ởcác lớp trên và tạo tiền đề cho việc rèn luyện, phấn đầu thành người công dân có íchcho đất nước sau này

Hoạt động học là hoạt động cơ bản, đầu tiên của học sinh Tiểu học, do vậy cầnđòi hỏi phương pháp tổ chức khéo léo của người giáo viên để cuốn hút các em vàohọc tập Đối với các lớp đầu cấp Tiểu học, nhất là lớp một, do đặc điểm tâm lý lứatuổi nên các em rất dễ chán học tập Đặc biệt nhiều học sinh lớp Một rất ngại mônToán vì môn Toán khô khan, không có những câu văn, câu thơ bay bổng, không cónhững ngôn từ hoa mỹ mà chỉ có những con số, những phép tính và một số bài phảitính toán rất phức tạp Theo chương trình Toán hiện hành thì môn Toán lớp Một, các

em đã phải làm tính cộng trừ trong phạm vi 100 (thay vì trước đây, theo chươngtrình cải cách giáo dục thì chỉ cộng trừ trong phạm vi 10) mà kĩ năng tính toán củacác em lại chưa có Hơn nữa, một bộ phận học sinh chưa thích ứng với môi trườnghọc tập và các em chưa thoát khỏi hoạt động vui chơi là chính của các bậc học mầmnon Do vậy mà người giáo viên phải biết tổ chức để khơi dậy ở các em niềm hứng

thú học tập, nhất là học Toán Vì những lẽ đó mà tôi chọn đề tài: “Tạo hứng thú học Toán cho học sinh lớp Một”.

2 Mục tiêu, nhiệm vụ của đề tài:

- Mục đích của tôi khi nghiên cứu đề tài này là để hiểu rõ hơn về hứng thú học

Toán của học sinh lớp Một, từ đó tìm ra những biện pháp hữu hiệu nhằm nâng caoniềm say mê, tạo hứng thú học tập môn Toán cho học sinh để thực hiện tốt mục tiêudạy học đã xác định

- Nghiên cứu các vấn đề lý luận có liên quan đến phương pháp tạo hứng thúhọc tập cho học sinh

- Tìm hiểu hứng thú học Toán của học sinh lớp Một ở đơn vị mình

- Tìm ra các biện pháp khắc phục

3 Đối tượng nghiên cứu:

Học sinh lớp 1B Trường Tiểu học Y Jút

4 Giới hạn của đề tài:

Trong chương trình toán lớp 1.

5 Phương pháp nghiên cứu:

- Để đánh giá thực trạng về hứng thú học toán của học sinh lớp một do tôi phụtrách và tìm ra biện pháp khắc phục, tôi đã sử dụng các phương pháp sau:

* Phân tích tổng hợp tài liệu khoa học

* Điều tra khảo sát thực tế

* Thống kê

* Vấn đáp

* Đọc tài liệu, báo chí có liên quan đến đề tài

II.Phần nội dung:

1 Cơ sở lý luận:

Học tập cũng như bất kì hoạt động nào của con người nếu có sự hứng thú thì

sẽ có hiệu quả cao Trong học tập nếu có sự hứng thú thì học sinh sẽ đam mê tìm tòi,khám phá khoa học và sẽ tự chiếm lĩnh tri thức Một khi sự hứng thú đã đem lại mộtkết quả nào đó thì sự hứng thú đam mê đó sẽ là động lực, là bước đầu đem tới sựthành công tiếp theo trên con đường học tập, cứ thế kết quả học tập ngày một nhânlên Ta có thể nói rằng sự hứng thú là con thuyền đưa người học vượt qua bao “nghìntrùng sóng gió” để cập tới bến bờ của sự thành công

Vậy hứng thú là gì?

Theo tác giả Vũ Xuân Thái (trong “Tiếng việt gốc và nghĩa”) thì “Hứng thú

là cảm thấy niềm yêu thích ở trong lòng.”

