Quản lý nhà nước về hoạt đông khai sinh, khai tử ở cấp xã từ thực tiễn tỉnh quảng nam

Đối với quốc gia có kết cấu dân cư đa dạng về thành phần dân tộc như Việt Nam, quản lý hoat đông khai sinh, khai tư còn góp phần quan trọng vàoviệc thực hiện chính sách dân tộc và chính

HÀ NỘI, năm 2018

VIỆN HÀN LÂMKHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

• • • •

HỒ HOÀNG HẠNH

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ HOẠT ĐỘNG KHAI SINH, KHAI TỬ Ở CẤP XÃ TỪ THỰC

TIỄN TỈNH QUẢNG NAM

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

VIỆN HÀN LÂMKHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

HỒ HOÀNG HẠNH

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ HOẠT ĐỘNG KHAI SINH, KHAI TỬ Ở CẤP XÃ TỪ THỰC

TIỄN TỈNH QUẢNG NAM

Chuyên ngành: Luật Hiến pháp và Luật hành chính

Mã số: 838.01.02

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS NGUYỄN HOÀNG ANH

LỜI CẢM ƠN

Luận văn “Quản lý nhà nước về hoạt đông khai sinh, khai tư ơ cấp xã tư thực tiễn tinh Quang Nam ” đã

được hoàn thành thể hiện kết quả tổng hợp, cô đọng của hai năm học cao học tại Học viện khoa hoc xa hôi

Tôi xin được trân trọng bày tỏ lòng biết ơn các thầy, cô là các giáo sư, phó giáo sư, tiến sĩ đã tham gia giảngdạy lớp cao học khoá VII đơt 1 năm 2016, đặc biệt xin cảm ơn PGS.TS Nguyễn Hoang Anh - Khoa luât ĐHQG

Ha Nôi, cô đã nhiệt tình, nghiêm túc, trực tiếp hương dân, chỉ đạo tôi hoàn thành luận văn này

Nhân dịp này tôi xin được chân thành cảm ơn các thầy, cô giáo trong Hội đồng phản biện, chấm luận văn;cảm ơn Học viện khoa hoc xa hôi đã giúp đỡ tôi hoàn thành luận văn này

Tôi cam đoan đây là công trình nghiên cứu riêng của tôi Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trungthực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác

Học viên thực hiện

Hổ Hoang Hanh

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1 CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LUẬT VÊ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ HOẠT ĐỘNG KHAI SINH, KHAI TỬ Ơ CÂP XA 7

1.1 Khái niệm khai sinh, khai tử và quản lý nhà nước về hoạt động khai sinh,

khai tử 71.2 Vai trò quản lý nhà nước về hoạt động đăng ký khai sinh, khai tử 191.3 Cacđăc điêm quan ly nha nước vê khai sinh, khai tư ớ cấp xa 221.4 Nộidung quản lý nhà nước đối với hoạt động khai sinh, khai tử 261.5 Cac yêu tô bao đam quan ly nha nước vê hoat đông khai sinh khai tư ớ

cấp xa 29

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ HOẠT ĐỘNG KHAI SINH, KHAI TỬ Ở CẤP XÃ TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH QUẢNG NAM 35

2.1 Nhưng đăc điêm cua tinh Quang Nam liên quan đên quan ly nha nước vê

khai sinh, khai tư ớ cấp xa 352.2 Thực tiễn thực hiện các nội dung quản lý nhà nước về hoạt động khai

sinh, khai tử ở cấp xã trên địa bàn tỉnh Quảng nam 382.3 Đánh giá việc thực hiện quản lý nhà nước về hoạt động khai sinh, khai tử

ở cấp xã trên địa bàn tỉnh Quảng Nam 49

CHƯƠNG 3 MUC TIÊU YÊU CÂU VA GIẢI PHÁP BẢO ĐẢM QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ HOẠT ĐỘNG KHAI SINH KHAI TỬ Ở CẤP XÃ TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH QUẢNG NAM 55

3.1 Mục tiêu, yêu cầu đối với quản lý nhà nước về hoạt động khai sinh, khai

tử 553.2 Giải pháp bảo đảm quản lý nhà nước về hoạt động khai sinh, khai tử ở

cấp xã 59

KET luân 75

DANH MỤC CÁC BẢNG

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

DS-KHHGĐ : Dân số kế hoạch hóa gia đình

2.1. Thống kê số lương công chức TPHT cấp xa năm 2017 trên

đia ban tinh Quang Nam

44

2.2 Thống kê số liệu đăng ký khai sinh giai đoạn 20132017

của tỉnh Quang Nam

47

2.3 Thống kê số liệu đăng ký khai tứ giai đoạn 20132017 của

tỉnh Quang Nam

48

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Mỗi công dân từ khi sinh ra đến khi chết đi đều phải thực hiện nhiều thủ tụcvới các cơ quan Nhà nước để thực hiện quyền nhân thân của mình Khi sinh ra, côngdân phải thực hiện thủ tục đăng ký khai sinh và khi chết đi, thân nhân của người chếthoặc người có nghĩa vụ theo quy định của pháp luật phải đi đăng ký khai tử Hoatđông nay cần được thực hiện nhằm xác định tình trạng nhân thân của cá nhân, tạomối quan hệ giữa Nhà nước và công dân,tạo cơ sở pháp lý để Nhà nước bảo hộquyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân, đông thơi co biên phap quan ly dân cư môtcach khoa hoc, phuc vu thiết thực cho viếc xây dưng hoach đinh chinh sach phattriến kinh tế, xa hôi, quôc phong, an ninh cua đất nươc Ở mỗi thời kỳ, tùy thuộc vàođiều kiện hoàn cảnh của đất nước, tùy thuộc vào mong muốn của nhà quản lý, việcđăng ký khai sinh, khai tư có một ý nghĩa nhất định Cùng với sự phát triển của đấtnước, ngày nay việc đăng ký khai sinh, khai tư được hoàn thiện dần cùng với côngtác đăng ký hộ tịch qua các văn bản về hộ tịch mà Nhà nước đã ban hành Ngày20/11/2014, Quốc hội nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa XIII kỳ họpthứ 8 đã thông qua Luật Hộ tịch và Luật chính thức có hiệu lực từ ngày 01/01/2016.Luật Hộ tịch được ban hành nhằm luật hóa các quy định về đăng ký, quản lý hộ tịchtrong các Nghị định của Chính phủ đã được thực tiễn kiểm nghiệm, bảo đảm tính kếthừa và phát triển, cụ thể hóa thẩm quyền và quy trình thực hiện công tác hộ tịch.Trên cơ sở quy định của Luật, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 123/2015/NĐ-

CP ngày 15/11/2015 quy định một số điều và biện pháp thi hành Luật Hộ tịch;Thông tư số 15/2015/TTBTP ngày 16/11/2015 của Bộ Tư pháp quy định chi tiết thihành một số điều của Luật Hộ tịch và Nghị định số 123/2015/NĐ-CP ngày15/11/2015 của Chính phủ quy định một số điều và biện pháp thi hành Luật Hộ tịch

để bảo đảm các nội dung của Luật được triển khai thực hiện có hiệu quả Trong thơi

gian qua cac cấp chinh quyền đia phương đa co nhiều biên phap thực hiên tốt côngtac quan ly hoat đống khai sinh, khai tự vi vây, quan ly hoat đống khai sinh, khai tưdấn đi vao nề nềp va đat được nhưng kềt qua nhất đinh

Tuy nhiền, bền cạnh những kết quả đạt được quản lý nhà nước về hoat đốngkhai sinh, khai tư cấp xã ở tỉnh Quang Nam còn có nhiều hạn chế như: thủ tục quản

lý đăng ki khai sinh, khai tư chưa khoa học, chưa phù hợp thực tế, trình độ, năng lựccủa đội ngũ cống chức Tư phap - Hố tich ở cấp xã chưa đáp ứng được yều cầu; việctuyền truyền, giáo dục pháp luật về hộ tịch chưa được quan tấm đúng mức Nhữnghạn chế này đã làm giảm đi hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về hộ tịch noi chung

va hoat đống khai sinh, khai tư noi riêng Vì vậy, nghiền cứu về quản lý nhà nước vềhoat đống khai sinh, khai tư cấp xã ở tỉnh Quảng Nam nhằm làm rõ hơn nữa cơ sở lýluận, thực tiễn của quản lý hoat đống khai sinh, khai tư ơ cấp xã, chỉ ra nhữngnguyền nhấn của các hạn chế, trền cơ sở đó, đưa ra những kiến nghị góp phần nấngcao hơn nữa hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về hoat đống khai sinh, khai tư cấp

xã trền địa bàn tỉnh Quảng Nam là một điều cấp thiết hiện nay Đấy là lý do để đề tài

“Quản lý nhà nước về hoạt đông khai sinh, khai tử ở cấp xã từ thực tiễn tỉnh Quảng Nam” được lựa chọn để nghiền cứu.

2 Tình hình nghiên cứu của đề tài

Quản lý hoạt động khai sinh, khai tư la hoat đống khó khăn và phức tạp đòi hỏinhà quản lý phải có tầm hiểu biết sâu rộng về lĩnh vực chuyên môn, sự thông thạo vềđặc điểm dấn cư, tập quán, truyền thống, văn hóa, trình độ phát triển của địa phương

Có như vậy nhà quản lý mới có thể áp dụng một cách linh hoạt pháp luật của nhànước, từ đó đưa ra các quyết định quản lý phù hợp, mang lại hiệu quả cao

Đã có nhiều công trình nghiên cứu, các luận án, luận văn, bài báo tạp chí đềcập đến linh vực quan ly hoat đông khai sinh, khai tư và các chính sách thực hiệnquan ly hoat đông nay, trong thời gian qua:

- Nguyễn Thị Thu Trang (2013), Quyền khai sinh, khai tử theo quy định củapháp luật dân sự Việt Nam và thực tiễn áp dụng quyền khai sinh khai tử trên địa bànhuyện Thanh Trì, thành phố Hà Nội, Luận văn thạc sĩ luật học.

