Ứng dụng phần mềm powerpoint trong dạy học phần địa lí lớp 5

Nhận thấy rằng việc ứng dụng CNTT vào trong quá trình dạy học là rất cần thiết, đặc biệt là sử dụng phần mềm PowerPoint trong việc thiết kế bài giảng giúp HS hứng thú hơn trong học tập,

Lời Cảm Ơn Lời đầu tiên,em xin bày tỏ lòng biết ơnchân thành và sâu sắc nhất đến Th.S Vương Kim Thành, người đã tận tình chỉ bảo, hướng dẫn, giúp đỡ cho em trong suốt quá trình thực hiện

và hoàn thành khóa luận này

Xin chân thành cảm ơn đến trườngĐại học Quảng Bình, quý thầy cô giáo, các giảng viên bộ môn Địa lí trong Khoa Khoa học Xã hội đã tạo điều kiện cho em hoàn thành tốt khóa luận tốt nghiệp

Cảm ơn tập thể lớp ĐHGD Tiểu học A - K56 đã luôn động viên, an ủi, sát cánh bên em, giúp em thêm tự tin hơn

Cảm ơn các giáo viên và các em học sinh trường Tiểu học Đồng Mỹ đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho em trong quá trình tiến hành thực nghiệm để đạt được kết quả tốt

Mặc dù bản thân đã có nhiều cố gắng trong việc sưu tầm, nghiên cứu, bám sát thực tiễn để đề tài có tính khả thi cao nhưng do điều kiện về thời gian, năng lực còn hạn chế nên khóa luận không tránh khỏi những thiếu sót, hạn chế Rất mong

nhận được sự góp ý của thầy cô để khóa luận được hoàn chỉnhhơn

Em kính chúc các thầy cô giáo sức khỏe, thành công trong

LỜI CAM ĐOAN

Đề tài: “Ứng dụng phần mềm PowerPoint trong dạy học phần Địa lí lớp 5”

đã được hoàn thành

Đây là đề tài nghiên cứu thực sự của cá nhân Đề tài được thực hiện trên cơ sở nghiên cứu lý thuyết, nghiên cứu khảo sát tình hình thực tiễn và dưới sự hướng dẫn của Th.S Vương Kim Thành

Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện khóa luận đã được cảm ơn và thông tin trích dẫn có nguồn gốc rõ ràng

Quảng Bình, tháng 5 năm 2018

Sinh viên

Phạm Thị Ánh Hồng

MỤC LỤC

LỜI CẢM ƠN i

LỜI CAM ĐOAN iii

MỤC LỤC iv

DANH MỤC BẢNG vii

DANH MỤC HÌNH ẢNH viii

A MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Lịch sử vấn đề nghiên cứu 2

4 Nhiệm vụ nghiên cứu 3

5 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 4

5.1 Đối tượng nghiên cứu 4

5.2 Phạm vi nghiên cứu 4

6 Phương pháp nghiên cứu 4

6.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lí luận 4

6.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn 4

7 Giả thuyết khoa học 5

8 Đóng góp mới của đề tài 5

9 Cấu trúc của đề tài 5

B.NỘI DUNG 6

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC ỨNG DỤNG PHẦN MỀM POWERPOINT TRONG DẠY HỌC PHẦN ĐỊA LÍ LỚP 5 6

1.1 Cơ sở lí luận của việc ứng dụng phần mềm PowerPoint trong dạy học phần Địa lí lớp 5 6

1.1.1 Đặc điểm của học sinh tiểu học 6

1.1.2 Định hướng đổi mới phương pháp dạy học theo hướng ứng dụng Công nghệ thông tin trong dạy học 9

1.1.3 Phần mềm Microsoft PowerPoint 11

1.1.4 Vai trò của việc ứng dụng phần mềm PowerPoint trong dạy học 12

1.1.5 Ứng dụng phần mềm PowerPoint trong dạy học 17

1.1.6 Khả năng ứng dụng phần mềm PowerPoint trong dạy học Địa lí lớp 5 18

1.2 Cơ sở thực tiễn của việc ứng dụng phần mềm PowerPoint trong dạy học phần Địa

lí lớp 5 19

1.2.1 Đặc điểm phân môn Địa lí 19

1.2.2 Vài nét về phân môn Địa lí lớp 5 19

1.2.3 Thực trạng của việc ứng dụng Công nghệ thông tin vào dạy học ở tiểu học 21

1.2.4 Thực trạng của việc ứng dụng phần mềm PowerPoint trong dạy học phân môn Địa lí ở tiểu học 22

CHƯƠNG 2: ỨNG DỤNG PHẦN MỀM POWERPOINT TRONG DẠY HỌC PHẦN ĐỊA LÍ LỚP 5 25

2.1 Một số nguyên tắc khi ứng dụng phần mềm PowerPoint vào thiết kế bài giảng Địa lí 25

2.2 Nguyên tắc đề xuất ứng dụng phần mềm PowerPoint trong dạy học Địa lí lớp 5 25 2.2.1 Phù hợp với đặc trưng môn học 25

2.2.2 Phù hợp với đặc điểm của học sinh lớp 5 26

2.2.3 Khai thác được các chức năng của phần mềm 27

2.2.4 Phù hợp với thực tiễn dạy học ở tiểu học 28

2.3 Quy trình thiết kế bài giảng bằng phần mềm PowerPoint 28

2.3.1 Khởi động PowerPoint 28

2.3.2 Tạo bản trình chiếu mới 28

2.3.3 Chèncácđốitượngđồhoạ,âmthanh,bảngbiểu, đồthịvàocácSlide 30

2.3.4 Định dạng các Slide 32

2.3.5 Tạo các hiệu ứng đặcbiệt 32

2.3.6 Siêu liên kết (Hyperlink) 33

2.3.7 Chạy thử phiên trình chiếu và trình chiếu cácSlide 34

2.3.8 Ghi bản trình chiếu vào ổđĩa 35

2.3.9 Đóng gói vào CD 35

2.4 Ứng dụng phần mềm PowerPoint trongmột số bài giảng Địa lílớp 5 36

CHƯƠNG 3: THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM 46

3.1 Mục đích thực nghiệm 46

3.2 Nhiệm vụ thực nghiệm 46

3.3 Nguyên tắc tiến hành thực nghiệm 47

3.4 Tổ chức thực nghiệm 47

3.4.1 Chọn trường thực nghiệm 47

3.4.2 Chuẩn bị thực nghiệm 47

3.4.3 Nội dung thực nghiệm 48

3.4.4 Đánh giá kết quả thực nghiệm 48

3.5 Nhận xét kết quả thực nghiệm 49

C KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 51

1 Kết luận 51

2 Kiếnnghị 52

2.1 Đối với các cấp quảnlý 52

2.2 Đối với giáoviên 53

D TÀI LIỆU THAM KHẢO 54

E PHỤ LỤC 55

DANH MỤC BẢNG

Bảng 1.1: Điều tra mức độ ứng dụng phần mềm PowerPoint để thiết kế bài giảng trong

dạy học phân môn Địa lí 23

Bảng 3.1: Tên trường và các giáo viên tham gia thực nghiệm 47

Bảng 3.2: Tên lớp và số học sinh tham gia thực nghiệm 48

Bảng 3.3: Kết quả thực nghiệm 49

DANH MỤC HÌNH ẢNH

Hình 2.1: Một Slide với phần trình bày trắng 29

Hình 2.2: Chèn biểu đồ vào Slide 31

Hình 2.3: Một Slide lược đồ trong bài 36

Hình 2.4: Một Slide lược đồ kết hợp hình ảnh trong bài 37

Hình 2.5: Một Slide phiếu học tập trong bài 37

Hình 2.6: Một slide lược đồ kết hợp hình ảnh địa lí trong bài 38

Hình 2.7: Một Slide bảng số liệu trong bài 38

Hình 2.8: Một Slide trò chơi trong bài 38

Hình 2.9: Một Slide trò chơi trong bài 39

Hình 2.10: Một Slide lược đồ trong bài 39

Hình 2.11: Một Slide các hình ảnh trong bài 40

Hình 2.12: Một Slide sơ đồ trong bài 40

Hình 2.13: Một Slide phiếu học tập trong bài 40

Hình 2.14: Một Slide lược đồ kết hợp hình ảnh trong bài 41

Hình 2.15: Một Slide lược đồ với hình ảnh động trong bài 41

Hình 2.16: Một Slide sơ đồ trong bài 42

Hình 2.17: Một Slide lược đồ kết hợp hình ảnh trong bài 42

Hình 2.18: Một Slide lược đồ kết hợp hình ảnh trong bài 42

Hình 2.19: Một Slide các hình ảnh trong bài 43

Hình 2.20: Một Slide các hình ảnh ngành công nghiệp trong bài 43

Hình 2.21: Một Slide các hình ảnh nghề thủ công trong bài 44

Hình 2.22: Một Slide video nghề làm chiếu cói trong bài 44

Hình 2.23: Một Slide lược đồ với hình ảnh động trong bài 45

Hình 2.24: Một Slide lược đồ kết hợp hình ảnh trong bài 45

Hình 2.25: Một Slide lược đồ kết hợp hình ảnh trong bài 45

A MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Ngày nay sự bùng nổ của Công nghệ thông tin (CNTT) nói riêng và khoa học công nghệ nói chung đang tác động mạnh mẽ đến sự phát triển của tất cả các ngành và lĩnh vực đời sống xã hội Để đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp phát triển công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, bắt kịp những thời đại mới của thời đại, đặc biệt là cuộc cách mạng công nghiệp 4.0, đòi hỏi phải có nguồn nhân lực phát triển cao, phải có những con người năng động, sáng tạo, tự lực, tự cường,… Điều đó cho thấy giáo dục

và đào tạo (GD&ĐT) đóng vai trò hết sức quan trọng, là nền tảng cho việc hoàn thiện con người và tăng trưởng kinh tế của đất nước

Thực hiện chủ trương đổi mới căn bản, toàn diện GD&ĐT mà Nghị quyếtHội nghị Trung ương 9 khóa XI (NQ 29- NQ/TW) đề ra, Đại hội Đảng lần thứ XII đề ra phương hướng: “Giáo dục là quốc sách hàng đầu Phát triển GD &ĐT nhằm nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài Chuyển mạnh quá trình giáo dục từ chủ yếu trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất người học; phát triển GD&ĐT phải gắn với nhu cầu phát triển kinh tế- xã hội, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, với tiến bộ khoa học, công nghệ; phấn đấu trong những năm tới, tạo chuyển biến căn bản, mạnh mẽ về chất lượng, hiệu quả GD & ĐT; phấn đấu đến năm 2030, nền giáo dục Việt Nam đạt trình độ tiên tiến trong khu vực” [14]

Giáo dục Tiểu học là bậc học nền tảng của hệ thống giáo dục quốc dân, giữ vai trò quan trọng trong giáo dục con người Để nâng cao hiệu quả giáo dục đáp ứng yêu cầu của thời đại,để thực hiện phương hướng mà Đại hội Đảng lần thứ XII đã đề ra yêu cầu đặt ra cho giáo dục Tiểu học phải có những đổi mới nhất định và đổi mới phương pháp giáo dục giữ vị trí quan trọng Trong những năm gần đây giáo dục khuyến khích giáo viên(GV) ứng dụng CNTT vào trong giảng dạy nhằm đẩy mạnh cải tiến phương pháp dạy và học theo hướng tích cực, lấy học sinh (HS) làm trung tâm, phát huy tính tích cực, chủ động của HS trong tìm kiến thức mới Giúp HS hứng thú hơn trong học tập, hạn chế việc ghi nhớ máy móc, thuộc lòng và nâng cao chất lượng dạy học

