Luận văn xuất sắc nhất trường đại học kinh tế đà nẵng

Khi cạnh tranh diễn ra ngày càng khốc liệt, các doanh nghiệp phải quan tâm đến cácthông tin cho quá trình ra quyết định, mà thông tin hàng đầu là thông tin về chi phí chohoạt động kinh d

PHẦN I NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ KẾ TOÁN QUẢN TRỊ CHI PHÍ TRONG CÁC DOANH NGHIỆP

I Bản chất của kế toán quản trị và kế toán quản trị chi phí

1 Bản chất của kế toán quản trị

Kế toán là hệ thống thu thập, xử lý và cung cấp thông tin về các hoạt động kinh tếxảy ra trong doanh nghiệp Là ngành khoa học được hình thành và phát triển gắn liềnvói sự phát triển của xã hội Khi nền sản xuất phát triển kế toán cũng phát triển tươngứng để đáp ứng yêu cầu thông tin cho quản lý

Khi cạnh tranh diễn ra ngày càng khốc liệt, các doanh nghiệp phải quan tâm đến cácthông tin cho quá trình ra quyết định, mà thông tin hàng đầu là thông tin về chi phí chohoạt động kinh doanh, từ đó hình thành nên bộ phận kế toán chi phí cung cấp thông tin

về chi phí cho các nhà quản trị sử dụng trong nội bộ doanh nghiệp Cùng với sự pháttriển nhanh chóng của các công ty, các tập đoàn kinh tế thì nhu cầu thông tin cũng đã có

sự thay đổi và theo mục đích cung cấp thông tin, hệ thống kế toán trong doanh nghiệpđược chia thành kế toán tài chính và kế toán quản trị Mục đích của kế toán tài chính làlập các báo cáo tài chính để cung cấp thông tin cho người sử dụng Đây là nguồn thôngtin duy nhất về tình hình tài chính của doanh nghiệp được cung cấp ra bên ngoài Khácvới kế toán tài chính, đối tượng sử dụng thông tin của kế toán quản trị chỉ là các nhàquản trị các cấp trong doanh nghiệp Những người ngoài doanh nghiệp không đượcphép tiếp cận các thông tin kế toán quản trị của doanh nghiệp Các thông tin này đượccoi là bí mật của doanh nghiệp

Có thể nói kế toán quản trị là một bộ phận trong hệ thống thông tin của một tổ chức

Là bộ phận kế toán cung cấp thông tin cho những nhà quản lý tại doanh nghiệp thôngqua các báo cáo kế toán nội bộ Các nhà quản lý dựa vào thông tin kế toán quản trị đểhoạch định và kiểm soát hoạt động của tổ chức Khái niệm kế toán quản trị được Hiệphội kế toán Mỹ định nghĩa:” Là quá trình định dạng, đo lường, tổng hợp, phân tích, lậpbáo biểu, giải trình và thông đạt các số liệu tài chính và phi tài chính cho ban quản trị

để lập kế hoạch, theo dõi việc thực hiện kế hoạch trong phạm vị nội bộ một doanhnghiệp, đảm bảo việc sử dụng có hiệu quả các tài sản và quản lý chặt chẽ các tài sảnnày”

Theo luật kế toán Việt Nam, kế toán quản trị được định nghĩa là “việc thu thập, xử

lý, phân tích và cung cấp thông tin kinh tế tài chính theo yêu cầu quản trị và quyết địnhkinh tế, tài chính trong nội bộ đơn vị kế toán “(Luật kế toán, khoản 3, điều 4)

Nói tóm lại, kế toán quản trị là một lĩnh vực kế toán được thiết kế để thoả mãn nhucầu thông tin của các nhà quản lý và các cá nhân khác làm việc trong một tổ chức

Về bản chất: Kế toán quản trị là một quá trình đo lường

Một hệ thống kế toán quản trị tốt là một hệ thống đo lường tốt, hướng vào quy trìnhsản xuất và có tác động tích cực đến hành vi của các cá nhân trong tổ chức cùng hướngvào thực hiện mục tiêu chiến lược của tổ chức

Hệ thống đo lường tốt phải có hai đặc điểm chính:

Thông tin mà nó đưa ra phải thích hợp và có tác động làm thay đổi hay cải thiện cácquyết định theo hướng tích cực Nếu nhà quản lý không biết hay không đưa ra đượcquyết định đúng thì thông tin được đưa ra không còn thích hợp Ví dụ : Hệ thống kếtoán quản trị tiếp tục thu thập và báo cáo các thông tin về sử dụng lao động trong phân

xưởng sản xuất ngay cả khi sản xuất đã được tự động hóa, làm cho chi phí nhân côngchiếm tỷ lệ nhỏ trong tổng chi phí, vì vậy thông tin chẳng bao giờ được sử dụng.

Tập trung vào đo lường kết quả theo từng trung tâm trách nhiệm trong tổ chức.Ngày nay nhà quản lý hiểu rằng kết quả ngày mai là nằm trong tổ chức thực hiện côngviệc sản xuất sản phẩm hay dịch vụ ngay trong hôm nay Do quá trình sản xuất hay dịch

vụ được diễn ra theo chiều ngang, nghĩa là diễn ra trong các bộ phận của tổ chức và hệthống đo lường thông qua hệ thống trách nhiệm của tổ chức Hệ thống kế toán quản trịhướng vào quy trình sản xuất chủ yếu là hướng vào việc đo lường tính toán kết quả củaquy trình sản xuất, theo từng bộ phận tham gia trong quy trình nhằm thỏa mãn nhu cầukhách hàng Như vậy một hệ thống kế toán quản trị tốt giúp cho việc ra các quyết định,giúp hiểu biết quá trình sản xuất kinh doanh, khuyến khích các hành vi thích hợp Và tất

cả những cái đó nhằm đạt mục tiêu chiến lược: Chất lượng, thời gian và giá cả Điềunày cũng có nghĩa là kế toán quản trị tự nó không phải là điểm kết thúc, nó là công cụquan trọng để đạt mục tiêu chiến lược cho tổ chức

Kế toán quản trị là một bộ phận kế toán cung cấp thông tin cho những nhà quản lýdoanh nghiệp thông qua các báo cáo kế toán nội bộ, các thông tin cung cấp trong phạm

vi nội bộ doanh nghiệp bao gồm thông tin tài chính và thông tin phi tài chính như:

- Thông tin về chi phí sản phẩm hoặc dịch vụ của doanh nghiệp

- Quá trình lập các dự toán cung cấp thông tin cho việc xây dựng kế hoạch và kiểmtra tình hình thực hiện kế hoạch hướng đến các mục tiêu trên thị trường của doanhnghiệp

- Thiết kế để lập báo cáo và phân tích các báo cáo cung cấp các thông tin đặc thù đểgiúp các nhà quản trị ra quyết định kinh doanh

2 Bản chất của kế toán quản trị chi phí

Trong quá trình kinh doanh của doanh nghiệp, chi phí thường xuyên phát sinh trongnội bộ doanh nghiệp và chịu sự chi phối của nhà quản trị, mọi quyết định trong doanhnghiệp đều liên quan đến việc sử dụng tài nguyên, đến chi phí của doanh nghiệp trongviệc hình thành giá trị Quá trình này thường gắn liền với lợi ích mong muốn của DN

Ở đây chi phí được hiệu là giá trị của mọi khoản khấu hao về nhân tài vật lực nhằm thuđược các loại hàng hóa dịch vụ

Chi phí có thể xem xét ở nhiều góc độ khác nhau để cung cấp thông tin phù hợp vớinhu cầu của nhà quản trị, trong đó việc xem xét chi phí trong mối quan hệ với khốilượng, hay mức độ hoạt động với lợi nhuận có thể được xem là đối tượng chủ yếu của

kế toán quản trị Như vậy, các loại chi phí đặt trong mối quan hệ khác nhau và quan hệvới lợi ích mang lại cả trong quá khứ, hiện tại và tương lai là đối tượng cụ thể của kếtoán quản trị chi phí Không những thế vì KTQT chi phí quan tâm đến khía cạnh củaquản trị là chủ yếu, do đó quá trình kiểm soát, kiểm tra phải điều chỉnh trong quản trịcần thiết phải có cả thông tin tài chính cũng như thông tin phi tài chính nên đây là mộtđối tượng cụ thể của KTQT chi phí

Khởi điểm của kế toán quản trị chi phí là kế toán chi phí Kế toán chi phí là giaiđoạn đầu của sự phát triển của KTQT chi phí Kế toán quản trị bao gồm việc tập hợpphân loại, tính giá theo yêu cầu nhất định của KTTC và KTQT nhằm cung cấp thông tin

kế toán mà chủ yếu là thông tin về chi phí cho các nhà quản trị nhưng có sự khác nhau

về mục đích và phạm vi giữa hai loại kế toán này Với KTTC, kế toán chi phí là cở sởxác định chi phí và thu nhập thể hiện trên báo cáo lãi lỗ kinh doanh trong kỳ kế toán

Với KTQT, kế toán chi phí được sử dụng để tính giá thành, lập dự toán chi phí …làm

cơ sở để phân tích chi phí và ra quyết định

KTQT chi phí nhấn mạnh đến tính dự báo của thông tin và trách nhiệm của các nhàquản lý thuộc các cấp quản lý (trong đó tập trung vào các cấp quản trị cấp thấp như tổ,đội phân xưởng sản xuất hay bộ phận quản lý và phục vụ - là nơi trực tiếp phát sinh chiphí) nhằm gắn trách nhiệm của các nhà quản trị với chi phí phát sinh thông qua hìnhthức thông tin chi phí được cung cấp theo các trung tâm chi phí (nguồn gây ra chi phí).KTQT chi phí trả lời câu hỏi chi phí sẽ là bao nhiêu, thay đổi như thế nào khi có sự thayđổi về mặt sản lượng sản xuất, ai phải chịu trách nhiệm giải thích về những thay đổi bấtlợi của chi phí và giải pháp cần đưa ra để điều chỉnh Điều này cho thấy KTQT chi phímang nặng tính bản chất của KTQT nhiều hơn là kế toán chi phí thuần túy

Như vậy, KTQT chi phí không nhận thức chi phí theo quan điểm của KTTC mànhận diện theo nhiều phương diện khác nhau để đáp ứng nhu cầu thông tin trong hoạchđịnh, tổ chức thực hiện, kiểm soát và ra quyết định Từ đó có thể rút ra bản chất củaKTQT chi phí như sau:

- KTQT chi phí không chỉ thu nhận, xử lý và cung cấp thông tin về các nghiệp vụkinh tế, tài chính phát sinh đã thực sự hoàn thành, đã ghi chép, hệ thống hóa trong sổ kếtoán mà còn xử lý và cung cấp các thông tin phục vụ cho việc lập các dự toán, quyếtđịnh các phương án kinh doanh

- KTQT chi phí cung cấp các thông tin về hoạt động kinh tế tài chính trong phạm viyêu cầu quản lý nội bộ của DN Những thông tin đó có ý nghĩa với những bộ phận,những người điều hành, quản lý DN