Ngoài ra còn rất nhiều các bài nghiên cứu đăng trên các tạp chí khoa học, các

đề tài đã được nghiệm thu về vấn đề hộ tịch và đăng ký hộ tịch Các công trình khoahọc kể trên đã đi sâu nghiên cứu khá sâu sắc đầy đủ các vấn đề về quản lý hộ tịchcấp xã như khái niệm, lịch sử quản lý hộ tịch, các sự kiện, phương thức quản lý vàđăng ký hộ tịch, thực trạng và giải pháp quản lý nhà nước về hộ tịch Đó là các tàiliệu tham khảo cần thiết cho các học viên thực hiện đề tài này Tuy nhiên, còn cónhiều vấn đề chưa rõ hoặc chưa đầy đủ, chưa có công trình nghiên cứu chuyên sâunào đề cập đến việc quản lý nhà nước về lĩnh vực khai sinh, khai tử ở cấp xã từ thựctiễn tỉnh Quảng Nam

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đich nghiên cứu

Làm rõ cơ sở lý luận, thực tiễn của quản lý nhà nước về hoạt động khai sinh,khai tử ở cấp xã từ thực tiễn tỉnh Quảng Nam Từ đó, đề xuất các giải pháp góp phầnnâng cao hiệu lực, hiệu quả của quản lý nhà nước về lĩnh vực khai sinh, khai tử nóichung, trên địa bàn tỉnh Quảng Nam nói riêng

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Lam ro hơn nưa cơ sơ ly luân của quan ly nha nươc vê hoat đông khai sinh,khai tư ơ cấp xa; đanh gia thực trang quan ly nha nươc vê hoat đông khai sinh, khai

tư ơ cấp xa thông qua thực tiễn ở tỉnh Quang Nam trong thơi gian qua nêu ra nhưngkêt qua đat được va nhưng măt han chê con tôn tai Trên cơ sơ đo đưa ra nhưng giảiphap hoan thiên gop phấn nấng cao hiêu lưc, hiêu qua quan ly nha nươc vê hoatđông khai sinh, khai tư ơ cấp xa nói chung và trên đia ban tinh Quang Nam nói riêngtrong thơi gian tơi

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đôi tượng nghiên cứu

Cac vấn đê lý luận và thưc tiên vê quan ly nha nươc vê hoat đông khai sinh,khai tư ở cấp xã

Những luận điểm trong học thuyết Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí

Minh về quản lý hành chính nhà nước; các quan điểm của Đảng cộng sản Việt Nam

về quản lý hộ tịch Đổng thơi tac gia co tham khao, va kế thưa mổt cach co chon locmổt sổ cổng trinh nghiến cưu cua cac nha khoa hoc

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Các phương pháp được sử dụng trong luận văn gồm: phương pháp phân tích,tổng hợp, diễn dịch, quy nạp, phương pháp lịch sử, phương pháp hệ thống, phươngpháp so sánh

Trong Chương 1, để làm sáng tỏ những vấn đề lý luận về quản lý hành chínhnhà nước về hoat đổng khai sinh, khai tư, luân văn sử dụng phương pháp hệ thống,

so sánh,phân tich nhăm lam ro thếm quan niệm, nổi dung quan ly hanh chinh nhanươc vế hoat đổng khai sinh, khai tử

Chương 2 của luân văn sử dụng phương pháp thống kê, phân tích đã đánh giánhững ưu điểm, hạn chế của thực trạng quản lý nhà nước về hoat đổng khai sinh,khai tư ở câp xa trến đia ban tinh Quang Nam trong những năm qua

Chương 3, phương pháp phân tích tổng hợp được sử dụng để đưa ra giải pháphoan thiến quản lý hành chính nhà nước về hoat đổng khai sinh, khai tư ơ câp xa trếnđia ban tinh Quang Nam hiện nay

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

6.1 Ý nghĩa lý luận

Hế thổng hoa nhưng ly luân chung vế khai sinh, khai tư va quan ly nha nươc

vế hoat đổng khai sinh, khai tư ở cấp xã Đanh gia thực trang quan ly nha nươc vếhoat đổng khai sinh, khai tư ơ câp xa trến đia ban tinh Quang Nam tư đo nếu ranhưng giai phap hoan thiến quan ly nha nươc vế hoat đổng khai sinh, khai tư ơ câpxa

6.2 Ý nghĩa thực tiễn

Các kết quả nghiến cứu của luận văn có thể làm cơ sở để các cấp chính quyềntrong đó có chính quyền địa phương ở tỉnh Quảng Nam nghiên cứu, vận dụng vàothực tế quản lý trong lĩnh vực khai sinh, khai tử; là cơ sở cho việc hoàn thiện phápluật

7 Cơ cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo Luận văn được kết cấu thành 3 chương, cụ thể:

Chương 1: Những vấn đề lý luận và pháp luật vê quan ly nha nươc vê hoat đông khai sinh, khai tư ơ cấp xa

Chương 2: Thực trạng quản lý nhà nước về hoat đông khai sinh, khai tư ơ cấp

xa trên đia ban tinh Quang Nam

Chương 3: Muc tiêu yêu cấu va giai phap bảo đảm quan ly Nha nươc vê hoat đông khai sinh, khai tư ơ cấp xa

CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LUẬT

VÊ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ HOẠT ĐỘNG KHAI SINH,

KHAI TỬ Ơ CÂP XA

1.1 Khái niệm khai sinh, khai tử và quản lý nhà nước về hoạt động khai sinh, khai tử

1.1.1 Khái niệm về khai sinh, khai tư

Khai sinh là khai báo và được cơ quan nhà nước có thẩm quyền xác nhận một cá nhân được sinh ra; khai tư

la khai báo những thông tin cần thiết về mặt thủ tục hành chính về người mới chết; đây là một trong những sựkiện hộ tịch để xác định cá nhân là thực thể của tự nhiên, của xã hội Đo la cac hoat đông:

Đăng ký khai sinh là sự kiện đăng ký đầu tiên có liên quan đến nhân thân của một người từ khi mới sinh ra,

là việc cơ quan nhà nước có thẩm quyền xác nhận và ghi vào Sổ đăng ký khai sinh sự kiện được sinh ra của một

cá nhân Nội dung đăng ký là việc xác định những thông tin về bản thân người được đăng ký khai sinh như họ tên,ngày tháng năm sinh, giới tính, dân tộc, quốc tịch, nơi sinh và thông tin về cha, mẹ của người được đăng ký khaisinh Sau khi được đăng ký khai sinh cá nhân được cơ quan đăng ký cấp cho giấy khai sinh có ghi nhận đầy đủcác thông tin liên quan đến nhân thân của cá nhân vao sô đăng ki khai sinh,câp nhât vao cơ sơ dư liêu hô tich điên

tư, cơ sơ dư liêu quôc gia vê dân cư đê lây sô đinh danh ca nhân

Đăng ky khai tư la viêc nhân thân cua ngươi chêt hoặc người thân thích khác của người chết có trách nhiệm

đi đăng ký khai tử; trường hợp người chết không có người thân thì đại diện của cơ quan, tổ chức, cá nhân liênquan có trách nhiệm đi khai tử Người đi đăng ký khai tử phải nộp tờ khai theo mẫu quy định và giấy báo tử hoặcgiấy tờ khác thay giấy báo tử cho cơ quan đăng ký hộ tịch Nội dung khai tử bao gồm các thông tin: Họ, chữ đệm,tên, năm sinh của người chết; số định danh cá nhân của người chết, nếu có; nơi chết; nguyên nhân chết; giờ, ngày,tháng, năm chết theo dương lịch; quốc tịch nếu người chết là người nước ngoài Ngay sau khi nhân giây tơ theoquy đinh, nêu thây viêc khai tư đung thi cơ quan đăng ky câp trích luc cho ngươi đi khai tử, đông thơi ghi đây đuthông tin ngươi chêt vao sô khai tư va khoa thông tin hô tich cua ngươi chêt trong cơ sơ dư liêu hô tich điên tư

1.1.2 Đối tượng có quyền đăng ký khai sinh, khai tử ở cấp xã

UBND cấp xã có thẩm quyền thực hiện việc đăng ký khai sinh cho trẻ em sinh ra tại Việt Nam có: Cha và

mẹ là công dân Việt Nam cư trú ở trong nước; Cha và mẹ là công dân Việt Nam định cư ở nước ngoài; Cha hoặc

mẹ là công dân Việt Nam cư trú ở trong nước, còn người kia là công dân Việt Namđịnh cư ở nước ngoài; Cha và

mẹ là người nước ngoài hoặc người không quốc tịch, cư trú ổn định, lâu dài tại Việt Nam; Cha hoặc mẹ là ngườinước ngoài hoặc người không quốc tịch, cư trú ổn định, lâu dài tại Việt Nam, còn người kia là công dân Việt Nam

cư trú ở trong nước; Cha hoặc mẹ là công dân Việt Nam thường trú ở khu vực biên giới, còn người kia là côngdân của nước láng giềng thường trú tại khu vực biên giới

1.1.3 Quan ly nha nước về hoat đông khai sinh, khai tư ớ cẩp xa

Theo giáo trình nhà nước và pháp luật, quản lý hành chính nhà nước của

học viện chính trị quốc gia thành phố Hồ Chí Minh thì “quản lý nhà nước theo nghĩa rộng: Là hoạt động tổ chức,điều hành của cả bộ máy nhà nước, nghĩa là bao hàm cả sự tác động, tổ chức của quyền lực nhà nước trên cácphương diện lập pháp hành pháp và tư pháp Theo cách hiểu này, quản lý nhà nước được đặt trong cơ chế "Đảnglãnh đạo, Nhà nước quản lý, nhân dân lao động làm chủ Theo nghĩa hẹp: Quản lý nhà nước chủ yếu là quá trình

tổ chức, điều hành của hệ thống cơ quan hành chính nhà nước đối với các quá trình xã hội và hành vi hoạt độngcủa con người theo pháp luật nhằm đạt được những mục tiêu yêu cầu nhiệm vụ quản lý nhà nước Đồng thời, các

cơ quan nhà nước nói chung còn thực hiện các hoạt động có tính chất chấp hành, điều hành, tính chất hành chínhnhà nước nhằm xây dựng tổ chức bộ máy và củng cố chế độ công tác nội bộ của mình.”

Chẳng hạn ra quyết định thành lập, chia tách, sát nhập các đơn vị tổ chức thuộc bộ máy của mình; đề bạt,khen thưởng, kỷ luật cán bộ,công chức, ban hành quy chế làm việc nội bộ Quản lý nhà nước theo nghĩa hẹp nàycòn đồng nghĩa với khái niệm quản lý hành chinh nhà nước

Quản lý là hoạt động mang tính đặc thù của con người, là sự tác động có mục đích của các chủ thể quản lýđối với các đối tượng quản lý Quản lý xuất hiện ở bất kỳ nơi nào, lúc nào nếu ở nơi đó có hoạt động chung củacon người Mục đích và nhiệm vụ của quản lý là điều khiển, chỉ đạo hoạt động chung của con người, phối hợphoạt động riêng lẻ của từng cá nhân thành một hoạt động chung thống nhất của cả tập thể và hướng hoạt độngchung đó theo những phương hướng thống nhất, nhằm đạt được mục tiêu đã định trước

C.Mác đã coi ”Quản lý là một chức năng đặc biệt nảy sinh từ bản chất xã hội của quá trình lao động” [6, tr.29,30] Nhấn mạnh nội dung trên, ông viết: " Tất cả mọi lao động trong xã hội trực tiếp hay lao động chung nào

tiến hành trên quy mô tương đối lớn, thì ít nhiều cũng đều cần đến một sự chỉ đạo để điều hoà những hoạt động cánhân và thực hiện những chức năng chung Một người độc tấu vĩ cầm tự mình điều khiển lấy mình, còn một dàn

nhạc thì cần phải có nhạc trưởng." [7, tr.480]

Quản lý được thực hiện bằng tổ chức và quyền uy Có tổ chức thì mới phân định rõ ràng chức năng nhiệm

vụ, quyền hạn và mối quan hệ của những người tham gia hoạt động chung Có quyền uy thì mới đảm bảo sự phụctùng của cá nhân đối với tổ chức, quyền uy là phương tiện quan trọng để chủ thể quản lý điều khiển, chỉ đạo cũngnhư bắt buộc các đối tượng quản lý thực hiện các yêu cầu, mệnh lệnh của mình Khẳng định vấn đề này, Lê Nin