Địa lí là một bộ môn khoa học xã hội Đối tượng nghiên cứu của Địa lí là các vấn đề tự nhiên và kinh tế- xã hội vì vậy những kiến thức khoa học này luôn được tăng lên hàng ngày, hàng giờ và nếu không bắt kịp sự biến đổi đó thì sẽ nhanh chóng bị tụt hậu Điều này đòi hỏi cần một sự thay đổi về phương pháp trong công tác giảng dạy

của người GV và học tập đối với HS Nhận thấy rằng việc ứng dụng CNTT vào trong quá trình dạy học là rất cần thiết, đặc biệt là sử dụng phần mềm PowerPoint trong việc thiết kế bài giảng giúp HS hứng thú hơn trong học tập, nâng cao chất lượng dạy học Tuy nhiên việc sử dụng phương tiện CNTT vào quá trình dạy và học hiện nay vẫn còn hạn chế Phần lớn GV lên lớp vẫn dùng các phương pháp dạy học (PPDH) truyền thống, chủ yếu là phương pháp thuyết trình và trình bày bài giảng bằng phấn trắng, bảng đen Nhiều GV đã sử dụng CNTT, ứng dụng phần mềm PowerPoint vào trong dạy học, thiết kế bài giảng,… nhưng vẫn còn nhiều hạn chế Điều đó chưa đem lại hiệu quả cao trong dạy học, HS chưa tích cực trong học tập và chưa hứng thú đối với môn học này

Xuất phát từ những lí do trên tôi đã lựa chọn đề tài: “Ứng dụng phần mềm

PowerPoint trong dạy học phần Địa lí lớp 5” làm đề tài nghiên cứu cho khóa luận

này

2 Lịch sử vấn đề nghiên cứu

Phần mềm Microsoft PowerPoint cho phép tạo dựng những Slide (lát cắt) thể hiện chủ điểm, thông điệp đi kèm với những hiệu ứng Microsoft PowerPoint thường được dùng để xây dựng bài giảng điện tử, thuyết trình, thậm chí là để quảng cáo, làm phim hoạt hình và trình diễn ảnh PowerPoint là một chương trình biên tập trình diễn rất tốt cho những người thích nhanh chóng, tiện lợi nhưng cũng đẹp và chuyên nghiệp

Là công cụ hỗ trợ để tạo và thay đổi nội dung một cách nhanh chóng và thuận tiện, cho phép tạo bài giảng đa phương tiện bằng cách hỗ trợ văn bản, hình vẽ, âm thanh

Chu Vĩnh Quyên: “Phương tiện kĩ thuật dạy học và ứng dụng CNTT trong dạy

phươngtiệndạyhọchiệnđại,cáchsửdụngmáytính,máychiếutronggiờ dạy Bên cạnh đó, tác giả còn đề cập đến quy trình thiết kế chung của một giáo án điện tử để người GV

có thể áp dụng trong việc thiết kế cho từng môn học cụthể

Trịnh Đình Thắng với“Phương tiện kĩ thuật và ứng dụng CNTT trong dạy học ở

tiểu học” được biên soạn với mục đích trang bị và nâng cao kiến thức, kỹ năng

phương tiện kĩ thuật dạy học và ứng dụng CNTT trong dạy học nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục Tiểu học, phục vụ cho giờ dạy của GV đạt hiệu quảcao

Đỗ Đình Hoan: “Hỏi đáp về đổi mới phương pháp dạy học ở tiểu học” đã phân

tích rất cụ thể về đổi mới PPDH ở tiểu học Đổi mới PPDH mang lại hiệu quả cao

trong dạy học, nâng cao chất lượng dạy học, đưa nền giáo dục phát triển lên một tầm cao mới

Với “Tự nhiên- xã hội và phương pháp dạy học Địa lí”, “Dự án phát triển GV

Tiểu học” giúp GV nắm bắt được chương trình, nội dung, phương pháp của môn học

từ đó sẽ có những PPDH phù hợp để đạt hiệu quảcao

Ngoài ra, các tài liệu trên Internet còn cung cấp cho người GV nhiều kiến thức

về tin học khác, giúp GV hiểu sâu hơn về lĩnh vực này, áp dụng trong giảng dạy phân môn Địa lí và nhiều môn học khác một cách linh hoạt, sáng tạo

3 Mục đích nghiên cứu

Địa lí là môn học cung cấp cho HS nhiều kiến thức thực tế, vốn sống sau này

mà quan trọng là khơi gợi cho các em lòng yêu thích, ham muốn khám phá thiên nhiên,đất nước, con người qua đó giáo dục cho các em lòng yêu thiên nhiên, đất nước, con người Trang bị cho các em những kiến thức cơ bản của bậc học góp phần bồi dưỡng nhân cách cho thế hệ trẻ

Tuy nhiên, trên thực tế nhiều phụ huynh HS thậm chí là GV vẫn cho rằng phần học này là phụ không nên chuyên tâm để ý đến, phân môn Địa lí thường bị cắt giảm thời lượng để giành cho các môn học chính như Toán, Tiếng Việt Chính vì vậy, GV thường dạy chưa tốt, chưa tạo hứng thú học tập cho HS hoặc dạy qua loa nên chưa đạt hiệu quả của tiết dạy Đặc biệt khi dạy học GV thường không sử dụng các PPDH linh hoạt, phù hợp với môn học, chưa áp dụng CNTT vào dạy học một cách hiểu quả, phần lớn vẫn dùng PPDH truyền thống, trình bày bài giảng bằng phấn trắng bảng đen Qua

đó, các em HS chưa hứng thú với việc học phân môn Địa lí

Vì vậy, thực hiện khóa luận này, tôi mong đề xuất một số ứng dụng phần mềm PowerPoint vào trong dạy học phân môn Địa lí nhằm nâng cao hiệu quả dạy học

4 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu cơ sở lí luận và cơ sở thực tiễn của đề tài

- Tìm hiểu về thực trạng ứng dụng phần mềm PowerPoint vào dạy học phân

môn Địa lí lớp 5

-Hướng dẫnsử dụng phần mềm PowerPoint để thiết kế bài giảngtrong dạy học phần địa lí Việt Nam lớp 5

5 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

5.1 Đối tượng nghiên cứu

Nghiên cứu phần mềm PowerPoint trong dạy học Địa lí và một số ứng dụng phần mềm PowerPoint vào dạy học các nội dung trong chương trình địa lí Việt Nam lớp 5

5.2.Phạm vi nghiên cứu

- Thời gian: Từ tháng 1/2018 - 5/2018

- Không gian: Thành phố Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình

- Nội dung: Đề tài tập trung nghiên cứu phần mềm PowerPoint trong dạy học phân môn Địa lí Từ đó đưa ra một số ứng dụng của phần mềm PowerPoint vào trong

dạy học phần địa lí Việt Nam lớp 5

6 Phương pháp nghiên cứu

Để thực hiên đề tài này, tôi đã thực hiện các phương pháp nghiên cứu:

6.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lí luận

Để thực hiện đề tài tôi tiến hành nghiên cứu, phân tích tài liệu các công trình nghiên cứu có liên quan đến vấn đề ứng dụng CNTT trong dạy học phân môn Địa lí lớp 5 nhằm tìm kiếm các luận chứng, cứ liệu xây dựng tổng quan cho vấn đề nghiên cứu, xây dựng khung lí thuyết cho đề tài nghiên cứu

6.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

- Phương pháp quan sát

Thông qua các tiết dự giờ, thao giảng trên lớp có thể quan sát trực tiếp tình hình học tập của HS trong một tiết học qua đó biết được khả năng tiếp thu bài, nắm bắt kiến thức qua bài giảng của HS Bên cạnh đó tiếp thu học hỏi và phát hiện ra những hạn chế trong giảng dạy của GV Qua đó để thu thập thông tin và đánh giá thực tiễn việc ứng dụng phần mềm PowerPoint trong dạy học phân môn Địa lí lớp 5

- Phương pháp điều tra, khảo sát

Đối tượng điều tra là các em HS và GV trực tiếp giảng dạy Thông qua việc xây dựng bảng hỏi đo thái độ và các phiếu khảo sát hiện trạng giúp nắm được thực trạng hiện nay của việc ứng dụng phần mềm PowerPoint cũng như thái độ của HS trong quá trình dạy học Thu thập ý kiến của GV đánh giá về việc ứng dụng phần mềm PowerPoint trong dạy học phần địa lí Việt Nam lớp 5, góp phần xây dựng cơ sở thực tiễn cho đề tài nghiên cứu

- Phương pháp thực nghiệm khoa học

Sử dụng phương pháp này nhằm tìm kiếm định hướng ứng dụng phần mềm PowerPoint vào dạy học và kiểm tra tính khả thi, hiệu quả của những đề xuất mới trong đề tài

- Phương pháp toán thống kê

Phương pháp này được dùng trong việc xử lý kết quả số liệu thống kê sau khi tiến hành điều tra, thực nghiệm sư phạm

7 Giả thuyết khoa học

Nếu ứng dụng phần mềm PowerPoint vào dạy học phân môn Địa lí lớp 5 hiệu quả và được chú trọng đẩy mạnh sẽ phát huy được tính tích cực, chủ động, sáng tạo của HS Từ đó nâng cao chất lượng dạy học

8 Đóng góp mới của đề tài

Về mặt lí luận: Làm sáng tỏ cơ sở lí luận của việc ứng dụng phần mềm PowerPoint vào dạy học cho HS Tiểu học

Về mặt thực tiễn: Đưa ra một số ứng dụng phần mềm PowerPoint theo hướng đổi mới vào dạy học phần địa lí Việt Nam cho HS lớp 5, là tài liệu nghiên cứu cho các công tác nghiên cứu ứng dụng CNTT vào dạy học và các công trình nghiên cứu khác

có liên quan

9 Cấu trúc của đề tài

Ngoài các phần: lời cảm ơn, phần mở đầu, kết luận - kiến nghị và tài liệu tham khảo Đề tài bao gồm 3 chương sau:

Chương 1: Cơ sở lí luận và thực tiễn của việc ứng dụng phần mềm PowerPoint trong dạy học phần Địa lílớp 5

Chương 2: Ứng dụng phần mềm PowerPoint theo hướng đổi mới trong dạy học phần Địa lí lớp 5

Chương 3: Thực nghiệm sư phạm

B.NỘI DUNG CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC ỨNG DỤNG PHẦN MỀM POWERPOINT TRONG DẠY HỌC PHẦN ĐỊA LÍLỚP 5 1.1 Cơ sở lí luận của việc ứng dụng phần mềm PowerPoint trong dạy học phần Địa lí lớp 5