- KTQT chi phí là một bộ phận của công tác kế toán nói chung và là một bộ phậnkhông thể thiếu được để kế toán thực sự trở thành công cụ quản lý

II Kế toán quản trị chi phí với chức năng quản lý doanh nghiệp

Để điều hành hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp các nhà quản trị phảithông qua các chức năng quản lý cơ bản như hoạch định, tổ chức, kiểm soát, đánh giá

và ra quyết định Còn KTQT chi phí sử dụng các phương pháp riêng có của mình đểthiết kế, tổng hợp, phân tích và truyền đạt thông tin, đặt chúng trong bối cảnh đã hoạchđịnh nhằm cung cấp những thông tin hữu ích cho các chức năng quản trị Vậy KTQTchi phí có vai trò cung cấp thông tin chi phí phục vụ cho các chức năng quản trị Cụthể:

- Cung cấp thông tin cho quá trình lập kế hoạch và dự toán

Lập kế hoạch là xây dựng mục tiêu phải đạt được và vạch ra bước, phương pháp thựchiện để đạt được mục tiêu đó Dự toán là sự liên kết các mục tiêu cụ thể lại với nhau vàchỉ rõ cách thức huy động, sử dụng các nguồn lực sẵn có về mặt tài chính để đạt đượccác mục tiêu đó Chức năng lập kế hoạch và dự toán của quản lý được thực hiện tốt, cótính hiệu lực hiệu quả và khả thi cao nếu nó được xây dựng trên cơ sở các thông tin phùhợp, hợp lý do bộ phận KTQT chi phí cung cấp như: Thông tin cho việc định giá sảnphẩm, lựa chọn sản xuất sản phẩm nào có lợi nhất trong điều kiện thị trường có cạnhtranh Đồng thời những thông tin về giá, định mức chi phí hay các phương pháp phân

bổ chi phí giúp cho công tác lập kế hoạch và dự toán cho hoạt động sản xuất kinhdoanh của nhà quản trị Như vậy, KTQT chi phí phải cung cấp thông tin cần thiết đểcác nhà quản lý ra quyết định ngắn hạn, dài hạn đáp ứng mục tiêu của tổ chức Một kếhoạch phản ánh một quyết định làm sao để đạt được một mục tiêu cụ thể nào đó

- Cung cấp thông tin cho quá trình tổ chức thực hiện

Kế hoạch và dự toán là những định hướng cho quá trình tổ chức thực hiện Chứcnăng tổ chức thực hiện bao gồm thiết lập cơ cấu tổ chức và truyền đạt thông tin của các

kế hoạch đến những cá nhân có trách nhiệm trong tuyến quản lý để thực hiện kế hoạchđó

Với chức năng này nhà quản trị phải biết liên kết tốt nhất giữa các bộ phận, giữa các

cá nhân nhằm huy động và kết hợp các nguồn lực sẵn có của doanh nghiệp lại với nhau

để thực hiện các mục tiêu đề ra với hiệu quả cao nhất Vì thế, nhà quản trị phải cần cócác thông tin khác nhau do nhiều bộ phận cung cấp, trong đó KTQT chi phí sẽ cung cấpthông tin chủ yếu liên quan đến kinh tế, tài chính KTQT chi phí sẽ dự toán nhiều tìnhhuống khác nhau của các phương án khác nhau để nhà quản trị xem xét đề ra các quyếtđịnh trong quá trình tổ chức thực hiện cũng như điều hành các hoạt động sản xuất kinhdoanh theo các mục tiêu chung

- Cung cấp thông tin cho quá trình kiểm tra và đánh giá

Sau khi lập kế hoạch, tổ chức thực hiện kế hoạch đòi hỏi nhà quản trị phải kiểm tra

và đánh giá việc thực hiện đó Phương pháp thực hiện là phân tích sai biệt trên cơ sở sosánh giữa các số liệu kế hoạch hoặc dự toán với số liệu thực hiện Từ đó nhận biết cácsai biệt giữa kết quả thực hiện với kế hoạch đề ra, chỉ ra những vấn đề còn tồn tại cầngiải quyết hoặc các cơ hội cần khai thác

- Cung cấp thông tin cho quá trình ra quyết định

Quá trình ra quyết định là việc xem xét, cân nhắc lựa chọn từ các phương án khácnhau để có được phương án tối ưu với hiệu quả cao nhất và rủi ro thấp nhất Các thôngtin sẵn có thường rất nhiều loại, với chức năng này KTQT chi phí giúp các nhà quản trịphân biệt được các thông tin thích hợp và không thích hợpnhằm xác định thông tin phùhợp theo từng phương án Việc nhận diện thông tin sẽ tập trung sự chú ý của các nhàquản trị vào vấn đề chính cần giải quyết, giảm thời gian ra quyết định, đáp ứng đượcyêu cầu của nhà quản trị trong tình hình cạnh tranh khốc liệt của cơ chế thị trường Tổchức KTQT chi phí hợp lý sẽ giúp cho đơn vị có được hệ thống kế toán hoạt động hiệuquả, đảm bảo cung cấp thông tin hữu ích và đầy đủ nhất Với những thông tin đó, cácnhà quản trị có thể nhìn nhận được vấn đề gì đang xảy ra, những khả năng tiềm tàng,những cơ hội sẵn có để có kế hoạch kinh doanh đúng đắn

III Chi phí và phân loại chi phí

1 Khái niệm chi phí

Chi phí là một phạm trù kinh tế hết sức trừu tượng và phức tạp Trước hết chúng tathấy rằng, một doanh nghiệp muốn tiến hành sản xuất kinh doanh hàng hóa phải haophí một số lao động nhất định để tạo ra giá trị của hàng hóa đó

Và để có được sự nhìn nhận toàn diện và sát thực về chi phí, theo quan điểm kế toántài chính thì “ Chi phí của doanh nghiệp là biểu hiện bằng tiền của lao động sống và laođộng vật hóa mà doanh nghiệp đã bỏ ra để tiến hành hoạt động sản xuất kinh doanhtrong một thời kỳ nhất định”

Chi phí theo quan điểm của kế toán quản trị: Theo quan điểm của kế toán quản trịchi phí không chỉ đơn thuần được nhận thức như quan điểm kế toán tài chính mà cònđược nhận thức theo nhiều phương diện khác nhau nhằm mục đích cung cấp thông tinchi phí thích hợp, hữu ích, kịp thời cho các nhà quản trị trong việc hoạch định, kiểmsoát và ra quyết định Theo đó, chi phí có thể là dòng phí tổn thực tế gắn liền với hoạtđộng sản xuất kinh doanh hằng ngày của doanh nghiệp, chi phí cũng có thể là dòng phítổn ước tính để thực hiện dự án hoặc là những phí tổn bị mất đi do lựa chọn phương án,

hy sinh cơ hội kinh doanh và những chi phí sẽ được kiểm soát bởi một cấp quản lýkhác.

2 Phân loại chi phí

Thực tế hoạt động sản xuất kinh doanh cho thấy, chi phí trong doanh nghiệp baogồm nhiều khoản, nhiều loại rất đa dạng và phức tạp như: chi mua nguyên vật liệu, tiềnlương, tiền điện, nước, chi phí dịch vụ mua ngoài, chi phí vận chuyển, chi phí bán hàng,quản lý Để sử dụng có hiệu quả, chúng ta cần phải kiểm soát, muốn kiểm soátchúng ta phải nhận biết và hiểu nội dung các chi phí,vì vậy cần phải phân loại chi phí

Có các tiêu chí phân loại chi phí sau:

2.1.Phân loại theo chức năng hoạt động của chi phí

2.1.1 Chi phí sản xuất

Chi phí sản xuất là toàn bộ các hao phí về lao động sống, lao động vật hoá và cácchi phí cần thiết khác mà doanh nghiệp phải bỏ ra trong quá trình sản xuất, kinh doanhtrong một kỳ nhất định Chi phí sản xuất trong doanh nghiệp bao gồm : chi phí nguyênvật liệu trực tiếp, chi phí nhân công trực tiếp, chi phí sản xuất chung

2.1.1.1 Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp

Nguyên vật liệu là một đầu vào hết sức quan trọng đối với hoạt động kinh doanhcủa doanh nghiệp Và mỗi doanh nghiệp khác nhau, mỗi lĩnh vực kinh doanh khác nhauthì mức độ quan trọng và quyết định của nó đến giá thành sản phẩm cũng khác nhau Vínhư trong các ngành công nhiệp nặng, chi phí nguyên vật liệu chiếm phần lớn tổng giáthành của sản phẩm Trong khi đó, đối với các ngành kinh doanh dịch vụ nhà hàng,khách sạn, giải trí v v thì chi phí nguyên vật liệu lại chiếm một tỷ trọng rất nhỏ.Chính vì sự phức tạp đó mà chúng ta phải phân loại nó

Chi phí nguyên vật liệu có thể phân chia thành:

 Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp:

Là chi phí của các loại nguyên vật liệu được sử dụng để cấu thành nên sản phẩm và

có thể được phân loại trực tiếp và toàn bộ vào đơn vị sản phẩm đó

 Chi phí nguyên vật liệu gián tiếp:

Là chi phí của các loại nguyên liệu, vật liệu cần thiết để chế tạo sản phẩm nhưngkhông thể nhận diện và tách biệt cho từng sản phẩm Vì vậy, chi phí này không thểphân bổ trực tiếp và toàn bộ vào một đơn vị sản phẩm được sản xuất ra

2.1.1.2 Chi phí nhân công trực tiếp

Khoản mục này bao gồm toàn bộ tiền lương và các khoản trích theo lương củanhững người lao động trực tiếp chế tạo sản phẩm Khả năng và kỹ năng của lao độngtrực tiếp có ảnh hưởng đến số lượng và chất lượng sản phẩm tạo ra Thông thườngnhững lao động này trực tiếp xử lý NVLTT bằng tay hoặc thông qua việc sử dụng công

cụ, dụng cụ hoặc máy móc thiết bị

Chi phí NCTT cũng giống như chi phi NVLTT, có thể xác định rõ ràng, cụ thể vàtách biệt cho từng đơn vị sản phẩm nên được tính thẳng vào từng đơn vị sản phẩm.Ngoài NCTT còn có NC gián tiếp: NC gián tiếp là những lao động không trực tiếptạo ra sản phẩm nhưng cần thiết và không thể thiếu cho quá trình sản xuất, tạo điềukiện thuận lợi cho hoạt động sản xuất của lao động trực tiếp như: quản đốc phân xưởng,nhân viên bảo trì máy Chi phí thanh toán cho NC gián tiếp không thể phân bổ cho bất

kỳ sản phẩm cá biệt nào nên phải đưa vào chi phí sản xuất chung để phân bổ sau

2.1.1.3 Chi phí sản xuất chung

Chi phí SXC là những chi phí cần thiết khác để sản xuất ngoài chi phi NVLTT vàchi phí NCTT Chi phi SXC bao gồm 3 loại chi phí, đó là chi phí NVL gián tiếp, chi phí

