Giải pháp bảo vệ chất lượng nước hồ yên lập nhằm mục đích cấp nước cho thị xã quảng yên, tỉnh quảng ninh (tt)

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ XÂY DỰNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI --- NGUYỄN THỊ THU HUỆ GIẢI PHÁP BẢO VỆ CHẤT LƯỢNG NƯỚC HỒ YÊN LẬP NHẰM MỤC ĐÍCH CẤP NƯỚC CHO THỊ XÃ QUẢNG YÊN, TỈN

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ XÂY DỰNG

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI

-

NGUYỄN THỊ THU HUỆ

GIẢI PHÁP BẢO VỆ CHẤT LƯỢNG NƯỚC HỒ YÊN LẬP NHẰM MỤC ĐÍCH CẤP NƯỚC CHO THỊ XÃ

QUẢNG YÊN, TỈNH QUẢNG NINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ KỸ THUẬT CƠ SỞ HẠ TẦNG

Hà Nội – 2018

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ XÂY DỰNG

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI

-

NGUYỄN THỊ THU HUỆ

KHÓA: 2016 - 2018

GIẢI PHÁP BẢO VỆ CHẤT LƯỢNG NƯỚC HỒ YÊN LẬP NHẰM MỤC ĐÍCH CẤP NƯỚC CHO THỊ XÃ

QUẢNG YÊN, TỈNH QUẢNG NINH

Chuyên ngành : Kỹ thuật cơ sở hạ tầng

Mã số : 60.58.02.10

LUẬN VĂN THẠC SĨ KỸ THUẬT CƠ SỞ HẠ TẦNG

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC PGS.TS MAI THỊ LIÊN HƯƠNG

Hà Nội – 2018

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ XÂY DỰNG

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI

-

NGUYỄN THỊ THU HUỆ

KHÓA: 2016 – 2018

GIẢI PHÁP BẢO VỆ CHẤT LƯỢNG NƯỚC HỒ YÊN LẬP NHẰM MỤC ĐÍCH CẤP NƯỚC CHO THỊ XÃ

QUẢNG YÊN, TỈNH QUẢNG NINH

Chuyên ngành : Kỹ thuật cơ sở hạ tầng

Mã số : 60.58.02.10

LUẬN VĂN THẠC SĨ KỸ THUẬT CƠ SỞ HẠ TẦNG

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC PGS.TS MAI THỊ LIÊN HƯƠNG

XÁC NHẬN CHỦ TỊCH HỘI ĐỒNG

CHẤM LUẬN VĂN PGS.TS VŨ VĂN HIỂU

Hà Nội – 2018

LỜI CẢM ƠN

Học viên bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới các thầy, cô giáo là giảng viên Khoa Sau Đại học - Trường Đại học Kiến trúc Hà nội đã giảng dạy, giúp tác giả thu nhận những kiến thức quý báu chuyên ngành Kỹ thuật cơ sở hạ tầng trong thời gian học tập tại Trường, đặc biệt là PGS.TS Mai Liên Hương đã nhiệt tình hướng dẫn chỉ bảo, chỉnh sửa bản thảo để bây giờ nội dung Luận văn được hoàn thiện

Em xin trân trọng cảm ơn Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Xây dựng, Ban giám hiệu, Khoa Sau đại học Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội đã quan tâm

và giúp đỡ tác giả trong quá trình học tập và nghiên cứu tại trường

Em cũng gửi lời cảm ơn tới bạn bè đồng nghiệp, gia đình đã tạo điều kiện, động viên em hoàn thành luận văn

Một lần nữa, học viên xin chân thành cảm ơn

Hà nội, ngày 21 tháng 04 năm 2018

Học viên

Nguyễn Thị Thu Huệ

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan Luận văn thạc sĩ là công trình nghiên cứu khoa học độc lập của tôi Các số liệu khoa học, kết quả nghiên cứu của luận văn là trung thực và có nguồn gốc rõ ràng