1.1.1 Đặc điểm của học sinh tiểu học

1.1.1.1 Nhu cầu, hứng thú, động cơ họctập

Về hứng thú học tập của HS tiểu học, các nhà tâm lí học cho rằng: "Ở Tiểu học phần lớn HS chưa hứng thú chuyên biệt với từng môn học; việc các em tiểu học thích môn nào, bài nào là phụ thuộc vào khả năng sư phạm của GV" [6] Các nhà nghiên cứu còn cho thấy: "Động cơ học tập không sẵn có, cũng không thể áp đặt từ ngoài vào

mà phải hình thành dần trong quá trình HS ngày càng đi sâu vào chiếm lĩnh đối tượng học tập dưới sự hướng dẫn của GV" [6]

Như vậy, muốn công tác giáo dục đạt kết quả thì việc gây hứng thú, tạo động cơ cho các em trong từng tiết học, môn học là hết sức cần thiết không thể thiếu được

K.Đ.U.Sinki đã nói: "Một sự học mà chẳng có hứng thú gì cả chỉ biết hoạt động bằng

sức mạnh cưỡng bức thì giết chết mất lòng ham muốn học tập của cá nhân" HS tiểu

học hứng thú, động cơ liên quan chặt chẽ với thành tích học tập Thành tích mang lại niềm vui, sự thỏa mãn Điều đó, sẽ thúc đẩy hoạt động học tập của các em đạt hiệu quả caohơn

Hoạt động học tập ở lớp 5 diễn ra theo sự phát triển tâm lí của các em, phụ thuộc vào sự giảng dạy của GV đứng lớp nói riêng và sự tác động của giáo dục từ nhà trường, gia đình và xã hội nói chung Sự tác động từ giáo dục của nhà trường, gia đình

và xã hội là sự tác động của nội dung, phương pháp và tổ chức hoạt động giáo dục Và trong sự tác động đó thì tác động giáo dục từ phía nhà trường giữ vai trò chủ đạo

Từ trên, cho thấy trong dạy học Địa lí việc tổ chức dạy học ứng dụng phần mềm PowerPoint trong các bài giảng cho HS một cách phù hợp sẽ góp phần kích thích nhu cầu, hình thành động cơ đúng đắn, hứng thú học tập cho HS Tuy nhiên, để làm được điều đó trước hết cần dựa vào đặc điểm tâm lí, nhận thức của HS Có dựa trên cơ sở đó thì mới biết được khả năng nhận thức, mức độ hình thành kĩ năng tương ứng của HS

để từ đó điều khiển HS hình thành kĩ năng tương ứng với năng lực củamình

1.1.1.2 Đặc điểm nhận thức của học sinh tiểu học

Như vậy, GV cần phải thu hút trẻ bằng các hoạt động mới, mang màu sắc, tích chất đặc biệt khác lạ so với bình thường, khi đó sẽ kích thích trẻ cảm nhận, tri giác tích cực và chính xác

- Nhận thức lý tính

Tư duy mang đậm màu sắc xúc cảm và chiếm ưu thế ở tư duy trực quan hành động Các phẩm chất tư duy chuyển dần từ tính cụ thể sang tư duy trừu tượng khái quát Khả năng khái quát hóa phát triển dần theo lứa tuổi, lớp 4, 5 bắt đầu biết khái quát hóa lý luận Tuy nhiên, hoạt động phân tích, tổng hợp kiến thức còn sơ đẳng ở phần đông HS tiểu học

Tưởng tượng của HS tiểu học đã phát triển phong phú hơn so với trẻ mầm non nhờ có bộ não phát triển và vốn kinh nghiệm ngày càng dầy dặn Tuy nhiên, tưởng tượng của các em vẫn mang một số đặc điểm nổi bật Ở đầu tuổitiểu học thì hình ảnh tưởng tượng còn đơn giản, chưa bền vững và dễ thay đổi Ở cuối tuổi tiểu học, tưởng tượng tái tạo đã bắt đầu hoàn thiện, từ những hình ảnh cũ trẻ đã tái tạo ra những hình ảnh mới Tưởng tượng sáng tạo tương đối phát triển ở giai đoạn cuối tuổi tiểu học, trẻ bắt đầu phát triển khả năng làm thơ, làm văn, vẽ tranh, Đặc biệt, tưởng tượng của các

em trong giai đoạn này bị chi phối mạnh mẽ bởi các xúc cảm, tình cảm, những hình ảnh, sự việc, hiện tượng đều gắn liền với các rung động tình cảm của các em

Qua đây, người GV phải phát triển tư duy và trí tưởng tượng của các em bằng cách biến các kiến thức "khô khan" thành những hình ảnh có cảm xúc, đặt ra cho các

em những câu hỏi mang tính gợi mở, thu hút các em vào các hoạt động nhóm, hoạt

động tập thể để các em có cơ hội phát triển quá trình nhận thức lý tính của mình một cách toàn diện

Ở đầu tuổi tiểu học chú ý có chủ định của trẻ còn yếu, khả năng kiểm soát, điều khiển chú ý còn hạn chế Ở giai đoạn này chú không chủ định chiếm ưu thế hơn chú ý

có chủ định Trẻ lúc này chỉ quan tâm chú ý đến những môn học, giờ học có đồ dùng trực quan sinh động, hấp dẫn có nhiều tranh ảnh,trò chơi, Sự tập trung chú ý của trẻ còn yếu và thiếu tính bền vững, chưa thể tập trung lâu dài và dễ bị phân tán trong quá trình học tập Ở cuối tuổi tiểu học trẻ dần hình thành kĩ năng tổ chức, điều chỉnh chú ý của mình Chú ý có chủ định phát triển dần và chiếm ưu thế, ở trẻ đã có sự nỗ lực về ý chí trong hoạt động học tập như học thuộc một bài thơ, một công thức toán hay một bài hát dài, Trong sự chú ý của trẻ đã bắt đầu xuất hiện giới hạn của yếu tố thời gian, trẻ đã định lượng được khoảng thời gian cho phép để làm một việc nào đó và cố gắng hoàn thành công việc trong khoảng thời gian quy định Biết được điều này, GV nên giao cho trẻ những công việc hay bài tập đòi hỏi sự chú ý của trẻ và nên giới hạn về mặt thời gian Chú ý áp dụng linh động theo từng độ tuổi và chú ý đến tính cá thể của trẻ, điều này là vô cùng quan trọng và ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả giáo dục trẻ

GV nên sử dụng nhiều đồ dùng trực quan với hình ảnh sinh động, hấp dẫn, tổ chức nhiều hoạt động để thu húttrẻ

Trí nhớ có vai trò quan trọng và đặc biệt trong đời sống mỗi người Ở tiểu họcloại trí nhớ trực quan hình tượng chiếm ưu thế hơn trí nhớ từ ngữ - logic Giai đoạn

lớp 1,2 ghi nhớ máy móc phát triển tương đối tốt và chiếm ưu thế hơn so với ghi nhớ

có ý nghĩa Nhiều HS chưa biết tổ chức việc ghi nhớ có ý nghĩa, chưa biết dựa vào các điểm tựa để ghi nhớ, chưa biết cách khái quát hóa hay xây dựng dàn bài để ghi nhớ tài liệu Giai đoạn lớp 4,5 ghi nhớ có ý nghĩa và ghi nhớ từ ngữ được tăng cường Ghi nhớ

có chủ định đã phát triển Tuy nhiên, hiệu quả của việc ghi nhớ có chủ định còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố như mức độ tích cực tập trung trí tuệ của các em, sức hấp dẫn của nội dung tài liệu, yếu tố tâm lý tình cảm hay hứng thú của các em, Vì vậy, người

GV phải giúp các em biết cách khái quát hóa và đơn giản mọi vấn đề, giúp các em xác định đâu là nội dung quan trọng cần ghi nhớ, các từ ngữ dùng để diễn đạt nội dung cần ghi nhớ phải đơn giản dễ hiểu, dễ nắm bắt, dễ thuộc và đặc biệt phải hình thành ở các

em tâm lý hứng thú và vui vẻ khi ghi nhớ kiến thức

Từ đặc điểm nhận thức của HS, việc sử dụng phần mềm PowerPoint trong giảng dạy là hoàn toàn phù hợp Phần mềm PowerPoint chính là công cụ đắc lực hỗ trợ cho GV trong quá trình giảng dạy truyền đạt kiến thức cho HS với những hình ảnh, hiệu ứng phong phú, hấp dẫn với những tính năng đa dạng giúp cho HS hứng thú, chủ động trong khi tiếp thu bài học, đem lại hiệu quả, chất lượng cao trong học tập

1.1.2 Định hướng đổi mới phương pháp dạy học theo hướng ứng dụng Công nghệ thông tin trong dạy học

1.1.2.1 Cơ sở của việc đổi mới phương pháp dạy họcở tiểu học

Xuất phát từ đặc điểm của thời đại:

Do sự phát triển của cuộc cách mạng khoa học kĩ thuật và công nghệ, do đòi hỏi của sự phát triển kinh tế- xã hội đất nước nên nhà trường phải trang bị cho HS những kiến thức cơ bản, hiện đại, cập nhật thành tựu mới mẻ của khoa học, công nghệ, gần gũi với đời sống và trình độ nhận thức của HS tiểu học Thực tế đổi mới PPDH để tránh tình trạng quá tải giữa kiến thức cần trang bị cho HS với thời gian có hạn của nhà trường, khả năng nhận thức của các em Mặt khác, từ thực tiễn nói trên cũng đòi hỏi GD&ĐT nói chung và dạy học nói riêng phải đào tạo ra những con người có phẩm chất: linh hoạt, năng động, sáng tạo, thích hợp với đòi hỏi đa dạng về nhu cầu lao động của nền kinh tế thị trường

Xuất phát từ đường lối, quan điểm giáo dục của Đảng:

Từ Nghị Quyết IV Ban chấp hành trung ương Đảng khóa VII, Đảng ta đã đề ra yêu cầu là phải đổi mới PPDH ở tất cả các bậc học Nghị quyết Trung ương khóa VIII, Đảng nêu rõ phương pháp giáo dục đào tạo chậm được đổi mới, chưa phát huy được sáng tạo của người học, quán triệt tư tưởng, đường lối của Đảng thì đổi mới phương pháp dạy và học là một việc cần thiết, cấp bách

Trong phần mục tiêu tổng quát, các chỉ tiêu quan trọng và nhiệm vụ trọng tâm trong 5 năm 2016- 2020, Nghị quyết Đại hội XII của Đảng đã đưa ra một trong những nhiệm vụ trọng tâm đó là: “Đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục, đào tạo; phát tiển nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao” [14] Việc đổi xác định đổi mới căn bản, toàn diện GD&ĐT và phát triển nguồn nhân lực được coi là ưu tiên hàng đầu đối với giáo dục trong giai đoạn hiện nay Trước đó, trong Nghị quyết 29- NQ/TW khóa XI chỉ rõ yêu cầu cấp thiết và nhiêm vụ cần đổi mới căn bản, toàn diện GD&ĐT Việc Bộ GD&ĐT công bố dự thảo Chương trình giáo dục phổ thông tổng thể để tranh

thủ sự đóng góp của các nhà khoa học, nhà giáo và các tầng lớp nhân dân đã cho thấy quyết tâm không chỉ của ngành giáo dục mà còn của toàn Đảng, toàn dân chung tay xây dựng và đổi mới nền giáo dục theo hướng tiếp cận năng lực, phù hợp với xu thế phát triển chương trình giáo dục của thế giới và bắt kịp nền giáo dục của các nước tiên tiến Vì vậy, đòi hỏi phải đổi mới phương pháp giáo dục để đào tạo nhân tài, nâng cao chất lượng dạy học

