Một số biện pháp dạy học môn mĩ thuật theo phương pháp Đan Mạch cho học sinh lớp Một

Tên sáng kiến kinh nghiệm: “Một số biện pháp dạy học môn mĩ thuật theo phương pháp Đan Mạch cho Đối với bộ môn Mĩ thuật, việc dạy trong nhà trường phổ thông nói chung và ở bậc Tiểu học n

Tên sáng kiến kinh nghiệm:

“Một số biện pháp dạy học môn mĩ thuật theo phương pháp Đan Mạch cho

Đối với bộ môn Mĩ thuật, việc dạy trong nhà trường phổ thông nói chung

và ở bậc Tiểu học nói riêng không nhằm mục đích đào tạo học sinh thành nhữnghoạ sĩ hay những nhà nghiên cứu nghệ thuật chuyên nghiệp mà là để giáo dụccho các em thị hiếu thẩm mĩ cần thiết cho việc hình thành và phát triển một nhâncách toàn diện, hài hoà: đó là khả năng biết cảm nhận và biết tạo ra cái đẹp, pháttriển ngôn ngữ nói và nói mạnh dạn giữa đám đông- trước hết là cho chính các

em sau là cho gia đình và xã hội

Cũng như các đơn vị trường Tiểu học khác trên địa bàn huyện, phươngpháp dạy học Mĩ thuật mới được áp dụng vào giảng dạy ở trường Tiểu học HảiKhê từ đầu năm học 2017- 2018 Mục tiêu của phương pháp dạy học Mĩ thuậtmới này hướng nhiều đến khả năng sáng tạo, tư duy của học sinh, đáng kể nhất

là rèn được nhiều kỹ năng quan trọng cho học sinh như: kỹ năng giao tiếp, kỹnăng sống, kỹ năng hợp tác… Việc dạy học Mĩ thuật theo phương pháp của ĐanMạch giúp giáo viên nói chung và giáo viên dạy Mĩ thuật nói riêng nhận thứcđược: Dạy học Mĩ thuật trong nhà trường thông qua các hoạt động tạo hình đểkhơi gợi và phát huy khiếu thẩm mỹ vốn có ở trẻ, gây hứng thú cho các emtrước cái đẹp tiến tới hình thành thị hiếu thẩm mỹ của riêng mình trong cuộcsống hằng ngày Việc dạy học Mĩ thuật theo phương pháp của Đan Mạch nhằmtruyền cảm hứng cho giáo viên dạy Mĩ thuật, khuyến khích giáo viên kết hợpcác kỹ năng mỹ thuật với các phương pháp dạy học lấy người học làm trungtâm, khuyến khích sự tương tác, kích thích tư duy sáng tạo, kích thích phát triểnnhận thức thông qua hoạt động thực tế Trên cơ sở lý thuyết giáo dục và giảngdạy Mĩ thuật, giáo viên sẽ tổ chức dạy cho các em học Mĩ thuật qua các hoạtđộng Vẽ cùng nhau, Vẽ theo nhạc, Vẽ biểu đạt, tạo hình 3D từ các vật tìm được,Xây dựng cốt truyện Thông qua các hoạt động tạo hình sẽ khơi gợi và pháthuy được năng khiếu thẩm mỹ vốn có ở trẻ, gây hứng thú cho các em trước cáiđẹp, tiến tới hình thành thị hiếu thẩm mỹ của học sinh trong cuộc sống Đây làmột chương trình giáo dục Mĩ thuật Tiểu học năng động, phát huy, rèn luyện

được nhiều kỹ năng cho học sinh, đặc biệt là kỹ năng sống, một sự thay đổi lớn

cả về phương pháp lẫn mục tiêu giáo dục của bộ môn Mĩ thuật ở Tiểu học.Ngoài việc thay đổi nội dung phân phối chương trình, sự thay đổi hình thức tổchức lớp học phần lớn được thông qua hoạt động nhóm thì vấn đề để học sinhtiếp thu được kiến thức, phát triển tư duy, sáng tạo ra những sản phẩm mĩ thuật

là một trong những vấn đề trọng tâm khiến giáo viên không khỏi tránh đượcnhững khó khăn, vướng mắc Vì theo phương pháp mới, mỗi chủ đề sẽ thực hiệnbằng nhiều quy trình mĩ thuật khác nhau, giáo viên hoàn toàn không hướng dẫnhọc sinh thực hành mà chủ yếu do học sinh tự tìm hiểu vấn đề, đề ra cách giảiquyết nên câu hỏi đặt ra là: Học sinh lớp Một có khả năng tư duy và sáng tạo racâu chuyện được kể bằng ngôn ngữ mĩ thuật? Hầu hết các giáo viên dạy Mĩthuật Tiểu học đều cho rằng minh họa hướng dẫn từng bước để học sinh vẽ cònchưa hiệu quả huống gì là để tự các em vẽ theo cảm nhận và sự hiểu biết của bảnthân

Các phương pháp dạy học mới được triển khai trong dự án đã kích thích

sự say mê, hứng thú trong học tập, bồi dưỡng phát triển năng lực cảm thụ thẩm

mĩ, năng lực tư duy và trí tưởng tượng của học sinh Tuy nhiên vấn đề đồ dùng phục vụ môn học giải quyết như thế nào để đáp ứng nhu cầu học tập của học sinh hay hình thức tổ chức lớp học ra sao, cách thực hiện các quy trình sáng tạo vẫn là những băn khoăn lớn của mỗi giáo viên chuyên trách khi giảng dạy

Chính từ những trăn trở này, chúng tôi đã tiến hành nghiên cứu và thực hiện đề

tài: “Một số biện pháp dạy học môn mĩ thuật theo phương pháp Đan Mạch

cho học sinh lớp Một” nhằm tìm ra giải pháp:

- Giúp học sinh lớp Một thêm yêu thích môn học thông qua các hoạt độnghọc tập

- Giúp học sinh phát huy được trí tưởng tượng, sáng tạo, khả năng tư duy,rèn luyện cho các em có khả năng biểu đạt, phân tích và tăng cường kỹ nănggiao tiếp

- Rèn cho học sinh có thói quen học tập chủ động, thoải mái, nhẹ nhàngnhưng vẫn đảm bảo kỷ luật lớp học

Mặt khác, qua việc đúc kết những kinh nghiệm cũng chính là một trongnhững cách để ghi nhận và xem xét lại quá trình thực hành giảng - dạy, để hoànthiện kỹ năng sư phạm của bản thân, để chọn lọc ra những gì đã làm tốt, cái gìcần phải làm tốt hơn và nghĩ cách khắc phục những gì chưa tốt Việc tự phântích thiết yếu này có ý nghĩa quan trọng đối với sự phát triển nghề nghiệp củamỗi giáo viên, đồng thời giúp cho mỗi giáo viên có cơ hội để trao đổi, học hỏikinh nghiệm lẫn nhau nhằm hướng tới mục tiêu giáo dục đạt kết quả cao hơn

2 Mục đích nghiên cứu:

- Chủ thể: Giúp giáo viên nắm được các quy trình bài dạy và một số biện

pháp dạy học môn Mĩ thuật cho học sinh lớp Một theo phương pháp Đan Mạch

- Khách thể: Học sinh khối 1 trường Tiểu học Hải Khê

3 Nhiệm vụ nghiên cứu:

Để thực hiện được mục đích nghiên cứu, đề tài đã xác định các nhiệm vụsau:

- Tìm hiểu quá trình dạy và học bộ môn Mĩ thuật ở lớp Một.

- Tìm hiểu những vấn đề cơ bản thường gặp, những tình huống, ưu điểm, hạnchế qua quá trình dạy và học bộ môn Mĩ thuật ở khối 1, trường Tiểu học HảiKhê

4 Ph¬ng ph¸p nghiªn cøu:

Các phương pháp cơ bản được sử dụng vào nghiên cứu đề tài bao gồm:

a Sưu tầm tài liệu có liên quan: Trong quá trình thực hiện nghiên cứu đề

tài, không thể phủ nhận vai trò quan trọng của công tác tham khảo tài liệu Tàiliệu có từ nhiều nguồn khác nhau như: sách, báo, tạp chí, kinh nghiệm từ đồngnghiệp…Đặc biệt là sử dụng Internet: đây là một công cụ thuận tiện để tiếp cậnnhanh và dễ dàng đến một lượng thông tin khổng lồ và phong phú Nhưng khitham khảo cần phải có kiến thức và kinh nghiệm để sàng lọc những thông tin (vìkhông phải thông tin nào cũng là đúng) thì mới tìm được nguồn thông tin phùhợp, chính xác với nhu cầu một cách nhanh chóng, hiệu quả

b Phương pháp vấn đáp: Là phương pháp mà giáo viên sẽ dùng một hệ

thống câu hỏi để học sinh trả lời bằng miệng nhằm thu được những thông tinnói lên nhận thức hoặc thái độ của cá nhân đối với vấn đề học bộ môn Mĩ thuật

1 theo phương pháp mới (phương pháp Đan Mạch)

c Phương pháp quan sát: Quan sát là phương pháp thu thập thông tin về

quá trình giáo dục trên cơ sở tri giác trực tiếp các hoạt động dạy – học cho tanhững tài liệu về thực tiễn để có thể nắm bắt một cách hiệu quả và chính xác.Thông qua quá trình quan sát, giáo viên ghi nhận lại tình hình học tập của họcsinh, những vấn đề nảy sinh trong quá trình giảng dạy nhằm tìm ra biện phápgiải quyết thích hợp nhất

d Phương pháp thực nghiệm: Giáo viên chủ động tác động vào học sinh

và quá trình dạy – học để hướng theo mục tiêu dự kiến của mình

e Phương pháp phân tích, tổng hợp: Phân tích nguyên nhân dẫn đến

thực trạng và tổng hợp các kết quả thu được qua quá trình nghiên cứu nhằmđánh giá hiệu quả của giải pháp

5 Đèi tượng, phạm vi nghiên cứu:

5.1 Đối tượng nghiên cứu: Häc sinh khèi 1 Trường Tiểu học Hải Khê

5.2 Phạm vi nghiên cứu: Phân môn mĩ thuật theo phương pháp ĐanMạch khối 1 ở cấp tiểu học trong năm học 2017 -2018

II PHẦN NỘI DUNG:

Chương 1 Cơ sở lý luận, thực tiễn và thực trạng việc dạy học phân

môn mĩ thuật

1 Cơ sở lý luận:

a Những định hướng và mục tiêu giáo dục Mĩ thuật bậc Tiểu học:

Luật Giáo dục điều 24.2 đã ghi: "Phương pháp giáo dục phổ thông phảiphát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh; phù hợp với đặcđiểm của từng lớp học, môn học; bồi dưỡng phương pháp tự học, rèn luyện kĩnăng vận dụng kiến thức vào thực tiễn; tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui,hứng thú học tập cho học sinh" Đồng thời còn nêu rõ: “Mục tiêu giáo dục Tiểuhọc nhằm giúp cho học sinh những cơ sở ban đầu nhưng rất quan trọng cho sự

hình thành và phát triển nhân cách một con người, chuẩn bị tốt cho các em vềcác mặt đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mĩ và lao động để học sinh tiếp tục họclên trung học hoặc đi vào cuộc sống tùy theo nhu cầu và nguyện vọng bằngnhững hình thức thích hợp” Điều này khẳng định giáo dục thẩm mĩ trongtrường Tiểu học là một nội dung có ảnh hưởng mạnh mẽ đối với các mặt giáodục khác, tạo nên sự hoàn thiện trong việc phát triển nhân cách của học sinh.Chính vì vậy việc giáo dục và bồi dưỡng cho học sinh có trình độ văn hoá thẩm

mĩ phổ thông là hết sức cần thiết

Thực hiện Nghị quyết số 29-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ươngkhóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầucông nghiệp hóa - hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xãhội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế, Bộ Giáo dục và Đào tạo được sự hỗ trợ củaChính phủ Đan Mạch, đã triển khai Dự án Hỗ trợ giáo dục Mĩ thuật cấp tiểu học(SAEPS) thử nghiệm tại các trường tiểu học ở một số tỉnh, thành phố đại diệncho các vùng miền trên cả nước