đã viết: "Muốn quản lý tốt mà chỉ biết thuyết phục không thôi thì chưa đủ, mà cần phải biết tổ chức về mặt thực

tiễn nữa" [33, tr.112]

Khi nhà nước xuất hiện thì phần lớn (và là phần quan trọng) các công việc của xã hội do nhà nước quản lý.Quản lý hành chính nhà nước là hoạt động của các cơ quan nhà nước trong lĩnh vực hành pháp nhằm thực hiệncác chức năng đối nội và đối ngoại của Nhà nước Nói cách khác, quản lý hành chính nhà nước là hoạt động chấphành Hiến pháp, luật và tổ chức đời sống xã hội theo Hiến pháp, luật của các chủ thể có thẩm quyền (mà phần lớn

là do cơ quan hành chính nhà nước thực hiện)

Quản lý hoat đông khai sinh, khai tư là một trong những hoạt động của quản lý nhà nước, thông qua việcđăng ký khai sinh, khai tư, tâp trung chu yêu vao cac hoat đông: ban hanh hoăc trinh cơ quan co thâm quyên banhanh văn ban quy pham phap luât vê hộ tịch; xây dưng va tô chức thực hiên chinh sach, kê hoach, đinh hương vêhoat đông khai sinh, khai tử; phô biên, giao duc phap luât; quan ly hê thông tô chưc va hoat đông cua cac cơ quan,

tô chưc trong hoat đông khai sinh, khai tư; đao tao, bôi dương, hương dẫn nghiêp vu vê đăng ký khai sinh, khaitử; kiêm tra, thanh tra, khen thương, xử ly vi pham, giai quyêt khiêu nai, tô cao trong hoat đông đăng ký khai sinh,khai tư; bao đam kinh phi, cơ sơ vât chât, phương tiên cho hoat đông đăng ki khai sinh, khai tư; tông kêt hoatđông đăng ki khai sinh, khai tư; bao cao cơ quan nha nươc câp trên vê hoat đông đăng ký khai sinh, khai tư

Từ thời phong kiến cho đến nay, quản lý hô tich noi chung va quan ly khai sinh, khai tư noi riêng luôn đượccoi trọng như một công cụ của nhà nước để bảo vệ quyền nhân thân và hoạch định các chính sách kinh tế - xã hội,

an ninh, quốc phòng; mặt khác, nó là hoạt động thể hiện tập trung, sinh động mối quan hệ giữa Nhà nước và côngdân.

Để quản lý dân cư, mỗi quốc gia có những phương thức quản lý khác nhau nhưng đều hướng đến mục đíchquản lý một cách đầy đủ, kịp thời, chính xác các dữ liệu về đặc điểm nhân thân cơ bản của từng công dân Ở ViệtNam, quản lý hoat đông khai sinh, khai tư được xác định là khâu trung tâm của toàn bộ hoạt động quản lý dân cư.Với những giá trị tiềm tàng như vậy, công tác quản lý hộ tịch đã khẳng định vai trò vô cùng quan trọng của nótrong tiến trình phát triển của xã hội

Về mặt lý luận, quan ly hoat đông khai sinh, khai tư là lĩnh vực thể hiện sâu sắc chức năng xã hội của nhànước nhăm theo doi sư biên đông vê dân sô trên cơ sở đó bảo vệ các quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân và giađình Đồng thời, góp phần xây dựng chính sách về kinh tế, xã hội, an ninh và quốc phòng và tổ chức thực hiện cóhiệu quả các chính sách đó Xây dưng một hệ thống quản lý cơ sơ dữ liệu hộ tịch đầy đủ, chính xác, kịp thời,thường xuyên sẽ là nguồn tài sản thông tin hết sức quý giá luôn sẵn sàn hỗ trợ đắc lực cho việc hoạch định cácchính sách xã hội một cách chính xác, có tính khả thi, tiết kiệm chi phí xã hội Đối với quốc gia có kết cấu dân cư

đa dạng về thành phần dân tộc như Việt Nam, quản lý hoat đông khai sinh, khai tư còn góp phần quan trọng vàoviệc thực hiện chính sách dân tộc và chính sách phát triển kinh tế, xã hội các tỉnh miền núi, vùng sâu, vùng xa.Hơn nưa quan ly hoat đông khai sinh, khai tư con thê hiên sự tôn trọng của nhà nước đối với việc thực hiện một

số quyền nhân thân cơ bản của công dân đã được ghi nhận trong Hiến pháp năm 2013 và Bộ luật Dân sự, ví dụnhư quyên đối với họ tên, quyền thay đổi họ tên, quyền xác định dân tộc, quyền đối với quốc tịch, quyền kết hôn,quyền được nuôi con nuôi và được nhận làm con nuôi đây la là sự khẳng định có giá trị pháp lý về đặc điểmnhân thân của mỗi người, mà qua đó các cơ quan tổ chức, cá nhân khác có thể đánh giá người đó có khả năng điềukiện để tham gia vào các quan hệ pháp luật nhất định hay không Sư kiên đăng ký khai sinh của cơ quan đăng ký

hộ tịch đánh dấu điểm khởi đầu của hoạt động quản lý nhà nước đối với từng người dân, đồng thời cũng là điểmkhởi đầu cho mọi mối quan hệ giữa công dân với nhà nước Sư kiên đăng ki khai tư lam căn cư phat sinh, thayđôi, châm dứt quan hê phap luât cua ngươi tham gia vơi tư cach la môt công dân môt con ngươi như quan hê vêhôn nhân gia đinh, thưa kê, hô tich, hô khâu, bao hiêm xa hôi

Quan ly hoat đông khai sinh, khai tư con bao đam trát tư xa hôi như: trong lĩnh vực hoạt động tư pháp khicần đánh giá năng lực chủ thể của một cá nhân các cơ quan tiến hành tố tụng luôn cần đến giấy khai sinh của cá

nhân đó Giấy khai sinh chứa đựng các dữ liệu gốc của cá nhân như ngày, tháng, năm sinh, nơi sinh, dân tộc, quốctich, họ tên cha mẹ do đó khi được sử dụng với tính cách là chứng cứ, các thông tin thể hiện trên giấy khai sinh

có thể giúp cơ quan tiến hành tố tụng đánh giá nhiều vấn đề trong các vụ án hình sự, dân sự, hành chính

H i ệ n n a y , t h e o q u y đ ị n h c ủ a L u ậ t h ộ t ị c h 2 0 1 4 t h ì q u ả n l ý n h à n ư ớ c

v ề h o a t đ ô n g k h a i s i n h , k h a i t ư ơ c â p x a l à “một hình thức hoạt động của nhà nước, do

Uỷ ban nhân dân (gọi tắt là UBND) cấp xã mà trực tiếp thực hiện là công chức Tư pháp - Hộ tịch phụ trach lĩnh vực khai sinh, khai tư trên cơ sơ nhưng qụy đinh cua phap luât về hô ti ch và các qụy định khác của pháp luật có liên quan về hộ, góp phần vào bảo đảm, bảo vệ quyền con người, quyền công dân, phục vụ cho công cuộc phát triển kinh tế - xã hội".

Quan ly hoat đông khai sinh, khai tư la công việc quan trọng, diễn ra hàng ngày, hàng giờ ở mọi nơi mọilúc Là việc chính quyền cấp xa dựa trên quyền lực công quản lý sự kiện pháp lý liên quan sự kiện sinh, sư kiên tưcủa các công dân trên địa bàn mình quản lý

Trong lĩnh vực quản lý nhà nước về hộ tịch (tai điều 71 cua luât Hô tich 2014), Ủy ban nhân dân cấp xã cónhiệm vụ, quyền hạn sau đây: Thực hiện đăng ký hộ tịch theo quy định của Luật này; Căn cứ quy định của Ủyban nhân dân cấp trền, bố trí công chức tư pháp - hộ tịch thực hiện việc đăng ký hộ tịch; Tuyền truyền, phổ biếnpháp luật về hộ tịch; Quản lý, sử dụng Sổ hộ tịch, biểu mẫu hộ tịch theo quy định; Quản lý, cập nhật, khai thác Cơ

sở dữ liệu hộ tịch điện tử và cấp bản sao trích lục hộ tịch theo quy định; Tổng hợp tình hình và thống kề hộ tịchbáo cáo Ủy ban nhân dân cấp huyện theo quy định của Chính phủ; Lưu trữ Sổ hộ tịch, hồ sơ đăng ký hộ tịch; Giảiquyết khiếu nại, tố cáo và xử lý vi phạm về hộ tịch theo thẩm quyền Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã thườngxuyền chỉ đạo, đôn đốc việc khai sinh, khai tử; chịu trách nhiệm về công tác đăng ký, quản lý hộ tịch và những viphạm trong công tác đăng ký, quản lý hộ tịch do buông lỏng quản lý

Theo đo Công chức Tư phap - Hô tich phu trach linh vưc về hô tich co nhiêm vu, quyền han sau: Tuân thủquy định của Luật này và các quy định khác của pháp luật có liên quan về hộ tịch; Chịu trách nhiệm trước Ủy bannhân dân cấp xã và pháp luật về việc đăng ký hộ tịch; Tuyên truyền, phổ biến, vận động nhân dân chấp hành cácquy định của pháp luật về hộ tịch; Giúp Ủy ban nhân dân cấp xã đăng ký hộ tịch kịp thời, chính xác, khách quan,trung thực; Cập nhật đầy đủ các sự kiện hộ tịch đã được đăng ký vào Cơ sở dữ liệu hộ tịch điện tử; Chủ độngkiểm tra, rà soát để đăng ký kịp thời việc sinh, tử phát sinh trền địa bàn Đối với địa bàn dân cư không tập trung,

điều kiện đi lại khó khăn, cách xa trụ sở Ủy ban nhân dân cấp xã, công chức tư pháp - hộ tịch báo cáo Ủy bannhân dân cấp xã cho tổ chức đăng ký lưu động đối với việc khai sinh, kết hôn, khai tử; Thường xuyên trau dồikiến thức pháp luật để nâng cao năng lực và nghiệp vụ đăng ký hộ tịch; Tham gia các lớp bồi dưỡng chuyên mônnghiệp vụ do Ủy ban nhân dân hoặc cơ quan tư pháp cấp trên tổ chức; Chủ động báo cáo, đề xuất Ủy ban nhândân cùng cấp phối hợp với cơ quan, tổ chức kiểm tra, xác minh về thông tin hộ tịch; Yêu cầu cơ quan, tổ chức, cánhân cung cấp thông tin để xác minh khi đăng ký hộ tịch; Phối hợp với cơ quan Công an cùng cấp cung cấp thôngtin hộ tịch cơ bản của cá nhân cho Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.