NC gián tiếp và các chi phí khác Chi phí khác bao gồm các chi phí cần thiết khác đểvận hành phân xưởng Ví dụ: chi phí thuê nhà phân xưởng, chi phí khấu hao máy móc,thiết bị, chi phí điện nước, chi phí động lực, chi phí bảo hiểm chống cháy…

Chi phí SXC có đặc điểm là:

- Bao gồm nhiều yếu tố chi phí khác nhau

- Các chi phí thuộc chi phí SXC đều có tính gián tiếp với từng đơn vị sản phẩm,nên không thể tính thẳng vào sản phẩm

- Cơ cấu chi phí SXC gồm cả biến phí, định phí, và chi phí hỗn hợp, trong đó địnhphí chiếm tỷ trọng cao nhất

- Do gồm nhiều yếu tố chi phí nên chúng được nhiều bộ phận khác nhau quản lý vàrất khó kiểm soát

Chi phí SXC cũng được tính vào sản phẩm cùng với chi phí NVLTT và chi phíNCTT Do đặc điểm của chi phí SXC là không tính trực tiếp vào sản phẩm thông quaviệc phân bổ theo các tiêu thức thích hợp

2.1.2 Chi phí ngoài sản xuất

Chi phí ngoài sản xuất của doanh nghiệp bao gồm các loại chi phí phát sinh ngoàiquá trình sản xuất sản phẩm, liên quan đến quá trình tiêu thụ sản phẩm hoặc phục vụcông tác quản lý chung toàn doanh nghiệp Thuộc loại chi phí này gồm có hai khoảnmục chính; chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp

 Chi phí bán hàng: bao gồm các chi phí phát sinh phục vụ cho khâu tiêu thụ sảnphẩm

 Chi phí quản lý doanh nghiệp là các chi phí dùng vào tổ chức, quản lý và phục vụsản xuất kinh doanh có tính chất chung toàn doanh nghiệp Cụ thể, chi phí quản lýdoanh nghiệp bao gồm :

- Chi phí tiền lương và các trích theo lương vào chi phí của người lao động, quản lý ởcác bộ phận phòng ban của doanh nghiệp

- Chi phí vật liệu, năng lượng, công cụ dụng cụ dùng trong hành chính quản trị vănphòng

- Chi phí khấu hao thiết bị, tài sản cố định khác dùng trong công việc hành chính củavăn phòng

- Chi phí dịch vụ điện nước, điện thoại, bảo hiểm phục vụ chung cho toàn doanhnghiệp

- Các khoản thuế, lệ phí chưa tính vào giá trị tài sản

- Các khoản phí liên quan đến sự giảm sút giá trị tài sản như dự phòng nợ phải thu khóđòi, hao hụt trong khâu dự trữ

Như vậy chi phí quản lý doanh nghiệp cũng là một khoản mục chi phí gồm nhiềuthành phần có đặc điểm khác nhau và khá phức tạp Đây là khoản mục chi phí liên quankhá chặt chẽ đến quy mô, trình độ tổ chức quản trị doanh nghiệp Vì vậy sự nhận diện

và phân cấp quản lý, phân bổ chi phí quản lý doanh nghiệp rất khó khăn, đôi khi dẫnđến mức phân bổ sai lệch cho các sản phẩm, dịch vụ làm đánh giá sai lầm thành quảđóng góp, kiềm chế tính năng động và sáng tạo của các bộ phận

2.2 Phân loại chi phí theo mối quan hệ giữa chi phí với lợi nhuận xác định từng thời kỳ

2.2.1 Chi phí sản phẩm

Chi phí sản phẩm bao gồm các chi phí phát sinh liên quan đến việc sản xuất sảnphẩm, do vậy các chi phí này kết hợp tạo nên giá trị của sản phẩm hình thành qua giaiđoạn sản xuất ( được gọi là giá thành sản xuất hay giá thành công xưởng) Xét theo mốiquan hệ với việc xác định lợi nhuận trong từng kỳ kế toán, chi phí sản phẩm chỉ đượctính toán, kết chuyển để xác định lợi nhuận trong kỳ tương ứng với khối lượng sảnphẩm đã được tiêu thụ trong kỳ đó.

2.2.2 Chi phí thời kỳ

Chi phí thời kỳ bao gồm các khoản mục chi phí còn lại sau khi đã xác định các khoảnmục chi phí thuộc chi phí sản phẩm Nó thường bao gồm các chi phí bán hàng, chi phíquản lý doanh nghiệp và chi phí tài chính Các chi phí thời kỳ ở kỳ kế toán nào đượcxem là có tác dụng phục vụ cho quá trình kinh doanh của thời kỳ đó, do vậy chúngđược tính toán kết chuyển hết để xác định lợi nhuận ngay trong kỳ mà chúng phát sinh

2.3 Phân loại theo cách ứng xử của chi phí

- Biến phí thực thụ : là một loại biến phí mà sự biến động của chúng thực sự thay đổi

tỷ lệ thuận với mức độ hoạt động Để thực sự kiểm soát biến phí tuyệt đối, nhà quản lýkhông chỉ kiểm soát tổng số mà còn phải kiểm soát tốt biến phí trên một đơn vị mức độhoạt động Hoạch định, xây dựng và hoàn thiện định mức biến phí tuyệt đối sẽ là tiền

đề tiết kiệm, kiểm soát biến phí và giá thành sản phẩm một cách chặt chẽ hơn

- Biến phí cấp bậc : là loại biến phí mà sự thay đổi của chứng chỉ xảy ra khi mức độhoạt động đạt đến một giới hạn nhất định

2.3.2 Định phí

Định phí là những khoản mục chi phí rất ít thay đổi hoặc không thay đổi theo mức độhoạt động của đơn vị Nếu xét trên tổng chi phí, định phí không thay đổi; ngược lại nếuquan sát chúng trên một đơn vị mức độ hoạt động, định phí tỷ lệ nghịch với mức độhoạt động Mức độ hoạt động càng cao thì định phí cho một đơn vị mức độ hoạt độngcàng giảm Như vậy, dù doanh nghiệp có hoạt động hay không hoạt động thì vẫn tồn tạiđịnh phí Định phí trong cácdoanh nghiệp gồm: cho phí khấu hao TSCĐ, chi phíCCDC, chi phí bảo dưỡng…

Định phí tồn tại dưới hai loại hình :

- Định phí bắt buộc : là những định phí có tính chất cơ cấu liên quan đến cấu trúc tổchức của một doanh nghiệp mà rất khó thay đổi, nếu muốn thay đổi loại định phí nàyphải cần một khoảng thời gian tương đối dài, ví dụ như khấu hao TSCĐ, chi phí bảohiểm Hai đặc điểm cơ bản của định phí bắt buộc là :

+ Chúng tồn tại lâu dài trong hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp

+ Chúng không thể cắt giảm đến bằng không trong một thời gian ngắn

Do những đặc điểm trên, việc dự báo và kiểm soát định phí bắt buộc phải bắt đầu từ lúcxây dựng, triển khai dự án, xây dựng cơ cấu tổ chức quản lý doanh nghiệp

- Định phí không bắt buộc: còn được xem như chi phí bất biến quản trị Dòng chiphí này phát sinh từ các quyết định hàng năm của doanh nghiệp, ví dụ njư chi phí tiếpkhách, văn phòng phẩm, chi phí điện thoại… Hai đặc điểm cơ bản của định phí khôngbắt buộc

+ Có bản chất ngắn hạn và không ảnh hưởng đến dòng chi phí của doanh nghiệphàng năm

+ Trong trường hợp cần thiết có thể cắt bỏ định phí không bắt buộc

2.3.3 Chi phí hỗn hợp

Chi phí hỗn hợp là những khoản mục chi phí bao gồm các yếu tố biến phí và địnhphí pha trộn lẫn nhau Ở một mức độ hoạt động nào đó chi phí hỗn hợp thể hiện đặcđiểm của định phí, ở mức độ hoạt động khác chúng có thể thể hiện đặc điểm của biếnphí

Với mục đích lập kế hoạch, kiểm soát chi phí và chủ động trong quản lý chi phí, chi phíhỗn hợp được phân tích và lượng hoá theo yếu tố bất biến và khả biến

2.4 Phân loại chi phí theo mối quan hệ kiểm tra và ra quyết định

2.4.1 Chi phí trực tiếp và chi phí gián tiếp

- Chi phí trực tiếp là những chi phí quan hệ trực tiếp đến việc sản xuất một loại sảnphẩm, một công việc hoặc một hoạt động, một địa điểm nhất định và hoàn toàn có thểhạch toán quy nạp trực tiếp cho sản phẩm, công việc đó, ví dụ như chi phí nguyên vậtliệu trực tiếp, chi phí nhân công trực tiếp

- Chi phí gián tiếp : là chi phí liên quan đến nhiều sản phẩm, công việc, nhiều đốitượng khác nhau, nên phải tập hợp quy nạp cho từng đối tượng bằng phương pháp phân

bổ gián tiếp, ví dụ như chi phí sản xuất chung

2.4.2 Chi phí kiểm soát được và chi phí không kiểm soát được

- Chi phí kiểm soát được là những chi phí mà ở cấp quản lý nào đó nhà quản trị xácđịnh được chính xác sự phát sinh của nó đồng thời nhà quản trị cũng có thẩm quyềnquyết định về sự phát sinh của nó

- Chi phí không kiểm soát được là những chi phí mà nhà quản trị không thể dự đoánchính xác sự phát sinh của nó hoặc không có thẩm quyền ra quyết định về loại chi phí

đó.