Như vậy một khi học sinh đã yêu thích môn học nào đó ở trong lòng thì các

em sẽ tự giác, say sưa học tập môn học đó Nhờ thế mà kết quả học tập sẽ tăng lênnhằm đáp ứng mục tiêu, yêu cầu đề ra cho mỗi cấp học, bậc học, môn học, lớp học.Nhưng để học sinh có được sự ham thích, hứng thú học tập thì người giáo viên cần

có phương pháp kích thích hứng thú học tập ở học sinh, nhất là bậc tiểu học.

2 Thực trạng vấn đề nghiên cứu:

a Thuận lợi – khó khăn:

* Thuận lợi:

Được sự quan tâm của PGD-ĐT Cư Mgar và Ban Giám hiệu Trường Tiểu học

Y Jút cùng các đồng nghiệp nhiệt tình giúp đỡ tôi về chuyên môn cũng như tinhthần

Giáo viên có tâm huyết, yêu nghề, chịu khó học hỏi

Sự quan tâm của các cấp chính quyền địa phương; Ban đại diện cha mẹ họcsinh và phụ huynh của lớp

*Khó khăn:

Trong năm học 2017-2018 tôi được nhà trường phân công dạy lớp 1 với sĩ số

25 học sinh, trong đó nữ 11, học sinh dân tộc: 15 em Trình độ tiếp thu không đồngđều một số em thì tiếp thu nhanh còn một số em thì tiếp thu quá chậm dẫn đến chưahứng thú học toán, một số em nói tiếng phổ thông chưa thành thạo

Một số học sinh còn nhút nhát, sợ sệt, chưa tự tin trong học tập cũng như giaotiếp nhất là đối với học sinh dân tộc

Ngoài ra, một khó khăn mà tôi gặp phải nữa là đa số học sinh là dân tộc thiểu

số, gia đình các em có hoàn cảnh khó khăn, đa số phụ huynh là những người làmviệc nương rẫy nên sự quan tâm đến việc học của con em mình còn hạn chế Hầunhư phụ huynh giao phó tất cả việc học tập của con mình cho giáo viên Có nhữnglúc tôi đã mời phụ huynh lên để trao đổi nhưng cứ vì lí do bận đi làm

Với những mặt thuận lợi và khó khăn tôi đã nêu trên nên qua bao đêm tôikhông ngủ, tôi suy nghĩ mình phải làm gì? Làm cách nào? “Thương trò như thể

thương con” Để giúp các em có thể theo kịp các bạn và rồi những biện pháp, hình thức dạy học nhằm giúp các em dễ dàng tiếp thu, tạo hứng thú để các em khắc sâu kiến thức đã dần hình thành trong tâm trí của tôi và tôi đã đưa vào dạy thử

nghiệm trong các giờ học toán và sau đây là nội dung của các biện pháp, hình thứcdạy mà tôi đã áp dụng trong các giờ học toán ở lớp 1B các em tiếp thu bài, vận dụngthực hành vào bài đạt hiệu quả cao

b Thành công – hạn chế:

*Thành công:

Xuyên suốt quá trình nghiên cứu và công tác thực tiễn thành công lớn nhấtcủa đề tài là tiết dạy và học toán ở lớp 1B hằng ngày trở nên sôi nổi hơn, quan hệgiữa cô và trò thêm phần gần gũi thân thiện hơn Phần lớn các em cá biệt, thụ động

đã phần nào sôi nổi hẳn lên, không còn cảm giác lo sợ khi đến giờ học toán nữa Từ

đó đã khích lệ sự ham học phát triển trí tuệ, khả năng tư duy, giữ gìn được tâm hồn

ngây thơ trong sáng của học sinh lứa tuổi Tiểu học Góp phần làm cho vốn hiểu biếtcủa các em học sinh trở nên phong phú hơn, đam mê học toán hơn, giúp các em tíchcực hóa bộ môn này Nhờ vậy mà chất lượng môn toán qua các kì kiểm tra đượcnâng lên rõ rệt.

c Mặt mạnh - mặt yếu :

*Mặt mạnh:

Đề tài nghiên cứu “Kinh nghiệm về tạo hứng thú học toán cho học sinh lớpMột” là một việc làm cần thiết, dựa trên cơ sở khoa học và lí luận thực tiễn, gópphần vào việc tích cực hóa việc đổi mới phương pháp dạy học lấy học sinh làm trungtâm và phong trào Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực trong dạy - họchiên này Đề tài đã đưa ra được một số giải pháp, biện pháp cụ thể để tạo bầu khôngkhí nhẹ nhàng trong các giờ học toán, góp phần cải thiện mối quan hệ giữa thầy vàtrò, giữa trò và trò trở nên gần gũi thân thiện hơn Học sinh tự mình rút ra cách học,cách làm của mình, tự điều chỉnh sửa chữa những thiếu sót của bản thân Tập chocác em thói quen tự đánh giá kết quá học tập thực hành và giúp các em ôn tập tổnghợp hệ thống hóa, chuẩn bị vốn kiến thức để học lên các lớp trên

*Mặt yếu:

Hiện nay trong các tiết dạy - học toán phần lớn giáo viên có đầu tư đổi mớiphương pháp nhưng vẫn còn dành nhiều thời gian vào việc cung cấp kiến thức, lotruyền tải cho hết nội dung bài học trong sách giáo khoa mà ít chú ý đến việc tạo cáchứng thú học tập, hứng thú tham gia giải toán cho học sinh, điều đó đã dẫn đến cáctiết học toán vẫn thường trở nên khô khan, nặng nề Một số học sinh còn thụ đông,thiếu kiên trì trong quá trình thực hành, chưa chủ động tích cực trong việc tìm tòi,khám phá các kiến thức toán học và hợp tác cùng bạn bè để cùng nhau tiến bộ nênchất lượng học tập của các em không được cao và đồng đều Để phục vụ tốt cho vấn

đề nghiên cứu, tôi đã tiến hành theo dõi hoạt động học của học sinh, trong tiết dạybài mới tôi không đưa ra thêm các câu hỏi để tạo hứng thú, giúp học sinh tích cực tưduy khám phá kiến thực bài, bên cạnh đó tôi quan sát để thu thập số liệu, kết quảnhư sau:

*Thống kê kết quả khảo sát, tôi đã thu được kết quả như sau:

Thời gian Số học sinh được

khảo sát

Số học sinh đam mêhọc Toán

Số học sinh chưathích môn Toán

Qua kết quả khảo sát ở 25 em học sinh lớp 1B cho thấy chất lượng môn toánkhông đồng đều số học sinh ham học toán còn ít, học sinh chưa đạt chuẩn còn tươngđối nhiều Chủ yếu tập trung vào các em có hoàn cảnh gia đình kinh tế khó khăn,những em trầm tính, ít sôi nổi, luôn thụ động trong mọi công việc, đặc biệt là giađình ít quan tâm, động viên khích lệ các em học tập

d Các nguyên nhân và các yếu tố tác động:

*Nguyên nhân từ phía giáo viên:

- Tâm lí chung của giáo viên khi lên lớp là “gồng mình” truyền tải cho hết nộidung, yêu cầu của mỗi tiết Toán, vừa dạy vừa lo hết giờ, ít tổ chức trò chơi trong tiết

học cho học sinh Do đó quên để ý xem học sinh của mình có hứng thú hay không?

Có đam mê, thích thú khi tiếp thu những kiến thức mà mình đang giảng không ?

- Một tồn tại nữa là mỗi khi có người dự giờ, người dạy thường tạo ra nhữngđộng tác, việc làm mang tính hình thức, chăm gọi những học sinh đạt chuẩn kiếnthức trả lời cho lưu loát nhanh gọn để rồi quên đi đối tượng học sinh chưa đạt chuẩnkiến thức Nhưng chính các em này mới cần được quan tâm giúp đỡ nhiều nhất

- Chưa phát huy hết vài trò trung tâm của học sinh, ngại đổi mới phương phápdạy học, chưa là người bạn, người thầy ở bên trò khi chúng gặp khó khăn hay cónhững niềm vui nho nhỏ, chưa tạo được môi trường học tập hứng thú