TÁC GIẢ LUẬN VĂN

Nguyễn Thị Thu Huệ

MỤC LỤC

Lời cảm ơn

Lời cam đoan

Mục lục

Danh mục các bảng, biểu

Danh mục các hình ảnh

MỞ ĐẦU

* Lý do chọn đề tài 1

* Mục tiêu nghiên cứu 2

* Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 2

* Nội dung nghiên cứu 3

* Phương pháp nghiên cứu 3

* Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài 3

* Cấu trúc của luận văn 3

NỘI DUNG CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN THỰC TRẠNG HỒ YÊN LẬP 5

1.1 Điều kiện tự nhiên và kinh tế xã hội 5

1.1.1 Vị trí địa lý và ranh giới 5

1.1.2 Địa hình, địa mạo khu vực Hồ Yên Lập 6

1.1.3 Điều kiện Khí hậu 7

1.1.4 Tài nguyên thiên nhiên và cảnh quan 8

1.1.5 Hiện trạng cơ sở Hạ tầng 15

1.1.6 Hiện trạng về vệ sinh môi trường 17

1.2 Thực trạng khai thác và sử dụng nước hồ Yên Lập 20

1.2.1 Trữ lượng và chất lượng nước Hồ Yên Lập 20

1.2.2 Thực trạng dùng nước hồ Yên Lập 26

1.3 Thực trạng giải pháp bảo vệ hồ Yên Lập 31

1.3.1 Giải pháp bảo vệ trữ lượng nước hồ 31

1.3.2 Giải pháp bảo vệ chất lượng nước hồ 31

1.3.3 Nhận xét đánh giá chung 32

1.4 Tình hình thực hiện các dự án liên quan 32

CHƯƠNG II CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN BẢO VỆ CHẤT LƯỢNG HỒ YÊN LẬP 33

2.1 Cơ sở pháp lý 33

2.2 Cơ sở phân tích đánh giá chất lượng nước 34

2.2.1 Lấy mẫu 34

2.2.2 Phương pháp bảo quản và xử lý mẫu 34

2.2.3 Phân tích mẫu 36

2.3 Dự báo diễn biến về nhu cầu cấp nước khu vực 40

2.4 Dự báo diễn biến về trữ lượng và chất lượng nước hồ Yên Lập 45

2.5 Các phương pháp bảo vệ hồ khỏi bị thu hẹp dung tích và giảm chất lượng nước hồ 47

2.5.1 Các phương pháp trồng từng, bảo vệ và cải tạo rừng: 47

2.5 2 Giải pháp chống xói mòn, sạt lở lòng hồ và lũ quét 50

2.5.3 Sự ô nhiễm gây ảnh hưởng đến hồ: 52

2.5.4 Chế độ khai thác và quản lý: 53

2.6 Lý thuyết về phương trình cân bằng nước 53

2.6.1 Nguyên lý 53

2.6.2 Phương trình cân bằng nước thông dụng 54

CHƯƠNG III: GIẢI PHÁP BẢO VỆ CHẤT LƯỢNG NƯỚC HỒ 56

3.1 Giải pháp cân bằng nước của hồ Yên Lập 56

3.1.1 Tính toán lượng nước hồ Yên Lập theo phương trình cân bằng nước 3.2 Giải pháp bảo vệ khả năng cung cấp nước của hồ Yên Lập 59

3.2.1 Giải pháp trồng rừng, bảo vệ và cải tạo rừng 59

3.2.2 Giải pháp quy hoạch, bảo vệ khu vực hồ 70

3.2.3 Giải pháp chống xói mòn, sạt lở hồ và lũ quét 71

3.3 Giải pháp bảo vệ chất lượng nước của hồ Yên Lập 76

3.3.1 Ảnh hưởng nguồn nước ngầm bổ sung đến hồ 76

3.3.2 Chế độ khai thác và quản lý hồ 76

3.3.3 Đánh giá kinh tế kỹ thuật và khả năng đáp ứng của Yên Lập cho nhu cầu cấp nước đến năm 2030 78