Xuất phát từ thực trạng của việc sử dụng các PPDH ở trường Tiểu học:

Ở trường Tiểu học hiện nay mặc dù nhiều GV đã có ý thức về việc đổi mới PPDH Song, việc đổi mới còn chậm và chưa đem lại hiệu quả cao Với các PPDH mới nhằm phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của HS như: trò chơi học tập, thảo luận nhóm, nêu vấn đề,… chưa sử dụng nhiều và đôi khi việc sử dụng các PPDH này của GV chưa đạt hiệu quả cao Giờ học vẫn còn mang tính gò bó, khô khan

Xuất phát từ nội dung dạy học tiểu học:

Nội dung dạy học đã hiện đại hóa, tính hệ thống ngày càng cao, mức độ ngày càng sâu rộng Nếu GV chỉ sử dụng PPDH truyền thống, với cách làm đã quen thuộc thì chúng ta không thể giúp HS có được các tri thức cần thiết

1.1.2.2 Một số quan điểm về đổi mới phương pháp dạy học

Theo PGS.TS Đỗ Đình Hoan thì đổi mới PPDH được hiểu là: “Đưa các phương pháp mới vào nhà trường Tiểu học trên cơ sở phát huy mặt tích cực của PPDH truyền thống để nâng cao chất lượng dạy học, nâng cao hiệu quả giáo dục, đào tạo” [2]

Theo tác giả Đào Quang Trung trong “Phát huy tính tích cực học tập của học sinh, con đường triển vọng trong dạy học’’ [5] thì việc đổi mới PPDH phải làm sao phát huy được tính tích cực trong học tập của HS

PPDH thích hợp không chỉ giúp HS lĩnh hội mà phải tổ chức hoạt động, tạo môi trường cho HS tích cực học tập Vì vậy, PPDH vừa phù hợp với trình độ, đặc điểm tâm

lí, đặc điểm nhận thức của HS, vừa phải tổ chức môi trường học tập để HS tham gia

Do đó, PPDH cần huy động sức làm việc của tập thể, sử dụng quy luật lây lan cảm xúc, sự bắt chước góp phần nâng cao tính tích cực học tập của HS

1.1.2.3 Một số định hướng đổi mới dạy học ở tiểu học

Đổi mới cách học của người học: Tức là thay vì người học chờ đợi được mang cho cái gì đó sẵn có từ GV thì giờ đây người học cần chủ động học, chủ động tìm cách

học và học cách học, học với nhiều phong cách học và với đa dạng các môi trường học tập, học trong sự tương tác với đa dạng các đối tượng,…

Đổi mới cách dạy của người dạy: Đó là việc dạy HS cách học, cách tìm kiếm tri thức, cách chuyển dich tri thức vào cuộc sống, cách giải quyết các vấn đề phức hợp của cuộc sống hiện đại, cách sống trong xã hội công nghệ

Đổi mới nhận thức về ứng dụng CNTT trong dạy học: Đó là không chỉ coi CNTT là cách để trình diễn, phô diễn; mà là phương tiện hỗ trợ HS tìm kiếm thông tin, giải quyết vấn đề, giải trí, tương tác, mở rộng hiểu biết,…

Trong các định hướng trên, thì việc ứng dụng CNTT trong dạy học được xác định là phương tiện hỗ trợ đắc lực để tiến đến một xã hội học tập Với tác động của CNTT, môi trường dạy học cũng sẽ thay đổi, nó sẽ tác động mạnh mẽ đến quá trình quản lí, giáo dục, đào tạo và học tập dựa trên sự hỗ trợ của các phần mềm ứng dụng và

hạ tầng CNTT đi kèm

1.1.3 Phần mềm Microsoft PowerPoint

1.1.3.1 Giới thiệu về PowerPoint

Năm 1984, Bob Gaskim một nghiên cứu sinh về khoa học máy tính tại California và các cộng sự của ông đã sáng tạo ra phần mềm PowerPoint Tên ban đầu là Presenter Khi đăng kí thương hiệu phần mềm được đổi là PowerPoint như hiện nay

Phần mềm PowerPoint cho phép GV xậy dựng các trình chiếu dưới dạng slide Lựa chọn slide có sẵn hoặc xây dựng mẫu mới Thực hiện liên kết đến 1 file văn bản,

âm thanh, hình ảnh hoặc file có dạng exe,… và chọn hiệu ứng sinh động

1.1.3.2 Những khả năng của PowerPoint

Tính linh hoạt là điểm mạnh của PowerPoint

Với PowerPoint ta có thể tạo một trình diễn bằng cách sử dụng 1 wizard, 1 kiểu mẫu thiết kế hoặc phác thảo Thêm văn bản và các bảng vào nội dung trình diễn Có thể sử dụng các chế độ hiển thị khác để lập dàn bài, thêm nội dung, hiệu đính và xem trước trình diễn PowerPoint giúp định dạng 1 trình diễn bằng tùy biến các phối màu, màu nền và các kiểu mẫu thiết kế; tạo một trình diễn trên màn hình bằng cách sử dụng một máy tính, các phím đèn chiếu và máy chiếu hoặc thông qua trang web; tạo tin và

in ghi chú cũng như các tài liệu phát cho khán giả (Handout) Ngoài ra còn thêm vào các biểu đồ hình ảnh, clipart cũng như những định dạng và đối tượng khác vào nội dung

1.1.3.3 Các trình diễn của PowerPoint

Với PowerPoint ta có thể dễ dàng tạo một trình diễn cơ bản bằng nhiều cách khác nhau Tùy số lượng nội dung, sự hỗ trợ thiết kế mà người sử dụng yêu cầu, chúng

ta có thể:

- Tạo một trình diễn sử dụng một kiểu mẫu thiết kế: Cho phép bổ sung các slide

và nội dung của riêng mình nhưng vẫn giữ được khuôn mẫu nhất quán

- Tạo một trình diễn trống: Cung cấp những đề nghị về thiết kế, màu sắc hoặc nội dung định sẵn

1.1.3.4 Các chức năng của PowerPoint

Chức năng tạo bố cục của PowerPoint: PowerPoint giúp tạo bố cục đẹp mắt và linh hoạt, giúp HS theo dõi dễ dàng Giúp GV tạo ra các hộp, bảng, ảnh với nội dung chú ý, nhận xét cho các slide một cách đơn giản và tiện ích

Chức năng nhấn mạnh của PowerPoint: Là một trong những chức năng mạnh nhất của PowerPoint GV không chỉ nhấn mạnh khái niệm, tính chất, ý quan trọng, cử chỉ, lời nói mà còn qua hình ảnh, trình diễn của PowerPoint GV có thể sử dụng hiệu ứng màu sắc, hình dạng của hình ảnh để nhấn mạnh chú ý và nhận xét

Chức năng thay thế bảng phụ của PowerPoint: Trong quá trình dạy việc sử dụng bảng phụ rất quan trọng Do vậy GV đưa ra các bảng phụ một cách hiệu quả, GV

có thể sử dụng bảng phụ hiển thị các hình ảnh, yêu cầu, trắc nghiệm,…

Chức năng tạo sơ đồ động của PowerPoint: GV có thể tạo sơ đồ động, việc sử dụng sẽ hiệu quả hơn hẳn với sơ đồ tĩnh ở trên giấy GV có thể nhấn mạnh hoặc cho hiện từng nhánh theo chủ ý

Các chức năng tạo trắc nghiệm động của PowerPoint: Trắc nghiệm là dạng bài tập thường xuyên được sử dụng trong kiểm tra kiến thức của HS, với PowerPoint GV

có thể tạo trắc nghiệm động, thấm chí có thể bổ sung lời giải thích, chú giải cho bài tập

đó Phần mềm PowerPoint với các hiệu ứng phong phú giúp bạn làm bài tập trắc nghiệm theo ý thích, tạo nên sự đa dạng, mới mẻ Phương pháp đòi hỏi đầu tư lớn về ý tưởng, thời gian, có thẩm mĩ và sự kiên trì

1.1.4 Vai trò của việc ứng dụng phần mềm PowerPoint trong dạy học

1.1.4.1 Vai trò của việc ứng dụng phần mềm PowerPoint trong dạy học

Trong những năm gần đây, việc ứng dụng CNTT vào việc giảng dạy không còn quá mới mẻ Các ứng dụng tin học đã trở nên quá quen thuộc và phổ biến trong đời

sống hằng ngày Hơn thế nữa, trong việc giảng dạy, ứng dụng công nghệ đóng vai trò

vô cùng quan trọng Một phần mềm tin học rất quen thuộc trong việc giảng dạy chính

là Microsoft PowerPoint Ứng dụng này sử dụng rộng rãi cho cả HS và GV Các trình bày trên nền tảng PowerPoint dễ dàng tạo ra sản phẩm, chỉnh sửa và sử dụng nó Nó là tài sản vô giá và dễ dàng, thuận tiện trong môi trường lớp học Một trình bày hay có thể lưu trữ lại, chia sẻ, thay đổi và chỉnh sữa trong nhiều năm Nó là ứng dụng trình bày nổi tiếng và có mặt hầu như trong các hội nghị, diễn đàn và dĩ nhiên trong các lớp học Tính phổ biến của nó là do phần mềm này dễ học, sử dụng dễ dàng và ứng dụng rộng rãi Nó cho phép đưa vào phần trình bày không chỉ ngôn ngữ mà còn có hình ảnh,

âm thanh và các chuyển động Với đặc tính đó, nó tương tác với người học tốt hơn trình bày trên bảng và phù hợp với sự đa dạng của người học Trong dạy học PowerPoint cung cấp các tiện ích cho người sử dụng như tăng các hiệu ứng hình ảnh,

âm thanh trực quan sinh động, tăng sự tập trung của người nghe, tổng hợp và trình bày khoa học và tương tác cao Nó cung cấp các khung mẫu, slide, hình ảnh, âm thanh, hiệu ứng, ghi chú,…

Với PowerPoint, GV làm thay đổi nội dung và phương pháp truyền đạt trong dạy học, xây dựng được bài giảng sinh động thu hút được sự tập trung của người học,

dễ dàng thể hiện được các phương pháp sư phạm như: phương pháp dạy học tình huống, phương pháp dạy học nêu vấn đề, thực hiện đánh giá và lượng giá học tập toàn diện, khách quan ngay trong quá trình học,… tăng khả năng tích cực chủ động tham gia học tập của người học

1.1.4.2 Vai trò của việc ứng dụng phần mềm PowerPoint trong dạy học Địa lí

Hiện nay, với sự phát triển của CNTT, ngành giáo dục càng có nhiều cơ hội khai thác tính tối ưu của các phần mềm để nâng cao hiệu quả hoạt động dạy học Trong đó phần mềm PowerPoint có vai trò vô cùng quan trọng và đã đem lại những kết quả tích cực Sử dụng phần mềm PowerPoint đang là xu hướng phổ biến trong giáo dục nhờ sự tiện ích, hiệu quả và kinh tế của nó Trong phân môn Địa lí, PowerPoint đã

và đang đem lại những tiết dạy sinh động, hiện thực hóa thế giới tự nhiên, xã hội vô cùng phong phú và đa dạng