2.4.3 Chi phí cơ hội

Chi phí cơ hội có thể định nghĩa là một khoản lợi nhuận tiềm tàng bị mất đi hayphải hy sinh để lựa chọn, thực hiện hoạt động này thay thế một hoạt động khác Chi phí

cơ hội không xuất hiện trên sổ sách kế toán nhưng lại là cơ sở để lựa chọn phương ánhành động

2.4.4 Chi phí chìm

Chi phí chìm là những dòng chi phí luôn luôn xuất hiện trong tất cả các phương ánsản xuất kinh doanh Đây là một dòng chi phí mà nhà quản trị phải chấp nhận không có

sự lựa chọn

IV Nội dung của kế toán quản trị chi phí

1 Lập dự toán chi phí sản xuất kinh doanh.

1.1 Dự toán chi phí nguyên vật liệu trực tiếp:

Dự toán chi phí nguyên vật liệu trực tiếp phản ánh tất cả các chi phí nguyên vậtliệu trực tiếp cần thiết để đáp ứng yêu cầu sản xuất đã được thể hiện trên dự toán khốilượng sản phẩm sản xuất

Để lập dự toán NVLTT cần xác định:

 Định mức tiêu hao nguyên vật liệu để sản xuất một sản phẩm

 Đơn giá xuất nguyên vật liệu theo 4 phương pháp: LIFO, FIFO, thực tế đíchdanh hay đơn giá bình quân

 Mức độ dự trữ nguyên liệu vật liệu trực tiếp vào cuối kỳ dự toán trên cơ sở

lý thuyết quản trị tồn kho

Như vậy:

Dự toán Định mức Số lượng sản

lượng NVL = tiêu hao x phẩm sản xuất

sử dụng nguyên vật liệu theo dự toán

Dự toán chi phí nguyên vật liệu trực tiếp xuất dùng cho sản xuất:

Dự toán Dự toán Đơn giá

chi phí NVL = lượng NVL x xuất nguyên

+ Gj: đơn giá vật liệu loại j (j=1,m)

+ Qi : số lượng sản phẩm i dự toán sản xuất (i=1,n)

1.2 Dự toán chi phí nhân công trực tiếp

Dự toán chi phí nhân công trực tiếp được xây dựng từ dự toán khối lượng sản xuất

Dự toán này nhằm cung cấp những thông tin quan trọng liên quan đến quy mô của lựclượng lao động cần thiết cho kỳ dự toán

Mục tiêu tiêu cơ bản của dự toán này là duy trì lực lượng lao đông vừa đủ để đápứng yêu cầu sản xuất tránh tình trang lãng phí hoặc bị động trong sử dụng lao động và

nó đồng thời là cơ sở cho doanh nghiệp lập dự toán về đào tạo tuyển dụng

Chi phí nhân công trực tiếp thường là biến phí trong mối quan hệ với khối lượngsản phẩm sản xuất

Lập dự toán nhân công trực tiếp cần xây dựng:

Mij :là mức hao phí lao động trực tiếp loại j để sản xuất ra sản phẩm i

+ Gj: đơn giá lương của lao động loại j(j=1,m)

+ Qi : số lượng sản phẩm i dự toán sản xuất(i=1,n)

1.3 Dự toán chi phí sản xuất chung

Chi phí sản xuất chung là chi phí liên quan đến phục vụ và quản lý hoạt động sảnxuất.Chi phí sản xuất chung bao gồm cả chi phí biến đổi và chi phí cố định.Vì vậyviệc lập dự toán cần phải phân biệt hai loai chi phí này

Dự toán Dự toán Dự toán

chi phí = định phí + biến phí

sx chung sx chung sx chung

Biến phí sx chung có thể xây dựng theo từng yếu tố chi phí cho từng đơn vị hoạtđộng ( chi phí vật liệu gián tiếp, chi phí nhân công gián tiếp, …) Tuy nhiên cáchlàm này khá phức tạp,tốn nhiều thời gian.Do vậy người ta thường xác lập biến phísản xuất chung cho từng đơn vị hoạt động

Dự toán Dự toán Sản lượng sản

biến phí = biến phí đơn x xuất theo dự

sx chung vị sx chung toán

Dự toán biến phí cũng có thể được lập theo tỷ lệ trên biến phí trực tiếp

Dự toán Dự toán Tỷ lệ

biến phí = biến phí x biến phí theo

sx chung trực tiếp dự kiến

Dự toán định phí sx chung cần thiết phải phân biệt định phí bắt buộc và định phítuỳ ý.Đối với định phí bắt buộc trên cơ sở định phí chung cả năm chia đều cho 4quý( nếu dụ toán quý), chia đều cho 12 tháng (nếu dự toán tháng) Định phí tuỳ ýphải căn cứ vào kế hoạch của nhà quản trị trong kỳ dự toán

Dự toán Định phí sx Tỷ lệ % tăng(giảm)

định phí = chung thực tế x định phí sản xuất

sx chung kỳ trước chung theo dự kiến

1.4 Dự toán chi phí quản lý doanh nghiệp

Dự toán chi phí Dự toán biến phí Dự toán định phí

quản lý DN Quản lý doanh nghiệp Quản lý doanh nghiệp

Đối với định phí quản lý doanh nghiệp thường không thay đổi theo mức độ hoạtđộng, Dự toán biến phí quản lý doanh nghiệp thường sử dụng phương pháp thống kêkinh nghiệm, trên cơ sở tỷ lệ biến phí quản lý Doanh nghiệp trên biến phí trực tiếptrong và ngoài khâu sản xuất ở các kỳ kế toán trước đó xác định tỷ lệ biến phí quản lýbình quân giữa các kỳ

1.5 Dự toán chi phí tài chính

Dự toán chi phí tài chính quan tâm đến dự toán chi phí lãi vay dựa vào tỷ suất lãivay và số tiền vay Tuy nhiên, khoản này thường cố định, nó chỉ biến động hàng nămtheo mức vay vốn của doanh nghiệp

2 Lập dự toán giá thành sản phẩm.

Quá trình kinh doanh của doanh nghiệp là quá trình sử dụng các nguồn lực kinh tếtại doanh nghiệp để cung cấp các sản phẩm, dịch vụ có ích cho người tiêu dùng Quátrình đó làm phát sinh các loại chi phí tại nhiều địa điểm khác nhau trong doanh nghiệp

Do vậy tập hợp chi phí và tính giá thành là một nội dung cơ bản và có tính truyền thốngtrong kế toán quản trị

Dự toán giá thành sản phẩm có vai trò rất quan trọng trong công tác quản trị DN, cụthể:

- Góp phần xác định giá thành sản phẩm hoàn thành, là cơ sở để xác định kết quảkinh doanh của từng sản phẩm, từng nhóm sản phẩm và toàn doanh nghiệp

- Giúp nhà quản trị làm tốt công tác hoạch định và kiểm soát chi phí ở từng phòngban, từng phân xưởng, tổ, đội sản xuất

- Giúp nhà quản trị nổ lực trong việc giảm thấp chi phí sản phẩm, có giải pháp cảitiến sản phẩm, nâng cao tính cạnh tranh của sản phẩm trên thị trường

- Là cơ sở để các nhà quản trị xây dựng một chính sách giá bán hợp lý, có tính cạnhtranh và ra nhiều quyết định tác nghiệp khác

2.1 Lập dự toán giá thành theo phương pháp toàn bộ.

Phương pháp tính giá toàn bộ là phương pháp mà toàn bộ chi phí liên quan đến quátrình sản xuất sản phẩm tại nơi sản xuất được tính vào giá thành của sản phẩm hoànthành

Phương pháp tính giá thành toàn bộ có thể vận dụng trong các trường hợp:

- Tính giá thành giản đơn

- Tính giá thành theo công việc

- Tính giá thành theo quá trình sản xuất

Theo phương pháp này giá thành tính theo công thức:

Giá thành sản Chi phí Chi phí Chi phí

Tính giá thành theo phương pháp toàn bộ cung cấp số liệu cho các DN lập báocáo tài chính theo quy định, song xét về góc độ quản trị phương pháp này không đápứng được yêu cầu cho các nhà quản trị trong việc lập các kế hoạch linh hoạt đáp ứngnhu cầu thông tin về chi phí đơn vị trong các tình huống quy mô sản xuất khác nhau,đặc biệt khi các doanh nghiệp đương đầu với sự cạnh tranh gay gắt về giá trong việctìm kiếm thị trường

2.2 Lập dự toán giá thành theo phương pháp trực tiếp

Tính giá thành theo phương pháp trực tiếp là phương pháp mà theo đó chỉ có chi phísản xuất biến đổi liên quan đến sản xuất sản phẩm tại phân xưởng, tại nơi sản xuất đượctính vào giá thành sản phẩm hoàn thành Phần chi phí sản xuất chung cố định khôngđược tính vào giá thành sản phẩm hoàn thành Như vậy giá thành sản phẩm hoàn thànhbao gồm:

Giá thành sản Chi phí Chi phí Biến phí

Các nhà quản trị quan niệm rằng, định phí sản xuất chung là chi phí thời kỳ, nghĩa

là doanh nghiệp luôn phát sinh chi phí này để duy trì và điều hành hoạt động sản xuấtcho dù có sự tăng giảm sản lượng trong kỳ trong giời hạn quy mô nhà xưởng Định phí

sản xuất chung gần như ít thay đổi qua các năm, trước khi có sự thay đổi quy mô đầu

tư Do vậy sẽ là không hợp lý khi tính chi phí SXC cố định cho sản phẩm hoàn thành vìđịnh phí này không gắn liền với hoạt động sản xuất như chi phí biến đổi khác Cáchnhìn nhận định phí sản xuất chung là chi phí thời kỳ cũng đồng nghĩa là không xem chiphí này là chi phí sản phẩm, khi đó định phí là yếu tố cần giảm trừ để báo cáo sự thật vềkết quả kinh doanh của doanh nghiệp

Theo phương pháp này, chi phí sản xuất khi phát sinh cần phân loại theo cách ứng

xử chi phí Các chi phí sản xuất biến đổi sẽ tập hợp theo từng đối tượng tập hợp chi phí,phần định phí SXC sẽ tập hợp riêng Trường hợp không thể phân loại ngay thành biếnphí và định phí thì chi phí này sẽ được theo dõi riêng, đến cuối kỳ sẽ phân tích thànhbiến phí và định phí Kế toán sẽ tổng hợp toàn bộ biến phí sản xuất để tính giá thànhsản phẩm Lúc này, giá thành đơn vị được xác định :

Giá thành Tổng biến phí sản xuất

= Đơn vị sản phẩm Sản lượng sản phẩm hoàn thành trong kỳ

Tính giá thành theo phương pháp trực tiếp có nhiều tác dụng trong quản trị doanhnghiệp, như lập dự toán linh hoạt, định giá sản phẩm, lập báo cáo thu nhập theo số dưđảm phí, ứng dụng trong phân tích mối quan hệ chi phí- khối lượng,-lợi nhuận…

3.Phân tích thông tin chi phí phục vụ cho việc quản lývà quyết định của các nhà quản trị trong doanh nghiệp

3.1 Phân tích chi phí theo các trung tâm chi phí

Trung tâm chi phí xuất hiện gắn liền với sự phân cấp về quản lý, nơi mà người quản

lý có quyền và chiu trách nhiệm đối với kết quả của hoạt động thuộc phạm vi mìnhquản lý

Chịu trách nhiệm về chi phí đầu vào của tổ chức Trách nhiệm tài chính của trungtâm này là kiểm soát và báo cáo chỉ riêng về chi phí Một trung tâm chi phí có thể cónhiều đơn vị chi phí tùy thuộc vào việc cân nhắc về lợi ích và chi phí của việc vậnhành, kiểm soát Phân tích chênh lệch dựa trên chi phí định mức và các kế hoạch ngânsách được theo dõi và điều chỉnh liên tục chính là phương thức điển hình của việc đolường hiệu quả hoạt động của trung tâm chi phí

Quá trình phân tích chi phí theo trung tâm chi phí dựa trên các báo cáo kết quả Đây là các báo cáo phản ánh các chỉ tiêu tài chính chủ yếu đạt được ở từng trung tâmtrách nhiệm trong một khoảng thời gian nhất định, là báo cáo so sánh các chỉ tiêu thực

tế với dự toán phù hợp với quyền hạn và phạm vi trách nhiệm của các trung tâm tráchnhiệm có liên quan

