Các biện pháp tổ chức sự tương tác nhằm nâng cao chất lượng dạy và học môn mĩ thuật ở trường tiểu học

Với ý nghĩa quan trọng trong việc rèn luyện một con người, vì thế môn mĩ thuật đã được Bộ giáo dục và đào tạo đưa vào khung của chương trình giáo dục phổ thông nói chung và bậc tiểu học

LỜI CẢM ƠN

Để hoàn thành khóa luận này, em xin tỏ lòng biết ơn đến Trường Đại học Quảng Bình, nơi em đã gắn bó trong bốn năm đại học qua và cũng là nơi hun đúc tài năng và trí tuệ cho bản thân em Em chân thành cảm ơn quý Thầy, Cô trong khoa Âm nhạc - Mĩ thuật và khoa Sư phạm Tiểu học - Mần non đã tận tình truyền đạt kiến thức trong những năm em học tập Cảm ơn thầy ThS.Trần Công Thoan, đã tận tình hướng dẫn trong suốt quá trình viết báo cáo khóa luận Với vốn kiến thức được tiếp thu trong quá trình học không chỉ là nền tảng cho quá trình nghiên cứu khóa luận mà còn là hành trang quý báu để em bước vào đời một cách vững chắc và tự tin

Khóa luận đã hoàn thành và có những đóng góp nhất định vào việc đổi mới dạy học mĩ thuật nói chung, đưa ra được các biện pháp tổ chức

sự tương tác nhằm nâng cao chất lượng dạy và học môn mĩ thuật ở tiểu học hiện nay Một số nội dung có thể còn hạn chế nhất định và không tránh khỏi những thiếu sót, kính mong nhận được sự góp ý tận tình của quý thầy, cô giáo để đề tài được hoàn thành

Em xin chân thành cảm ơn!

Đồng Hới, tháng 5 năm 2018

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan khóa luận này do chính bản thân tôi thực hiện dưới sự hướng dẫn của ThS.Trần Công Thoan Các số liệu, thông tin và hình ảnh có trong bài báo cáo khóa luận này là khách quan, khoa học, trung thực

Sinh viên thực hiện

Trần Thị Thu Trang

MỤC LỤC

LỜI CẢM ƠN

LỜI CAM ĐOAN

DANH MỤC VIẾT TẮT

PHẦN A 1

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài: 1

2 Mục đích nghiên cứu 2

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 3

3.1.Khách thể nghiên cứu 3

3.2 Đối tượng nghiên cứu 3

4 Giả thuyết khoa học 3

5 Nhiệm vụ nghiên cứu 3

6 Phạm vi nghiên cứu 3

7 Phương pháp nghiên cứu 4

7.1 Phương pháp nghiên cứu lý thuyết 4

7.2 Phương pháp nghiên cứu thực tiễn 4

7.3 Phương pháp thống kê toán học 4

8 Thời gian nghiên cứu: 4

9 Đóng góp của đề tài 5

10 Cấu trúc của đề tài 5

PHẦN B 6

NỘI DUNG 6

CHƯƠNG I:CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI 6

1.1 Cơ sở lý luận: 6

1.1.1 Lịch sử nghiên cứu 7

1.1.2 Đặc điểm tâm sinh lí của học sinh Tiểu học 9

1.1.3 Những năng lực được hình thành và phát triển thông qua quá trình học Mĩ thuật 10

1.1.4 Môn mĩ thuật ở Tiểu học theo chương trình hiện hành 12

1.2 Cơ sở thực tiễn 14

CHƯƠNG II: CÁC BIỆN PHÁP TỔ CHỨC SỰ TƯƠNG TÁC NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY VÀ HỌC MÔN MĨ THUẬT Ở TIỂU HỌC 16