- Chưa thực sự đầu tư và nghiên cứu để tổ chức được nhiều trò chơi khác nhau

để cho tất cả mọi đối tượng học sinh đều được tham gia

- Chưa động viên kịp thời sự tiến bộ của học sinh dù là rất nhỏ

*Nguyên nhân từ phía phụ huynh và học sinh:

- Một nguyên nhân khá quan trọng cần nhắc đến là hầu hết gia đình các em

làm nông, suốt ngày ba mẹ “ Bán mặt cho đất, bán lưng cho trời”, “ Một nắng haisương” lo công việc làm ăn nên việc quan tâm kèm cặp cho con cái đôi lúc còn hờihợt

- Mặt khác, do khả năng tư duy học Toán ở một số bộ phận học sinh còn cóphần hạn chế, hạn chế này cũng xuất phát từ chỗ các em ngại giao tiếp, tính sợ sệtchưa thực sự mạnh dạn bởi các em vừa ở độ tuổi mẫu giáo mới lên (Độ tuổi mà chỉ

có hoạt động vui chơi là chính) chưa quen với hoạt động học tập

Để khắc phục tình trạng đó, tôi đã trăn trở rất nhiều, suy nghĩ, nghiên cứu vàtìm ra biện pháp giảng dạy nhằm tạo sự hứng thú học Toán cho học sinh Sau đây tôi

sẽ trình bày các biện pháp đã thực hiện nhằm “TẠO HỨNG THÚ HỌC TOÁN CHO HỌC SINH LỚP MỘT”.

3 Nội dung và hình thức của giải pháp:

a Mục tiêu của giải pháp:

- Với phương hướng đổi mới phương pháp dạy học của chúng ta hiện nay là “Lấy học sinh làm trung tâm, phát huy tính tích cực chủ động sáng tạo của học sinh”

“ Thầy thiết kế, trò thi công” có tác dụng rất lớn đối với học sinh, tạo điềukiện tối đa để phát huy vai trò chủ thể của người học Vì thế mà việc xây dựng một

số biện pháp tổ chức dạy học nhằm kích thích hứng thú học Toán cho học sinh lớp 1

là một công việc cần thiết nhất hiện nay của người giáo viên, với những dẫn dắtnhằm mục đích để học trò chủ động tìm ra trí thức và chiếm lĩnh trí thức, nhằm gópphần tích cực vào việc đổi mới phương pháp dạy học, nâng cao chất lượng giáo dục,giúp cho học sinh chủ động tìm hiểu phương pháp giải các bài toán chính xác, khoahọc, hiểu nội dung kiến thức một cách sâu sắc hơn Trong các tiết dạy – học ở lớp1B nói riêng, đặc biệt là các biện pháp tổ chức, khi giáo viên dạy bình thường khôngchú trọng vào việc xây dựng các biện pháp kích thích hứng thú cho học sinh thì tiếtdạy luôn bị gò bó, khô khan, ít sôi nổi, hào hứng, học sinh thiếu tích cực trong việctham gia lĩnh hội kiến thức, từ đó chất lượng học tập đạt hiệu quả thấp và khôngđồng đều Ngược lại trong các tiết dạy khi giáo viên có chú trọng xây dựng biệnpháp kích thích hứng thú học Toán cho học sinh thì nội dung của bài học được giáoviên truyền tải tới học sinh sẽ nhẹ nhàng, tiết dạy không còn rời rạc, học sinh tíchcực hơn, hứng thú hơn, hiệu quả tiết dạy đạt cao hơn

b Nội dung và cách thực hiện giải pháp:

Phải sáng tạo trong cách tổ chức hoạt động dạy học, không hoàn toàn phụthuộc sự hướng dẫn ở sách giáo viên (SGV) và tổ chức cho học sinh hoạt động với

bộ đồ dùng học toán để tìm ra kiến thức:

- Tuy nhiên SGV được Bộ giáo dục ban hành với mục tiêu là người bạn, người

cố vấn để giáo viên tham khảo trong quá trình soạn bài, lập kế hoạch dạy học nhưng

theo tôi thì phần một của sách giáo viên (phần viết về mục tiêu cần đạt của từng bài)

thì đảm bảo còn phần hai (Phần các hoạt động dạy học )thì nhiều tiết chưa phù hợp.