Trung tâm chi phí được phân thành 2 loại là trung tâm chi phí tự do và trung tâm chiphí định mức

Khi phân tích trung tâm chi phí nếu thấy dấu hiệu bất lợi thì cần xác định những tácđộng bất lợi của các bộ phận tương ứng, từ đó đánh giá trách nhiệm của trung tâm chiphí Điều quan trọng mà nhà quản lý nên quan tâm là giải thích các nguyên nhân nhằmtìm ra những khó khăn và từ đó có phương án giải quyết để hoàn thành trách nhiệm vàmục tiêu chung của doanh nghiệp

3.2 Phân tích mối quan hệ giữa chi phí- sản lượng – lợi nhuận

Phân tích CVP là kỹ thuật đánh giá ảnh hưởng của những thay đổi về chi phí vàsản lượng đối với lợi nhuận của doanh nghiệp

Nội dung của phân tích CVP gồm:

- Phân tích điểm hòa vốn

- Phân tích mức sản lượng cần thiết để đạt mức lãi mong muốn

- Phân tích ảnh hưởng của kết cấu mặt hàng đối với sự thay đổi của lợi nhuận

- Phân tích ảnh hưởng của giá bán đối với lợi tức với sự thay đổi tính về biến phí vàđịnh phí

Tuy nhiên các công cụ này có một số hạn chế vì nó dựa trên giả thuyết kết cấu sảnphẩm cố định, tồn kho không thay đổi, công suất máy móc thiết bị không thay đổi, giátrị đồng tiền ổn định… Vì vậy, tính khả thi và sự chính xác khi ra quyết định dựa vàomối quan hệ CVP cần phải xem xét trong những điều kiện cần thiết Trong khi đó cácnhà quản trị lại phải thường xuyên đưa ra các quyết định phức tạp, khó khăn trước sựbiến động của những thông tin phức tạp liên quan đến hoạt động sản xuất kinh doanh

3.3 Phân tích thông tin chi phí thích hợp để ra quyết định kinh doanh

Ra quyết định là một chức năng cơ bản của người quản lý, đồng thời cũng là quyếtđịnh khó khăn, phức tạp nhất của họ Trong quá trình điều hành hoạt động kinh doanh,người quản lý luôn phải đưa ra các quyết định và để thực hiện tôt điều này họ cần phảitập hợp và phân tích thông tin, đặc biệt là thông tin về chi phí

Một phương pháp phân tích thông tin chi phí thích hợp sẽ hỗ trợ cho nhà quản trịtrong việc lựa chọn các thông tin thích hợp cho việc ra quyết định kinh doanh

Quá trình phân tích thông tin thích hợp bao gồm các bước:

- Tập hợp chi phí liên quan đến mỗi phương án kinh doanh, chi phí này bao gồm chiphí thực tế ước tính, chi phí tiềm ẩn và chi phí cơ hội

- Loại bỏ các khoản chi phí chìm, là những chi phí đã phát sinh luôn tồn tại ở tất cảcác phương án kinh doanh

- Loại bỏ các chi phí sẽ phát sinh như nhau trong tương lai ở các phương án kinhdoanh

Các chi phí còn lại là thông tin chi phí thích hợp cho việc lựa chọn các phương án.Thông tin chi phí thích hợp sẽ khác nhau khi so sánh lựa chọn các phương án kinhdoanh khác nhau Tuy nhiên, tùy theo từng mục đích mà kế toán sử dụng thông tin thíchhợp cho việc ra quyết định Các nhà KTQT chi phí phải phân loại và nhận diện chi phímột cách đúng đắn nhằm đáp ứng yêu cầu quản trị chi phí Mô hình phân tích thông tinchi phí giúp nhà quản trị có được những thông tin chi phí thích hợp, nhanh chóngnhưng vẫn đảm bảo tính khoa học và chính xác

PHẦN II KIỂM SOÁT CHI PHÍ TẠI CÔNG TY CP VẬN TẢI BIỂN ĐÀ NẴNG

A Tổng quan về công ty CP vận tải biển Đà Nẵng

I Quá trình hình thành – phát triển và đặc điểm hoạt động kinh doanh của công ty

cổ phần vận tải biển Đà Nẵng:

1 Lịch sử hình thành và phát triển của công ty:

Đứng trước yêu cầu cấp thiết về xây dựng lại tuyến vận tải đường thủy, ngày28/6/1978 Ủy ban nhân dân thành phố tỉnh Quảng Nam - Đà Nẵng ra quyết định số1041/QĐ- UB V/v thành lập Công ty vận tải Sông biển Quảng Nam- Đà Nẵng- Trựcthuộc Sở giao thông công chính thành phố Đà Nẵng

Thực hiện Quyết định số 1678/QĐ- UB ngày 14/09/1985 của UBND tỉnh QuảngNam- Đà Nẵng đã tách công ty Vận tải Sông biển Quảng Nam- Đà Nẵng thành hai côngty:

* Công ty vận tải Xuất nhập khẩu- trực thuộc Công ty liên hiệp XNK tỉnh Quảng

Nam-Đà Nẵng, tên viết tắt là DANASCO Đội tàu của Công ty gồm hai chiếc tàu Sông Thu

và tàu Đà Nẵng, chuyên làm công tác vận chuyển hàng hóa Xuất Nhập cho tỉnh nhà vàcho cả miền Trung

* Công ty vận tải Sông biển Quảng Nam- Đà Nẵng- trực thuộc sở giao thông vận tảitỉnh Quảng Nam- Đà Nẵng, tên giao dịch viết tắt là DANASHIP, có nhiệm vụ chuyênchở hàng hóa trong nước

Sau khi có nghị định 388/HĐBT, 20/11/1991 của chính phủ và nghị định

156/HĐ-BT ngày 07/05/1992 của Chính Phủ, UBND tỉnh Quảng Nam- Đà Nẵng ra quyết định

số 2941/QD- UB ngày 16/10/1992 về việc sát nhập hai Công ty DANASCO và Công tyDANASHIP thành công ty Vận tải biển- trực thuộc Sở giao thông vân tải biển tỉnhQuảng Nam- Đà Nẵng

Xuất phát từ định hướng của Đảng là chuyển từ nền kinh tế tập trung quan liêu, baocấp sang nền kinh tế thị trường, đa dạng hóa các ngành nghề, mở rộng quan hệ và giaodịch kinh tế với các nước lân cận và quốc tế Dựa vào năng lực của công ty và biện phápcủng cố trong sản xuất kinh doanh, ngày 04/05/1995 Công ty Vận tải biển QN-ĐN đãlập tờ trình số 511TT trình UBND tỉnh Quảng Nam – Đà Nẵng để xin đổi tên công ty

và ngành nghề kinh doanh Đến ngày 15/05/1995 UBND tỉnh Quảng Nam- Đà Nẵng raquyết định số 611/QĐ- UB về việc đổi tên và bổ sung ngành nghề kinh doanh chodoanh nghiệp Nhà nước Công ty đổi tên thành Công ty vận tải biển và thương mại- trựcthuộc Sở giao thông vận tải Quảng Nam- Đà Nẵng

Thực hiện nghị quyết của chính phủ về việc tách tỉnh Quảng Nam- Đà Nẵng thànhhai đơn vị hành chính độc lập khác nhau là thành phố Đà Nẵng trực thuộc Trung ương

và tỉnh Quảng Nam Ngày 31/12/1997, chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố ra quyếtđịnh số 5473/QĐ- UB về việc đổi tên công ty vận tải biển và thương mại Quảng Nam-

Đà Nẵng thành công ty vận tải biển và thương mại Đà Nẵng trực thuộc Sở giao thôngcông chính thành phố Đà Nẵng

Thực hiện quyết định số 9364/QĐ- UBND ngày 30/12/2006 về việc phê duyệtphương án cổ phần hóa và chuyển Công ty vận tải biển và thương mại Đà Nẵng thànhcông ty cổ phần với tên gọi mới là:

CÔNG TY CỔ PHẦN VẬN TẢI BIỂN ĐÀ NẴNG

Tên giao dịch: DANANG SHIPPING JOINT STOCK COMPANY

Tên viết tắt: DANANGSHIP

Trụ sở: 156 Bạch Đằng, quận Hải Châu- TP Đà Nẵng

Do mới được thành lập, nguồn ngân sách nhà nước đầu tư ít nên trong thời gian từnăm 1978 đến 1982 phương tiện vận tải của công ty chỉ có 5 chiếc tàu gỗ có trọng tải từ50-100 tấn, được mua lại từ tư nhân Với số lượng phương tiện hạn chế cùng với cán bộquản lý chưa có kinh nghiệm, nguồn hàng để vận chuyển không ổn định, phải phụ thuộcvào việc lập kế hoạch tập trung của Nhà Nước, chi phí cao dẫn đến hiệu quả kinh doanhthấp

Trong thời gian từ năm 1982- 1983, do yêu cầu phát triển của đội tàu, Công ty đượcnhà nước đầu tư đóng mới hai tàu sắt là tàu Vĩnh Điện và tàu Phú Ninh, với một chiếc

có trọng tải 400 tấn Năm 1983- 1985, tỉnh tiếp tục đầu tư để Công ty mua thêm haichiếc tàu cũ của Nhật Bản là tàu Sông Thu và tàu Đà Nẵng

Ngoài ra, công ty còn có hai xí nghiệp trực thuộc: DV sơn que hàn, DV X50, vàmột văn phòng đại diện tại Quảng Ninh

Tình hình lao động năm 2008 là 100 người, đến năm 2009 là 105 người Lao độngqua hai năm chỉ tăng lên 5 người, do đơn vị mới chuyển đổi hình thức công ty nên tìnhhình lao động cũng không biến động nhiều

2 Chức năng và nhiệm vụ

2.1 Chức năng

Công ty CP vận tải biển Đà Nẵng là doanh nghiệp cổ phần có chức năng:

 Kinh doanh vận tải hàng hóa ven biển, đường thủy nội địa và viễn dương

 Kinh doanh vận tải cho khách hàng theo hợp đồng

 Hoạt động hỗ trợ trực tiếp cho vận tải đường thủy

 Bốc xếp hàng hóa, kinh doanh kho bãi và lưu giữ hàng hóa

 Dịch vụ đóng gói, gia công cơ khí, sửa chữa máy móc thiết bị, thiết bị điện, đại

lý môi giới, đấu giá máy móc thiết bị

 Kinh doanh máy móc thiết bị và phụ tùng máy khác

 Nuôi trồng thủy sản biển và nôi địa

 Chế biến, bảo quản thủy sản và các sản phẩm từ thủy sản

 Kinh doanh hàng da, hàng gốm, sứ, thủy tinh, đồ điện gia dụng

 Kinh doanh hàng mỹ phẩm, chế phẩm vệ sinh, kinh doanh trang thiết bị bảo hộlao động

 Kinh doanh sách, báo, tạp chí, văn phòng phẩm, dụng cụ thể dục, thể thao, thiết

bị văn phòng

2.2 Nhiệm vụ

Công ty CP vận tải biển Đà Nẵng là doanh nghiệp cổ phần với 30% vốn nhà nước

có tư cách pháp nhân hạch toán kinh tế độc lập và đảm nhiệm những nhiệm vụ chínhsau:

 Xây dựng và tổ chức kế hoạch kinh doanh vận tải biển, khai thác các nguồn hàngtrong nước và quốc tế

 Phát triển đội tàu biển của công ty ngày càng lớn mạnh về số lượng và chấtlượng Nâng tổng trọng tải của đội tàu ngày càng cao đáp ứng nhu cầu vậnchuyển hàng hóa của thành phố Đà Nẵng, khu vực miền trung và cả nước

 Sản xuất kinh doanh của công ty phải có hiệu quả Doanh thu năm sau nhiều hơnnăm trước, kinh doanh phải có lãi và lãi năm sau phải nhiều hơn lãi năm trước.Đóng thuế đầy đủ, thực hiện chính sách BHXH, BHYT, BHTN cho cán bộ CNV

 Phải tuyển lao động và có kế hoạch đào tạo, nâng cấp sỹ quan thuyền viênthường xuyên để công ty có đội ngũ sỹ quan có đủ sức khỏe trình độ chuyên môncao đáp ứng yêu cầu công việc.