Như vây quan ly nha nươc về hoat đông khai sinh khai tử ơ câp xa la viêc UBND câp xa thực hiện đăng kykhai sinh, đăng ky khai tư theo thẩm quyền của cấp mình quản lý Thẩm quyền đăng ky khai sinh, khai tư của cấp

xã được quy định cụ thể tại luât Hô tich 2014 co hiều lực chinh thức tư ngay 01/01/2016 và nhiều văn bản quyphạm pháp luật khác liền quan đền lình vưc khai sinh, khai tư Cu thề như:

Tuyên truyền, phổ biến, vận động nhân dân từ biết, đến hiểu, làm đúng các quy định của pháp luật về đăng

ky khai sinh, khai tư;

Quản lý, sử dụng sổ Đăng ky khai sinh, khai tư, biểu mẫu Đăng ki khai sinh, phân mềm hô tich theo quyđịnh của Bộ Tư pháp;

Thực hiện công tác lưu trữ và quản lý giấy tờ sổ sách, biểu mẫu, giữ liều hô tich điền tư liên quan tới côngtác khai sinh, khai tư;

Cấp trich luc khai sinh, khai tư từ sổ đăng ki khai sinh hoăc tư giũ liều hô tich điền tư;

Căn cứ vào quy định của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền tiến hành cải chính, bổ sung, thay đổi những nộidung liên quan tới giây khai sinh: họ tên đệm, ngày tháng năm sinh, dân tộc, địa điểm thường trú, cha, mẹ, nghềnghiệp của công dân khi yêu cầu của họ là chính đáng và có căn cứ pháp luật

Tổng hợp, thống kê số liệu về tình hình đăng ki khai sinh, khai tư ở địa phương cho UBND huyện (trưc tiềp

la Phong tư phap ) theo định kỳ (6 tháng một lần) Giải quyết khiếu nại tố cáo của công dân theo đung thâmquyền, có biện pháp xử lý nghiêm minh với những hành vi vi phạm

Quản lý nhà nước về hoạt động khai sinh.

Hành vi đăng ký khai sinh của cơ quan đăng ký hộ tịch đánh dấu điểm khởi đầu của hoạt động quản lý nhànước đối với từng người dân, đồng thời cũng là điểm khởi đầu cho mọi mối quan hệ giữa công dân với nhà nước

Từ góc độ lý luận về Nhà nước và pháp luật ở phương diện này có thể khẳng định, quản lý hộ tịch là một lĩnh vựchoạt động thể hiện sâu sắc chức năng xã hội của Nhà nước

Quyền được khai sinh là một trong những quyền nhân thân quan trọng của mỗi người được pháp luật quyđịnh và bảo vệ

Điều 30 (Bộ luật Dân sư 2015 co hiêu lực thi hanh tư ngay 01/ 01/ 2017) quy định: Cá nhân khi sinh ra cóquyền được khai sinh

Điều 7(Công ước Liên hiệp quốc về quyền trẻ em) quy định: “Trẻ em phải được đăng ký ngay lập tức saukhi sinh ra và có quyền có họ tên, có quốc tịch và trong chừng mực có thể, có quyền được biết cha mẹ mình vàđược cha mẹ mình chăm sóc”

Nguyên tắc 3 trong Tuyên ngôn của Liên Hiệp Quốc về quyền trẻ em năm 1959 ghi nhận: “Trẻ em sinh ra

có quyền được khai sinh”

Ngoài ra quyền được khai sinh của trẻ cũng được quy định trong Luật trẻ em năm 2016 co hiêu lưc thi hanh

tư ngay 01/06/ 2017: “Trẻ em có quyền được khai sinh và có quốc tịch” (điêu 13)

Trinh tư thu tuc đăng ki khai sinh được quy đinh tai chương II muc 1 luât Hô tich 2014 cu thê:

+ Thẩm quyền đăng kỷ khai sinh: Ủy ban nhân dân cấp xã nơi cư trú của người cha hoặc người mẹ thực hiện

đăng ký khai sinh

+ Nội dung đăng kỷ khai sinh:

Thông tin của người được đăng ký khai sinh: Họ, chữ đệm và tên; giới tính; ngày, tháng, năm sinh; nơi sinh;quê quán; dân tộc; quốc tịch;Thông tin của cha, mẹ người được đăng ký khai sinh: Họ, chữ đệm và tên; năm sinh;dân tộc; quốc tịch; nơi cư trú; Số định danh cá nhân của người được đăng ký khai sinh.Việc xác định quốc tịch,dân tộc, họ của người được khai sinh được thực hiện theo quy định của pháp luật về quốc tịch Việt Nam và phápluật dân sự

Nội dung đăng ký khai sinh là thông tin hộ tịch cơ bản của cá nhân, được ghi vào Sổ hộ tịch, Giấy khai sinh,cập nhật vào Cơ sở dữ liệu hộ tịch điện tử và Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư Hồ sơ, giấy tờ của cá nhân liênquan đến thông tin khai sinh phải phù hợp với nội dung đăng ký khai sinh của người đó.Chính phủ quy định việccấp Số định danh cá nhân cho người được đăng ký khai sinh

+ Trách nhiệm đăng kỷ khai sinh:

Trong thời hạn 60 ngày kể từ ngày sinh con, cha hoặc mẹ có trách nhiệm đăng ký khai sinh cho con; trườnghợp cha, mẹ không thể đăng ký khai sinh cho con thì ông hoặc bà hoặc người thân thích khác hoặc cá nhân, tổchức đang nuôi dưỡng trẻ em có trách nhiệm đăng ký khai sinh cho trẻ em.

Công chức tư pháp - hộ tịch thường xuyên kiểm tra, đôn đốc việc đăng ký khai sinh cho trẻ em trên địabàn trong thời hạn quy định; trường hợp cần thiết thì thực hiện đăng ký khai sinh lưu động

+ Thủ tục đăng kỷ khai sinh:

Người đi đăng ký khai sinh nộp tờ khai theo mẫu quy định và giấy chứng sinh cho cơ quan đăng ký hộ tịch.Trường hợp không có giấy chứng sinh thì nộp văn bản của người làm chứng xác nhận về việc sinh; nếu không cóngười làm chứng thì phải có giấy cam đoan về việc sinh; trường hợp khai sinh cho trẻ em bị bỏ rơi phải có biênbản xác nhận việc trẻ bị bỏ rơi do cơ quan có thẩm quyền lập; trường hợp khai sinh cho trẻ em sinh ra do mangthai hộ phải có văn bản chứng minh việc mang thai hộ theo quy định pháp luật

Ngay sau khi nhận đủ giấy tờ theo quy định trên, nếu thấy thông tin khai sinh đầy đủ và phù hợp, công chức

tư pháp - hộ tịch ghi nội dung khai sinh theo quy định phap luât hô tich vào Sổ hộ tịch; cập nhật vào Cơ sở dữ liệu

hộ tịch điện tử, Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư để lấy Số định danh cá nhân

Công chức tư pháp - hộ tịch và người đi đăng ký khai sinh cùng ký tên vào Sổ hộ tịch Chủ tịch Ủy bannhân dân cấp xã cấp Giấy khai sinh cho người được đăng ký khai sinh

Chính phủ quy định chi tiết việc đăng ký khai sinh cho trẻ em bị bỏ rơi, trẻ em chưa xác định được cha, mẹ,trẻ em sinh ra do mang thai hộ; việc xác định quê quán của trẻ em bị bỏ rơi, trẻ em chưa xác định được cha, mẹ

Có thể nói, quan ly hoat đông khai sinh khẳng định mỗi trẻ em là một công dân một quốc gia, moi công dânđêu bình đẳng như nhau Không đăng ki khai sinh thì trẻ em thật khó có thể được hưởng những dịch vụ thiết yếunhư: chăm sóc y tế, giáo dục và hỗ trợ pháp lý Trẻ em không được đăng ki khai sinh rất dễ bị xâm hại và bị đối

xử tệ, trở thành nạn nhân của nạn buôn người, mại dâm, cưỡng ép tảo hôn Việc không có giấy khai sinh cũng phủnhận quyền bầu cử, ứng cử, tham gia các tổ chức, đoàn thể xã hội

1.1.3.2 Quản lỷ nhà nước về hoạt động khai tử

Sự kiện một người chết (cái chết tự nhiên hoặc do Tòa án tuyên bố chết) là sự kiện pháp lý làm căn cứ phátsinh, thay đổi, chấm dứt các quan hệ pháp luật của người tham gia với tư cách là một công dân, một con ngườinhư quan hệ về hôn nhân và gia đình, thừa kế, hộ khẩu, hộ tịch, bảo hiểm xã hội

Quyền được khai tử là một trong các quyền nhân thân cơ bản của cá nhân, thuộc nhóm quyền nhân thânmang tính cá biệt hóa cá nhân.

Quyền được khai tử được quy định tại Điều 30 bô luât dân sư 2015, cụ thể:

“Ca nhân chêt phai được khai tư; Tre em sinh ra ma sông được tư hai mươi bốn giơ trơ lên mơi chêt thì phai được khai sinh, khai tư; nêu sinh ra ma song dưới hai mươi bốn giơ thi không phai khai sinh va khai tư , trư trương

hợp cha đe, me đe co yêu cầu "

Quyền được khai sinh của trẻ cũng được quy định trong Luật trẻ em năm 2016 co hiều lực thi hanh từ ngay01/06/ 2017: “Trẻ em co quyền được khai sinh, khai tử, co ho, tên, co quốc tich; được xac đinh cha, mẻ, dân tốc,giợi tinh thẻo quy đinh cua phap luật” (điều 13)

Trình tự thủ tục đăng kỷ khai tử được quy đinh tai chương II mục 7 luật Hô tich 2014 cụ thê:

+ Thẩm quyền đăng kỷ khai tử:

Ủy ban nhân dân cấp xã nợi cư trú cuối cùng của người chết thực hiện việc đăng ký khai tử Trường hợpkhống xác định được nợi cư trú cuối cùng của người chết thì Ủy ban nhân dân cấp xã nợi người đó chết hoặc nợiphát hiện thi thể người chết thực hiện việc đăng ký khai tử

+ Thời hạn và trách nhiệm đăng kỷ khai tử:

Trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày có người chết thì vợ, chồng hoặc con, cha, mẹ hoặc người thân thíchkhác của người chết có trách nhiệm đi đăng ký khai tử; trường hợp người chết khống có người thân thích thì đạidiện của cợ quan, tổ chức, cá nhân liên quan có trách nhiệm đi khai tử

Công chức tư pháp - hộ tịch thường xuyên kiểm tra, đốn đốc việc khai tử cho người chết; trường hợp khốngxác định được người có trách nhiệm đi khai tử thì công chức tư pháp - hộ tịch thực hiện đăng ký khai tử

Công chức tư pháp - hộ tịch khóa thông tin hộ tịch của người chết trong Cơ sở dữ liệu hộ tịch điện tử.