2.1 Thực trạng của việc dạy và học môn mĩ thuật ở trường Tiểu học Lộc Ninh - Đồng Hới - Quảng Bình 16

2.2 Điều tra cơ bản 18

2.3 Các biện pháp tổ chức sự tương tác nhằm nâng cao chất lượng dạy và học môn mĩ thuật ở Tiểu học 19

2.3.1 Thay đổi hình thức khởi động vào bài học gây hứng thú cho học sinh 21

2.3.2 Xây dựng các tiêu chí nhận xét, đánh giá bài học 23

2.3.3 Nâng cao tính chủ động sáng tạo của học sinh trong giờ học 26

2.3.4 Vận dụng dạy học mĩ thuật theo phương pháp dạy học Đan Mạch.29 2.3.5 Sử dụng đồ dùng trực quan trong dạy học mĩ thuật 32

CHƯƠNG III: TỔ CHỨC THỰC NGHIỆM 37

3.1 Mục đích thực nghiệm 37

3.2 Nội dung thực nghiệm 37

3.3 Đối tượng, địa bàn và thời gian thực nghiệm 37

3.4 Quy trình thực nghiệm 38

3.4.1.Các tiêu chí đánh giá mức độ tương tác của học sinh trong giờ mĩ thuật 38

3.4.2.Các bước tiến hành thực nghiệm 39

3.4.3.Chọn bài soạn thực nghiệm 39

3.4.4 Giáo án thực nghiệm 39

3.5 Kết quả sau khi dạy thực nghiệm 40

PHẦN C 43

KẾT LUẬN 43

TÀI LIỆU THAM KHẢO 46 PHỤ LỤC

có vai trò và nhiệm vụ quan trọng trong việc xây dựng thế hệ người Việt Nam mới, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội Đảng và nhà nước luôn quan tâm và chú trọng đến giáo dục Với chủ đề của năm học là

“Tiếp tục đổi mới quản lý và nâng cao chất lượng giáo dục” [8] đối với giáo dục phổ thông Trong hệ thống giáo dục quốc dân, thì bậc tiểu học

là bậc nền tảng, nó có ý nghĩa vô cùng quan trọng là bước đầu hình thành nhân cách con người cũng là bậc học nền tảng nhằm giúp học sinh hình thành những cơ sở ban đầu cho sự phát triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mĩ và các kĩ năng cơ bản để học sinh tiếp tục học Trung học cơ sở Để đạt được mục tiêu trên đòi hỏi người dạy học phải có kiến thức sâu và sự hiểu biết nhất định về nội dung chương trình sách giáo khoa, có khả năng hiểu được về tâm sinh lí của trẻ, về nhu cầu và khả năng của trẻ Đồng thời người dạy phải có khả năng sử dụng một cách linh hoạt các phương pháp và hình thức tổ chức dạy học phù hợp với đối tượng học sinh Trong chương trình ở tiểu học, mĩ thuật

là một móc xích quan trọng trong quá trình dạy học Thông qua bộ môn

mĩ thuật học sinh có thể lĩnh hội được khái niệm về tự nhiên xã hội, văn hóa, toán học, tiếng Việt…đằng sau những biểu hiện của ngôn ngữ tạo hình Bằng cách này giáo dục nghệ thuật được tích hợp trong chương trình giảng dạy ở tất cả các lớp học, chúng được lồng ghép trong các bài học để nâng cao khả năng quan sát, liên tưởng, kết nối kiến thức của học

2

sinh.Thông qua các bài học mĩ thuật, học sinh hiểu biết sâu sắc hơn về các khái niệm, từ đó giáo dục cho các em về tình yêu thiên nhiên, ý thức bảo vệ những giá trị tốt đẹp như môi trường,văn hóa, tình yêu, sự chia sẻ…Qua các hoạt động dạy học các em được thực hành, được khám phá

từ đó mà việc lĩnh hội cũng trở nên sâu sắc hơn

Với ý nghĩa quan trọng trong việc rèn luyện một con người, vì thế môn mĩ thuật đã được Bộ giáo dục và đào tạo đưa vào khung của chương trình giáo dục phổ thông nói chung và bậc tiểu học nói riêng thành một môn học độc lập, có nội dung chương trình được biên soạn một cách cụ thể, rõ ràng