Cơ sở vật chất của công ty hiện có gồm:

Trụ sở làm việc tại: 156 Bạch Đằng và đội tàu vận tải biển: Công ty có trách nhiệmkhai thác hiệu quả các phương tiện hiện có, không chỉ duy trì mà còn đảm bảo tái đầu tư

mở rộng Đối với trang thiết bị phải đầu tư chiều sâu, phát triển đội tàu phải đảm bảothời gian chạy tàu cao nhất để tăng doanh thu và tạo nguồn dự trữ, giải quyết việc làm,nâng cao đời sống cán bộ CNV công ty

II Đặc điểm sản xuất kinh doanh của công ty

Công ty hiện đã được chuyển đổi thành công ty cổ phần, hoạt động sản xuất kinhdoanh đa dạng, phong phú với nhiều lĩnh vực hoạt động như kinh doanh vận tải đườngthủy trong nước và quốc tế, bốc xếp hàng hóa và kinh doanh kho bãi, đóng gói, gia công

cơ khí, sửa chữa máy móc thiết bị Bên cạnh đó, công ty còn kinh doanh ở lĩnh vực bấtđộng sản, nuôi trồng thủy sản, kinh doanh hàng hóa văn phòng phẩm các loại Với lĩnhvực hoạt động thương mại kinh doanh các mặt hàng công ty cũng đang từng ngày củng

cố và phát triển để đáp ứng với nhu cầu ngày càng cao của thị trường Công ty có cơ cấuđội tàu như sau:

ĐỘI TÀU CỦA CÔNG TY CP VẬN TẢI BIỂN ĐÀ NẴNG

TT Tên tàu Trọng tải (Tấn) Năm đóng đóng Nơi (Tấn) GT (Tấn) NT CV

2 Thuận Phước 09 2.475 1977 Japan 2.475 1.366 1.500

III Tổ chức bộ máy quản lý tại Công ty CP vận tải biển Đà Nẵng

3.1 Sơ đồ bộ máy quản lý

SƠ ĐỒ TỔ CHỨC BỘ MÁY CÔNG TY

Ghi chú:

: Quan hệ lãnh đạo : Quan hệ tham mưu : Quan hệ chức năng

3.2 Chức năng của các bộ phận

HỘI ĐỒNG CỔ ĐÔNG

HỘI ĐỒNG QUẢN TRỊ

BỘ PHẬN

KẾ TOÁN TÀI VỤ

TỔ CHỨC HÀNH CHÍNH

BỘ PHẬN

KẾ HOẠCHKHAI THÁC

 Đại hội đồng cổ đông: Là cơ quan có thẩm quyền cao nhất của công ty Đại hộiđồng cổ đông phải thảo luận và biểu quyết về các vấn đề đã được đưa vàochương trình họp.

 Hội đồng quản trị: Là cơ quan quản lý của công ty, toàn quyền nhân danh công ty

để giải quyết mọi vấn đề liên quan đến mục đích, quyền lợi của công ty, trừnhững thẩm quyền thuộc về đại hội đồng cổ đông

 Giám đốc: Là người chịu trách nhiệm về hoạt động sản xuất kinh doanh của đơn

vị trước pháp luật Giám đốc có trách nhiệm theo dõi tình hình hoạt động kinhdoanh của công ty, nghiên cứu các kế hoạch phát triển công ty, tham khảo các ýkiến của các bộ phận để đưa ra các quyết định đúng đắn

 Phó giám đốc: Là bộ phận có nhiệm vụ hỗ trợ giám đốc theo dõi các hoạt độngsản xuất kinh doanh của công ty và thay mặt giám đốc xử lý các vấn đề phát sinhthuộc thẩm quyền khi giám đốc vắng mặt và ủy quyền lại

 Bộ phận kỹ thuật vật tư: Có trách nhiệm tổng hợp và cân đối các kế hoạch cungứng vật tư của các tàu, tính toán các định mức tiêu hao nhiên liệu, vật liệu để lên

kế hoạch mua sắm, dự trữ bảo quản nguyên vật liệu

 Bộ phận tổ chức hành chính: Có nhiệm vụ lập kế hoạch lao động tiền lương, tiếnhành xây dựng định mức lao động, phụ trách công tác lao động tiền lương, quản

lý lao động, bảo hiểm xã hội, quản lý quỹ tiền lương

 Bộ phận kế toán tài vụ: Có nhiệm vụ tiến hành kế toán bằng tiền kết quả hoạtđộng kinh doanh của công ty Chấp hành quy chế tài chính, sử dụng hợp lý tiềnvốn, cân đối thu chi trong công ty, lập kế hoạch tài vụ theo thời gian tháng, quý,năm Lập kế hoạch tín dụng vay vốn ở ngân hàng, quản lý tiền mặt, tiền gửi ngânhàng Lập báo cáo định kỳ để thống kê và quyết toán nguồn vốn có hiệu quả

 Bộ phận kế hoạch khai thác: Có nhiệm vụ lập kế hoạch sản xuất của các tàu, tìmkiếm, ký kết các hợp đồng vận chuyển với khách hàng, chỉ đạo và giải quyết kịpthời các vấn đề có liên quan đến kế hoạch sản xuất hay kế hoạch vận tải của cáctàu

 Bộ phận kinh doanh thương mại: Do hai cửa hàng trưởng chịu trách nhiệm trựctiếp về việc kinh doanh của cửa hàng và chịu sự điều hành trực tiếp của Giámđốc công ty

 Bộ phận dự án và khai thác cảng: Giám đốc trực tiếp điều hành

 Đội tàu: Nhằm ổn định sản xuất và giữ vững thị phần vận tải, công ty đã chủđộng đổi mới đội tàu và nâng cao chất lượng dịch vụ, tăng cường đào tạo, bồidưỡng đội ngũ cán bộ quản lý nhằm đảm bảo đủ năng lực và trình độ vào sảnxuất, để đưa công ty từ một doanh nghiệp vận tải thông thường thành một doanhnghiệp kinh doanh dịch vụ vận tải thật sự, tăng cường công tác quản lý chi phí đểtạo sức cạnh tranh về cước phí vận tải, góp phần giảm chi phí chung cho đơn vị

và đem lại lợi ích cho người sử dụng dịch vụ của công ty

IV Công tác tổ chức kế toán tại công ty CP vận tải biển Đà Nẵng:

1 Tổ chức bộ máy kế toán của công ty.

Bộ máy kế toán của công ty gồm 1 kế toán trưởng, 3 kế toán viên và các kế toán tạicác đơn vị trực thuộc

Sơ đồ

SƠ ĐỒ TỔ CHỨC BỘ MÁY KẾ TOÁN

Ghi chú:

: Quan hệ trực tuyến : Quan hệ chức năng

Chức năng, nhiệm vụ của các bộ phận.

Kế toán trưởng: Là người tham mưu cho giám đốc về toàn bộ công tác kế toán tàichính, tín dụng và thông tin kinh tế ở công ty Tổ chức thực hiện công tác kế toán theođúng chuẩn mực kế toán hiện hành, phổ biến cho từng kế toán viên về các quy định củaNhà nước về những chuẩn mực kế toán mới

Kế toán vật tư và công nợ: Là người chịu trách nhiệm theo dõi tình hình nhập, xuất,tồn kho vật tư, theo dõi tình hình tăng giảm và sử dụng TSCĐ của công ty, tính khấuhao TSCĐ để phân bổ chi phí cho hợp lý Theo dõi các khoản nợ của công ty đối chiếuvới kế toán thanh toán đảm bảo cho quá trình thu chi của đơn vị

Kế toán vốn bằng tiền, tạm ứng, tiền lương: Là người có nhiệm vụ theo dõi tình hìnhtiền mặt tại quỹ của doanh nghiệp cũng như TGNH, tính tiền lương cho người lao động

Kế toán tổng hợp: Là người có nhiệm vụ cùng bộ phận tổ chức hành chính xác định

sổ BHXH, BHYT, BHTN của nhân viên Lập báo cáo thuế và các báo cáo tài chính cuốinăm

Thủ quỹ: Theo dõi quá trình thu chi tại đơn vị

1 Hình thức sổ sách kế toán được áp dụng tại công ty:

Hình thức kế toán được áp dụng tại công ty là hình thức” Chứng từ ghi sổ” Toàn bộviệc hạch toán được hạch toán trên hệ thống máy vi tính với phần mềm kế toán FASTACCOUNTING được xây dựng sẵn theo các thuật toán

Bộ phận kế toán tại các đơn vị hằng ngày sẽ tập hợp chứng từ tại đơn vị mình, tiếnhành nhập dữ liệu vào phần mềm kế toán đã được thiết lập sẵn và lưu trữ chứng từ

KẾ TOÁN TRƯỞNG

Kế toán vật

tư, TSCĐ, hàng tồn kho, Phải thu, phải trả

Kế toán vốn bằng tiền, tạm ứng, tiền lương, thủ quỹ

Kế toán tổng hợp

Kế toán tại các đơn vị trực thuộc

Định kỳ hoặc khi có yêu cầu của cấp trên thì kế toán tại các đơn vị trực thuộc sẽ in toàn

bộ sổ theo hình thức chứng từ ghi sổ và nộp lên cấp trên

In sổ, báo cáo cuối tháng, cuối năm

Đối chiếu, kiểm tra

2.2 Trình tự ghi sổ:

Hằng ngày, kế toán căn cứ số liệu chứng từ gốc hoặc bảng kê tổng hợp chứng từcùng loại đã được kiểm tra làm căn cứ ghi sổ, xác định tài khoản Nợ, tài khoản Có đểnhập dữ liệu vào máy tính theo các bảng biểu đã được thiết lập sẵn trên máy tính theophần mềm kế toán FAST ACCOUNTING Đến cuối kỳ hoặc khi có yêu cầu cần thiếtcung cấp thông tin thì nhân viên kế toán thực hiện thao tác khóa sổ và in sổ sách cầnthiết Việc đối chiếu số liệu chi tiết và tổng hợp được thực hiện tự động và đảm bảochính xác Cuối kỳ, kế toán sẽ in bộ sổ kế toán theo chứng từ ghi sổ để cất kho và lưutrữ