Như vây quan ly hoat đông khai sinh vê hoat đông khai tư thê hiên quyền được khai tử của cá nhân có ýnghĩa quan trọng không chỉ với chính cá nhân được đăng ký khai tử mà còn với các cá nhân, tổ chức khác liênquan và Nhà nước

Đối với chính cá nhân được khai tử: Việc khai tử về mặt pháp lý sẽ làm chấm dứt các quyền và nghĩa vụ của

cá nhân đó Tuy nhiên không có nghĩa là tất cả các quyền và nghĩa vụ của cá nhân này sẽ chấm dứt sau khi đượckhai tử, chẳng hạn như quyền tác giả của cá nhân được bảo hộ ngay cả sau khi tác giả là cá nhân chết

Đối với cá nhân, tổ chức khác: Việc đăng ký khai tử đảm bảo được quyền và lợi ích hợp pháp của nhữngngười liên quan Hay nói các khác, khai tử là sự kiện pháp lý làm chấm dứt hoặc phát sinh các quyền và nghĩa vụcủa các cá nhân tổ chức khác trong xã hội khi đang tham gia các quan hệ hôn nhân, quan hệ tài sản, quan hệ laođộng, quan hệ hành chính, Chẳng hạn như quan hệ thừa kế, quan hệ bồi thường thiệt hại, bảo hiểm

Đối với Nhà nước: Việc đăng ký khai tử sẽ góp phần giúp cơ quan quản lý nhà nước ở địa phương nơi cánhân chết quản lý được tình hình dân cư ở địa phương mình, thực hiện hoạt động quản lý nhân khẩu, tránh đượcnhững thay đổi xáo trộn về tình hình dân cư trên địa bàn cơ quan này quản lý Mặt khác nó cũng đóng vai tròquan trọng trong việc điều chỉnh chính sách của nhà nước sao cho phù hợp nhằm ổn định và phát triển xã hội

1.2 Vai trò quản lý nhà nước về hoạt động đăng ký khai sinh, khai tử

Trong xã hôi hiên đai, khi mà khai niêm quyên con ngươi đa được nhân thức như môt gia tri chung cua nhânloai thì cùng với nó, hâu như tất cả các quốc gia đều nhân thưc đúng đắn về tầm quan trọng của việc quản lý hộtịch noi chung và quan ly hoat đông khai sinh, khai tư noi riêng Nếu như hoạt động quản lý dân cư được coi lànội dung quan trọng hàng đầu trong tổng thể hoat đông quan ly xã hội thì quản lý hoat đông khai sinh, khai tư, vớicác lợi ích, giá tri tiêm tang cua no, được coi la mắt khâu nằm ở vị trí trung tâm của hoạt động quản lý dân cư

Vê măt ly luân, hoat đông quan ly hoat đông khai sinh, khai tư la thê hiên chức năng xa hôi cua nha nươcxet trên ba phương diên cơ ban:

Thứ nhất, quản lý hoat đông khai sinh, khai tư là cơ sở để Nhà nước hoạch định các chính sách phát triên

kinh tê, văn hóa, xã hội, an ninh, quôc phòng và tổ chức thực hiện có hiệu quả cac chinh sach đo Gop phần tao

cơ sơ dữ liệu hộ tịch đầy đủ, chính xác Quan ly hoat đông khai sinh, khai tư được cập nhật kịp thời, thường

xuyên sẽ là nguồn tài sản thông tin hết sức quý giá cho cơ sơ dư liêu quôc gia, hỗ trợ đắc lực cho việc hoạch địnhcác chính sách xã hội một cách chính xác, có tính khả thi, tiết kiệm chi phí xã hội.

Trên địa bàn một đơn vị cấp xã, khi cần triển khai các chính sách cộng đồng liên quan đến dân cư: bảo vệsức khỏe nhân dân, chăm sóc y tế đối với bà mẹ và trẻ em, phổ cập giáo dục, hôn nhân và gia đình, v.v., chínhquyền thường căn cứ vào sổ đăng ký khai sinh, khai tử, để xác định đối tượng và triển khai các biện pháp phùhợp với đặc điểm dân cư trong xã Tuy nhiên tại các xã miền núi, vùng sâu, vùng xa đạt được thấp hơn Một trongcác nguyên nhân dẫn đến vấn đề này là do từ chính hoạt động quản lý hoat đông khai sinh, khai tư Khảo sát thựctiễn cho thấy, đây đồng thời cũng là địa bàn công tác quản lý hộ tịch bị buôn lỏng, hệ thống sổ đăng ki khai sinh,khai tử không phản ánh chính xác tình hình dân cư; do đó, việc thực hiện các chính sách gặp rất nhiều khó khănhiệu quả đạt thấp Đối với quốc gia có kết cấu dân cư đa dạng về thành phần dân tộc như Việt Nam, quản lý hoatđông khai sinh, khai tư còn góp phần quan trọng vào việc thực hiện chính sách dân tộc và chính

sách phát triển kinh tế, xã hội các tỉnh miền núi, vùng sâu, vùng xa

Thứ hai, hoạt động quản lý và đăng ký khai sinh, khai tử thể hiện sự tôn trọng của Nhà nước đối với việc

thực hiện một số quyền con người, quyền va nghĩa vu cờ ban cua công dân đã được ghi nhận trong Hiến phápnăm 2013 và Bộ luật Dân sự 2015, ví dụ như quyền được khai sinh, khai tử, quyền xac đinh lai dân tôc, quyềnthay đổi họ tền, quyền đối với quốc tịch, quyền kết hôn, quyền được nuôi con nuôi và được nhận làm con nuôi,

Ở phượng diện này đăng ký khai sinh, khai tư chính là phượng tiện để người dân thực hiện, hưởng thụ cácquyền nhân thân Là căn cứ phát sinh quyền, nghĩa vụ pháp lý của một cá nhân với tư cách là công dân của nướcCộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam: xác định tuổi được hưởng những phúc lợi xã hội dành cho trẻ; xác định tuổi

đi học; phát sinh quyền nghĩa vụ cờ bản của công dân trền các lĩnh vực đặc biệt quyền được tham gia bầu cử, ứng

cử của công dân; thực hiện nghĩa vụ với Nhà nước và xã hội

Các dữ liệu về căn cước của mỗi cá nhân thể hiện trền chứng thư hộ tịch (giấy khai sinh, trich luc khai tưban chinh.) là sự khẳng định có giá trị pháp lý về đặc điểm nhân thân của mỗi người, mà qua đó các cờ quan tổchức, cá nhân khác có thể đánh giá người đó có khả năng điều kiện để tham gia vào các quan hệ pháp luật nhấtđịnh hay không

Sự tồn tại của một đứa trẻ trong cộng đồng, trong xã hội được đánh dấu bằng việc cờ quan đăng ký hộ tịch

có thẩm quyền xác lập cho đứa trẻ đó một giấy khai sinh Kể từ thời điểm đó đứa trẻ - con người tự nhiền - chính

thức trở thành một chủ thể pháp luật độc lập, được pháp luật bảo vệ bởi các yếu tố nhân thân riềng biệt, đặc trưngcủa mình được xác định trền giấy khai sinh

Với ý nghĩa quan trọng như vậy việc nhà nước tổ chức quản lý đăng ký khai sinh, khai tư chính là sự bảo hộđối với việc thực hiện các quyền con người Điều này chỉ có trong các xã hội mà nền dân chủ được mở rộng vàphát huy , khi mà các giá trị quyền con người được nhà nước tôn trọng và có trách nhiệm bảo hộ Nhìn vào lịch sử

có thể thấy, các triều đại phong kiến Việt Nam không tổ chức quản lý hộ tịch noi chung va hoat đông khai sinh,khai tư noi riêng vì mối quan hệ giữa vương quyền (vua) với các “thần dân” của mình về cơ bản là mối quan hệmột chiều, người dân chỉ có nghĩa vụ đối với triều đình Do đó, đối với nhà nước phong kiến việc tổ chức quản lýhoat đông khai sinh, khai tư không được quan tâm

Thứ ba, quản lý hoat đông khai sinh, khai tư có vai trò to lớn đối với việc bảo đảm trật tự xã hội hướng tới

mục tiêu “xây dựng dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh” Hệ thống sổ đăng ki khai sinh,khai tư va cơ sơ dư liêu hô tich vê khai sinh, khai tư có thể giúp việc truy nguyên nguồn gốc của cá nhân một cách

dễ dàng Viêc công dân được câp giây khai sinh khi sinh ra va trich luc khai tư khi chêt đi là sự khẳng định chínhthức của nhà nước về vị thế của một cá nhân trong gia đình và xã hội

Bởi ý nghĩa quan trọng như vậy, nên trong sự phát triển của mỗi quốc gia, vấn đề xây dựng hệ thống quan lyhoat đông khai sinh, khai tư va khai thác hiệu quả của nó phục vụ cho công tác quản lý nhà nước luôn được quantâm

1.3 Cac đăc điểm quan ly nha nước về khai sinh, khai tư ớ cấp xa

1.3.1 Quản lý khai sinh, khai tử phải đảm bảo các nguyên tắc pháp lý

Quản lý nhà nước về hoat đông khai sinh, khai tư là một hoạt động quản lý con người, hướng đến đối tượngquản lý là các đặc điểm nhân thân làm nên căn cước của mỗi cá nhân Tuy nhiên các yếu tố thuộc về căn cước củamỗi người rất phong phú và là đối tượng của nhiều hoạt động quản lý khác nhau Vi du như: họ, tên, ngày, tháng,năm sinh, giới tính, dân tộc, tôn giáo, quốc tịch, nghề nghiệp, nơi sinh, nơi cư trú, các mối quan hệ gia đình, tiền

án, tiền sự tất cả những dấu hiệu đặc trưng đó bảo đảm cho việc phân biệt chính xác một cá nhân này với một cánhân khác Chinh vi vây cân xem xet, xac đinh pham vi cua quan ly nha nươc vê hô tich noi chung quan ly nhanươc vê hoat đông khai sinh, khai tư noi riêng

Hoạt động quản lý khai sinh, khai tư quan tâm đến các đặc điểm nhân thân có tính bền vững của cá nhân,những đặc điểm này chỉ có thể được thay đổi trong những trường hợp đặc biệt, theo một thủ tục pháp lý chặt chẽ.Hoat đông quan ly khai sinh, khai tư được giơi han trong các nhóm đặc điểm nhâ n thân có các thuộc tính sau:

- Tính ổn định cao;

- Tính công khai;

- Có khả năng phổ biến thông tin;

Dưa trên nhưng thuôc tinh nay thi quan ly nha nươc vê hoat đông khai sinh, khai tư co nhưng nguyên tăcsau:

Thứ nhất, mọi sự kiện sinh, tử phải được đăng ký đầy đủ, kịp thời, chính xác.

Thứ hai, mỗi sự kiện sinh, tư chỉ được đăng ký tại một nơi, theo đúng thẩm quyền quy định.

Thứ ba, Chiu sư quan ly, kiêm tra, hương dân cua cơ quan quan ly câp trên; trương hơp phat hiên thây sai

pham phai chẩn chinh, xư ly kip thơi

Thứ tư, công khai và thực hiện chính xác các quy định về đăng ký khai sinh, khai tư.