Qua thực tiễn được tiếp xúc với việc giảng dạy bộ môn mĩ thuật tại

cơ sở thực tập tôi nhận thấy rằng: Đa phần các em rất thích môn học, nhưng các em có năng khiếu và yêu thích thật sự thì chưa nhiều, học sinh không yêu thích thì việc tập trung khai thác nội dung, thực hành làm bài tập rất qua loa, hời hợt, nếu có làm thì mang tính đối phó, vì tinh thần chưa tự nguyện dẫn đến hiệu quả môn học chưa cao: bài vẽ sơ sài, cẩu thả Một bộ phận các em chưa có kĩ năng thực hành vẽ, nét vẽ khô cứng, rụt rè dẫn đến thiếu tự tin, chán nản

Chính vì lý do đó tôi đã chọn đề tài: “Các biện pháp tổ chức sự tương tác nhằm nâng cao chất lượng dạy và học môn Mĩ Thuật ở trường Tiểu học”

2 Mục đích nghiên cứu

Từ việc tìm hiểu về việc dạy và học tại trường Tiểu học Lộc Ninh chúng tôi thấy được thực trạng của việc dạy học bộ môn mĩ thuật ở trường tiểu học như thế nào, và đề xuất một số biện pháp tổ chức sự tương tác nhằm nâng cao chất lượng dạy và học môn mĩ thuật ở trường tiểu học

3

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

Giáo viên và học sinh tiểu học

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Các biện pháp tổ chức sự tương tác nhằm nâng cao chất lượng dạy

và học môn mĩ thuật ở tiểu học

4 Giả thuyết khoa học

Bằng lý luận và thực tiễn về giáo dục tiểu học tôi cho rằng nếu giáo viên biết sử dụng các biện pháp phù hợp nhằm tổ chức sự tương tác trong việc tổ chức dạy học bộ môn mĩ thuật như: tổ chức quan sát, thảo luận trao đổi, ứng dụng công nghệ thông tin vào quá trình dạy học…thì chất lượng dạy và học môn mĩ thuật sẽ được nâng cao, trẻ sẽ phát huy được hết tính tích cực chủ động của mình

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để đạt được mục đích nghiên cứu, khóa luận phải thực hiện các nhiệm vụ sau đây:

- Tìm hiểu thực trạng dạy học môn mĩ thuật ở trường tiểu học Cụ thể trường Tiểu học Lộc Ninh - Đồng Hới - Quảng Bình

- Đưa ra các biện pháp tổ chức sự tương tác nhằm nâng cao chất lượng dạy và học môn mĩ thuật ở tiểu học

- Tiến hành thu thập tài liệu, thực nghiệm sư phạm, đánh giá hiệu quả của việc sử dụng các biện pháp tổ chức sự tương tác trong dạy học

bộ môn mĩ thuật

6 Phạm vi nghiên cứu

Đề tài của chúng tôi giới hạn trong phạm vi chương trình bộ môn

mĩ thuật hiện hành ở tiểu học

4

7 Phương pháp nghiên cứu

Để thực hiện khóa luận này chúng tôi đã sử dụng các phương pháp nghiên cứu khoa học giáo dục sau:

7.1 Phương pháp nghiên cứu lý thuyết

Đọc và phân tích các tài liệu liên quan đến vấn đề nghiên cứu để thu thập thông tin nhằm tìm hiểu, tham khảo và có được nguồn dữ liệu

để xây dựng cơ sở lý luận của vấn đề trong quá trình thực hiện đề tài

7.2 Phương pháp nghiên cứu thực tiễn

7.2.1 Phương pháp quan sát

Quan sát các giờ dạy mĩ thuật lớp 5 ở trường Tiểu học Lộc Ninh - Đồng Hới - Quảng Bình nhằm có những nhận xét, đánh giá và rút kinh nghiệm cho giờ dạy thực nghiệm