2.3 Sổ sách kế toán được sử dụng ở công ty

- Bảng kê các chứng từ ghi nợ, có các tài khoản từ loại 1 đến loại 9

- Sổ chi tiết: tiền mặt, công nợ, tạm ứng, nguyên vật liệu, tài sản cố định

- Bảng tổng hợp chi tiết công nợ, vật tư

- Sổ cái các tài khoản

- Báo cáo quyết toán cuối năm

B Kế toán quản trị chi phí tại công ty CP vận tải biển Đà Nẵng

Trong nền kinh tế thị trường ngày nay, nhất là một khi doanh nghiệp đã gia nhậpvào WTO thì các doanh nghiệp luôn đứng trước sự cạnh tranh gay gắt để tồn tại và có

vị trí trên thương trường Giải pháp tối ưu nhất để đạt được mục tiêu hàng đầu của mọidoanh nghiệp về tối đa hóa lợi nhuận là phải kiểm soát được chi phí bỏ ra để nâng caohiệu quả chi tiêu Muốn vậy nhà quản trị phải quản lý doanh nghiệp một cách có hiệu

SỔ KẾ TOÁN

- Sổ tổng hợp

- Sổ chi tiếtCHỨNG TỪ KẾ TOÁN

BẢNG TỔNG HỢP

CHỨNG TỪ KẾ

TOÁN CÙNG LOẠI

- Báo cáo tài chính

- Báo cáo kế toán quản trị

PHẦN MỀM KẾ TOÁN

thiết Thực tế cũng cho thấy các nhà quản lý muốn thực hiện tốt chức năng của mình thìphải có nguồn thông tin đáng tin cậy trải dài trong phạm vi hoạt động của mình, đảmbảo cho thông tin đi đến những nơi cần thiết một cách nhanh chóng, kịp thời, đầy đủ vàchính xác Hơn thế, hoạt động chủ yếu của công ty CP vận tải biển Đà Nẵng là cungcấp các dịch vụ vận tải trên các đội tàu thường xuyên ở xa bộ phận quản lý, do đó vấn

đề kiểm soát chi phí đối với các nhà quản lý rất khó khăn Họ cần những nguồn thôngtin một cách chính xác giúp cho việc quản lý có hiệu quả

Xuất phát từ những vấn đề nêu trên, cho thấy việc kiểm soát chi phí ở các doanhnghiệp nói chung và công ty CP vận tải biển nói riêng thật sự cần thiết và có vai tròquan trọng đối với các nhà quản trị cũng như các bộ phận khác Do đó vấn đề đặt ra là

để có thông tin thích hợp phục vụ cho nhà quản trị thì cần thiết phải tổ chức việc kiểmsoát chi phí một cách chặt chẽ nhằm cung cấp thông tin đáp ứng yêu cầu quản lý tốthơn

I Đặc điểm và phân loại chi phí phát sinh tại công ty

Do sản phẩm của công ty là các hợp đồng dịch vụ vận tải hàng hóa được thực hiệnbởi những đội tàu chuyên dụng, do đó chi phí phát sinh tại doanh nghiệp chủ yếu là chiphí nguyên vật liệu trực tiếp, chi phí nhân công trực tiếp và chi phí chung

Để công tác quản lý chi phí được tiến hành thuận lợi và dễ dàng, công ty đã phânloại chi phí theo theo công dụng kinh tế

Theo cách phân loại này chi phí của công ty được chia thành: Chi phí nguyên vậtliệu trực tiếp, chi phí nhân công trực tiếp, chi phí sản xuất chung, chi phí quản lý doanhnghiệp, chi phí tài chính Cách phân loại này được sử dụng để tập hợp chi phí theokhoản mục, tính toán chính xác chi phí thực tế và xác định ảnh hưởng của các nhân tốđến tổng chi phí Từ đó phục vụ cho việc phân tích chi phí và giám sát việc thực hiện kếhoạch chi phí tại công ty

- Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp : Chi phí này liên quan đến đội tàu vận tải, do

đó vật liệu chính mà công ty xuất dùng được hạch toán trực tiếp vào từng đối tượng sửdụng theo giá thực tế từng loại vật liệu Giá trị vật liệu xuất kho được áp dụng theophương pháp bình quân gia quyền Còn theo dõi hàng tồn kho công ty áp dụng phươngpháp kê khai thường xuyên Tại công ty, chi phí nguyên vật liệu chủ yếu là dầu FO, dầu

DO, mỡ bôi trơn, phụ tùng thay thế như đầu phun, joăng xu, lọc Do đặc thù của công

ty là kinh doanh các dịch vụ vận tải nên chi phí nhiên liệu trực tiếp chiếm tỷ trọng lớntrong tổng chi phí sản xuất phát sinh tại công ty Trên thực tế chi phí nhiên liệu chiếmtrên 40% giá thành vận tải biển Tàu càng to, càng hiện đại tiêu hao nhiên liệu càng lớn.Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp phát sinh lớn đòi hỏi doanh nghiệp phải kiểm soát chặtchẽ chi phí nguyên vật liệu phát sinh bao gồm cả mức tiêu hao nguyên vật liệu cho từngcon tàu và đơn giá nguyên vật liệu

- Chi phí nhân công trực tiếp: Chi phí này bao gồm tiền lương, tiền công và các

khoản phụ cấp có tính chất lương phải trả; tiền ăn giữa ca theo quy định, các khoảntrích theo lương của thuyền viên trực tiếp tham gia hoạt động trên tàu cụ thể:

Tại công ty có hai nguồn lao động chính: thuyền viên làm việc theo hợp đồng dàihạn và thuyền viên thuê ngoài Đối với thuyền viên làm việc theo hợp đồng dài hạn thìtiền lương được tính theo đơn giá tiền lương được thống nhất theo mức lương tại công

ty Đối với thuyền viên thuê ngoài, đơn giá tiền lương được tính theo giá thị trườngđược thỏa thuận trên hợp đồng thuê thuyền viên giữa công ty và đơn vị cho thuê

Đối với các khoản trích theo lương, như BHXH, BHYT, BHTN, được trích dựa trêntiền lương cơ bản theo quy định hiện hành Riêng KPCĐ được trích căn cứ vào quỹlương thực trả cho thuyền viên, cụ thể:

BHXH: 16%

BHYT: 3%

BHTN: 1%

KPCĐ: 2%

Ngoài ra do đặc thù kinh doanh của công ty là phụ thuộc vào cho thuê tàu định hạn

và chạy hợp đồng chuyên tuyến chở than, clinker trong nước, không có quan hệ nhiềuvới các chủ hàng và đại lý hàng hóa cho tàu chợ, đứng trước diễn biến xấu của thịtrường, các chủ hàng không thuê tàu định hạn, hàng hóa trong nước khan hiếm không

có để vân chuyển thì điều này đồng nghĩa với viêc thuyền viên trên tàu không có việc gì

để làm nữa, do đó phát sinh khoản chi phí điều động, hoặc nghỉ chờ việc

- Chi phí sản xuất chung: Chi phí này bao gồm toàn bộ các khoản chi phí mang

tính chất chung cho hoạt động dịch vụ vận tải được tập hợp riêng cho từng đội tàu

Chi phí SXC được tập hợp từ các chi phí:

Chi phí vật liệu văn phòng tàu;

Chi phí dụng cụ trên tàu;

Chi phí khấu hao TSCĐ;

Chi phí bảo hiểm, thuế, phí, lệ phí;

Chi Phí dịch vụ mua ngoài;

Để có thể kiểm soát tốt chi phí SXC phát sinh, người quản lý sẽ căn cứ vào các địnhmức chung để kiểm tra từng nội dung chi phí, tránh tình trạng các khoản chi phí phátsinh vượt định mức, qua đó phát hiện những biến động bất thường và có biện pháp điềuchỉnh kịp thời

Cuối mỗi tháng, BCH con tàu phải gởi toàn bộ chứng từ, các bảng báo cáo liên quanđến chi phí hoạt động sản xuất kinh doanh của từng con tàu lên phòng kế toán công ty,phòng kế toán công ty sẽ kiểm tra, đối chiếu số liệu rồi nhập vào máy để theo dõi chiphí phát sinh của từng con tàu, lập bảng tổng hợp công nợ và các báo cáo khác củacông ty

- Chi phí quản lý doanh nghiệp: Tại công ty, chi phí quản lý doanh nghiệp bao

gồm chi phí khấu hao TSCĐ, phân bổ công cụ dụng cụ, chi phí tiền lương bộ phận quản

lý, chi phí dịch vụ mua ngoài, thuế, phí và lệ phí…

Căn cứ để xác định chi phí tiền lương cho bộ phận quản lý là các chứng từ theo dõilao động như bảng chấm công, bảng thanh toán tiền lương Chi phí dịch vụ mua ngoàiđược xác định dựa trên các HĐ mua vào, giấy đề xuất của các bộ phận được giám đốcphê duyệt Toàn bộ các chứng từ này sẽ được kế toán tập hợp lại, kiểm tra làm căn cứ

để ghi nhận chi phí quản lý doanh nghiệp, cuối tháng kết chuyển để xác định kết quảkinh doanh.