Năm học 2014 - 2015 Bộ Giáo dục và Đào tạo chỉ đạo triển khai phươngpháp dạy - học Mĩ thuật mới sử dụng những quy trình dạy - học Mĩ thuật củaSAEPS ở tất cả trường tiểu học trên toàn quốc Theo đó, năm học 2015 – 2016

Bộ Giáo dục & đào tạo tiếp tục chỉ đạo các trường: Tiếp tục triển khai thửnghiệm dạy học mĩ thuật theo phương pháp mới tại các trường Tiểu học (Côngvăn số 4323/BGD&ĐT-GDTH)

b Đặc điểm tâm lý học sinh lớp Một:

Ở độ 6 tuổi là khởi đầu của giai đoạn phát triển mới của tư duy Theo cácnhà tâm lí học, ở lứa tuổi này sự tri giác của các em còn mang tính đại thể, ít đisâu vào chi tiết Lứa tuổi này là lứa tuổi giàu tưởng tượng, tuy nhiên tưởngtượng của các em còn tản mạn, ít có tổ chức Hình ảnh của tưởng tượng còn đơngiản, hay thay đổi do năng lực tư duy hạn chế Mặt khác, năng lực chú ý và trínhớ ở lứa tuổi này cũng còn kém bền vững, chưa thể tập trung lâu trong thờigian dài Nói chung là các em luôn hiếu động ham chơi, thích cái mới lạ nhưnglại chóng chán do môi trường của các em có sự thay đổi, từ hoạt động vui chơi

là chính chuyển qua hoạt động chủ đạo là học tập Các em có thể nhớ rất nhanh

và thích làm những gì mình thích, nhưng lại mau quên, khó tập trung vào việchọc Tâm lý của các em là thích được khen hơn chê, cho nên khi các em đượcthầy cô khen, bạn bè quý mến các em rất thích Mặt khác khi chuyển từ giaiđoạn từ chơi là chính sang hoạt động học là chính, các em còn bỡ ngỡ rất nhiều.Thậm chí có em còn sợ đi học vì ít nhiều đều cảm thấy không thoải mái, bị bóbuộc trong khuôn khổ nhất định Đây là giai đoạn khó khăn đối với các em Việctìm hiểu những đặc điểm tâm lí nói trên rất có lợi cho việc dạy Mĩ thuật cho trẻlớp Một Giúp cho giáo viên có thể sử dụng những phương pháp, phương tiệnthích hợp trong việc giảng dạy

c Một số vấn đề về phương pháp dạy học Mĩ thuật theo phương pháp mới (thuộc dự án do Đan Mạch hỗ trợ).

Giáo dục Mĩ thuật Tiểu học là một phần quan trọng trong nỗ lực của Đại

sứ quán Đan Mạch nhằm hỗ trợ quá trình dân chủ và đa nguyên tại Việt Nam

“Các em học sinh khi tới trường giống như những cây non có rễ cứng cáp và đầytiềm năng Giáo viên chỉ đóng vai trò là những người thúc đẩy, biết cần phảithêm chất xúc tác gì vào nước tưới để giúp những cây non đó phát triển”, đó làthông điệp bà Kirsren Fugl, chuyên gia tư vấn Đan Mạch đã nêu tại các buổi tậphuấn cho giáo viên khi thực hiện phương pháp mới của dự án Dự án này nhằmtruyền cảm hứng cho giáo viên dạy Mĩ thuật để hỗ trợ học sinh phát triển khảnăng tiếp thu thẩm mĩ và sáng tạo, bằng cách khuyến khích các em trải nghiệm,sáng tạo, bày tỏ, hợp tác và giao tiếp với nhau qua các hoạt động mĩ thuật thực

tế Thông qua hoạt động thực tế, học sinh tự mình làm giàu cách biểu đạt, phântích, đánh giá, lựa chọn và nhận thức để hình thành, phát triển những năng lực ở

cá nhân Cùng lúc với việc phát triển những năng lực này, học sinh cũng có thểphát triển các giác quan, các kĩ năng sống, kinh nghiệm và khả năng giải quyếtvấn đề, các năng lực hợp tác, khả năng tự học và tự đánh giá

* Về mục tiêu: Mục tiêu chính của phương pháp này nhằm giúp học sinh

+ Năng lực biểu đạt: Có nghĩa là học sinh ứng dụng ngôn ngữ mĩ thuật đểdiễn đạt sự trải nghiệm và thái độ của bản thân

+ Năng lực phân tích và trình bày: Thông qua các hoạt động trình bày vềtác phẩm của mình, tham gia giải thích, phân tích, nhận xét về nghệ thuật, kỹthuật thể hiện tác phẩm

+ Năng lực giao tiếp và đánh giá: Học sinh tham gia giao tiếp, thảo luận

và đánh giá tất cả các hoạt động trong tiết Mĩ thuật, đánh giá những gì đã làmđược, có như mong muốn hay không?

