56 tai lieu ve kinh te thi truong

Đối với Việt Nam cũng vậy, đất nớc ta mặc dù là nớc đang phát triển nhng những tiềm năng sẵn có về xuất khẩu rất nhiều mà thị trờng nhập khẩu hàng hóa chủ yếu của Việt Nam là Hoa Kỳ.. Do

Lời Mở đầu

Trong cơ chế thị trờng mở hiện nay, việc giao lu hợp tác Thơng mại giữa các quốc gia khác nhau là yếu tố rất quan trọng của một nớc Trong đó xuất nhập khẩu hàng hóa là

điều không thể thiếu, đặc biệt thông qua kết quả xuất khẩu hàng hóa có thể đánh giá sơ bộ về hoạt động kinh tế của một nớc Đối với Việt Nam cũng vậy, đất nớc ta mặc dù là nớc đang phát triển nhng những tiềm năng sẵn có về xuất khẩu rất nhiều mà thị trờng nhập khẩu hàng hóa chủ yếu của Việt Nam là Hoa Kỳ Hoa Kỳ là một nớc có nền kinh tế mạnh, hiện đại vào bậc nhất thế giới, hiện tại khoảng 80% GDP của Mỹ là từ khu vực dịch vụ Trong công nghiệp, nhất là công nghiệp hàng tiêu dùng và nông nghiệp đều cha đáp ứng đủ nhu cầu trong nớc Dự đoán, kinh tế Hoa Kỳ sẽ tiếp tục tăng trởng trong những năm tiếp theo Do vậy, nhu cầu nhập khẩu hàng hóa của Hoa Kỳ trong những năm tới tiếp tục tăng và tất cả các mặt hàng xuất khẩu của Việt Nam đều nằm trong nhu cầu đó Tuy thế, thị trờng Hoa Kỳ cũng có những quy định rào cản riêng, khá khắt khe, còn đối với các doanh nghiệp Việt Nam thì đang còn nhiều hạn chế và những thách thức trong việc sản xuất sản phẩm cũng nh tìm hiểu cặn kẽ về thị trờng Mỹ Để vợt qua đợc những thách thức trên thì Nhà nớc nói chung và các doanh nghiệp nói riêng cần phải tìm ra những biện pháp khắc phục tối u gì, hớng

đi mới nào để hàng hóa việt Nam ngày càng phát triển mạnh

mẽ và đứng vững trên thị trờng Hoa Kỳ? Đó là câu hỏi lớn

đang chờ câu trả lời…

Qua một thời gian tìm hiểu, nghiên cứu học tập và đợc

sự hớng dẫn tận tình của PGS - TS Trần Văn Chu em đã chọn

đề tài này để hoàn thành tiểu luận với mong muốn đợc góp phần nhỏ trong việc trả lời câu hỏi trên Do khuôn khổ bài viết có giới hạn và vì những hạn chế hiểu biết của bản thân nên trong bài viết của mình em chỉ trình bày những kiến thức sơ qua về việc xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam vào thị trờng Hoa Kỳ

chơng 1:

Khái quát chung về tình hình thị trờng Hoa Kỳ.

Thị trờng Hoa Kỳ (TTHK) là một hệ thống kinh doanh to lớn và tinh vi, từ sản xuất đến phân phối, từ tiêu dùng đến xuất nhập khẩu Mỗi mặt hàng lại có quy mô tổ chức sản xuất riêng và phân phối riêng trong từng bang, tới liên bang và toàn thế giới

TTHK gắn sát với cung và cầu, với giá cả, với tập quán

ng-ời tiêu dùng, với lợi ích của từng tập đoàn Đây là thế mạnh của Mỹ

Ông Nguyễn Duy Khiêm, tham tán Thơng mại Việt Nam (TMVN) tại Hoa Kỳ (HK) và các chuyên gia HK đã giới thiệu khai quát thị trờng Mỹ với đoàn khảo sát thị trờng Việt Nam

Tổng thu nhập quốc dân năm 2001 là 10.082 tỷ USD Thu nhập bình quân đầu ngời là 36.300 USD

Với gần 5% dân số thế giới, quy mô tổng thu nhập quốc dân nh vậy là băng 1/3 tổng thu nhập thế giới, lớn hơn 2 lần nền kinh tế Nhật Bản, nớc đứng thứ hai sau Mỹ

Về cơ cấu, nền kinh tế Mỹ gồm có: Nông nghiệp 2%; Công nghiệp 18%; Dịch vụ 80%

Sản phẩm nông nghiệp chính là lúa mỳ, các loại ngũ cốc khác, ngô, hoa quả, thịt bò, thịt lợn, gia cầm, sản phẩm sữa, lâm sản, cá