Hệ thống các nguyên tắc trên có mối quan hệ chặt chẽ nhau, trong quá trình quản lý hoat đông khai sinh,khai tư, các cơ quan quản lý dựa trên các nguyên tắc đó làm tư tưởng chủ đạo để thực hiện, đảm bảo cho việcquản lý hoat đông nay được chính xác, kịp thời, đầy đủ, góp phần bảo đảm, bảo vệ quyền con người, quyền côngdân Vi du: nêu giây tơ quan trong như hô sơ đi hoc, xin lam viêc, xuât canh, CMND, sô hô khâu không trungkhơp vơi giây khai sinh thi se anh hương không nho đên hoat đông xa hôi cua ngươi dân thâm chi con gây khokhăn đên viêc xac đinh đô tuôi đê đanh gia năng lưc hanh vi, năng lưc chiu trách nhiêm phap li cua môi conngươi

1.3.2 Chủ thể thực hiện đăng ký, quản lý khai sinh, khai tử.

Chủ thể thực hiện quản lý khai sinh, khai tư ở nước ta hiện nay gồm:

- Chính phủ;

- Bộ, cơ quang ngang Bộ (Bộ Tư pháp, Bộ Ngoại giao)

- Ủy ban nhân dân (cấp tỉnh, cấp huyện, cấp xã)

Chủ thể thực hiện đăng ký khai sinh, khai tư gồm:

- Ủy ban nhân dân (cấp huyện, cấp xã) và cơ quan chuyên môn giúp việc cho Ủy ban nhân dân câp huyên laphong Tư phap ma trực tiêp la Công chức lam công tac hô tich.

So với mô hình quản lý hộ tịch theo Nghị định 158/2005/NĐ - CP điểm khác biệt cơ bản của hệ thống quản

lý hộ tịch theo luật Hộ tịch 2014 thể hiện việc phân định rõ thẩm quyền đăng ký hộ tịch cho Ủy ban nhân dân cấp

xã nhằm xây dựng hệ thống đăng ký hộ tịch một cấp, đồng thời phân cấp hợp lý việc quản lý nhà nước về hộ tịch,xây dựng đội ngũ Hộ tịch viên chuyên nghiệp, ổn định, có trình độ chuyên môn cao Việc phân cấp thẩm quyềnquản lý và đăng ký hộ tịch thể hiện những thay đổi quan trọng sâu sắc trong sự vận dụng tư duy mới về cải cáchhành chính góp phần thực hiên mục tiêu “ Xây dựng hệ thống các cơ quan hành chính nhà nước từ trung ương tới

cơ sở thông suốt, trong sạch, vững mạnh, hiện đại, hiệu lực, hiệu quả, tăng tính dân chủ và pháp quyền trong hoạtđộng điều hành của Chính phủ và của các cơ quan hành chính nhà nước” Với quan điểm thực hiện phân cấp mạnhcho chính quyền cấp xã, luật quy định Ủy ban nhân dân cấp xã có thẩm quyền giải quyết đăng kí khai sinh, khai

tử cho công dân đang tạm trú hoặc thường trú tại địa phương mình không phải phụ thuộc vào nơi cư trú trước đây.Ngoài ra tại Nghị định 123/ NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành

Luật hộ tịch thì Ủy ban nhân dân cấp xã còn được đăng kí khai sinh trong một số trường hợp đặc biệt như đăng kíkhai sinh cho trẻ bị bỏ rơi; đăng kí khai sinh cho trẻ chưa xác định được cha mẹ; đăng kí khai sinh, khai tử tại khuvực biên giới Quy định này, nhằm phát huy tối đa năng lực, trách nhiệm của chính quyền cấp xã là cấp quản lýgần dân nhất; bảo đảm, tăng cường vai trò quản lý nhà nước của Ủy Ban nhân dân cấp xã, tiến tới mục tiêu lâu dài

là phân cấp triệt để thẩm quyên đăng kí hộ tịch cho chính quyền cơ sở Cụ thể:

ơ cấp xa chủ thể thực hiện thẩm quyền đăng ký khai sinh, khai tư ở Ủy ban nhân dân cấp xã là Chủ tịchhoặc Phó chủ tịch Ủy ban nhấn dấn xã được giao phụ trách công tác hô tich Trong cơ cấu tổ chức chính quyềncấp xã hiện nay, các hành vi tác nghiệp về quản lý hộ tich noi chung va quan ly khai sinh, khai tư noi riêng chủyếu do công chức Tư pháp - Hô tich thực hiện

+ Thẩm quyền đăng kỷ khai sinh

Ủy ban nhân dân cấp xã nơi cư trú của người cha hoặc người mẹ thực hiện đăng ký khai sinh

Trong trường hợp không xác định được nơi cư trú của cả cha lẫn mẹ, thì UBND cấp xã, nơi trẻ em đangsinh sống trên thực tế thực hiện việc đăng ki khai sinh

Việc đăng ký khai sinh cho trẻ em bị bỏ rơi được thực hiện tại Ủy ban nhân dấn cấp xã, nơi cư trú của ngườiđang tạm thời nuôi dưỡng hoặc nơi có trụ sở của tổ chức đang tạm thời nuôi dưỡng trẻ em đó.

UBND cấp xa nơi tre đang cư tru co trach nhiêm đăng ki khai sinh cho tre chưa xac đinh được cha, me.Ngoai ra UBND cấp xa ơ khu vực biên giơi co thấm quyên đăng ki khai sinh cho tre sinh ra tai Viêt Nam cocha hoăc me la công dấn Viêt Nam thương tru tai đia ban xa đo con me hoăc cha la công dấn nươc lang giêngthương tru tai đơn vi hanh chinh tương đương cấp xa cua Viêt Nam tiêp giap

vơi xa ơ khu vực biên giới cua Viêt Nam nơi công dân Viêt Nam thường trú

+ Thẩm quyền đăng kỷ khai tử

Ủy ban nhân dân cấp xã nơi cư trú cuối cùng của người chết thực hiện việc đăng ký khai tử Trường hợpkhông xác định được nơi cư trú cuối cùng của người chết thì Ủy ban nhân dân cấp xã nơi người đó chết hoặc nơiphát hiện thi thể người chết thực hiện việc đăng ký khai tử

Ngoai ra UBND câp xa ơ khu vưc biên giơi thưc hiên đăng ki khai tư cho ngươi chêt la ngươi nươc ngoai cưtru tai xa đo

Đăng ký khai sinh, khai tư là quyền, nghĩa vụ của mọi công dân, là một trong những nguyên tắc chung xét ởgốc độ pháp lý về mặt quyền thì đăng ký khai sinh, khai tư là việc thể hiện quyền dân sự của công dân; về mặtnghĩa vụ công dân phải có trách nhiệm thực hiện đăng ký khai sinh, khai tư Đối với Nhà nước thông qua việcđăng ký này đảm bảo được quyền của công dân Do vậy, đăng ký khai sinh, khai tư là quyền và nghĩa vụ của mỗingười, được cơ quan nhà nước có thẩm quyền thực hiện theo trình tự và thủ tục do pháp luật về hộ tịch quy định

1.4 Nội dung quản lý nhà nước đối với hoạt động khai sinh, khai tử

Nhìn từ góc độ quản lý thì phạm vi quản lý khai sinh, khai tư không chỉ giới hạn trong đối tượng công dânViệt Nam mà còn bao gồm cả người nước ngoài, người không quốc tịch Phạm vi quản lý đó được thực hiệnthông qua các nội dung quản lý đã được nêu trong Điều 3 luât Hô tich 2014, bao gồm:

Xác nhận vào Sổ hộ tịch các sự kiện hộ tịch: Khai sinh; Kết hôn; Giám hộ; Nhận cha, mẹ, con; Thay đổi, cảichính hộ tịch, xác định lại dân tộc, bổ sung thông tin hộ tịch; Khai tử

Ghi vào Sổ hộ tịch việc thay đổi hộ tịch của cá nhân theo bản án, quyết định của cơ quan nhà nước có thẩmquyền: Thay đổi quốc tịch; Xác định cha, mẹ, con; Xác định lại giới tính; Nuôi con nuôi, chấm dứt việc nuôi connuôi;

Ly hôn, hủy việc kết hôn trái pháp luật, công nhận việc kết hôn; Công nhận giám hộ; Tuyên bố hoặc huỷ tuyên bốmột người mất tích, đã chết, bị mất hoặc hạn chế năng lực hành vi dân sự.

Ghi vào Sổ hộ tịch sự kiện khai sinh; kết hôn; ly hôn; hủy việc kết hôn; giám hộ; nhận cha, mẹ, con; xácđịnh cha, mẹ, con; nuôi con nuôi; thay đổi hộ tịch; khai tử của công dân Việt Nam đã được giải quyết tại cơ quan

có thẩm quyền của nước ngoài

Xác nhận hoặc ghi vào Sổ hộ tịch các việc hộ tịch khác theo quy định của pháp luật

Như vây nôi dung quan ly nha nươc vê khai sinh, khai tư tâp trung chu yêu vao cac hoat đông:

Ban hanh hoăc trinh cơ quan co thâm quyên ban hanh văn ban quy pham phap luât liên quan đên lình vựckhai sinh, khai tử;

Xây dưng va tô chức thưc hiên chinh sach, kê hoach, đinh hương vê hoat đông khai sinh, khai tư;

Phô biên, giao duc phap luât vê lình vưc đăng ki khai sinh, khai tư;

Thực hiện đăng ký khai sinh, khai tư;

Quan ly hê thông tô chưc va hoat đông cua cac cơ quan, tô chưc trong hoat đông đăng ki khai sinh, khai tư;Đao tao, bôi dương, hương dẫn nghiêp vu vê lình vưc đăng ki khai sinh, khai tư;

Kiêm tra, thanh tra, khen thương, xử ly vi pham, giai quyêt khiêu nai, tô cao trong hoat đông đăng ki khaisinh, khai tử;

Bao đam kinh phi, cơ sơ vât chât, phương tiên cho môt sô hoat đông liên quan trong linh vưc đăng ki khaisinh, khai tử;

Hơp tac quôc tê vê đăng ki khai sinh, khai tử;

Thống kê nhà nước về đăng ki khai sinh, khai tư;

Tổng kết ; bao cao cơ quan nha nươc cấp trên về hoat đông đăng kí khai sinh, khai tư

UBND cấp xa thực hiện đăng kí khai sính, khai tử theo thẩm quyền của cấp mình quản lý Thẩm quyềnĐăng ki khai sinh, khai tư của cấp xã được quy định cụ thể tại luât Hổ tich 2014 và nhiều văn bản quy phạm phápluật khác Nổi dung quan ly nha nươc đổi vơi hoat đổng khai sinh, khai tư ơ cấp xa cu thế như:

Tuyên truyền, phổ biến, vận động nhân dân từ biết, đến hiểu, làm đúng các quy định của pháp luật về Đăng

ký khai sinh, khai tư;

Quản lý, sử dụng sổ Đăng ký khai sinh, khai tư, biểu mẫu Đăng ký khai sinh, trich luc khai tư ban chinhtheo quy định của Bộ Tư pháp.