Với nhiều tính năng nổi trội (tạo và trình diễn bài giảng; hỗ trợ chỉnh sửa văn bản, âm thanh, hình vẽ; kết nối dễ dàng với các phần mềm khác; hiệu ứng sinh động,…) PowerPoint đã làm cho bài giảng trở nên hấp dẫn hơn Nó giúp ta mô phỏng

được các quá trình khó có thể tiến hành hay quan sát ngoài thực tiễn Không những vậy, tính tương tác cao của sản phẩm còn giúp ta đánh giá được mức độ hiểu bài cũng như phát huy tính tích cực, chủ động của HS và tăng cường mối liên kết giữa hoạt động dạy và học

Mục đích sử dụng phần mềm PowerPoint theo tinh thần dạy và học tích cực đó

là trợ giúp cho GV trong việc hướng dẫn HS học kiến thức mới, rèn luyện kĩ năng, giảm tính trừu tượng của kiến thức, kích thích sự hứng thú học tập của HS Tạo điều kiện cần thiết cho HS thực hành để hình thành và rèn luyện các kĩ năng Đặc biệt hỗ trợ GV trong việc nâng cao kiến thức, kĩ năng, thiết kế bài học theo hướng lấy HS làm trung tâm có hiệu quả hơn

Ngày nay, phần mềm PowerPoint có vai trò to lớn trong giảng dạy nói chung và dạy học Địa lí nói riêng Vai trò của nó được biểu hiện ở các mặt cụ thể sau:

- Giúp HS thông hiểu, nắm vững kiến thức địa lí

Phần mềm PowerPoint có khả năng trình bày các nội dung mang tính chất khái niệm dưới hình thức ảnh kết hợp với âm thanh theo một trình tự liên kết hữu cơ, nhờ

đó HS có thể hiểu được cơ cấu, quy luật hoạt động, các khái niệm một cách dễ hiểu

- Giúp cho HS ghi nhớ kiến thức lâu bền

Phần mềm PowerPoint tác động trực tiếp vào thị giác và thính giác trong quá trình lĩnh hội kiến thức sẽ giúp cho HS ghi nhớ kiến thức lâu bền hơn

- Góp phần làm gia tăng, khắc sâu những kinh nghiệm trực tiếp giúp cho việc học tập của HS thêm phong phú và sâu rộng hơn

Muốn nhận thức được bản chất quy luật của một đối tượng nào đó, trước hết cần phải có những kinh nghiệm trực tiếp Kinh nghiệm trực tiếp có được nhờ quá trình quan sát, nghiên cứu, làm thí nghiệm,… Thế nhưng, những kinh nghiệm HS trực tiếp lĩnh hội được ở trường về phân môn Địa lí còn rất nhiều hạn chế, đã ảnh hưởng nhiều đến chất lượng học tập phân môn Địa lí Trong trường hợp này phần mềm PowerPoint

có thể bổ sung cho sự thiếu hụt của kinh nghiệm trực tiếp đó bằng kinh nghiệm gián tiếp Nhờ phần mềm PowerPoint, HS có thể quan sát gián tiếp được những đối tượng, hiện tượng địa lí không thể quan sát được do kích thước quá nhỏ hoặc quá lớn, HS có thể tiếp cận được với những đối tượng, hiện tượng phân bố ở những vùng lãnh thổ xa xôi, không thể đi đến được Nhờ các hiệu ứng trình diễn của phần mềm PowerPoint,

HS còn có thể quan sát được cả những hiện tượng, quá trình diễn ra quá nhanh hoặc quá chậm, không kịp quan sát trong thực tế

- Góp phần hình thành và nâng cao khả năng quan sát, tự nghiên cứu của học sinh

Với tính năng kết hợp giữa hình ảnh và âm thanh dưới hình thức chuyển động, PowerPoint có khả năng trực tiếp trình bày nội dung kiến thức cơ bản của các đối tượng nghiên cứu dưới dạng hệ thống hóa, khái quát hóa, đơn giản hóa những đối tượng, hiện tượng phức tạp, muôn hình muôn vẻ về địa lí tự nhiên và kinh tế - xã hội, tạo điều kiện để HS quan sát, độc lập suy nghĩ, tiến hành phân tích, tổng hợp, so sánh, phán đoán,… Trên cơ sở đó tự phát hiện kiến thức, nắm kiến thức một cách vững chắc hơn

- Góp phần nâng cao hiệu quả dạy học, phát huy tác dụng của nhiều hình thức dạy học khác nhau

Với thời lượng nhất định, PowerPoint trình bày nội dung kiến thức một cách tối

ưu thông qua những hình ảnh với các vật cảnh, người thật, các biểu bảng, sơ đồ, bản

đồ, chữ viết, những tiếng động thật kết hợp với âm nhạc và những lời thuyết minh sống động sẽ giúp nhịp độ giới thiệu tài liệu được gia tăng, dành thêm nhiều thời gian cho GV tổ chức các hoạt động nhận thức của học sinh

- Góp phần bồi dưỡng tình cảm cho học sinh

Nội dung trong các bài giảng PowerPoint không chỉ giới thiệu các đối tượng nghiên cứu một cách hữu hiệu mà còn thông qua các hình ảnh về đất nước, con người với các hoạt động sản xuất và sinh hoạt kèm theo những lời giải thích, bình luận giúp

HS có thể tự mình khám phá ra những giá trị về văn hóa, xã hội của các quốc gia, dân tộc trên thế giới, góp phần bồi dưỡng tình cảm cho học sinh

1.1.4.3 Vai trò của PowerPoint trong dạy học phân môn Địa lí lớp 5

Ở Tiểu học, lớp 5 các em được học môn Lịch sử và Địa lí Trong đó, phân môn Địa lí cung cấp cho các em nhiều kiến thức phong phú về thiên nhiên, đất nước, con người, Việc tiếp cận kiến thức đối với môn học này không hề đơn giản, bởi nó là mới mẻ đối với HS và các kiến thức đều hết sức lạ lẫm với các em Vì thế GV cần hết sức chú ý đến các kiến thức cơ bản và kĩ năng của môn học này

Nói đến địa lí là nói đến bản đồ, lược đồ Khi dạy địa lí, GV thường cung cấp kiến thức theo mục tiêu bài dạy, chỉ cho HS quan sát bản đồ theo yêu cầu bài, theo

sách giáo khoa chứ việc mở rộng kiến thức, cung cấp thêm thông tin, hình ảnh minh họa còn hạn chế Bởi vậy hiệu quả của việc dạy và học chưa cao

Thực sự, việc cho HS đọc tên bản đồ, lược đồ, là việc rất quan trọng, nó chẳng những giúp các em xác định ngay trọng tâm nội dung của của bản đồ, lược đồ (Bản đồ hành chính phân rõ tỉnh, thành phố, thị xã, thị trấn,… Bản đồ địa hình chỉ rõ đồi núi, cao nguyên, sông ngòi,… Lược đồ khoáng sản cho biết các loại khoáng sản có ở nơi nào, vùng nào,…), mà quan trọng hơn là còn giúp các em tự tìm đúng bản đồ, lược đồ

để tra cứu trong thực tế khi cần thiết hay khi lên Trung học cơ sở Sau đó, GV phải cho

HS đọc chú giải để biết về các kí hiệu đỉnh núi, dãy núi, biên giới quốc gia,… Cần phải chú trọng việc nắm các kí hiệu này, vì qua mỗi bài học, các kí hiệu tăng dần nhất

là ở lớp 5 như kí hiệu về thành phố, sông ngòi, mỏ sắt, mỏ vàng,… Đặc biệt là chú giải

về màu sắc, cùng màu nhưng độ đậm nhạt cũng có ý nghĩa khác nhau như cho biết độ cao của vùng đất, độ sâu của biển,… ở từng nơi, từng chỗ

Với những đặc trưng trên của môn học, với sự hỗ trợ của CNTT tỏ ra khá hiệu quả và khả thi Thực tế giảng dạy cho thấy HS tiểu học tiếp nhận kiến thức môn Địa lí, cách chỉ bản đồ, lược đồ,… dễ dàng hơn qua các video địa lí, hình ảnh trực quan hay các bản đồ biểu đồ rõ nét và sát thực với bài học, bởi vậy chúng tôi thường chọn những hình ảnh, video, những lược đồ có sẵn trên mạng internet truyền vào bài giảng trên phần mềm PowerPoint Nhờ đó người GV có thể thực hiện một giáo án điện tử với các kênh chữ, kênh hình, âm thanh, giúp HS nắm bắt và hiểu nội dung bài một cách sâu sắc và hiệu quả hơn Đối với HS việc xác định vị trí địa lí của một vùng, một khu vực hoặc một lãnh thổ trở nên đơn giản hơn Như vậy bài giảng ứng dụng PowerPoint mang lại hiệu quả đặc biệt trong khả năng tiếp thu bài học và mở rộng kiến thức cho các em Đồng thời, các nội dung, các phần trong một bài học luôn có mối quan hệ lẫn nhau vì thế việc sử dụng phần mềm PowerPoint là vô cùng cần thiết

Nó có thể liên kết được các nội dung bài học giúp HS nắm kiến thức nội dung một cách nhanh chóng và ghi nhớ lâu

Ngoài ra GV còn có thể tổ chức các trò chơi ở cuối mỗi tiết học được thiết kế bằng phần mềm PowerPoint một cách linh hoạt, sinh động thu hút các em tham gia trò chơi một cách tích cực, giúp các em nắm được nội dung kiến thức một cách tốt nhất

Với phần mềm PowerPoint sẽ giúp những người GV tiểu học thiết kế được những bài giảng đạt hiệu quả cao, tạo hứng thú học tập cho HS góp phần nâng cao chất lượng dạy học

1.1.5 Ứng dụng phần mềm PowerPoint trong dạy học

1.1.5.1 Ưu, nhược điểm của việc sử dụng phần mềm PowerPoint trong dạy học

- Ưu điểm

Việc sử dụng phần mềm PowerPoint đem lại nhiều tiện ích Với các hiệu ứng màu sắc, kiểu chữ,… rất tiện lợi cho một xử lí một bài giảng linh hoạt, hấp dẫn và sư phạm Và khả năng sử dụng hiệu quả các hình ảnh, phim, các tư liệu dạy học nhanh chóng và chất lượng Ngoài ra sử dụng phần mềm PowerPoint giúp tiết kiệm nhiều thời gian viết, vẽ trên lớp và rất thuận lợi cho việc sử dụng các PPDH tích cực đem lại hiệu quả cao trong dạy học

- Nhược điểm

Bên cạnh những ưu điểm thì phần mềm PowerPoint cũng có nhiều nhược điểm Tốn khá nhiều kinh phí để đào tạo GV sử dụng máy tính, cán bộ kĩ thuật đảm bảo cho việc thực hiện của GV thông suốt, máy móc không bị hư hỏng một cách vô lí

và mua sắm máy móc trang bị cho các đơn vị giáo dục Vấn đề kĩ thuật sử dụng máy tính, máy chiếu còn là một khó khăn chưa thể vượt qua ở nhiều GV Và nếu không có