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 80

1 Kết luận 80

2 Kiến nghị 80

TÀI LIỆU THAM KHẢO

DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU

Số hiệu

bảng, biểu Tên bảng, biểu

Trang

Bảng 1.1 Lưới trạm khí tượng và đo mưa khu vực hồ Yên Lập 9

Bảng 1.2

Tổng hợp tiềm năng nước mưa vùng trong địa bàn tỉnh Quảng Ninh

10

Bảng 1.3 Bảng phân phối lượng mưa theo mùa 10 Bảng 1.4 Lượng mưa trung bình tháng, năm tại trạm 10 Bảng 1.5 Đặc trưng mưa tháng tỉnh Quảng Ninh 10

Bảng 1.6

Dòng chảy năm và tổng lượng dòng chảy năm sinh ra trên tiểu lưu vực

11

Bảng 1.7

Tổng hợp các công trình đã được nghiên cứu trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh

12

Bảng 1.8

Thống kê trữ lượng đã được thăm dò, đánh giá tỉnh Quảng Ninh

13

Bảng 1.9

Tổng hợp kết quả tính trữ lượng tiềm năng NDĐ tỉnh Quảng Ninh

13

Bảng 1.10 Tổng hợp tiềm năng nước mưa khu vực hồ Yên Lập 22 Bảng 1.11 Đặc trưng dòng chảy năm trạm Yên Lập 24 Bảng 1.12 Phân phối dòng chảy trung bình năm 24 Bảng 1.13 Phân phối mô đuyn dòng chảy trung bình năm 24 Bảng 1.14 Phân phối dòng chảy theo mùa 25 Bảng 1.15 Một số trận lũ lớn ở tỉnh Quảng Ninh 25 Bảng 1.16 Dòng chảy nhỏ nhất một số trạm trên tỉnh Quảng Ninh 25 Bảng 1.17 Lịch cung cấp nước cho thị xã quảng Yên phục vụ cho sản

xuất và sinh hoạt – theo Tuần

28

Bảng 1.18 Tổng hợp hiện trạng dùng nước sinh hoạt Hồ Yên Lập 31 Bảng 2.1 Các quy định về điều kiện bảo quản mẫu 35 Bảng 2.2 Danh mục các chỉ tiêu phân tích và phương pháp phân tích 38 Bảng 2.3 Danh mục các thiết bị phân tích 40 Bảng 2.4 Bảng chỉ tiêu cấp nước sinh hoạt 43 Bảng 2.5 Nhu cầu dùng nước khác 44 Bảng 2.6 Nhu cầu cấp nước cho công nghiệp thị xã Quảng Yên 45 Bảng 2.7 Tổng cộng nhu cầu dùng nước hồ Yên Lập 45

DANH MỤC CÁC HÌNH ẢNH

Số hiệu

hình Tên hình

Trang

Hình 1 1 Vị trí địa lý hồ Yên Lập 6 Hình 1 2 Cao độ địa hình hồ Yên Lập 7 Hình 1 3 Cao độ địa hình hồ Yên Lập 8 Hình 1 4 Biến động lượng mưa theo tháng đo tại các trạm 11 Hình 1 5 Sơ đồ mức độ nghiên cứu địa chất thủy văn tỉnh Quảng Ninh 13 Hình 1 6 Một số ảnh hiện trạng khu vực hồ 17 Hình 1 7 Giá trị COD các nguồn nước phục vụ cấp nước sinh hoạt 26 Hình 1 8 Giá trị BOD 5 các nguồn nước phục vụ cấp nước sinh hoạt 27 Hình 1 9 Giá trị TSS các nguồn nước phục vụ cấp nước sinh hoạt 27 Hình 1 10 Kênh dẫn nước Chính N1 cấp cho thị xã Quảng Yên 29 Hình 1 11 Bảng hiển thị điển tử các thông số tại hồ Yên Lập (12/2017) 29 Hình 1 12 Xả tràn tại hồ Yên Lập qua đập chính hồ 30 Hình 1 13 Một số hình ảnh nhà máy nước hiện trạng 31 Hình 2 1 Tổng quát hóa phương trình cân bằng nước 55 Hình 2 2 Minh họa các giá trị trong phương trình cân bằng nước

thông dụng Lưu vực kín:

56

Hình 3.1 Rừng phòng hộ hồ Yên Lập 70 Hình 3.2 Khai thác than và chặt phá rừng 70 Hình 3.3 Kè lát mái bằng thảm tấm bêtông Sử dụng các loại thực vật

thân thiện với môi trường (kỹ thụât mềm)

74

1

MỞ ĐẦU

* Lý do chọn đề tài

Nước là cội nguồn của sự sống, ở đâu có nước thì ở đó có sự sống Tài nguyên nước có vai trò đặc biệt quan trọng trong đời sống, sản xuất và phát triển kinh tế - xã hội mỗi quốc gia Trong quá trình phát triển của đất nước nói chung và các tỉnh thành nói riêng song song với sự phát triển nhanh về đô thị hóa, công nghiệp hóa cùng với đó là sự phát thải các các chất ngây ô nhiễm môi trường, nguồn nước Ngoài ra diễn biến của biến đổi khí hậu toàn cầu cũng làm ảnh hưởng không nhỏ tới nguồn nước làm cho nhiều dòng sông, suối, hồ, đầm đang đối mặt với nguy cơ ô nhiễm, suy thoái và cạn kiệt

Chính vì vậy việc bảo vệ tài nguyên nước đang trở thành vấn đề lớn của cộng đồng, trong đó mỗi cá nhân cần ý thức được rằng tiếp kiệm và sử dụng hợp lý nguồn tài nguyên nước là góp phần bảo vệ môi trường cũng chính là bảo vệ cuộc sống của chính chúng ta

Quảng Ninh là là một tỉnh giàu tài nguyên thiên nhiên, khoáng sản Là một trong những đầu tầu tăng trưởng trong vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ với việc phát triển các ngành công nghiệp, khai thác khoáng sản Là vùng kinh tế động lực có tiềm năng phát triển đô thị, công nghiệp, thương mại dịch

vụ

Quảng Ninh đang đứng trước những khó khăn rất lớn về khả năng cân đối nguồn nước nước, đáp ứng cho nhu cầu lâu dài phát triển kinh tế- xã hội của tỉnh trong bối cảnh quy hoạch phát triển đô thị, đặc biệt là phát triển công nghiệp dự kiến sẽ có những bước tăng trưởng vượt bậc cho giai đoạn đến năm

2030

Ngoài ra dưới tác động của biến đổi khí hậu, hiện trạng ô nhiễm môi trường nước còn diễn biến phức tạp hơn nhiều: Như các hiện tượng thời tiết cực đoan: Các hiện tượng mưa lũ, lụt, bão do biến đổi khí hậu sẽ làm gia

2

tăng nguy cơ phát tán thêm các chất ô nhiễm vào nguồn nước đặc biệt tại các khu vực mỏ, khu công nghiệp, khu vực xử lý rác thải do nước mưa chảy tràn qua khu vực này mang theo các chất ô nhiễm làm cho tình hình ô nhiễm gia tăng cả về diện và lượng; Ngoài ra, các hiện tượng này còn làm tăng khả năng vỡ đê, kè đe dọa tới tính mạng và tài sản của các hộ dân sống ven sông,

hồ, đập

Là tỉnh có mạng lưới sông suối khá dày với mật độ trung bình 1,0 - 1,9km/km2, có nơi đến 2,4 km/km2 Tuy nhiên không lưu trữ được nước nhiều do các sông, suối ở Quảng Ninh thường ngắn và dốc, tốc độ dòng chảy lớn, khả năng bào mòn, xâm thực mạnh Nhìn chung các sông bắt nguồn từ vùng núi cao, hướng chảy chủ đạo là Đông Bắc - Tây Nam và Bắc- Nam Lưu lượng sông thay đổi lớn theo mùa, phần hạ lưu bị ảnh hưởng bởi triều và nhiễm mặn