7.2.2 Phương pháp thực nghiệm dạy học

Sử dụng pương pháp thực nghiệm để kiểm tra khả năng ứng dụng các biện pháp tổ chức sự tương tác nhằm nâng cao chất lượng dạy và học môn mĩ thuật ở tiểu học Kết quả thực nghiệm là cơ sở để đánh giá hướng nghiên cứu và tính khả thi của đề tài

7.3 Phương pháp thống kê toán học

Với đề tài này tôi đã sử dụng phương pháp thống kê toán học để phân tích kết quả điều tra thực trạng của việc dạy và học môn mĩ thuật ở tiểu học Và sử dụng phương pháp thống kê toán học nhằm làm tăng độ tin cậy của các kết quả nghiên cứu

8 Thời gian nghiên cứu:

5

Từ tháng 11/2017 đến tháng 4/2018, cụ thể:

Tháng 11/2017: Chuẩn bị đối tượng, nội dung nghiên cứu

Tháng 12/2017: Nghiên cứu lí luận

Tháng 1/2018: Khảo sát thực trạng của việc việc dạy học mĩ thuật ở trường tiểu học

Tháng 2, 3/2018: Đề xuất một số biện pháp biện pháp tổ chức sự

Tháng 4, 5/2018: Hoàn thành đề tài nghiên cứu

9 Đóng góp của đề tài

Góp phần hệ thống các vấn đề lý luận về các biện pháp phát huy tính tích cực, sự tương tác của học sinh trong giờ học mĩ thuật

Làm rõ thực trạng của việc dạy học môn mĩ thuật ở trường tiểu học

Đề xuất các biện pháp tổ chức sự tương tác nhằm nâng cao chất lượng dạy và học môn mĩ thuật ở tiểu học

Với đề tài tôi chọn nghiên cứu hy vọng được đóng góp một phần nhỏ của mình vào việc dạy và học môn mĩ thuật ở tiểu học đạt kết quả cao Mặt khác sẽ là cơ sở cho các giáo viên tiểu học vận dụng vào từng bài để nâng cao chất lượng bộ môn mĩ thuật

10 Cấu trúc của đề tài

Với đề tài này, ngoài các phần mở đầu và phần kết luận thì phần nội dung chính gồm 3 chương, đó là:

Chương 1: Cơ sở khoa học của đề tài

Chương 2: Các biện pháp tổ chức sự tương tác nhằm nâng cao chất lượng dạy và học môn mĩ thuật ở tiểu học

Chương 3: Tổ chức thực nghiệm

Trong xã hội ngày càng phát triển thì nhu cầu thẩm mĩ ngày càng cao, do vậy việc đào tạo con người biết nhận thức, cảm thụ cái đẹp ngày càng quan trọng Những năm qua giáo dục thẩm mĩ đã trở thành môn học trong chương trình giáo dục phổ thông, là một môn học độc lập, môn

mĩ thuật có mục tiêu chương trình sách giáo khoa, sách hướng dẫn, thiết

bị riêng cho dạy và học, giáo viên được đào tạo, kết quả học tập của học sinh được theo dõi và kiểm tra, đánh giá một cách nghiêm túc Việc giảng dạy môn mĩ thuật đảm bảo cho các em có thể giải quyết được các bài tập hàng ngày và hiểu về vẻ đẹp, về nền mĩ thuật truyền thống, ngoài

ra nó còn tạo điều kiện cho học sinh học có hiệu quả cao hơn các môn học khác

7

1.1.1 Lịch sử nghiên cứu

Vấn đề tìm hiểu về các biện pháp tổ chức sự tương tác nhằm nâng cao chất lượng dạy và học tất cả các phân môn ở tiểu học nói chung và phân môn mĩ thuật nói riêng luôn được nhiều nhà khoa học quan tâm Và