ý thức sử dụng PowerPoint tốt thì các ưu thế của phần mềm này có thể sẽ trở thành nhược điểm lớn và cơ bản: HS thích học vì mới lạ nhưng tâm lí bị phân tán, không theo dõi được bài học, không ghi được nội dung cơ bản của bài,…

1.1.5.2 Tính hiệu quả của phần mềm PowerPoint trong dạy học

- Đối với HS

Giúp cho HS dễ nhận biết, dễ nhớ các sự vật, hiện tượng, các sự kiện của quá trình, cơ chế,… làm tăng hiệu quả học tập Tập trung sự chú ý của HS vào đối tượng Nâng cao tốc độ tri giác thông tin mà không làm giảm tốc độ lĩnh hội những thông tin

đó Phát triển trí nhớ và tư duy tốt cho HS Cho phép diễn đạt một cách tường minh, sâu sắc và sinh động những khái niệm hoặc các hiện tượng phức tạp Lôi cuốn HS tham gia tích cực vào bài giảng, làm lớp học sinh động, tăng hiệu quả dạy học, phát huy tối đa tính tích cực tham gia các hoạt động nhận thức của HS Góp phần rèn luyện

kĩ năng, kĩ xảo thông qua hoạt động thường xuyên với phương tiện, công cụ kết hợp

với trí óc, tay chân Tạo ra môi trường học tập sinh động mà trong đó người học đóng vai trò là chủ thể, người học được hoạt động thực sự với phương tiện

- Đối với GV

Sử dụng phần mềm PowerPoint giúp GV thể hiện được tính sáng tạo của mình qua việc liên kết nội dung bài học như thế nào sao cho chặt chẽ Việc cải tiến, chỉnh sửa giáo án theo định hướng đổi mới phương pháp giáo dục hết sức thuận lợi GV thực hiện được nhiều các PPDH cho nhiều đối tượng HS trong lớp học thông qua các phần mềm dạy học GV sử dụng phần mềm PowerPoint để thiết kế bài giảng điện tử, GV có thể cài đặt thêm tư liệu, hình ảnh, băng hình, trình bày đề cương bài giảng gọn, đẹp, sinh động và thuận tiện Khi sử dụng bài giảng điện tử sẽ giúp GV tiết kiệm được nhiều thời gian trong việc ghi bảng, thay vào đó, GV có điều kiện tốt hơn để tổ chức cho HS trao đổi, thảo luận, phát huy tính năng động tích cực và sự say mê, hứng thú của HS trong học tập Đồng thời trong một thời gian ngắn của một tiết học, GV có thể hướng dẫn cho HS tiếp cận một lượng kiến thức lớn, phong phú, đa dạng và sinh động Một hình ảnh, một đoạn phim có thể thay thế cho rất nhiều lời giảng, vì vậy đối với bài giảng có phim, hình ảnh thực tế mô phỏng hợp lý, sinh động sẽ thu hút được sự thích thú say mê học tập của HS, lớp học sôi nổi, HS tiếp thu bài nhanh hơn, giờ dạy có hiệu quả cao hơn

1.1.6 Khả năng ứng dụng phần mềm PowerPoint trong dạy học Địa lí lớp 5

Qua nghiên cứu cơ sở lý luận tôi thấy rằng: Ở giai đoạn cuối tiểu học, HS lớp 5 ghi nhớ có chủ định đã phát triển Tri giác bắt đầu mang tính xúc cảm, trẻ thích quan sát các sự vật hiện tượng có màu sắc sặc sỡ, hấp hẫn, tri giác của trẻ đã mang tính mục đích, có phương hướng rõ ràng Tưởng tượng tái tạo đã bắt đầu hoàn thiện, từ những hình ảnh cũ trẻ đã tái tạo ra những hình ảnh mới Chú ý có chủ định phát triển dần và chiếm ưu thế, ở trẻ đã có sự nỗ lực về ý chí trong hoạt động học tập

Phần mềm Microsoft PowerPoint với những tính năng nổi bật đó là khả năng trình chiếu hình ảnh, video,… với những hiệu ứng vô cùng đẹp mắt, phù hợp với đặc điểm tâm sinh lí HS, tạo cho HS sự hứng thú, tập trung vào bài học, chủ động ghi nhớ kiến thức dễ dàng hơn Với những hiệu ứng thông minh chính là công cụ hữu hiệu cho việc thiết kế bài giảng, thiết kế các trò chơi học tập cho HS, chỉ với các thao tác nhanh gọn trên máy tính GV đã có thể tạo ra được những trò chơi hấp dẫn mà không tốn quá nhiều thời gian chẩn bị các đồ dùng, dụng cụ thủ công như trước nữa

Nội dung phân môn Địa lí lớp 5 rất phong phú và đa dạng Do vậy để dạy tốt môn học thì việc ứng dụng PowerPoint vào thiết kế bài giảng là vô cùng cần thiết

1.2 Cơ sở thực tiễn của việc ứng dụng phần mềm PowerPoint trong dạy học phần Địa lí lớp 5

1.2.1 Đặc điểm phân môn Địa lí

Học tập địa lí là quá trình nhận thức những sự vật, đối tượng, hiện tượng và quá trình tự nhiên, dân cư, kinh tế - xã hội đã diễn ra trong quá khứ, hiện tại và dự báo sự biến đổi trong tương lai Trong quá trình học tập, HS cần học tập qua tài liệu, kết hợp với quan sát, khảo sát điều tra các sự vật, đối tượng và hiện tượng tự nhiên, dân cư, kinh tế ở thực địa và ứng dụng CNTT, từ đó góp phần hình thành biểu tượng, khái niệm địa lí, so sánh, xác lập các mối quan hệ địa lí Các sự vật, đối tượng, hiện tượng

và quá trình địa lí tự nhiên, dân cư, kinh tế- xã hội không tồn tại độc lập mà có quan hệ mật thiết với nhau, hiện tượng địa lí này là nguyên nhân và kết quả của các hiện tượng địa lí khác và cùng tồn tại trên phạm vi lãnh thổ Vì vậy, học tập địa lí cần tư duy trên quan điểm tổng hợp theo lãnh thổ Việc tự học, tự nghiên cứu và sáng tạo là những nhiệm vụ hết sức quan trọng và hiệu quả trong quá trình học tập bộ môn

1.2.2 Vài nét về phân môn Địa lí lớp 5

1.2.2.1 Mục tiêu

Trong chương trình môn Lịch sử và Địa lí lớp 4,5 gồm các nội dung liên quan đến địa lí Việt Nam và địa lí thế giới có mối liên hệ chặt chẽ với nhau cùng hướng đến một mục tiêu chung nhằm giúp HS:

- Về kiến thức: HS nhận biết được một số đặc điểm khái quát về tự nhiên, dân

cư và hoạt động của con người ở các miền địa hình của nước ta, các châu lục và một số nước trên thế giới

- Về kĩ năng: Bước đầu vận dụng được một số kĩ năng cơ bản về bản đồ (hiểu bản đồ, đọc tên, địa danh một số đối tượng,…) và tranh ảnh địa lí

- Về thái độ: Quan tâm đến một số vấn đề tự nhiên, dân cư, hoạt động kinh tế và môi trường đang đặt ra cho đất nước, thế giới và một số nước

1.2.2.2 Nội dung chương trình

Hệ thống bài giảng Địa lí lớp 5 gồm 29 bài trong đó có 16 bài địa lí Việt Nam

và 13 bài địa lí thế giới Theo phân phối chương trình thì tổng số tiết là 35 trong đó có

29 tiết học bài mới và 6 tiết ôn tập kiểm tra Cụ thể nội dung chương trình Địa lí lớp 5 gồm các bài sau:

Phần 1: Địa lí Việt Nam

Bài 1: Việt Nam - đất nước chúng ta

Bài 2: Địa hình và khoáng sản

Bài 3: Khí hậu

Bài 4: Sông ngòi

Bài 5: Vùng biển nước ta

Bài 6: Đất và rừng

Bài 7: Ôn tập

Bài 8: Dân số nước ta

Bài 9: Các dân tộc và sự phân bố dân cư

Bài 10: Nông nghiệp

Bài 11: Lâm nghiệp và thủy sản

Bài 12: Công nghiệp

Bài 13: Công nghiệp (tiếp theo)

Bài 14: Giao thông vận tải

Bài 15: Thương mại và du lịch

Bài 16: Ôn tập

Phần 2: Địa lí thế giới

Bài 17: Châu Á

Bài 18: Châu Á (tiếp theo)

Bài 19: Các nước láng giềng của Việt Nam

Bài 20: Châu Âu

Bài 21: Một số nước ở Châu Âu

Bài 22: Ôn tập

Bài 23: Châu Phi

Bài 24: Châu Phi (tiếp theo)

Bài 25: Châu Mĩ

Bài 26: Châu Mĩ (tiếp theo)

Bài 27: Châu Đại Dương và Châu Nam Cực

Bài 28: Các đại dương trên thế giới

Bài 29: Ôn tập cuối năm

Phần địa lí Việt Nam bao gồm 16 bài, trong đó có 2 bài ôn tập Nội dung phần địa lí Việt Nam chủ yếu khái quát về đặc điểm tự nhiên của đất nước Việt Nam, về dân

cư, phân bố dân cư và phát triển các ngành kinh tế: nông nghiệp, công nghiệp, giao thông vận tải, thương mại và du lịch

1.2.3 Thực trạng của việc ứng dụng Công nghệ thông tin vào dạy học ở tiểu học

Sự bùng nổ của của CNTT nói riêng và khoa học công nghệ nói chung đã tác động mạnh mẽ vào sự phát triển của tất cả các ngành trong đời sống xã hội Trong bối cảnh đó để ngành giáo dục phổ thông đáp ứng được đòi hỏi cấp thiết của công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước chúng ta cần cải cách PPDH theo hướng vận dụng CNTT và các trang thiết bị dạy học hiện đại phát huy mạnh mẽ tư duy sáng tạo,

kĩ năng thực hành để nâng cao chất lượng dạy học Bộ GD & ĐT cũng đã có những chủ trương rất cụ thể trong toàn ngành về việc ứng dụng CNTT trong dạy học Giáo dục Tiểu học là bậc học nền tảng của hệ thống giáo dục quốc dân, đòi hỏi phải phát huy cao độ sự sáng tạo và tích cực trong nhận thức của học sinh Do vậy, ứng dụng CNTT là một trong số những đòi hỏi cấp thiết để đáp ứng yêu cầu đó

Ở tiểu học, việc ứng dụng CNTT đã được triển khai sâu rộng và đã đạt được những hiệu quả nhất định: làm khơi gợi hứng thú học tập cho HS; giúp HS tiếp thu bài học một cách chủ động, tự chiếm lĩnh kiến thức dưới sự hướng dẫn của GV; ghi nhớ kiến thức dễ dàng hơn,…

Tuy nhiên, việc ứng dụng CNTT trong dạy học còn một số tồntại:

+ Bài giảng còn nặng nề về “kênh chữ”, chưa khai thác được tính ưu việt của công nghệ dạy học Một số bài giảng còn trình bày thông tin trên máy tính thay bảng viết, HS khó nắm được bố cục bài giảng