Các ngành công nghiệp chính là dầu lửa, sắt thép, ôtô, hàng không, viễn thông, hoá chất, điện tử, chế biến thực phẩm, hàng tiêu dùng, khai thác gỗ, khai khoáng

Nớc Mỹ có một nền Ngoại thơng rất phát triển Từ năm

1999 đến 2002, xuất khẩu hàng năm đạt gần 1.000 tỷ USD

và nhập khẩu từ 1.200 tỷ đến 1.400 tỷ USD

HK có quan hệ buôn bán với 230 nớc và vùng lãnh thổ trên thế giới, trong đó Canada, Mehico, Trung Quốc và Nhật Bản là những bạn hàng lớn nhất Trong năm 2002, tính theo kim ngạch xuất khẩu (XK) thì Việt Nam (VN) đứng thứ 34

TTHK to lớn nhng cũng đang tiềm ẩn những khó khăn, những mâu thuẫn nội bộ mà các doanh nghiệp (DN) nớc ngoài phải tính đến khi kinh doanh với Mỹ

Chơng II:

Thực trạng hoạt động về xuất khẩu hàng hóa của Việt

Nam vào thị trờng Hoa Kỳ.

1 Những diễn biến mới trong quan hệ Việt - Mỹ:

2003 là một năm có nhiều hoạt động trong quan hệ Việt - Mỹ nhìn chung theo hớng có lợi cho cả hai nớc Xét về quan hệ Thơng mại (TM), trong các cuộc tiếp xúc của Bộ tr-ởng TM Trơng Đình Tuyển, phía Mỹ cam kết ủng hộ công cuộc phát triển kinh tế của VN nói chung cũng nh nỗ lực đàm phán gia nhập WTO của VN Đồng thời, phía Mỹ cũng cử những đoàn quan chức cấp cao của Chính phủ, Quốc hội, giới kinh doanh sang thăm và tìm kiếm cơ hội làm ăn ở VN

Sau hai năm thực thi Hiệp định Thơng mại Việt - Mỹ (BTA) thì quan hệ hợp tác TM giữa hai nớc đã đạt đợc những tiến bộ đáng kể nh ký bản ghi nhớ về đào tạo nguồn nhân lực cho ngành thuỷ sản nớc ta, ký và triển khai hiệp định dệt may…

Chơng trình quảng bá TM của VN tại Sanfancisco tháng 8/2003 đã góp phần giới thiệu tiềm năng to lớn của thị trờng

VN với các đối tác HK, tạo hành lang mới trong quan hệ làm ăn với Mỹ

Những diễn biến trong quan hệ Việt - Mỹ trớc mắt là

nh thế nhng chỉ tính riêng trong hoạt động về XK hàng hoá của chúng ta vào TTHK thì liệu đã có đủ cơ sở để tin tởng rằng sẽ đạt đợc sự ổn định mang tính tích cực trong thời gian tới?…

2 Thành tựu đạt đ ợc về xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam sang thị tr ờng Hoa Kỳ.

Kể từ khi Hiệp định BTA có hiệu lực thì giao dịch TM giữa hai nớc đã tăng nhanh liên tục Năm 2003, Mỹ trở thành thị trờng tiêu thụ lớn hàng XK của VN và ngợc lại ngành TMVN

đạt đợc nhiều thành tựu trong việc thâm nhập TTHK, với kim ngạch XK sang Mỹ ớc đạt khoảng 4,5 tỷ USD, tăng gần gấp

đôi so với năm 2002 và đây là năm thứ 3 liên tiếp kim ngạch

XK hàng hóa VN sang thị trờng này đạt tốc độ tăng trởng rất cao (bình quân trên 140%/năm) Kết quả này đã đa VN vơn lên ở vị trí thứ 40 trong số các đối tác TM của HK

Các mặt hàng XK của VN hiện nay chủ yếu là hàng dệt may, hải sản, giầy dép, nhựa, nông sản…

Dệt may (kể cả cá mặt hàng túi xách tay, túi du lịch, vali…) là nhóm hàng đang có tốc độ tăng trởng cao, theo thứ trởng TM Mai Văn Dâu cho biết thì: "Tổng kim ngạch XK hàng dệt may năm 2003 của cả nớc có thể đạt 3,5 tỷ USD, trong đó XK sang TTHK là 1,95 tỷ USD - chiếm khoảng 56% tổng kim ngạch XK hàng dệt may" Trong 10 tháng đầu năm