* Nội dung chương trình: Điểm nổi bật của phương pháp dạy học này là

giáo viên có thể chủ động theo từng nội dung tiết dạy mà kết hợp nhiều kỹ thuậttrong một bài dạy Nội dung chương trình giáo dục Mĩ thuật theo phương phápmới không theo trình tự các bài như chương trình hiện hành, mà giáo viên căn

cứ vào đó để xây dựng các chủ đề cho phù hợp Mỗi chủ đề tạo thành một quytrình mỹ thuật tương tác và tích hợp giữa 5 nội dung: Vẽ theo mẫu, Vẽ trang trí,

Vẽ tranh, Tập nặn tạo dáng, Thường thức Mỹ thuật Mỗi chủ đề sẽ lồng ghépgiáo dục nhiều mục tiêu và được thực hiện ít nhất là 2 tiết, nhiều nhất là 5 tiếthoặc cũng có thể hơn

* Các quy trình mĩ thuật: Trên cơ sở lý thuyết giáo dục và giảng dạy Mĩ

thuật, giáo viên sẽ tổ chức dạy cho các em học Mĩ thuật qua các hoạt động Vẽcùng nhau, Vẽ theo nhạc, Vẽ biểu đạt, tạo hình 3D từ các vật tìm được, Xâydựng cốt truyện Thông qua các hoạt động tạo hình sẽ khơi gợi và phát huyđược năng khiếu thẩm mỹ vốn có ở trẻ, gây hứng thú cho các em trước cái đẹp,tiến tới hình thành thị hiếu thẩm mỹ của học sinh trong cuộc sống Hoạt độnggiáo dục Mĩ thuật còn góp phần đem lại nhận thức mới, niềm vui, hứng thú và

sáng tạo học tập cho trẻ Việc sử dụng nền nhạc trong các hoạt động Mĩ thuậtcũng tạo cho học sinh hứng thú, không khí lớp học vui vẻ, thân thiện.

* Hình thức tổ chức của lớp học: Hình thức tổ chức lớp học chủ yếu là

thực hành theo nhóm, cần không gian rộng để học sinh có thể vận động và dichuyển Phải có nơi trưng bày tranh, sản phẩm để học sinh dễ dàng quan sát,nhận xét, đánh giá

SƠ ĐỒ HÌNH THÀNH CÁC NĂNG LỰC CỦA HỌC SINH

Theo phương pháp mới

Tóm lại: Qua quá trình áp dụng hiệu quả như thế nào, chúng ta cùng tìm

hiểu thực trạng dạy và học môn Mĩ thuật 1 tại trường Tiểu học Hải Khê

2 Cơ sở thực tiễn và thực trạng việc dạy học phân môn mĩ thuật

a.Khái quát tình hình chung về nhà trường:

Trường Tiểu học Hải Khê thuộc địa bàn xã Hải Khê, huyện Hải Lăng Làmột đơn vị dẫn đầu trong toàn huyện về chất lượng giáo dục, trong những nămqua trường đã luôn nhận được sự quan tâm chỉ đạo sát sao của Ngành, của Đảng

uỷ chính quyền địa phương và sự đồng tình ủng hộ của phụ huynh Trường hiện

có : 03 tổ chuyên môn

* Về cơ sở vật chất:

Nhìn chung về tình hình cơ sở vật chất của nhà trường còn nhiều thiếuthốn, chưa đáp ứng được mục tiêu giáo dục cũng như đáp ứng được nhu cầugiảng dạy nghiên cứu của giáo viên và nhu cầu học tập của học sinh theochương trình đổi mới hiện nay

- Trường có 12 lớp học được trang bị bàn ghế, đèn phát sáng và quạt máytheo đúng tiêu chuẩn quy định

- Trường chưa có các phòng chức năng như Âm nhạc, Mĩ thuật, có phòngtruyền thống nhà trường, phòng thư viện, phòng thiết bị dạy và học.

- Sân chơi rộng rãi, thoáng mát

* Về đội ngũ giáo viên và học sinh:

- Tổng số cán bộ, giáo viên: 23 Trong đó 3 cán bộ, giáo viên trình độ đạtchuẩn và 20 cán bộ, giáo viên trình độ trên chuẩn, 1 giáo viên chuyên Mĩ thuật

- Đại đa số giáo viên đều nhiệt tình công tác, tích cực tham gia các phongtrào thi đua và có tinh thần cầu tiến

- Tổng số học sinh : 269 học sinh Học sinh chủ yếu dân địa phương nênrất thuận lợi cho việc đến trường và phần lớn là con em các gia đình làm biểnhoặc buôn bán nhỏ, điều kiện kinh tế gia đình cũng còn nhiều khó khăn

* Về chất lượng giáo dục:

Ban giám hiệu nhà trường luôn làm tốt công tác tập trung mọi điều kiện đểnâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho học sinh Chú trọng xây dựng và bồidưỡng đội ngũ, làm tốt công tác xã hội hoá giáo dục, tham mưu xây dựng cơ sởvật chất cho nhà trường, đổi mới, sáng tạo trong công tác quản lí, chỉ đạochuyên môn và nhà trường Thực hiện tốt qui chế dân chủ cơ sở, đảm bảo dânchủ, kỉ cương, tình thương, trách nhiệm Bên cạnh đó, ban Giám hiệu nhàtrường luôn chú trọng triển khai có hiệu quả các cuộc vận động, các phong tràothi đua của Ngành, của Công đoàn Đặc biệt, trong những năm gần đây nhà

trường đã thực hiện tốt cuộc vận động “Hai không” với 4 nội dung của Bộ

GD&ĐT và cuộc vận động “Mỗi thầy cô giáo là một tấm gương đạo đức tự học

và sáng tạo” của Công đoàn giáo dục Việt Nam và cuộc vận động “Học tập và

làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”.Chỉ đạo tổ chức thực hiện tốt phong

trào thi đua: “Xây dựng trường học thân thiện- học sinh tích cực” Với sự nỗ

lực phấn đấu không ngừng của đội ngũ cán bộ quản lí, giáo viên, học sinh trongnăm qua trường Tiểu học Hải Khê đã đạt được những thành tích đáng kể

b.Thực trạng việc dạy và học bộ môn Mĩ thuật 1 trường Tiểu học Hải Khê:

Hiện nay ở các trường Tiểu học hầu hết đã có đủ giáo viên được đào tạochuyên dạy môn Mĩ thuật Có thể nói năng lực giáo viên không còn là vấn đềphải bàn cãi Do vậy chất lượng giảng dạy luôn được giáo viên quan tâm, đầu tưđúng mức Tuy nhiên việc dạy bộ môn Mĩ thuật vẫn còn rất nhiều bất cập donhiều yếu tố khác nhau, chưa đạt được kết quả như mục tiêu giáo dục đề ra

Qua 2 đợt tập huấn do Sở Giáo dục Quảng Trị tổ chức, đại đa số giáoviên đều nắm được các bước thực hiện một quy trình mĩ thuật, Các giáo viêntham gia dạy thí điểm cũng được Ban giám hiệu nhà trường tạo điều kiện về thờigian, công việc, phối kết hợp với các thầy cô trong nhóm nghiên cứu để có thể

dự giờ lẫn nhau, giúp giáo viên có thể trải nghiệm phương pháp mới cùng cácđồng nghiệp Qua quá trình tập huấn và dạy thử nghiệm, chúng tôi nhận thấytính ưu việt của dự án là lấy học sinh làm trung tâm, đồng thời xây dựng quytrình tương tác và tích hợp các phân môn cho từng nội dung học tập, nhưng ápdụng vào giảng dạy như thế nào thì hầu hết còn rất mơ hồ Bản thân giáo viên,khi chịu trách nhiệm triển khai và thực hiện một tiết dạy minh họa cho giáo viên

trong huyện Hải Lăng dự cũng không trả lời thỏa đáng được nhiều câu hỏi củangười dự đưa ra Khi tiến hành áp dụng, cũng như nhiều giáo viên chuyên tráchkhác không tránh được những khó khăn vướng mắc, lúng túng khi thực hiện Vềnội dung các chủ đề giáo viên có thể xây dựng dựa trên chương trình hiện hànhnhưng khó khăn lớn là việc tổ chức các quy trình Nếu thực hiện tại lớp thìkhông thể tổ chức được do phải sắp xếp lại bàn ghế, trong khi thời lượng tiết dạychỉ có 35 phút Bên cạnh đó vẫn còn khá nhiều điểm giáo viên băn khoăn, lúngtúng, không biết thực hiện như thế nào cho đúng tinh thần đổi mới, cho đạt hiệuquả Ví dụ như:

- Khi giáo viên được dự giờ, thao giảng, hội giảng…có nhất thiết phảithực hiện đầy đủ các bước như khi dạy theo phương pháp trước đây? Bởi có khitiết được dự giờ là tiết thực hiện tiếp quy trình mà các em đang thực hiện

- Nếu trường có phòng chức năng để dạy Mĩ thuật thì không sao, nhưngđối với nhiều trường không có thì sắp xếp bàn ghế như thế nào để áp dụng nhưđúng phương pháp mới mà vẫn đảm bảo về mặt thời lượng 35 phút cho 1 tiết?

Vậy thực tế quá trình giảng dạy bộ môn Mĩ thuật cho học sinh lớp Một ởtrường Tiểu học Hải Khê diễn ra như thế nào? Có đạt mục tiêu giáo dục mônhọc như dự án hỗ trợ giáo dục Tiểu học (SAEPS) đã đề ra hay không?

Như đã nêu ở trên, dạy học Mĩ thuật theo phương pháp mới sẽ rèn luyệncho học sinh rất nhiều kỹ năng, phát huy được trí tưởng tượng của các em Cáchoạt động học tập trên lớp hoàn toàn do học sinh chủ động: chủ động hợp tác,chủ động tư duy sáng tạo, chủ động phân tích đánh giá…Nếu dạy theo phươngpháp cũ, giáo viên chỉ cần chuẩn bị một số tranh, ảnh hoặc mẫu vật…dùng chomột tiết dạy là đủ Khi lên lớp cứ theo trình tự các hoạt động ở các tiết là xong.Nhưng khi dạy theo phương pháp mới đòi hỏi giáo viên phải có kế hoạch dạyhọc xuyên suốt và liên kết giữa các tiết trong cùng một chủ đề, không tiết nàogiống tiết nào.Việc thay đổi hoàn toàn cả về nội dung chương trình lẫn phươngpháp, hình thức tổ chức lớp học cũng đã gây nhiều tranh luận giữa các giáo viênchuyên trách và các thầy cô ở Bộ về trong buổi tập huấn Nhiều ý kiến cho rằnghay thì có hay nhưng không phù hợp điều kiện cơ sở vật chất của nhà trường,điều kiện kinh tế của gia đình học sinh…do phải có phòng chức năng riêng, họcsinh phải chuẩn bị nhiều vật dụng để phục vụ cho việc học (mà vấn đề đồ dùng

học tập này ở Đan Mạch là do nhà trường đầu tư, có sẵn tại lớp)

Qua thực tế giảng dạy bộ môn Mĩ thuật cho học sinh lớp Một, bản thânchúng tôi cũng gặp không ít khó khăn về vấn đề đồ dùng học tập này Mỗi emđược trang bị một hộp màu sáp, một vở vẽ khổ A4, 1 bịt giấy màu Nếu thựchiện quy trình Vẽ cùng nhau, Vẽ biểu cảm thì không có gì đáng bàn, nhưng còncác quy trình khác thì sao? Dây kẽm, giấy bồi, keo, các vật dụng khác…thì phảilàm thế nào để có? Yêu cầu phụ huynh mua cho các em là điều còn khó hơn khiyêu cầu phụ huynh đóng các loại quỹ Lý do:phần lớn phụ huynh cho rằng Mĩthuật là môn phụ nên con em họ học được gì, học như thế nào cũng chẳng đángquan tâm Chính vì vậy, hầu hết các chủ đề đều áp dụng quy trình Vẽ cùng nhauhoặc Vẽ biểu cảm là chính, còn các quy trình khác không thể thực hiện được vì