Do vậy, người giáo viên cần phải nghiên cứu kĩ nội dung bài dạy ở sách giáo khoa,phải căn cứ vào tình hình cụ thể của lớp mình phụ trách để đề ra cách tổ chức cáchoạt động dạy học cho phù hợp, không hoàn toàn lệ thuộc vào sự hướng dẫn củasách giáo viên để tránh sự nhàm chán ở học sinh Chẳng hạn, với các bài học về cácbảng tính cộng, trừ thì sách giáo viên xây dựng theo quy trình sau:

- Giáo viên biểu diễn trực quan đồng thời yêu cầu học sinh thực hành để tìm

ra phép tính đầu tiên

- Tiếp theo là giáo viên yêu cầu học sinh đặt đề Toán dựa vào kênh hình ởsách giáo khoa và tìm ra kết quả

- Sau đó giáo viên yêu cầu học sinh nêu phép tính

- Giáo viên viết phép tính lên bảng

- Các phép tính tiếp theo cũng được thực hiện tương tự như thế cho đến hếtbài và những bài dạy về các bảng cộng trừ đều được SGV xây dựng tương tự Tathấy rằng đa số các phép tính cộng trừ được hình thành thông qua các câu hỏi và câutrả lời lặp đi lặp lại của giáo viên và học sinh, như vậy sẽ gây nên sự nhàm chán,căng thẳng trong lớp học nên không có bất cứ sự hứng thú nào từ phía học sinh Rõràng, với cách tổ chức như SGV đã nêu ở một số bài dạy như trên thì sẽ hạn chế lòngyêu thích học Toán của học sinh vì các em không được tự mình tìm tòi ra kiến thức

bài học, không rèn luyện được kĩ năng tính toán Đặc biệt là: Chưa phát huy hết tác dụng của bộ đồ dùng học Toán đã có ở học sinh.

Để tạo hứng thú học toán cho học sinh lớp Một thì người giáo viên phải đầu

tư tìm tòi nghiên cứu nội dung, phương pháp và các hình thức dạy học, biết tổ chứccho học sinh các trò chơi để lôi cuốn tạo hứng thú cho tất cả các học sinh trong lớpđều được tham gia Nhất là đối với học sinh còn sợ sệt, chưa mạnh dạn và tự tin

Thường xuyên tuyên dương, động viên kịp thời Ví dụ: Khi dạy các bài : Phép cộng,phép trừ trong phạm vi 10

Tổ chức cho các em thao tác với bộ đồ dùng học Toán để các em tự tìm ra kiến thức cho chính mình Chẳng hạn, với các bài học về bảng cộng (trừ) đã nêu trên thì giáo viên nên tổ chức cho học sinh hoạt động với bộ đồ dùng học toán như sau:

- Bước 1: Tổ chức cho các em lấy ra một số lượng hình tam giác (hoặc hình

tròn ) trong bộ đồ dùng học Toán

- Bước 2: Cho học sinh lấy thêm (hoặc bớt) một số hình tam giác (hay hình

tròn ) rồi nêu kết quả tìm được

- Bước 3: Cho học sinh nêu đề toán dựa vào số lượng và các thao tác ở bước 2

rồi cài phép tính vào bảng cài

- Bước 4: Cho học sinh nhắc lại các phép tính vừa tìm được.

Đến các phép tính tiếp theo, giáo viên cho học sinh lấy ra số lượng hình nào

đó (tùy vào bài cụ thể) nhưng không yêu cầu các em lấy loại hình nào cả Nghĩa làcác em thích hình gì thì lấy hình đó, có thể là có em thích hình tam giác nhưng có

em lại thích hình tròn hoặc hình vuông.v.v.,