2003 dệt may của VN xuất sang HK đạt gần 2,3 tỷ USD, tăng khoảng 240% và đến cuối năm thì dệt may tăng trên 300%

so với năm 2002

Kim ngạch XK hàng hải sản đông lạnh đạt trên 400 triệu USD, tăng trên 24% so với năm 2002 Theo đánh giá chung,

riêng trị giá kim ngạch XK tôm của VN năm 2003 đạt 1,1 tỷ USD chiếm 1/2 tổng kim ngạch XK thuỷ hải sản cả năm nhng riêng tôm XK sang HK đạt 0,55 tỷ USD, chiếm 1/2 tổng kim ngạch XK tôm cả năm

Một nhóm hàng khác của VN là giầy dép, năm 2003 XK sang TTHK đạt mức tăng trởng 6%, chỉ tính riêng trong 10 tháng đầu năm 2003 VN XK sang HK đạt 276 USD triệu, tăng 53,8% và chiếm TTHK% tổng kim ngạch XK của VN sang HK

Dầu thô cũng là một mặt hàng XK chủ lực của VN, do chiến tranh I - rắc, giá dầu thô thế giới ở mức cao (27 - 28 USD/thùng) đã làm cho kim ngạch XK dầu thô tăng khoảng 600 triệu USD/năm trên toàn thế giới nhng riêng Mỹ đã chiếm khoảng 180 triệu USD

Kim ngạch XK hàng nông sản sang TTHK năm 2002 đạt

263 triệu USD (cà phê, điều, gia vị, rau quả, cao su, chè và mật ong) Cho đến nay, Mỹ vẫn là khách hàng lớn nhất tiêu thụ cà phê của VN, chiếm tới 20 - 25 % thị phần XK cà phê của VN Đặc biệt, kể từ khi Hiệp định BTA có hiệu lực, hàng nông sản của VN XK sang HK tăng nhanh (bình quân khoảng hơn 20%/năm)

Một trong những nét mới trong XK của VN sang Mỹ là nhóm hàng công nghiệp và tiểu thủ công nghiệp đã bắt

đầu tăng nhanh Một số sản phẩm chế tạo (nh máy in) và các sản phẩm thủ công mỹ nghệ (gốm trang trí, đồ chơi, đồ dùng nhà bếp, mây tre…) mang nhãn hiệu "Made in Viet Nam" đã xuất hiện trong các siêu thị Mỹ Đặc biệt là đồ gỗ nội thất của VN hiện nay nổi lên là một mặt hàng có thế mạnh XK sang HK với tốc độ tăng trởng khá nhanh (gần 200%) Tổng giá trị đồ gỗ của VN đã tăng từ 135 triệu năm

1998 lên 535 triệu năm 2003 thì riêng đồ gỗ nội thất VN đã

XK sang Mỹ tăng từ 10 triệu năm 2001 lên hơn 110 triệu năm

2003 Các doanh nghiệp Mỹ ngày càng quan tâm đến đồ

gỗ VN, họ cho rằng ngành chế biến gỗ VN còn nhiều tiềm năng bởi nhu cầu sử dụng hàng nội thất này ngày càng phổ biến hơn

Năm 2003 là thế, còn đối với năm 2004 này thì sao? Theo Thơng vụ VN tại Mỹ, kim ngạch XK của VN sang TTHK năm 2004 có thể đạt 5,5 tỷ USD, tăng 25% so với năm 2003, trong đó hàng dệt may có thể đạt 2,7 tỷ USD, XK tôm đông lạnh và nông sản tiếp tục tăng từ 8 đến 12%, các mặt hàng thuỷ sản khác, kể cả chế biến tăng từ 20 đến 25%

Thành tựu đạt đợc qua số liệu cao nh thế nhng con đ-ờng mà hàng VN đang đi sang TTHK không "trải đầy hoa hồng" nh nhiều DN tởng Bởi, theo giới phân tích, TTHK hứa hẹn nhiều tiềm năng nhng cũng còn rất nhiều trở ngại, thách thức ẩn chứa trong quá trình giao lu hàng hóa giữa hai nớc với những đòi hỏi không ngừng tăng cao của ngời tiêu dùng, ngay cả đối với những mặt hàng XK chủ lực sang TTHK

3 Những thách thức đối với xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam sang thị tr ờng Hoa Kỳ.

Có thể khẳng định rằng, thành tựu về XK hàng hóa của VN sang TTHK là rất nhỏ so với những gì mà khó khăn chúng ta vấp phải