lý do trên

Mặt khác đối với học sinh lớp Một, nhận thức của các em chủ yếu là nhận

thức cảm tính Các em vẽ hình thường còn quá nhỏ, không tự tin khi thể hiện

(khi vẽ biểu đạt, tạo ngân hàng hình ảnh), bố cục trống trải (khi vẽ cùng nhau),tạo hình bằng đất nặn, xé dán hình chưa phong phú dẫn đến sản phẩm đạt đượckhông đẹp mắt, khó biểu đạt nội dung chủ đề Mặt khác do chất liệu bút chì dễtẩy xoá nên nhiều học sinh quá lạm dụng tẩy, làm cho bài vẽ bị bẩn, thường bịrách giấy, hình vẽ thiếu tự nhiên Các bài vẽ, các sản phẩm của học sinh cònmang tính sao chép, na ná giống nhau, chưa có nhiều sáng tạo hay ý tưởng độtphá Khi vẽ màu thường đơn điệu, không có đậm nhạt, vẽ màu không gọn.Trong khi có thể nói các em rất thích học Mĩ thuật, thích vẽ, thích xem tranh,thích được sáng tạo nhưng các giờ học vẫn đại đa số vẫn chưa thực sự thoải mái,chưa thật sự là “không gian của sự sáng tạo” Các em vẽ thường bị gò bó, côngthức, đôi khi rập khuôn, sự suy nghĩ, tìm tòi chưa được giải phóng, hiện tượngbắt chước, lặp lại từ cách vẽ hình, vẽ màu, cách tìm chủ đề cho vẫn còn chungchung Nhưng nếu giáo viên thiếu quan sát hay quản lý lớp là các em thườngnói chuyện riêng, đùa giỡn,làm ảnh hưởng đến lớp học bên cạnh, nhất là khi làmviệc nhóm hay vẽ ngoài sân trường, ngoài không gian lớp học

Khảo sát chất lượng phân môn mĩ thuật đầu năm học 2017 - 2018:

 Kết quả bài tập thực hành phân mon mĩ thuật tuần 1- Khối 1 đầu năm học:

Hs khối 1 Hoàn thành tốt

(A+)

Hoàn thành(A)

Chưa hoàn thành

( B)

43 HS 10 23,3% 28 65% 5 11,7 %

Thuận lợi:

* Về phía giáo viên:

- Giáo viên dạy Mĩ thuật luôn được sự quan tâm của Ngành cấp trên, đặcbiệt là Ban Giám hiệu nhà trường thường xuyên động viên, khuyến khích giáoviên áp dụng phương pháp mới vào giảng dạy, luôn tạo mọi điều kiện để giáoviên an tâm công tác và thực hiện tốt nhiệm vụ được giao

- Giáo viên nhiệt tình, yêu nghề, mến trẻ, có kinh nghiệm và năng lực chuyên môn

- Nội dung chương trình Mĩ thuật Tiểu học có một số bài không phù hợp

vì mang yếu tố đặc thù vùng miền, nhưng theo phương pháp mới thì giáo viên

có thể xây dựng kế hoạch dạy học cho phù hợp với tình hình thực tế địa phương,khả năng nhận thức của

học sinh mà không quá phụ thuộc vào khuôn khổ của chương trình hiện hành

* Về phía học sinh:

- Các hoạt động của mỗi chủ đề nối tiếp liền mạch nhau, làm cho học sinhluôn cảm thấy hào hứng khi được khám phá, sáng tạo với nhiều trải nghiệm Mặtkhác, các em được thỏa thích với những sáng tạo, được trao đổi, học hỏi từ bạnrất nhiều Thông qua hoạt động mỹ thuật thực tế, học sinh tự mình làm giàu cáchbiểu đạt, phân tích, đánh giá, tự lựa chọn và nhận thức để hình thành, phát triểnnhững năng lực cá nhân

- Có thể nói việc giảng dạy bộ môn Mĩ thuật tương đối nhàn nhã, họcsinh rất yêu thích môn học vì là một giờ học không gò bó, không có nhiều áplực Đó chính là một lợi thế, không phải môn học nào cũng có được

Khó khăn:

Tuy nhiên qua quá trình áp dụng (bắt đầu từ học kì 1 của năm học 2018), chúng tôi nhận thấy còn gặp một số khó khăn sau:

2017-* Về phía giáo viên:

- Trang thiết bị phục vụ môn học chưa được đầu tư thoả đáng, chưa đủđáp ứng nhu cầu cho dạy - học Mĩ thuật, sách đọc thêm và các tài liệu thamkhảo rất hiếm

- Khi dạy theo phương pháp của Đan Mạch đòi hỏi giáo viên phải có kế

hoạch dạy học xuyên suốt và liên kết giữa các tiết trong cùng một chủ đề Xâydựng nội dung các chủ đề như thế nào cho đảm bảm mục tiêu giáo dục thì giáoviên vẫn còn nhiều băn khoăn Nếu chủ đề quá xa lạ hoặc quá khó sẽ không tạođược hứng thú học tập cho các em và ngược lại nếu quá dễ thì sẽ gây tâm lýnhàm chán cho học sinh Bên cạnh đó giáo viên vẫn còn lung túng nhiều trongviệc lựa chọn và vận dụng các quy trình làm sao cho phù hợp với chủ đề thì mớiđạt hiệu quả và mục tiêu giáo dục của bài học

* Về học sinh:

- Đối với học sinh Tiểu học nói chung, học sinh lớp Một nói riêng, giáoviên phải hướng dẫn vẽ từng bước chi tiết có khi các em còn chưa thực hiệnđược huống gì là theo phương pháp mới các em phải tự tìm ra cách thể hiện,cách vẽ, cách dựng câu chuyện… thông qua những trải nghiệm trên lớp Hơnnữa nếu là học sinh lớp Một thì vấn đề này càng đáng lo ngại, bởi lẽ không phảihọc sinh nào cũng sẵn sàng sáng tạo khi mà bản thân chưa hiểu, chưa nắm đượccách vẽ, cách thể hiện qua các đường nét, màu sắc…để đạt yêu cầu bài học Họcsinh chưa phát huy được sự sáng tạo, chưa mạnh dạn tham gia các hoạt độngtrên lớp