để giúp các em có được những kiến thức cơ bản cần thiết về các biện pháp, phương pháp giảng dạy để vận dụng tốt trong học tập và trong quá trình giảng dạy có rất nhiều nhà khoa học đã tìm hiểu và đưa ra được những biện pháp, giải pháp hiệu quả Với bài khóa luận này, chúng tôi

đã tham khảo một số công trình nghiên cứu sau:

Theo V.I.Lênin “Quá trình nhận thức của loài người được diễn ra từ trực quan sinh động đến tư duy trừu tượng, từ tư duy trừu tượng đến thực tiễn, từ hiện tượng đến bản chất, từ bản chất kém sâu sắc đến cái sâu sắc hơn” (23,tr87)

Con người với tư cách là một thực thể tự nhiên hoạt động Nói đến hoạt động nhận thức của con người là nói đến hoạt động tích cực tương tác của họ nhằm cải tạo, cải biến thế giới tự nhiên - xã hội và cải tạo chính bản thân mình

Quan hệ tương tác giữa các yếu tố của hoạt động dạy và học đã được đề cập từ rất sớm trong lịch sử giáo dục của nhân loại Khổng Tử (551- 479 TCN) hay Socrate (469 - TCN) đã tỏ thái độ hết sức trân trọng đối với người thầy giáo và đề cao vai trò tích cực, chủ động trong học tập của người học khi mô tả hoạt động dạy học

Tư tưởng tổ chức sự tương tác trong quá trình dạy học đã được nhiều nhà nghiên cứu Trong các tài liệu sư phạm của Liên Xô, Đức trước đây, người ta đã nói nhiều đến tương tác Dạy - Học Các nhà giáo dục Liên Xô như: N.V.Savin, T.A.Ilina, B.P.Êsipốp… đã đánh giá tính chất nhiều nhân tố trong quá trình dạy học (ba nhân tố: Dạy - Nội dung - Học), khẳng định mối quan hệ qua lại giữa hai yếu tố Dạy và Học [9]

8

Vào những năm 90 của thế kỷ XX nhóm tác giả người Pháp là Guy Brousseau, Claude Margolinas… cũng đã nghiên cứu sự tương tác giữa các yếu tố của hoạt động dạy học.Trong những công trình nghiên cứu các tác giả đã phân tích kỹ các vấn đề cơ bản của việc tổ chức sự tương tác trong quá trình dạy học hay nói cách khác là Sư phạm tương tác như: Xác nhận cấu trúc hoạt động dạy học bao gồm bốn nhân tố: Học (người học); Dạy (người dạy); Kiến thức (khái niệm khoa học); Môi trường (điều kiện dạy học cụ thể)

Phân tích hai vai trò khác nhau của thầy giáo trong tình huống dạy học và tổ chức cho học sinh thực hiện, giải quyết tình huống để tìm thấy kiến thức và tạo điều kiện để học sinh chính xác hóa kiến thức thành tri thức khoa học

Ở Việt Nam, vấn đề xây dựng mối quan hệ tích cực giữa người dạy

- người học - môi trường được nhiều nhà nghiên cứu quan tâm Mỗi tác giả, mỗi bài viết đề cập đến những khía cạnh khác nhau của việc thiết lập mối quan hệ của bộ ba: Người dạy - Người học - Môi trường trong quá trình dạy học mĩ thuật Người thì thông qua hệ thống bài tập tình huống, thông qua việc hình thành phương pháp dạy học, sử dụng phương pháp nêu vấn đề… Các quan niệm đó được thể hiện trong các bài báo, trên Tạp chí giáo dục như: “Cải tiến tổ chức hoạt động giáo dục theo phương pháp hợp tác” của Nguyễn Thanh Bình [2] “Việc sử dụng phương pháp

sư phạm tương tác là một biện pháp nâng cao tính tích cực học tập của học sinh” của Vũ Lê Hoa - Tạp chí Giáo dục số 21 tháng 4/1998.[3] Với khóa luận này chúng tôi tiếp tục đi sâu nghiên cứu kỹ hơn về các biện pháp tổ chức sự tương tác nhằm nâng cao chất lượng dạy và học môn mĩ thuật ở tiểu học