Xuất phát từ tình hình thực tế nêu trên, việc đánh giá các yếu tố môi trường tự nhiên và các hoạt động kinh tế - xã hội khu vực có ảnh hưởng đến trữ lượng và chất lượng nước hồ qua các thời kỳ trong năm và đề xuất giải pháp khai thác và xử lý nguồn nước, quy hoạch, bảo vệ môi trường khu vực

hồ Yên Lập để đáp ứng như cầu cấp nước trước mắt cũng như lâu dài là vấn

đề cấp thiết Việc quản lý khai thác và sử dụng hợp lý, tiếp kiệm nguồn nước không chỉ là việc làm đem lại lợi ích cho sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Quảng Ninh, mà còn góp phần làm chậm quá trình suy kiệt trữ lượng nước và chất lượng nguồn tài nguyên quý giá này

Chính vì lý do trên nên đề tài “Giải pháp bảo vệ chất lượng nước Hồ

Yên Lập nhằm mục đích cấp nước cho thị xã Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh” đặt ra trong hoàn cảnh mà quá trình đô thị hóa và công nghiệp hóa

đang diễn ra nhanh chóng ở tỉnh Quảng Ninh là hết sức cần thiết tạo động lực phát triển kinh tế xã hội cho một vùng ở Quảng Ninh

3

Việc thực hiện đề tài có ý nghĩa thiết thực đối với địa phương và cũng thấy rõ được diễn biến chất lượng nguồn nước hồ Yên Lập dùng cấp cho khu vực thị xã Quảng Yên và vùng phụ cận Những yếu tố môi trường nào có ảnh hưởng trước mắt và lâu dài đến khả năng cung cấp và chất lượng hồ nước Cần có giải pháp gì trong quy hoạch quản lý, khai thác và sử dụng để đảm bảo

số lượng và chất lượng nước cung cấp cho thị xã Quảng Yên trước mắt và lâu dài, hướng tới sự phát triển bền vững

* Mục tiêu nghiên cứu

- Nghiên cứu, đánh giá hiện trạng trữ lượng, chất lượng nguồn nước Hồ Yên Lập

- Đề xuất một số giải pháp bảo vệ nguồn nước hồ Yên Lập nhằm mục đích cấp nước cho sinh hoạt và sản xuất khu vực thị xã Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh

* Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu:

- Giải pháp bảo vệ chất lượng nguồn nước mặt Hồ Yên Lập

Phạm vi nghiên cứu:

- Hồ Yên Lập thuộc xã Đại Yên, thành phố Hạ Long

* Nội dung nghiên cứu

Nghiên cứu tổng quan về hiện trạng hồ Yên Lập và các giải pháp bảo

vệ khỏi bị ô nhiễm và cạn kiệt

Nghiên cứu hiện trạng và dự báo về diễn biến chất lượng nước hồ Yên Lập qua các thời kỳ trong năm tập trung vào các chỉ tiêu có liên quan đến tính đặc thù của hồ

Nghiên cứu đề xuất giải pháp bảo vệ chất lượng nước Hồ Yên Lập nhằm mục đích cấp nước ổn định và lâu dài cho khu vực thị xã Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh

4

* Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp điều tra khảo sát, thu thập số liệu;

- Phương pháp đánh giá tổng hợp;

- Phương pháp kế thừa;

- Phương pháp chuyên gia

* Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài

- Ý nghĩa khoa học:

Qua nghiên cứu, phân tích, đánh giá hiện trạng để thấy được thực trạng chất lượng và trữ lượng nước mặt của các hồ Yên Lập