Trớc hết, các Công ty VN mới chỉ thực sự thâm nhập vào THHK từ năm 2002, trong khi các đối thủ cạnh tranh đã có hệ thống bạn hàng nhập khẩu và phân phối lâu đời tại thị tr-ờng này, cụ thể là VN XK vào TTHK chậm hơn Trung Quốc hơn chục năm Những mặt hàng mà VN xuất sang Mỹ đều

là những mặt hàng Mỹ đã nhập từ Trung Quốc ở đây, sự cạch tranh về giá cả và chất lợng hàng hóa là gay gắt

Việc Mỹ áp dụng hạn ngạch đối với hàng dệt may VN là một "cú sốc" và đã chứng tỏ việc phát triển "quá nóng" của mặt hàng này cùng với sự cạnh tranh quyết liệt của các nhà dệt may hàng đầu thế giới tại TTHK nh Trung Quốc, Hàn Quốc, Hồng Kông, Mêhicô…

Với mặt hàng hải sản đông lạnh và chế biến XK sang

Mỹ cũng gặp không ít khó khăn Một phần do vụ kiện cá tra, cá basa và vụ kiện tôm, tốc độ tăng trởng XK hải sản của nớc

ta không cao bằng năm 2002 Mặc dù kim ngạch XK hải sản

đông lạnh tăng trên 24% nhng trong đó cá filê đông lạnh các loại giảm 10%…Nhìn chung, tốc độ tăng kim ngạch XK hải sản của VN sang Mỹ có chiều hớng chậm lại Nguyên nhân có thể do khối lợng hải sản của VN vào thị trờng này hiện đã ở mức cao Riêng kim ngạch cá filê giảm là do tác động trực tiếp của thuế chống phá giá mà Bộ TM Mỹ đã áp đặt Thêm vào

đó, từ ngày 12/12/2003, Mỹ yêu cầu các doanh nghiệp chế biến, kinh doanh thực phẩm phải đăng ký với FDA (Cơ quan quản lý dợc và dợc phẩm của Mỹ) theo quy dịnh của luật chống khủng bố sinh học Đạo luật này quy định rất cụ thể

và chi tiết đối với từng mặt hàng Các DN của ta phải đặc biệt chú ý, nếu không sẽ vấp phải nhiều phiền hà gây nên tổn thất kinh tế không đáng có, thậm chí để mất mối quan

hệ bạn hàng

Đối với nhóm hàng giầy dép, xét theo tổng thể, cũng

đang lâm vào tình trạng tơng tự nh hàng dệt may, nghĩa

là mức tăng có phần chậm hơn trớc Một số DN cho biết, họ

có thể bỏ ra hàng triệu USD để nhập khẩu máy móc hiện

đại từ Mỹ nhng lại không thể thực thi đợc yêu cầu từ phía đối tác Mỹ là mỗi năm chi khoảng 600.000 - 700.000 USD để

đào tạo, nâng cao tay nghề cho công nhân vì không đủ lực Vậy là cánh cửa vào thị trờng này sẽ chật hẹp hơn với các

DN sản xuất, kinh doanh giầy dép XK ở nớc ta

Đồ gỗ nội thất VN đang đợc các DN Mỹ ngày càng quan tâm nhng năm 2003 tốc độ tăng trởng không cao bằng năm

2002 (trên 400%) Nguyên nhân chính là do các DN nớc ta chủ yếu chỉ dừng lại ở việc XK các sản phẩm ngoài trời có giá trị gia tăng thấp Mặt khác, cớc phí vận tải hàng từ VN cao hơn từ Trung Quốc sang Mỹ từ 20 đến 25% làm giảm sức cạnh tranh của đồ gỗ VN Một vấn đề rất quan trọng nữa là trên thực tế, những DN có đồ gỗ nội thất thâm nhập đợc vào thị trờng Mỹ hầu hết là những DN có vốn đầu t Nhà nớc hoặc là các doanh nhân vốn là nhà thiết kế giỏi, am hiểu và

có con mắt thẩm mỹ cao Còn các DN Nhà nớc, kể cả một số

DN lớn có tiếng từ lâu nh Atexport hầu nh cha xuất đợc bao nhiêu đồ gỗ vào Mỹ Nhợc điểm chung của họ là khâu tiếp thị và thiết kế rất yếu Mới đây, có 5 DN chuyên nhập khẩu