Thực hiện cổng tác lưu trữ và quản lý giấy tờ sổ sách, phấn mềm hổ tich, biểu mẫu liên quan tới công táckhai sinh, khai tư

Cấp trich luc khai sinh, khai tư từ sổ đăng ký khai sinh, khai tư hoăc tư dư liêu điên tư hổ tich

Căn cứ vào quy định của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền tiến hành cải chính, bổ sung, thay đổi những nộidung liên quan tới giấy khai sinh: họ tên đệm, ngày tháng năm sinh, dấn tộc, địa điểm thường trú, cha, mẹ, nghềnghiệp của công dân khi yêu cầu của họ là chính đáng và có căn cứ pháp luật

Tổng hợp, thống kê số liệu về tình hình đăng ký khai sinh, khai tử ở địa phương cho UBND huyện theo định

kỳ (6 tháng một lần)

Giải quyết khiếu nại tố cáo của công dân, có biện pháp xử lý nghiêm minh với những hành vi vi phạm.Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã thường xuyên chỉ đạo, đổn đốc việc khai sinh, khai tử; chịu trách nhiệm vềcổng tác đăng ký, quản lý hộ tịch và những vi phạm trong cổng tác đăng ký, quản lý hộ tịch do buông lỏng quản

lý Công chức tư pháp - hộ tịch giúp Ủy ban nhân dân cấp xã thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn tai quy định trên.Như vây việc phân cấp thẩm quyền quản lý và đăng ký hộ tịch có những thay đổi quan trọng so vơi Nghiđinh 158/ NĐ-CP 2005 thể hiện sâu sắc sự vận dụng tư duy mới về cải cách hành chính và tổ chức bộ máy “ phâncấp quản lý hành chính nhà nước giữa Trung ương và địa phương nhằm quy định rõ ràng, cụ thể nhiệm vụ, thẩmquyền trách nhiệm của mỗi cấp trong hệ thống hành chính nhà nước; phát huy tính năng động, sáng tạo, quyền tựchủ tự chịu trách nhiệm của mỗi cấp chính quyền địa phương trong giải quyết công việc cho dân nhanh chóng ,thuận lợi góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước và phát triển kinh tế - xã hội của từng địaphương và của cả nước”

1.5 Cac yếu tô bao đam quan ly nha nước về hoat đông khai sinh khai tư ở cấp xa

1.5.1 Pháp luật về hoạt đông khai sinh, khai tư

Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam 2013, cu thể quy đinh tai chương II quyển con ngươi,quyển va nghía vu cơ ban cua công dân Hiến pháp năm 2013 là Hiến pháp vì các quyền và tự do cơ bản của conngười với mục tiêu quan trọng nhất là tiếp tục phát huy dân chủ, bảo đảm chủ quyền Nhân dân, bảo đảm thực hiệntốt hơn quyền con người Đây la ban Hiển phap đánh dấu bước phát triển mới mạnh mẽ trong tư duy lý luận của

Đảng và Nhà nước ta trong một loạt vấn đề cơ bản của thời đại và sự nghiệp đổi mới đất nước, trong đó có vấn đề

quyền con người Điều 15 Hiến pháp năm 2013 quy định: “Mọi người có nghĩa vụ tôn trọng quyền của người khác Việc thực hiện quyền con người, quyền công dân không được xâm phạm lợi ích quốc gia, dân tộc, quyền

và lợi ích hợp pháp của người khác”.

Quyển được khai sinh, khai tư la quyển cơ ban cua công dân va được phap luât bao vể, là một giá trị nhânthân, gắn chặt với cá nhân con người, bởi vì, mỗi người chỉ có một thời điểm sinh, một thời điểm chết Các dấuhiệu về cha đẻ, mẹ đẻ, dân tộc, giới tính là những dấu hiệu giúp người ta phân biệt từng cá nhân con người vađược cu thể hoa quy đinh tai điều 30 Bô luât dân sư 2015, va tai điểu 13 luât Trẻ em 2016 Qua đo công dân đượchưởng quyền, lợi ích chính đáng của mình thông qua hệ thống chính sách của Đảng, pháp luật Nhà nước Đồngthời đó cũng là căn cứ làm phát sinh các nghĩa vụ khác của công dân với Nhà nước và xã hội

Đánh dấu sự kiện pháp lý về sự sinh, tư của một cá nhân Nếu không có sự quản lý hoat đông khai sinh, khai

tư thì công dân bị tước những quyền chính đáng mà Nhà nước ghi nhận: quyển khai sinh, quyển khai tử, quyền đihọc, khám chữa bệnh miễn phí cho trẻ em tại các cợ sở y tế Nhà nước, quyền bầu cử, ứng cử, quyển được lyhôn VÍ du: đôi vợi trẻ em cha mẹ mất sớm nếu không có công tác đăng ký và quản lý đăng ký khai sinh thì rất

có thể em đó sẽ không biết cha mẹ mình là ai, tên tuổi, năm sinh thế nào, như thế rất thiệt thòi cho đứa trẻ

Việc quản lý đăng ký khai sinh, khai tư cũng tạo thuận lợi khi cá nhân đánh mất các giấy tờ tùy thân kháchay muốn xin đăng ký lai khai sinh, khai tư hoăc câp trich luc ban sao khai sinh, khai tư tư hồ sợ lưu trữ cán bộ tưpháp hộ tịch sẽ giải quyết đợn giản hợn Tư đo gop phân nâng cao hiểu qua quan ly hoat đông khai sinh, khai tư ợcâp xa

1.5.2 Hôi nhập quốc tê

Tinh chât tac đông cua luât quôc tể đôi vợi luât quôc gia được đanh gia băng thực tiển thực thi nhi.ểm vuthanh viển điểu ược quôc tể cua quôc gia thể hiển nhưng hoat đông cu thể như: sưa đôi, bô sung, hoan thiển luâtquôc gia phu hợp vợi cam kểt quôc tể cua chinh quôc gia đo Quỹ Nhi đồng Liển hợp quốc tại Việt Nam(UNICEF) khẳng định: “Công ước về quyền trẻ em quy định mọi trẻ em đều có quyền có họ tển, quốc tịch vàđược bảo vệ giữ gìn bản sắc Đăng ký khai sinh là cách thức quan trọng để đảm bảo thực hiện các quyền này củatrẻ em” Như vây đôi vơi tre em dươi 14 tuôi thi giây khai sinh la giây tơ tuy thân

Trong nền hành chính của chế độ quan liêu bao cấp, đội ngũ công chức với phong cách làm việc trì trệ, quanliêu, với những thủ tục rườm rà, rối rắm sẽ không phù hợp và thích ứng với nền hành chính phát triển, khoa học,văn minh, hiện đại Do đo đoi hoi phai hoan thiên hê thông phap luât Viêt Nam cho phu hợp vơi thông lê quôc tê.

Va phap luât vê quan ly hoat đông khai sinh, khai tư cung không năm ngoai vẩn đê nay, viêc nâng tư Nghị định158/2005/NĐ-CP của Chính phủ về Đăng ký và quản lý hộ tịch lên luât Hô tich năm 2014 va co hiêu lưc thi hanh

tư ngay 01/01/2016 tạo cơ sở pháp lý lâu dài, ổn định và thống nhất cho công tác đăng ký và quản lý hộ tịch, khắcphục những tồn tại, bất cập và tạo sự chuyển biến mạnh mẽ công tác này theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại, phùhợp với yêu cầu phát triển đất nước trong thời kỳ mới

1.5.3 Sự phát triển khoa học và công nghệ

Sư phat triên cua khoa hoc va công nghê nhât la công nghê thông tin đoi hoi trong quan ly đăng ký hô tichnoi chung va khai sinh, khai tư noi riêng cần triên khai ưng dung công nghê thông tin môt cach đông bô, khoahoc Cơ sở dữ liệu hộ tịch đa số tồn tại dưới dạng sổ sách, giấy tờ, gây khó khăn trong việc lưu giữ, bảo quản và

sử dụng Mỗi người dân hiện đang phải tự lưu giữ, bảo quản nhiều loại giấy tờ hộ tịch, gây bất ổn về tâm lý và bấtcập khi sử dụng Các sự kiện hộ tịch của một người được đăng ký ở nhiều nơi, nhiều cấp, ở trong nước và cả ởnước ngoài đã dẫn đến tình trạng dữ liệu hộ tịch bị phân tán, không xâu chuỗi, kết nối, chia sẻ được với nhau; cơquan quản lý và đăng ký hộ tịch không quản lý được đầy đủ các dữ liệu hộ tịch cá nhân, không nắm được sự biếnđộng về hộ tịch trong địa bàn dẫn đến việc kiểm tra thông tin hộ tịch của cá nhân, việc tra cứu, khai thác thông tin

hộ tịch để phục vụ yêu cầu của người dân và cơ quan, tổ chức trong nhiều trường hợp không đáp ứng được Ngoài

ra, tình trạng lợi dụng việc đăng ký hộ tịch (khai sinh, khai tử ) nhằm mục đích trục lợi hoặc trốn tránh pháp luật,gây phức tạp về trật tự an ninh xã hội có dấu hiệu gia tăng Đoi hoi phai thay đôi, cải cách hành chính theo hướngcắt giảm mạnh các giấy tờ trong đăng ký hộ tịch Cùng với việc quy định về Số định danh cá nhân, viêc xây dưng

hệ thống phần mềm quản lý hộ tịch khi đưa vào hoạt động sẽ góp phần phục vụ người dân tốt hơn nhờ rút ngănthời gian giải quyết công việc, trao đổi thông tin chính xác, nhanh chóng, khắc phục tình trạng phân tan dư liêu hôtich, nâng cao hiệu quả trong công tác quản lý hộ tịch và tạo tiền đề cho việc thiết lập một hệ thống thông tin liênkết, thống nhất giữa các cơ quan có thẩm quyền quản lý nhà nước về hộ tịch Điều đó đem lại những lợi ích thiếtthực cho người dân, bảo đảm đơn giản, thuận lợi, tiết kiệm chi phí xã hội

Trong bối cảnh hoàn tất cấp Số định danh, Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư đi vào vận hành, người dânthậm chí không cần đến cơ quan nhà nước mà vẫn giải quyết được việc đăng ký hộ tịch (thông qua mạngInternet) Khi đó sẽ thực hiện cắt giảm toàn bộ giấy tờ hộ tịch Qua đó góp phần hết sức quan trọng trong việcnâng cao chất lượng quản lý nhà nước về hoat đông khai sinh, khai tư ở cấp xã, khắc phục những tồn tại, bất cập

và tạo sự chuyển biến mạnh mẽ công tác này theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại, phù hợp với yêu cầu phát triểnđất nước trong thời kỳ mới

1.5.4 Ý thức pháp luật

Phap luât đong vai tro rât quan trong nhăm đam bao thiêt lâp trât tư môt xa hôi an toan văn minh va tôt đep,đam bao cho moi hoat đông đơi sông ngươi dân Đê phat huy được hiêu qua cua phap luât thi y thức phap luât cuangươi dân chinh la nhân tô quan tong hang đâu Ý thức pháp luật và pháp luật là hai hiện tượng xã hội khác nhau,nhưng có quan hệ chặt chẽ, tác động qua lại với nhau Ý thức pháp luật là tiền đề tư tưởng trực tiếp để xây dựng

và hoàn thiện hệ thống pháp luật; là nhân tố thúc đẩy thực hiện pháp luật trong đời sống xã hội; là cơ sở bảo đảmcho việc áp dụng đúng đắn các quy phạm pháp luật Pháp luật là cơ sở để củng cố, phát triển nâng cao ý thức phápluật