Đề xuất một số giải pháp bảo vệ nguồn nước mặt hồ khi chịu tác động của biến đổi khi hậu

- Ý nghĩa thực tiễn:

Kết quả nghiên cứu bảo vệ chất lượng, trữ lượng tại hồ nước Yên Lập nhằm bảo bảo cung cấp nước sinh hoạt và sản xuất khu vực thị xã Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh

Kết quả nghiên cứu có thể dùng để làm cơ sở cho việc nghiên cứu sâu hơn về bảo vệ nguồn nước mặt như các hồ đập, sông, suối .có yêu cầu về cung cấp nước sinh hoạt và sản xuất cho đô thị trước tình hình biến đổi khí hậu

* Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận Tài liệu tham khảo và phần phụ lục, luận văn có phần nội dung bao gồm có 03 chương sau:

Chương 1: Tổng quan thực trạng về hồ Yên Lập

Chương 2: Cơ sở lý luận và thực tiễn bảo vệ chất lượng hồ Yên Lập Chương 3: Giải pháp bảo vệ chất lượng nước hồ Yên Lập

THÔNG BÁO

Để xem được phần chính văn của tài liệu này, vui

lòng liên hệ với Trung Tâm Thông tin Thư viện

– Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội

Địa chỉ: T.13 – Nhà H – Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội Đ/c: Km 10 – Nguyễn Trãi – Thanh Xuân Hà Nội

Email: digilib.hau@gmail.com

TRUNG TÂM THÔNG TIN THƯ VIỆN

80

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

1 Kết luận

Trên cơ sở thực tiễn và kết quả, phân tích, diễn biến chất lượng, trữ lượng nước qua các thời kỳ trong năm, đánh giá các yếu tố môi trường tự nhiên và kinh tế xã hội có ảnh hưởng đến chất lượng nước hồ và đề xuất các biện pháp quy hoạch, bảo vệ môi trường, khai thác sử dụng và bảo vệ nguồn nước Hồ Yên Lập, có thể kết luận:

- Hiện trạng về đặc điểm điều kiện tự nhiên và các hoạt động kinh tế -

xã hội khu vực đang có nhiều thuận lợi cho việc đảm bảo trữ lượng, chất lượng nước hồ Yên Lập, nhưng đang có nguy cơ bị phá hoại gây tác động xấu đến nguồn nước như chất lượng đang có sự biến động theo các thời kỳ trong năm Hiện tại một số chỉ tiêu chất lượng nước vượt quá tiêu chuẩn cho phép ở mức độ thấp, như : pH, DO, BOD5, TSS, Mn, NH3, NO2-

- Tuy về trữ lượng nước hồ trước mắt có thể đáp ứng cung cấp đủ nhu cầu nước tưới cho nông nghiệp và sinh hoạt và công nghiệp của thị xã Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh có thể đến năm 2030, nhưng để bảo đảm cấp nước ổn định và lâu dài cần thực hiện các giải pháp kỹ thuật sau:

Có biện pháp bảo vệ rừng phòng hộ nghiêm ngặt;

Quy hoạch sử dụng đất hợp lý hạn chế xây dựng các công trình vùng lưu vực, khoanh vùng bảo vệ vệ sinh, tạo vành đai cây xanh, rừng phòng hộ; Thực hiện tốt quy trình vận hành hồ và xây dựng cơ chế để khai thác,

sử dụng nước hợp lý và phát huy tối đa hiệu quả của hồ chứa

Việc thực hiện tốt các giải pháp, quy hoạch và xử lý như đã nêu ở trên nhằm đảm bảo trữ lượng và chất lượng nguồn nước Hồ Yên Lập phục vụ sản xuất, sinh hoạt trước mắt cũng như lâu dài là rất cần thiết và cần được quan tâm đầu tư thực hiện nhằm bảo đảm phát triển bền vững