- Chi phí tài chính

Chi phí tài chính phát sinh tại công ty bao gồm những khoản chi liên quan đến đầu

tư ra ngoài công ty, tiền, lãi phải trả do huy động vốn, chênh lệch tỷ giá khi thanh toán,chi phí chiết khấu thanh toán, chi phí cho thuê tài sản, dự phòng giảm giá các khoảnđầu tư dài hạn

Bên cạnh những chi phí thông thường phát sinh hàng ngày như phí chuyển tiền quangân hàng, phí nộp tiền thì lãi tiền vay ngân hàng là một khoản chi phí chiếm một phầnrất lớn trong chi phí tài chính của công ty Với mục đích huy động vốn đầu tư cho tàisản cố định, và để quay vòng vốn sử dụng cho hoạt động kinh doanh, công ty thườngxuyên huy động vốn từ hai nguồn chính: Từ ngân hàng và từ cán bộ công nhân viêncông ty, do đó phải gánh chịu khoản chi phí lãi vay không nhỏ cho cán bộ công nhânviên công ty và ngân hàng

Ngoài ra, với dịch vụ vận tải ra nước ngoài, công ty thường xuyên phát sinh cácgiao dịch bằng ngoại tệ Thông qua ngân hàng, các chi phí phát sinh trong quá trìnhmua bán ngoại tệ như lỗ chênh lệch tỷ giá, phí dịch vụ chuyển tiền …cũng chiếm mộtphần không nhỏ trong tổng chi phí của doanh nghiệp

Căn cứ vào các chứng từ có liên quan như hợp đồng vay, các phiếu tính lãi và cácchứng từ khác, kế toán tập hợp lại, kiểm tra cập nhật vào máy tính để xác định chi phí tài chính trong kỳ, cuối tháng kết chuyển để xác định kết quả kinh doanh

* Nguyên tắc tập hợp chi phí

Do đặc điểm sản xuất kinh doanh của công ty nên để đáp ứng nhu cầu cung cấpthông tin nhanh chóng, kịp thời và chính xác, hiện nay công ty đã tiến hành tập hợp chiphí sản xuất phát sinh theo từng con tàu Đến cuối kỳ, kế toán kết chuyển toàn bộ chiphí sản xuất kinh doanh để xác định giá vốn trong kỳ

II Nội dung kế toán quản trị chi phí tại Công ty Cổ phần vận tải biển Đà Nẵng

1 Công tác lập dự toán cung cấp thông tin cho quản trị

Hiện tại, công ty đang thực hiện khai thác kinh doanh đội tàu biển theo 2 phương án:

- Phương án tự khai thác

- Phương án cho thuê tàu định hạn

Mỗi phương án khác nhau thì cách xác định chi phí cho hoạt động kinh doanh cũng khác nhau Nếu như phương án tự khai thác, toàn bộ chi phí nhiên liệu cho hoạt động vận tải công ty phải gánh chịu thì ngược lại, ở phương án cho thuê tàu định hạn, người thuê tàu phải chịu chi phí này trong suốt hành trình của con tàu

Chính do đặc điểm này mà công tác lập dự toán của công ty cũng được chia thành 2phương án như trên

1.1 Phương án tự khai thác

1.1.1 Tuyến hành trình khép kín:

Tuyến hành trình đi : Langkawi, Malaysia đi Lhoknga, Indonesia hoặc

Lumut, Malaysia đi Lhoknga, Indonesia

1.1.2 Doanh thu phương án tự khai thác:

- Số lượng vận chuyển bình quân : 6.500MT/chuyến

- Số chuyến thực hiện 1 năm : 38 chuyến

- Doanh thu phương án tự khai thác : 2.418.700 USD/năm 1.1.3 Chi phí tự khai thác

Chi phí khai thác 01 tàu 6.500DWT (4.355GRT) bao gồm các chi phí chi tiết sau:

a Chi phí nhiên liệu

Chi phí nhiên liệu, dầu nhờn cho máy chính và máy đèn được thể hiện theo bảng dướiđây dựa theo mức tiêu hao và đơn giá bình quân tại thời điểm tính toán Chúng ta lựa chọnđơn giá bình quân cho toàn dự án trên cơ sở đánh giá biến động của thị trường dầu mở trênkhu vực Đông Nam Á nói chung và toàn thế giới nói riêng

Phương án tự khai thác: Tuyến vận chuyển Langkawi-Lhoknga

Tàu: Thuận Phước

Số lượng hàng bình quân một chuyến MT Clinker 6.500

Thời gian đi từ cảng xếp đến cảng dỡ days 1,08

Thời gian thực hiện một chuyến days 7,63

Rbđ = GRT x Đơn giá phí tại các Cảng x số lần ra vào Cảng

* Phí tàu lai dắt hỗ trợ tàu:

Là khoản chi phí mà chủ tàu phải trả cho tàu khi ra vào di chuyển trên Cảng có

sử dụng tàu hỗ trợ Chi phí này phụ thuộc vào loại tàu lai và thời gian sử dụng tàu lai vàđược xác định bằng công thức:

Rhtv = rhtv x Ne x T x n

Trong đó:

rhtv: Đơn giá phí hỗ trợ (USD/CV.h)

Ne: Công suất tàu lai (CV)

T: Thời gian sử dụng tàu lai tính từ khi tàu lai rời vị trí xuất phát đến khi về vị tríban đầu hoặc chuyển sang hoạt động khác (giờ)

n: Số lần sử dụng tàu lai

Lệ phí này cũng rất khác nhau tại các cảng khác nhau

* Phí buộc cởi dây:

Là chi phí mà chủ tàu phải trả cho cảng khi thuê công nhân cảng buộc cởi dâykhi tàu cập cầu hoặc rời cầu

rct: Đơn giá phí tại cầu tàu

t: Thời gian tàu đậu tại cầu

vệ sinh của cảng và chi phí này theo tariff của từng cảng Trong dự án này, hàng hóatrên tàu là hàng bách hóa nên việc vệ sinh hầm hàng sẽ do thuyền viên tự làm Chủ tàu

sẽ hoàn công cho họ theo dung tích hầm hàng Đối với tàu 6.500DWT này thì theo tậpquán khai thác, mức thù lao cho thuyền viên tự vệ sinh hầm hàng là 50 USD

Là phí trả cho đơn vị đứng ra đóng hoặc mở nắp hầm hàng Thông thường vớiloại tàu này có trang bị tời kéo hoặc cần cẩu tàu nên việc đóng mở nắp hầm hàng sẽ dothuyền viên đảm nhận với mức phí theo tập quán là 50 USD cho 2 đầu cảng

* Phí đổ rác: (tính theo số lần thực tế đổ rác)

Theo quy định tàu đỗ tại cầu, phao, vũng vịnh phải đổ rác tối thiểu là 2 ngày 1lần Trên thực tế khi đến các cảng thì mỗi tàu chỉ cần 2-4 lần đổ rác /đầu cảng tùy theothời gian tàu nằm cảng ít hay nhiều ngày Với con tàu trong dự án này thì bình quân 1đầu cảng đổ rác 1 lần và được tính vào tổng chi phí của đại lý

* Đại lý phí:

Là chi phí mà chủ tàu phải trả cho đại lý về việc làm các thủ tục cần thiết khi tàu

ra vào cảng Chi phí này được tính bao gồm :

- Phí đại lý cho trọng tải tàu : R đltt = Nđlltt x GRT

Trong đó : Nđlltt : đơn giá đại lý trọng tải tàu tính theo USD/GRT

- Phí đại lý cho hàng hóa trên tàu : Rđlhh = Nđlhh x Mhh

Trong đó : Nđllhh : đơn giá đại lý hàng hóa tính theo USD/GRT

Mhh : Khối lượng hàng hóa thực xếp/dỡ tại cảng

Toàn bộ các chi phí trên:

Được tính toán dựa trên bảng kết toán từ đại lý tại các cảng mà tàu yêu cầu Vớicon tàu trong dự án này, và qua đánh giá tình hình cũng như thực tế đội tàu công ty đãchạy, chúng tôi tạm tính tổng chi phí cảng ở mức bình quân như sau :

- Tổng chi phí PDA tại Malaysia xếp 6.700 tấn clinker : 5.000 USD

- Tổng chi phí PDA tại Indonesia dỡ 6.700 tấn clinker : 5.500 USD

=> Tổng chi phí tại các cảng cho 1 vòng tròn là : 10.500USD

Tổng chi phí tại các cảng cho 1 năm là: 38 vòng x 10.500USD = 399.000 USD

* Chi phí nước ngọt cho một năm:

Nước ngọt sẽ được sử dụng cho tiêu dùng của thuyền viên trên tàu và sử dụngcho nồi hơi, làm mát tuần hoàn kín cho máy chính và máy đèn

Quy định định mức tiêu thụ của thuyền viên trên tàu và công suất của nồi hơicủa tàu trong 01 ngày như sau:

- Nước dùng cho sinh hoạt thuyền viên: 0,1(tấn/người/ngày) x 20 người=2T/ngày

- Nước cho nồi hơi: 1,0 (tấn/ngày)

- Nước cho máy chính và máy đèn: 1,0 (tấn/ngày)

Tổng mức tiêu thụ nước ngọt: 4 (tấn/ngày)

Theo công thức tính toán

Rnn = rnn x Qnn

rnn: Đơn giá nước ngọt Tại Malaysia 1.47USD/tấn

Qnn: Khối lượng nước ngọt

Tổng chi phí này là: 4T/ngày x 365 x 1.47USD/Tấn = 2.146 USD/năm

* Chi phí bảo hiểm tàu:

Phí bảo hiểm được quy định bởi Công ty bảo hiểm và phụ thuộc vào loại hìnhbảo hiểm, điều kiện bảo hiểm mà chủ tàu muốn mua, giá trị tàu, tuổi tàu, tình trạng kỹthuật của tàu

Hiện nay các chủ tàu thường mua 02 loại bảo hiểm: Bảo hiểm thân tàu và bảohiểm trách nhiệm dân sự của chủ tàu Trong đó

Rbh = Rbht + RP&I + Rtv

+ Phí bảo hiểm thân tàu:

Thông thường đối với tàu đã khai thác, giá trị thân tàu trong trường hợp này là0.6% giá trị tàu /năm

Bảo hiểm thân tàu = Giá trị tàu x tỷ lệ phí bảo hiểm

==> Rbht = 0.6% x 4.850.000 = 29.100USD/năm

+ Phí bảo hiểm trách nhiệm dân sự (P&I):

Theo thông lệ quốc tế tàu biển muốn ký hợp đồng vận chuyển với các chủ hàngnước ngoài dễ dàng và thuận tiện, nhanh chóng nhất thiết phải mua bảo hiểm tráchnhiệm dân sự Chủ tàu (P &I club)

Bảo hiểm P&I=GRT x tỷ lệ phí BH = 5.9USD/GRT x 4355GRT= 25.695USD/năm

+ Phí bảo hiểm con người:

Tỷ lệ phí = 40USD/ người x 20 người = 800USD/năm

Chi phí mua bảo hiểm tàu một năm Rbh = Rbht + RP&I + RTV = 55.595USD/năm

* Chi phí sửa chữa thường xuyên, vật liệu rẻ mau hỏng.

Trong quá trình khai thác các dụng cụ, vật liệu bị hao mòn, hư hỏng hàng nămphải mua sắm để trang bị cho tàu hoạt động bình thường Các loại vật liệu rẻ mau hỏngbao gồm: sơn, dây neo, giẻ lau Chi phí này lập theo định mức, nó phụ thuộc vào từngtàu Chi phí sửa chữa thường xuyên dự kiến năm đầu tiên là khoảng 20.000USD/năm.Chi phí sửa chữa lớn được trích hàng năm, đối với tàu này, chi phí này khoảng70.000USD/năm

* Khấu hao sửa chữa lớn

Do tàu đã khai thác nên mức khấu hao hàng năm được tính đều trên giá trị tàu, tàu

được tính khấu hao là 10 năm Mức khấu hao hằng năm là : 4.850.000 USD : 10 năm

= 485.000(USD/năm)

d Chi phí quản lý

Chi phí này được tính khoảng: 64.600USD/năm

e Chi phí lãi vay

Chi phí này được tính khoảng : 210.331USD/năm

TỔNG HỢP DỰ TOÁN CHI PHÍ PHƯƠNG ÁN TỰ KHAI THÁC

TÀU THUẬN PHƯỚC

Đơn vị: USD

1 Khấu hao cơ bản (10 năm) 485,000