Nhưng năm gân đây, công tac phô biến giao duc phap luât ơ nươc ta đa được Đang va Nha nươc quan tâmchu trong nhiếu hơn Nhưng hoat đông cua cac câp cac nganh trong viếc tuyến truyến, phô biến phap luât đa gopphần nâng cao y thức phap luât cua ngươi dân, hâu hết ngươi dân đa năm ro được tâm quan trong cua phap luâttrong đơi sông tư đo ma nhìn nhân đung va tư giac hơn trong vi.ếc châp hanh phap luât ma nha nươc đế ra Hiệnnay trong cac hoat đông cua phap luât, y thưc cua ngươi dân Vi.ết Nam đã nâng lến Sư hiếu biết vế phap luât cuanhân dân đa biếu hiến ro net, nhân dân y thưc đươc trach nhi.ếm, quyến han cua minh đôi vơi nha nươc thông quaphap luât do đo ho tich cực tham gia vao cac hoat đông quan lý nha nươc, giam sat cac hoat đông cua cơ quan nhanươc đế thưc hi.ến quyến lơi hơp phap cua minh Trong công tác quản lý nhà nước về hoat đông khai sinh, khai tưthì ý thức chấp hành pháp luật có vai trò quan trọng Mọi sự kiện đăng ký khai sinh, khai tư chỉ có thể được đăng

ký ‘‘đầy đủ, kịp thời, chính xác” khi chính bản thân người đó hoặc những người thân thích tự giác khai báo, tựgiác đi đăng ký

Kết luận Chương 1

Làm rõ cơ sở lý luận của quản lý nhà nước về hoat đông khai sinh, khai tư cấp

xã có ý nghĩa hết sức to lớn cho việc nghiên cứu đề tài “Quản lý nhà nước về hoạt đông khai sinh, khai tư cấp xã từ thực tiễn tỉnh Quảng Nam Trên cơ sở lý luận về đặc

điểm, vai trò, nội dung, nguyên tắc, các nhân tố ảnh hưởng đến quản lý nhà nước về hoạt động khai sinh, khai tử giúp nghiên cứu thực trạng quản lý nhà nước về hoạt động kha sinh, khai tử cấp xã ở tỉnh Quảng Nam một cách khoa học và đúng hướng

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ HOẠT ĐỘNG KHAI SINH, KHAI TỬ Ở CẤP XÃ TRÊN ĐỊA BÀN

đó có 9 huyện miền núi là Tây Giang, Đông Giang, Nam Giang, Phước Sơn, Bắc Trà

My, Nam Trà My, Hiệp Đức, Tiên Phước và Nông Sơn; 9 huyện, thành đồng bằng:thành phố Tam Kỳ, thành phố Hội An, huyện Điện Bàn, Duy Xuyên, Đại Lộc, ThăngBình, Quế Sơn, Núi Thành và Phú Ninh.Diện tích tự nhiên của tỉnh là 10.406 km2

2.1.2 Đặc điểm địa hình

Địa hình tỉnh Quảng Nam tương đối phức tạp, thấp dần từ Tây sang Đông, hìnhthành ba vùng sinh thái: vùng núi cao, vùng trung du, vùng đồng bằng và ven biển;

bị chia cắt theo các lưu vực sông Vu Gia, Thu Bồn, Tam Kỳ có mối quan hệ bền chặt

về kinh tế, xã hội và môi trường sinh thái đa dạng với các hệ sinh thái đồi núi, đồngbằng, ven biển

2.1.3 Khí hậu

Quảng Nam nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới điển hình, chỉ có 2 mùa là mùakhô và mùa mưa, ít chịu ảnh hưởng của mùa đông lạnh miền Bắc Nhiệt độ trungbình năm 20 - 210C, không có sự cách biệt lớn giữa các tháng trong năm Lượng mưatrung bình 2.000 - 2.500 mm nhưng phân bố không đều theo thời gian và không gian,mưa ở miền núi nhiều hơn đồng bằng, mưa tập trung vào các tháng 9 - 12, chiếm80% lượng mưa cả năm; mùa mưa trùng với mùa bão, nên các cơn bão nên các cơnbão đổ vào miền Trung thường gây ra lở đất, lũ quét ở các huyện Nam Trà My, BắcTrà My, Tây Giang, Đông Giang, Nam Giang và ngập lụt ở các huyện đồng bằng

2.1.4 về tinh hình kinh tê

Tính đến hết năm 2015, dân số Quảng Nam là 1.480 triêu người, với mật độdân số trung bình là 142 người/km2 Hiện có 34 tộc người cùng sinh sống trên địabàn Quảng Nam, trong đó đông nhất là người Kinh (91,1%), người Cơ Tu (3,2%),người Xơ Đăng (2,7%), và người Gié Triêng (1,3%) 29 tộc người còn lại chỉ chiếm0,9% dân số Quảng Nam có lực lượng lao động dồi dào, với trên 887.000 người(chiếm 62% dân số toàn tỉnh), trong đó lao động ngành nông nghiệp chiếm 61,57%,ngành công nghiệp và xây dựng là 16,48% và ngành dịch vụ là 21,95%

Chất lượng nguồn lao động đang được cải thiện đáng kể Tỷ lệ lao động đượcđào tạo nghề chiếm 30% tổng số lao động, trong đó nguồn nhân lực chất lượng cao

là gần 18.000 người

Đời sống dân cư: thu nhập bình quân đầu người khu vực nông thôn đạt trên 24

triệu đồng/người/năm, tỷ lệ hộ nghèo theo chuẩn mơi 12,99% (tương ứng với 51.835

hộ nghèo), tỷ lệ hộ cận nghèo 6,20% (24.749 hộ) Điện, thông tin liên lạc đã đến hầuhết 244 xã, phường, thị trấn Hệ thông y tế, giáo dục không ngừng được cải thiện

Với các điều kiện tự nhiên và xã hội như trên, quản lý nhà nước về hoat đôngkhai sinh, khai tư ở tỉnh Quảng Nam có các đặc điểm sau đây:

Một là, tỉnh Quảng Nam có nhiều thành phần dân tộc thiểu số sông rai rác ở

các khu vực miền núi, địa hình hiểm trở, các xã cách xa nhau gây khó khăn cho hoạtđộng quản lý, phối kết hợp với các ngành với nhau Khó khăn lớn nhất hiện naytrong ứng dụng công nghệ thông tin (CNTT) ở cấp xã, đặc biệt là các xã miền núi làtình trạng thiếu trang thiết bị Nhiều máy vi tính trang bị đã cũ, cấu hình thấp, xuốngcấp nên chỉ sử dụng để soạn thảo văn bản, truy cập internet, không thể cài thêm cácphần mềm ứng dụng khác Ở nhiều xã, cán bộ phải dùng chung máy vi tính, gây khókhăn trong việc quản lý dữ liệu cũng như xử lý công việc Một số nơi, việc ứng dụngCNTT cơ bản vẫn chỉ là soạn thảo văn bản, truy cập internet chỉ để cập nhật, theo dõitin tức

Hai là, trình độ dân trí thấp ơ vung nông thôn đăc biêt la ơ miên nui, cơ cấu

dân số chiếm hơn 9% là dân tộc thiểu số nên hoạt động quản lý không được sự ủng

hộ cung quan tâm đúng mức tư phia ngươi dân, tình trạng công dân không đi đăng

ký hoặc đăng ký quá hạn vẫn tồn tại Khoản 2 Điều 5 Luật Hộ tịch năm 2014 quyđịnh nguyên tắc: “Mọi sự kiện hộ tịch của cá nhân phải được đăng ký đầy đủ, trungthực, khách quan và chính xác ” Trên thực tế, nguyên tắc này vẫn chưa được tuânthủ một cách nghiêm túc Nhiều trường hợp đăng ký khai sinh không kịp thời, đăng

ki khai tử quá hạn vẫn còn cao, dẫn đến công tác quản lý gặp nhiều khó khăn

Ba là, Địa hình hiểm trở, giao thông chia cắt, nhiều xã cách xa trung tâm (cac

xa ơ huyên Nam Giang, Tây Giang, Nam Tra My, Băc Tra My) cung la nguyên nhândẫn đên công tac quan ly vê hoat đông khai sinh, khai tư găp nhiêu kho khăn Nguồncán bộ tư pháp xã, thị trấn còn thiếu, trình độ không đồng đều, đặc biệt là ở các xãvùng cao song không ổn định, luôn biến động, thay đổi qua các kỳ bầu cử, đại hộinên viêc quản lý nhà nước về hoat đông khai sinh, khai tư ơ cấp xã trên địa bàn tỉnhQuảng Nam chưa thật sự đi vào chiều sâu

Bốn là, với đặc điểm trong tỉnh có nhiều khu kinh tế, cụm công nghiệp tập

trung nhiều công nhân ở các nơi di cư đến làm ăn, sinh sống Do vây công tac đăng

ky và quản lý hộ tịch trến địa bàn tỉnh cũng trở lến phức tạp hơn Tỷ lệ đăng ký khaisinh quá hạn cho trẻ là con em của các đối tượng này chiếm tương đối nhiều so vớitrẻ là con em của người địa bàn

Năm là, là một tỉnh nghèo, nến việc hỗ trợ kinh phí còn nhiều khó khăn, nhất là

nguồn kinh phí cho công tác này còn ít dẫn đến chi phí cho hoạt động quản lý cònnhiều hạn hẹp, nhiều cán bộ công chức Tư pháp - Hộ tịch đã được qua đào tạo lại xinluân chuyển, điều động hay chuyển công tác ở vị trí khác, dẫn đến việc đào tạo lại,giữ chân cán bộ còn nhiều khó khăn

2.2 Thực tiễn thực hiện các nội dung quản lý nhà nước về hoạt động khai sinh, khai tử ở cấp xã trên địa bàn tỉnh Quảng nam

2.2.1 Công tác ban hành văn bản về lĩnh vực khai sinh, khai tử của địa phương

Hằng năm Sở Tư pháp tham mưu cho UBND tỉnh ban hành văn bản về việccủng cố tổ chức, nâng cao hiệu quả hoạt động của Phòng Tư pháp cấp huyện và Tưpháp - Hộ tịch cấp xã như: Quyết định số 1135/QĐ-UBND về triển khai Luât Hộtịch; Kế hoạch số 22/KH-STP ngày 23/4/2015 của Sở Tư pháp triển khai thực hiệncác nhiệm vụ được UBND tỉnh phân công tại Quyết định số 1135/QĐ-UBND ngày02/4/2015; Kế hoạch số 14/KH-STP ngày 02/3/2016 về rà soát, đánh giá việc giảiquyết vấn đề quốc tịch, hộ tịch của trẻ em là con của công dân Việt Nam và ngườinước ngoài thực hiện Luật Hộ tịch”; Quyết định số 3002/QĐ-UBND ngày 18/8/2017ban hành Kế hoạch triển khai thực hiện Chương trình hành động quốc gia về đăng ký

và thống kế hộ tịch giai đoạn 2017 - 2024 trến địa bàn tỉnh Luật Hộ tịch” UBND xãxây dựng kế hoạch kiểm tra công tác hộ tịch các xã thị trấn,xây dựng kế hoạch bồidưỡng nghiệp vụ, tập huấn về hộ tịch, quản lý, sử dụng cấp phát các loại sổ hộ tịch,biểu mẫu hộ tịch do Bộ Tư pháp phát hành đúng quy định