+ Một số tính năng của phần mềm thiết kế bài giảng có thể được sử dụng có hiệu quả nhưng chưa được GV khai thác có hiệu quả, ví dụ như:sử dụng công cụ để vẽ hình, sử dụng các hiệu ứng cho các đối tượng, kĩ thuậtchèn các ảnh, video, flash,… nên bài giảng có sử dụng CNTT nhưng chưa sửdụng như một công cụ hữu hiệu điều khiển tiến trình bài giảng

+ Kỹ năng khai thác thông tin trên Intenet của GV chưa được tốt nên các tư liệu đưa vào bài giảng điện tử chưa được phong phú

+ Việc ứng dụng CNTT vào dạy học mới dừng ở các bài giảng trình diễn trên lớp, chưa hỗ trợ HS tự học, tự đánh giá kết quả học tập, cũng như giúp HS tìm kiếm những kiến thức mới

Tuy vậy, hiện nay việc triển khai ứng dụng CNTT trong dạy học bên cạnh sự hoàn thiện về cơ sở vật chất, một trong những thuận lợi là mỗi trường đều có đội ngũ cốt cán trong ứng dụng CNTT vào công tác giảngdạy

1.2.4 Thực trạng của việc ứng dụng phần mềm PowerPoint trong dạy học phân môn Địa lí ở tiểu học

Nghiên cứu lý luận cho thấy tầm quan trọng và tính cấp thiết của việc ứng dụng CNTTmà đặc biệt là phần mềm PowerPoint để thiết kế bài giảng trong dạy học Địa lí ở tiểu học Vấn đề này đặt ra là trong thực tế dạy học ở các trường Tiểu học, việc ứng dụng phần mềm PowerPoint để thiết kế bài giảng trong dạy học như thế nào? Để tìm hiểu vấn đề này, tôi đã tiến hành điều tra thực trạng sử dụng phần mềm PowerPoint để thiết kế bài giảng trong dạy học phân môn Địa lí tại một số trường Tiểu học trên địa bàn thành phố Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình

1.2.4.1 Mục đích điềutra

Thông qua điều tra, tôi muốn tìm hiểu PPDH, mức độ sử dụng CNTT trong quá trình dạy học của GV Bên cạnh đó, mục đích chính của khóa luận là để biết được nhận thức của GV về tầmquantrọngcủaviệcứngdụngphầnmềmPowerPoint để thiết kế bài giảng trong dạy học Địa lí và những thuận lợi, khó khăn gặp phải của GV

1.2.4.2.Đối tượng điềutra

Đối tượng điều tra trong đề tài này là 50 GV đang công tác tại các trường Tiểu học trên địa bàn thành phố Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình

1.2.4.3 Thời gian điềutra

Thời gian khảo sát từ ngày 02/01/2018 đến ngày 02/02/2018

1.2.4.4 Địa điểm điều tra

Một số trường Tiểu học trên địa bàn thành phố Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình

1.2.4.5 Nội dung điều tra

Thực trạng sử dụng máy vi tính và phần mềm PowerPoint để thiết kế bài giảng trong dạy học Địa lí

1.2.4.6 Phương pháp điều tra

- Sửdụngphiếuđiềutravàphươngphápthốngkêđểđiềutrathựctrạng

- Ngoài ra còn sử dụng một số phương pháp khác như: Dự giờ, phỏng vấn GV,… để hỗ trợ cho phương pháp nghiêncứu

1.2.4.7 Kết quả khảo sát

Dựa vào những phương pháp trên tôi đã điều tra và thu được những đặc điểm về thực trạng của việc nhận thức về phương pháp ứng dụng phần mềm PowerPoint để thiết kế bài giảng trong dạy học phân môn Địa lí ở trường Tiểu học Đồng Mỹ Theo kết quả thống kê, trong số 50 phiếu, 46% GV cho rằng họ đã sử dụng máy tính vào dạy học và đều sử dụng PowerPoint là một trong các phần mềm để thiết kế bài giảng cho

HS trong giờ học Tuy nhiên, mức độ sử dụng các phương pháp này có sự khácnhau

Một số GV khi truyền thụ nội dung mới cho HS đã xây dựng nội dung kiến thức mới bằng cách trình chiếu kết hợp với giảng giải cho HS quan sát các nội dung thông tin qua các hình ảnh hay video theo bài học, sau khi HS nắm được nội dung bài học,

GV xây dựng trò chơi cho HS vận dụng các kiến thức đã học vào thực hành

Một số GV rèn kỹ năng cho HS bằng cách xây dựng các bài tập để HS vận dụng những kiến thức đã học để củng cố lại kiến thức

Nhìn chung, hầu hết GV đều khẳng định đúng vai trò của việc ứng dụng phần mềm PowerPoint để thiết kế bài giảng trong dạy học phân môn Địa lí

Thông qua quá trình điều tra việc nhận thức của GV về ứng dụng phần mềm PowerPoint để thiết kế bài giảng trong dạy học môn Địa lí, tôi đã thu được kết quả sau:

Bảng 1.1: Điều tra mức độ ứng dụng phần mềm PowerPoint để thiết kế bài

giảng trong dạy học phân môn Địa lí

Khảo sát thực trạng dạy học môn Địa lí cho thấy, GV tiểu học bước đầu đã sử dụng CNTT trong quá trình dạy học Qua điều tra cho thấy lượng GV thường xuyên sử dụng phần mềm PowerPoint để thiếtkế bài giảngchiếmtỷlệ khá cao (46%)nhưngcónhữngGVchưabaogiờ sử dụng phần mềm này để thiết kế bài giảng và tỷ

lệ đó cũng chiếm khá nhiều (18%)

Để tìm hiểu về nguyên nhân của thực trạng này, tôi đã tiến hành dự giờ giảng dạy và tham khảo giáo án của GV Qua đó tôi thấy rằng GV đã có nhận thức khá đúng

về vai trò và ý nghĩa của việc sử dụng CNTT trong phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của HS Nhưng trong dạy học, đa số GV chưa dạy học trên PowerPoint nhiều

mà chỉ dạy học với phương pháp truyền thống gây nhàm chán cho HS Một số ít GV tổ chức dạy học trên PowerPoint nhưng chưa mang lại hiểu quả cao, GV còn thụ động

GV đã sử dụng PowerPoint vào bài giảng, đưa nhiều hình ảnh, đoạn phim,… vào bài dạy nhưng còn mang tính hình thức, sinh động, chưa phát huy được tính chủ động, sáng tạo và tích cực của HS

Mặc dù nhận thức của GV về việc sử dụng phần mềm PowerPoint trong dạy học là khá đầy đủ nhưng sự vận dụng của GV lại còn nhiều hạn chế là do một số nguyên nhânsau:

- Để dạy một tiết Địa lí sử dụng PowerPoint GV phải chuẩn bị một cách công phu, mất nhiều thời gian và tốnkém

- Một số GV chưa thực sự coi trọng môn học này nên chưa có sự đầu tư cho tiết dạy hoặc chỉ sử dụng khi có thanh tra, kiểm tra hay dạymẫu

- Trình độ tin học của GV còn hạn chế nên việc thiết kế bài giảng bằng

PowerPoint còn gặp nhiều khókhăn

Điều tra thực trạng dạy học môn Địa lí ở tiểu học cho thấy,GV tiểu học bước đầu đã sử dụng PowerPoint để thiết kế bài giảng nhưng chưa thường xuyên và hiệu quả

Việc ứng dụng CNTT để thiết kế bài giảng vào dạy học, nó tập trung chủ yếu vào đối tượng chủ thể của hoạt động nhận thức là HS và chủ thể của quá trình dạy học

là GV Qua điều tra thấy rằng:GV khi sử dụng CNTT gặp thuận lợi từ phía HS đó là

HS hứng thú trong học tập vì được quan sát nhiều tranh ảnh, được xem các đoạn phim liên quan đến bài học,… Tuy nhiên, GV cũng gặp phải không ít khó khăn như: Phải có một trình độ tin học nhất định, cơ sở vật chất kĩ thuật của nhà trường phải đáp ứng được yêu cầu (máy vi tính, máy chiếu đa năng,…), bài giảng chuẩn bị công phu mất nhiều thờigian

Qua việc tìm hiểu chương trình sách giáo khoa môn Địa lí lớp 5, tôi thấy rất thích hợp với việc ứng dụng CNTTmà đặc biệt là phần mềm PowerPoint để thiết kế bài giảng trong dạyhọc

CHƯƠNG 2: ỨNG DỤNG PHẦN MỀM POWERPOINT THEO HƯỚNG ĐỔI MỚI TRONG DẠY HỌC PHẦN ĐỊA LÍ LỚP 5 2.1 Một số nguyên tắc khi ứng dụng phần mềm PowerPoint vàothiết kế bài giảng Địa lí

Microsoft PowerPoint là một chương trình có nhiều tiện ích đối với việc thiết

kế, trình bày bài giảng với nhiều tính năng đa dạng và phong phú Microsoft PowerPoint có thể tạo ra các phiên bản trình bày thay thế cho giáo án, cho trình bày bảng, trình diễn các mô hình trực quan hoặc qua các hiệu ứng âm thanh, hình ảnh,… Microsof PowerPoint cung cấp nhiều khả năng trình diễn rất thu hút dễ khiến cho người mới tập sử dụng bị cuốn hút vào việc tận dụng những khả năng đó nhiều hơn mức cần thiết, dân đến làm sai lạc thậm chí phá hỏng mục tiêu của bài học Do vậy, khi thực hiện thiết kế bài giảng Địa lí bằng phần mềm PowerPoint cần phải tuân thủ một số nguyên tắc sau:

- Luôn luôn nhớ nguyên tắc: Đơn giản và rõ ràng

- Không sao chép nguyên văn bài dạy mà cần tinh giản và vận dụng các ưu thế của PowerPoint

- Nhất quán trong thiết kế: Không nên đổi màu cho mỗi Slide nếu không thay đổi mục tiêu của bài giảng Nên nhớ rằng chúng ta cần HS tập trung vào nội dung bài giảng chứ không phải màu sắc lòe loẹt, đồ họa vui nhộn

- Dùng các phông chữ, khung, nền tương tự nhau trong suốt bài giảng Không nên dùng các kiểu chữ rườm rà hay quá nhiều phông chữ trong một Slide

- Chỉ nên đưa 01 ý tưởng chính vào mỗi Slide

- Các dạng đồ họa cần phải được lựa chọn cẩn thận, nếu không chúng sẽ gây phân tán tư tưởng tạo nên những quá trình tư duy lệch lạc của HS

2.2 Nguyên tắc đề xuất ứng dụng phần mềm PowerPoint trong dạy học Địa lí lớp 5

2.2.1 Phù hợp với đặc trưng môn học

Môn Lịch sử và Địa lí ở Tiểu học nói chung và ở lớp 5 nói riêng có những đặc trưng riêng so với các môn học khác Trong đó phân môn Địa lí có tính tích hợp nhiều kiến thức của nhiều lĩnh vực Cung cấp những kiến thức sâu rộng về tự nhiên, dân cư, kinh tế - xã hội,… Giúp HS có những hiểu biết cơ bản ban đầu, thiết thực về địa lí tự nhiên, địa lí kinh tế xã hội của Việt Nam, của các châu lục và một số nước trên thế

giới Đối với môn học này, HS khi học sẽ gặp nhiều sự vật, hiện tượng không phải lúc nào cũng xảy ra trước mắt mình vì thế phải quan sát chúng trên hình ảnh, hình vẽ, bản