- Khi áp dụng phương pháp mới thì hình thức tổ chức lớp học thay đổi,

chủ yếu là thực hành theo nhóm, giáo viên sẽ mất nhiều thời gian cho việc sắpxếp, ổn định chỗ ngồi cho học sinh, rất khó khăn trong việc quản lý trật tự lớphọc Hoạt động theo nhóm nhiều lợi thế nhưng nếu không được tổ chức mộtcách khoa học thì vấn đề trật tự lớp học sẽ vượt ra khỏi tầm kiểm soát của giáoviên Vì học nhóm, các em ngồi đối diện nhau hoặc thành vòng tròn nên hay nóichuyện, đùa giỡn trong giờ học Hầu hết giáo viên dạy bộ môn cho học sinh lớpMột đều gặp khó khăn ở đầu năm học Nề nếp lớp chưa ổn định, học sinh khôngquen ngồi lâu trong khuôn khổ Giữ trật tự đã khó, để các em tham gia vào hoạtđộng học tập theo hướng dẫn của giáo viên còn khó hơn

- Bảy quy trình dạy – học mĩ thuật chủ yếu là đề cao khả năng tự học của

học sinh, nhưng để thực hiện được một quy trình các em phải chuẩn bị rất nhiềuvật dụng như : giấy A0, A4, giấy bồi, kẽm, băng keo, hộp giấy, vật dụng tìmđược…Điều này quả là khó khăn cho cả giáo viên và học sinh, vì bản thân các

em chưa thể tự chuẩn bị được mà phải có sự hỗ trợ từ phía phụ huynh Với “vịtrí” của môn học như hiện nay thì sự nhiệt tình của phụ huynh có được như

mong muốn? Nhiều em hoàn cảnh khó khăn có được hộp màu và vở vẽ đã làmay mắn Mặt khác, học sinh lớp Một rất khó khăn trong việc sử dụng kéo, chưabiết cách cầm kéo (ở quy trình Vẽ theo nhạc) hay uốn dây thép, bồi giấy ( Quytrình Tạo hình bằng dây thép) Khi thực hiện giảng dạy theo những quy trìnhnày, giáo viên thường mất rất nhiều thời gian để hướng dẫn, hỗ trợ các em, thậmchí hết tiết học mà nhiều em vẫn chưa hoàn thành được sản phẩm.

Kết luận: Phải giảng dạy Mĩ thuật cho học sinh lớp Một và áp dụng

phương pháp của Đan Mạch như thế nào cho phù hợp và đạt mục tiêu giáo dục?Như lời bà Kirsren Fugl, chuyên gia tư vấn Đan Mạch đã nêu tại các buổi tậphuấn cho giáo viên khi thực hiện phương pháp mới của dự án “Các em học sinhkhi tới trường giống như những cây non có rễ cứng cáp và đầy tiềm năng Giáoviên chỉ đóng vai trò là những người thúc đẩy, biết cần phải thêm chất xúc tác gìvào nước tưới để giúp những cây non đó phát triển” Cũng chính từ thông điệpnày, qua quá trình giảng dạy bộ môn Mĩ thuật cho học sinh lớp Một trường Tiểuhọc Hải Khê, chúng tôi đã nghiên cứu, thực hiện và rút ra một số giải pháp cơbản giúp giáo viên phần nào thực hiện có hiệu quả việc đổi mới như sau:

3 Nội dung cần giải quyết:

Giải pháp 1: Lập kế hoạch dạy học chi tiết, khoa học và đảm bảo đúng

tinh thần đổi mới theo phương pháp của Đan Mạch

Giải pháp 2: Xây dựng các chủ đề học tập có nội dung gần gũi, quen

thuộc và phù hợp với khả năng nhận thức của các em

Giải pháp 3: Vận dụng linh hoạt 7 quy trình Mĩ thuật mới phù hợp với

khả năng nhận thức của học sinh và điều kiện cơ sở vật chất của nhà trường

Giải pháp 4 : Xây dựng bầu không khí lớp học thân thiện, tạo hứng thú

học tập cho học sinh thông qua các hoạt động thi đua, trò chơi

Giải pháp 5: Tăng cường nhận xét, đánh giá học sinh

Chương II Một số biện pháp giải quyết vấn đề:

3a Giải pháp 1: Lập kế hoạch dạy học chi tiết, khoa học và đảm bảo đúng tinh thần đổi mới theo phương pháp của Đan Mạch

* Mục đích: Lập kế hoạch dạy chi tiết từng hoạt động giúp giáo viên chủ

động và ứng phó kịp thời, đúng đắn các tình huống sư phạm có thể xảy ra trênlớp

* Biện pháp thực hiện: Khi dạy học dưới bất cứ phương pháp nào đều

yêu cầu giáo viên phải lập được kế hoạch dạy học hoàn chỉnh Có thể nói việclập kế hoạch giảng dạy tốt là đã thành công một nửa của quá trình dạy học Khilập kế hoạch giáo viên phải căn cứ vào tình hình thực tế của lớp để điều chỉnh,thay đổi cho phù hợp và sát với khả năng tiếp thu của học sinh Kế hoạch chotừng hoạt động hoặc cho toàn bộ quy trình theo phương pháp Đan Mạch có thểngắn, dài và kết nối, liên kết, xâu chuỗi các hoạt động quy trình với nhau, kếtthúc hoạt động này sẽ là mở đầu cho hoạt động tiếp theo… Cụ thể khi xây dựng

kế hoạch dạy học theo phương pháp mới, giáo viên cần phải chú ý tới:

- Mục tiêu bài học: Mỗi bài học, tiết học đều có mục tiêu chung là hướngtới hình thành cho học sinh phát huy khả năng tưởng tượng, sáng tạo và nănglực diễn đạt bằng lời nói, học sinh tưởng tượng và sáng tạo được một câu

chuyện bằng ngôn ngữ mĩ thuật Tuy nhiên, giáo viên vẫn cần xác định rõ mụctiêu cụ thể của bài học đó là học sinh hiểu được gì? Thực hiện như thế nào và

làm được gì? Ví dụ nếu là chủ đề Ngôi nhà của em:

Mục tiêu là: Giúp học sinh phát triển được khả năng quan sát và phát hiện

về hình khối đơn giản xung quanh mình Học sinh xử dụng được các hình khối

để tạo nên các hình dáng đơn giản, cụ thể về ngôi nhà và khung cảnh xungquanh Học sinh phát huy khả năng tưởng tượng, sáng tạo và năng lực diễn đạtbằng lời nói

- Nội dung chủ đề: Nội dung các chủ đề phải vừa sức học sinh, phù hợpvới tâm lý lứa tuổi của các em

- Điều kiện tiên quyết: Đó là những yêu cầu thiết yếu để quá tình giảngdạy có hiệu quả, bao gồm: Tạo điều kiện để học sinh học qua nhiều kênh; chú ýkhả năng, phong cách học của từng học sinh; kết hợp kiến thức của bản thân họcsinh và chiến lược học tập;xây dựng môi trường học tập thân thiện, truyền cảmhứng cho các em

- Môi trường học tập: Học tại lớp hay sân trường Môi trường học tậpthoải mái sẽ hỗ trợ rất nhiều cho quá trình dạy và học

- Quá trình học: Mỗi quá trình học là một sâu chuỗi các hoạt động diễn ra

- Đáng giá: Đánh giá từng giai đoạn và đánh giá cả quá trình thực hiện.Môn Mĩ thuật là môn dành thời gian chủ yếu cho học sinh thực hành, dovậy giáo viên cần thiết kế tổ chức các hoạt động trải nghiệm phong phú, đa dạngnhưng không quá dài, mất nhiều thời gian Tuyệt đối không đưa ra tranh vẽ, sảnphẩm làm mẫu để học sinh quan sát trước khi thực hành mà phải để học sinh chủđộng tích cực tìm hiểu và tham gia vào quá trình tranh luận, thảo luận, bàn bạckhi làm việc cùng các bạn Để thực hiện việc lập kế hoạch dạy học chi tiết, khoa

học và đảm bảo đúng tinh thần đổi mới theo phương pháp của SAEPS, giáo viên

cần tiến hành như sau:

a Dự kiến các hoạt động dạy-học diễn ra theo trình tự hợp lý và nối tiếp nhau.

Mỗi tiết dạy, mỗi giai đoạn của một quy trình đều có những hoạt động vàmục tiêu giáo dục khác nhau, do đó đòi hỏi giáo viên phải xây dựng và đề ranhững nội dung công việc cụ thể, hình thức học tập, cách thực hiện Ví dụ ở

tiết 1: Hướng dẫn học sinh tìm hiểu chủ đề ( chủ đề Vườn cây của em ) trình tự

các hoạt động như sau:

- Tổ chức trò chơi: Ai nhanh hơn Luật chơi: Mỗi nhóm cử 1 đại diện lên

vẽ cây Học sinh dưới lớp hát 1 bài Khi hát hết bài thì các đội thi vẽ phải ngừngtay Đội nào có học sinh vẽ nhanh, vẽ được nhiều hình cây nhất là đội thắngcuộc

- Giáo viên cùng học sinh nhận xét phần thi đua của các đội

- GV giới thiệu chủ đề:

+ Cảnh vật xung quanh chúng ta thường có những gì? (cây cối, hoa lá,nhà cửa,…)

+ Để giúp các em thấy được vẻ đẹp của cảnh vật xung quanh chúng ta và

vẽ được những bức tranh thật đẹp, hôm nay cô và các em cùng tìm hiểu qua chủđề: Vườn cây của em

- Giáo viên cho học sinh quan sát một số ảnh vườn cây, gợi ý học sinh trả lời:

+ Trong tranh, ảnh này có những cây gì?

+ Em hãy kể những loại cây mà em biết, tên cây, hình dáng, đặc điểm

- Gợi ý học sinh cách vẽ:

+ Vẽ tranh vườn cây em sẽ vẽ những gì?

+ Vẽ cây, em vẽ bộ phận nào trước?

- Một số học sinh lên bảng tập vẽ

- Giáo viên và học sinh cùng nhận xét, rút ra cách vẽ

- Học sinh hát một bài kết hợp vận động để kết thúc tiết học

b.Dự kiến cách giới thiệu bài phong phú, đa dạng để lôi cuốn học sinh tham gia tích cực vào tiết học

Nhiều giáo viên quan niệm: Giới thiệu chỉ cần ngắn gọn, cứ nêu ngay tên bài

là xong mà chưa chú ý nhiều đến tác dụng giáo dục của việc này Nếu làm phépthử nghiệm để so sánh giữa hai hình thức giới thiệu bài trực tiếp và giới thiệubài gián tiếp sẽ thấy rõ ngay hiệu quả như thế nào

Ví dụ khi giới thiệu chủ đề Em và những con vật nuôi:

+ Cách 2:

- Giới thiệu gián tiếp: Giáo viên tổ chức trò chơi ô chữ đoán tên con vật (chú

ý chỉ nêu tên và hình con vật nuôi), gợi ý học sinh tìm chữ Khi học sinh đoánđúng thì hình con vật được lật ra Kết thúc trò chơi, giáo viên giới thiệu: Đây lànhững con vật quen thuộc Để giúp các em có thể tạo hình được những con vật