đồ gỗ lớn của Mỹ vào khảo sát thị trờng VN nhng không ký

đ-ợc một hợp đồng nào Nguyên do là các sản phẩm của ta sản xuất trên những dây chuyền thiết bị quá thô sơ, thủ công nên sản phẩm không đảm bảo độ đồng đều công nghiệp

và chất lợng cha cao

Ngay cả đối với nhóm hàng nông sản thờng xuất sang

Mỹ nh càphê, hạt điều, hạt tiêu, chè, cao su… cũng bắt đầu gặp nhiều trở ngại nhất định dù năm nay kim ngạch XK các mặt hàng trên đều tăng hơn năm trớc Nhng đã có hiện tợng DNVN phải từ chối đơn hàng vì năng lực không đáp ứng

nổi… Điều này chứng tỏ chúng ta rất yếu về công nghệ và năng lực chế biến và từ hạn chế này, có thể mất dần khách hàng

Một cái khó nữa là hàng hóa VN khi XK vào TTHK cha có nhãn hiệu Căn cứ theo luật TM thì Mỹ dành cho VN thuộc diện mỗi năm phải xem xét lại một lần trong lúc VN cha là thành viên của WTO Điều này sẽ gây khó khăn rất nhiều cho các DN của VN trong việc cạnh tranh với các nớc XK khác

Thời gian vừa qua, trong quan hệ làm ăn với Mỹ, các DN của ta đã bộc lộ không ít nhợc điểm cần khắc phục Đó là tính không đồng bộ, quy mô nhỏ, quá lệ thuộc vào nguồn nguyên liệu nhập khẩu Mỹ là thị trờng lớn nhng yêu cầu cao

về chất lợng, đơn đặt hàng thờng có quy mô lớn, thời gian giao hàng ngắn, dễ dịch chuyển đơn hàng sang các nhà cung cấp khác nếu đối tác không đáp ứng đợc yêu cầu Đây

là một thách thức đối với các DNVN vì không chỉ là thị trờng rộng lớn mà Mỹ còn là thị trờng rất phức tạp với hệ thống luật pháp đồ sộ

Hệ thống luật TM của HK luôn phải chịu sự điều tiết của nhiều luật khác nhau, cả luật của liên bang lẫn luật của bang, trong khi sự hiểu biết của các DNVN về luật TM Mỹ nói chung còn hạn hẹp

Nhiều mặt hàng của VN phải chịu mức thuế nhập khẩu cao hơn so với hàng của nhiều nớc khác do Mỹ có chính sách

-u đãi TM đơn phơng và Hiệp định TM tự do với một số nớc Bất lợi này đang có xu hớng tăng lên vì Mỹ đang tiếp tục

đàm phán Hiệp định TM tự do song phơng với nhiều nớc khu vực và quốc gia trên thế giới Đó là những trở ngại hạn chế độ

bền vững trong sản xuất và kinh doanh của các DN nớc ta đối với xu thế phát triển mới của nền kinh tế hội nhập

Chơng III:

Các giải pháp nhằm đẩy mạnh xuất khẩu hàng hóa của

Việt Nam sang thị trờng Hoa Kỳ.

Qua những thành tựu đạt đợc và những thách thức

đang gặp phải trong việc XK hàng hóa sang TTHK thì Nhà nớc nói chung và các DN nói riêng cần phải đa ra những biện pháp cụ thể nhằm nâng cao điểm mạnh và hạn chế điểm yếu trong XK hàng hóa

1 Đối với Nhà n ớc:

Phát triển hơn nữa môi trờng chính trị thuận lợi giữa hai nớc

Hiện nay, quan hệ giữa hai nớc đã hoàn toàn bình th-ờng hóa, Hiệp định BTA đã có hiệu lực, nhiều đoàn hai nớc qua lại với nhau ngày càng nhiều và hai bên thông cảm với nhau hơn Cần phát triển mối quan hệ hữu nghị này để xây dựng lòng tin giữa nhân dân, doanh nhân hai nớc

Bên VN cần chủ động hơn, vì đối với HK thì thị trờng

VN vẫn là một thị trờng mới Nhiều công ty Mỹ vẫn cha thực

sự coi VN là đối tác kinh tế và TM Không ít ngời Mỹ còn cha biết đến thành tựu kinh tế của VN trong đổi mới, tiềm năng

XK và khả năng hợp tác của VN Việc này đòi hỏi trách nhiệm

và quyền hạn của cấp Nhà nớc trong việc đẩy nhanh xúc tiến TM

Tăng cờng cung cấp thông tin về TTHK cho các doanh nhân VN