đồ nên việc sử dụng phần mềm PowerPoint là quan trọng và cần thiết Sử dụng PPDH theo hướng dạy học tích cực, hướng cho HS phát triển khả năng tìm tòi,nghiên cứu Môn học này mang tích chất đồng tâm và phát triển nên khi xây dựng bài giảng cần chú ý phát triển tính tư duy cho trẻ Thực tế giảng dạy cho thấy HS tiểu học tiếp nhận kiến thức môn Địa lí, cách chỉ bản đồ, lược đồ,… dễ dàng hơn qua các video địa lí, hình ảnh trực quan hay các bản đồ biểu đồ rõ nét và sát thực với bài học, bởi vậy cần chọn những hình ảnh, video, những lược đồ có sẵn trên mạng internet truyền vào bài giảng trên phần mềm PowerPoint Nhờ đó người GV có thể thực hiện một giáo án điện

tử với các kênh chữ, kênh hình, âm thanh, giúp HS nắm bắt và hiểu nội dung bài một cách sâu sắc và hiệu quả hơn Đối với HS việc xác định vị trí địa lí của một vùng, một khu vực hoặc một lãnh thổ trở nên đơn giản hơn Như vây sẽ mang lại hiệu quả đặc biệt trong khả năng tiếp thu bài học và mở rộng kiến thức cho các em Đồng thời, các nội dung, các phần trong một bài học luôn có mối quan hệ mật thiết với nhau vì thế việc sử dụng phần mềm PowerPoint là vô cùng cần thiết và phù hợp Đặc biệt, ứng dụng phần mềm PowerPoint thiết kế bài giảng phải phù hợp với định hướng đổi mới giáo dục, cần chú ý để phát huy cao độ tính độc lập, tự giác, tích cực của HS

2.2.2 Phù hợp với đặc điểm của học sinh lớp 5

Tri giác của HS tiểu học mang tính đại thể, ít đi vào chi tiết và mang tính không

ổn định HS lớp 5 là giai đoạn cuối của tuổi tiểu học, tri giác của các em bắt đầu mang tính xúc cảm, thích quan sát các sự vật hiện tượng có màu sắc sặc sỡ, hấp hẫn, tri giác

đã mang tính mục đích, có phương hướng rõ ràng Về tư duy, tư duy các em mang đậm màu sắc xúc cảm và chiếm ưu thế ở tư duy trực quan hành động Các phẩm chất

tư duy chuyển dần từ tính cụ thể sang tư duy trừu tượng khái quát Khả năng khái quát hóa phát triển dần theo lứa tuổi, lớp 5 các em đã bắt đầu biết khái quát hóa lý luận Ở giai đoạn này, tưởng tượng tái tạo đã bắt đầu hoàn thiện, từ những hình ảnh cũ trẻ đã tái tạo ra những hình ảnh mới Tưởng tượng sáng tạo tương đối phát triển Đặc biệt, tưởng tượng của các em trong giai đoạn này bị chi phối mạnh mẽ bởi các xúc cảm, tình cảm, những hình ảnh, sự việc, hiện tượng đều gắn liền với các rung động tình cảm của các em Chú ý có chủ định phát triển dần và chiếm ưu thế, trẻ dần hình thành kĩ năng tổ chức, điều chỉnh chú ý của mình Ở tiểu học loại trí nhớ trực quan hình tượng

chiếm ưu thế hơn trí nhớ từ ngữ - logic Ở các em ghi nhớ có ý nghĩa và ghi nhớ từ ngữ được tăng cường Ghi nhớ có chủ định đã phát triển Tuy nhiên, hiệu quả của việc ghi nhớ có chủ định còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố như mức độ tích cực tập trung trí tuệ của các em, sức hấp dẫn của nội dung tài liệu, yếu tố tâm lý tình cảm hay hứng thú của các em

Như vậy, khi thiết kế một bài giảng bằng phần mềm PowerPoint GV cần phải thu hút trẻ bằng các hoạt động mới, mang màu sắc, tích chất đặc biệt khác lạ so với bình thường, khi đó sẽ kích thích trẻ cảm nhận, tri giác tích cực và chính xác GV phải biến các kiến thức "khô khan" thành những hình ảnh có cảm xúc để phát triển tư duy

và tính tưởng tượng của các em Nên đưa vào bài học nhiều hình ảnh sinh động, hấp dẫn, để thu húttrẻ Tạo được liên kết trong bài học để HS hình thành mạch kiến thức một cách rõ ràng, các em dễ nắm bắt nội dung bài học Đưa những từ ngữ, câu chữ ngắn gọn rõ ràng để HS dễ ghi nhớ Nội dung các phần rõ ràng phù hợp nội dung bài học Tổ chức hoạt động để thu hút trẻ như việc tổ chức các trò chơi, phải lựa chọn trò chơi với nhiều hình ảnh hấp dẫn, sinh động thu hút chú ý cho học sinh Luật chơi phải phù hợp với khả năng của HS, cho HS tự do làm chủ trò chơi, không ép buộc, hình thức với HS Lời nói của GV phải thu hút, tạo được sự tò mò, hứng thú của HS với tròchơi

2.2.3 Khai thác được các chức năng của phần mềm

Việc ứng dụng phần mềm PowerPoint trong dạy học phân môn Địa lí cần

khai thác được các chức năng của phần mềm để có thể mang lại bài dạy đạt hiệu quả Bao gồm các chức năng:

- Các chức năng tạo bố cục củaPowerPoint

+ Giúp tạo bố cục đẹp mắt và linh hoạt, giúp HS theo dõi dễdàng

+ Giúp GV tạo ra các hộp, bảng, ảnh với nội dung chú ý, nhận xét cho các slide một cách đơn giản và tiệních

- Các chức năng nhấn mạnh củaPowerPoint

Là một trong những chức năng mạnh nhất của PowerPoint Giáo viên không chỉ nhấn mạnh khái niệm, tính chất, ý quan trọng, cử chỉ, lời nói mà còn qua hình ảnh, trình diễn của PowerPoint GV có thể sử dụng hiệu ứng màu sắc, hình dạng của ảnh để nhấn mạnh chú ý và nhậnxét

- Các chức năng thay thế bảng phụ củaPowerPoint

Trong quá trình dạy việc sử dụng bảng phụ rất quan trọng Do vậy GV đưa ra các bảng phụ một cách hiệu quả, GV có thể sử dụng bảng phụ hiển thị các hình ảnh, yêu cầu, trắc nghiệm,…

- Chức năng tạo sơ đồ động củaPowerPoint

GV có thể tạo sơ đồ động, việc sử dụng sẽ hiệu quả hơn hẳn với sơ đồ tĩnh ở trên giấy GV có thể nhấn mạnh hoặc cho hiện từng nhánh theo chủ ý

- Các chức năng tạo trắc nghiệm động củaPowerPoint

+ Trắc nghiệm là dạng bài tập thường xuyên được sử dụng trong kiểm tra kiến thức của HS, với PowerPoint GV có thể tạo trắc nghiệm động, thậm chí có thể bổ sung lời giải thích, chú giải cho bài tậpđó

+ Phần mềm PowerPoint với các hiệu ứng phong phú giúp bạn làm bài tập trắc nghiệm theo ý thích, tạo nên sự đa dạng, mới mẻ Phương pháp đòi hỏi đầu tư lớn về ý tưởng, thời gian, có thẩm mĩ và sự kiêntrì

Để có thể khai thác được tối đa chức năng của phần mềm GV phải đầu tư nhiều thời gian trong khâu chuẩn bị thiết kế các bài giảng, nắm vững được các chức năng của phần mềm

2.2.4 Phù hợp với thực tiễn dạy học ở tiểu học

Khi sử dụng phần mềm PowerPoint để thiết kế bài dạy cần phải phù hợp với điều kiện, hoàn cảnh của trường lớp, phù hợp với đặc điểm của HS địa phương Phải phù hợp với định hướng đổi mới giáo dục, phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo của HS, cho HS tự chiếm lĩnh kiến thức, GV chỉ là người hướng dẫn, giúp đỡ HS

2.3 Quy trình thiết kế bài giảng bằng phần mềm PowerPoint

2.3.1 Khởi động PowerPoint

Khởi động PowerPoint:

Chọn Start/Program/Microsoft PowerPoint, hoặc có thể nhấp chuột vào nút Microsoft PowerPoint trên thanh Toolbar office hoặc trên màn hình Windows

2.3.2 Tạo bản trình chiếu mới

Tạo một bản trình chiếu trắng (Blank Presentation)

Khi muốn phát huy đầy đủ tính sáng tạo thay vì dựa vào Autocontent Wizard hay một tệp mẫu, chúng ta bắt đầu PowerPoint với phần trình bày trắng:

-Sau khi PowerPoint khởi động, chọn Blank Presentation/OK

-Nếu đang làm việc với PowerPoint mà muốn tạo phiên bản trình bày khác bằng

Blank Presentation ta chọn New Presentation, chọn from blank Presentation Sau khi lựa chọn bố cục cho slide trắng ta có thể nhập nội dung, hiệu chỉnh, định dạng, tạo các hiệu ứng theo kịch bản đã chuẩnbị

-From Existing Presentation: Tuỳ chọn này cho phép mở một file đã tạo và lưu vào trong PowerPoint Có thể trình chiếu (Slide show), bổ sung, chỉnh sửa và lưu thành một bản trình chiếumới

- Nhập văn bản vào các Slide:

Trongmộtbảntrìnhbàychodùcónhiềuđốitượngđồhọađếnđâucũng không thể thiếu kênh chữ, vì nhờ hệ thống kênh chữ, người trình bày sẽthu hút được sự chú ý của người học vào những điều mà tác giả muốn trình bày, đây là điều kiện không thể thiếu đối với việc thiết kế một bài giảng Kênh chữ trong PowerPoint có thể trình bày theo nhiều kiểu, dạng, kích cỡ, màu sắc khác nhau tuỳ thuộc vào nội dung và ý định của tác giả, nhất là nó còn có thể hiệu chỉnh, sửa đổi khi cần Cách nhập văn bản vào

PowerPoint, có thể sử dụng các cách sau để nhập văn bản vào cácSlide:

+ Nhập văn bản vào tệp mẫu: Đây là cách nhập văn bản theo những gợi ý của PowerPoint, với những mẫu trình bày đẹp và mang tính chuyên nghiệp Để nhập văn bản theo cách này, khi bắt đầu với PowerPoint, chọn Autocontent Wizard và nhập văn bản vào phần mặc định

+ Nhập văn bản vào một Autolayout từ phần trình bày trắng: Theo cách này có thể lựa chọn những slide phù hợp với mục đích trình bày của mình

Hình 2.1: Một Slide với phần trình bày trắng

+ Nhập văn bản theo kiểu xem đại cương: Khi nhập văn bản vào

Phần nhập văn bản

Phần nhập văn bản