9

1.1.2 Đặc điểm tâm sinh lí của học sinh Tiểu học

Tính cách trẻ được hình thành từ rất sớm tuy nhiên nét tính cách chưa ổn định, có thể thay đổi dưới tác động của môi trường bên ngoài Phần lớn học sinh Tiểu học có nhiều nét tính cách tốt như: hồn nhiên, trung thực, lòng vị tha, và đặc biệt là tính bắt chước Đời sống tình cảm các em dễ xúc động và khó kìm nén cảm xúc của mình song tình cảm còn mong manh, chưa sâu sắc và dễ thay đổi Đối tượng gây cảm xúc cho các em thường là những sự vật, hiện tượng cụ thể, sinh động Trong quá trình dạy học, nếu giáo viên khơi gợi được những cảm xúc ở các em thì sẽ giúp các em có hứng thú với môn học và chăm chỉ học hơn

Nhu cầu nhận thức của học sinh tiểu học phát triển rất rõ nét đặc biệt là nhu cầu tìm hiểu thế giới xung quanh, khát vọng hiểu biết

Tri giác của học sinh TH mang tính đại thể, ít đi sâu vào chi tiết Trong quá trình học, tri giác giúp các em phát hiện những dấu hiệu, bản chất của sự vật hiện tượng Ở các lớp đầu TH, tri giác của các em thường gắn với hành động trưc quan, hoạt động thực tiễn Các lớp cuối cấp, tri giác của các em mang tính mục đích và có phương hướng rõ ràng hơn, thích quan sát các sự vật hiện tượng có màu sắc sặc sỡ, hấp dẫn

Tư duy cụ thể mang tính hình thức bằng cách dựa vào những đặc điểm trực quan của những đối tượng và hình tượng cụ thể

Tưởng tượng của học sinh TH phát triển và phong phú hơn nhiều so với trẻ mầm non Lớp đầu cấp hình ảnh tưởng tượng còn đơn giản, chưa bền vững và dễ thay đổi Những lớp cuối cấp tưởng tượng tái tạo đã bắt đầu hoàn thiện, từ những hình ảnh cũ trẻ tái tạo ra những hình ảnh mới trẻ bắt đầu phát triển khả năng vẽ tranh, làm văn, làm thơ,…Đặc biệt hình tượng của các em trong giai đoạn này bị chi phối mạnh mẽ bởi các xúc cảm, tình cảm, những hình ảnh, sự vật, sự việc, hiện tượng đều gắn liền với các rung động tình cảm của các em

Ở giai đoạn đầu tiểu học chú ý có chủ định của trẻ còn yếu, khả năng kiểm soát, điều khiển chú ý còn hạn chế, chú ý không chủ định chiếm ưu thế hơn chú ý có chủ định Trẻ lúc này chỉ quan tâm chú ý đến những môn học, giờ học có đồ dùng trực quan sinh động, hấp dẫn có nhiều tranh ảnh, trò chơi Sự tập trung chú ý của trẻ còn yếu và thiếu tính bền vững, chưa thể tập trung lâu dài và dễ bị phân tán trong quá trình học tập Giai đoạn cuối tiểu học trẻ dần hình thành kĩ năng tổ chức, điều chỉnh chú ý của mình Chú ý có chủ định phát triển dần và chiếm ưu thế, ở trẻ đã có sự nỗ lực học tập như học thuộc một bài thơ, một công thức toán hay một bài hát dài, Trong sự chú ý của trẻ đã bắt đầu xuất hiện giới hạn của yếu tố thời gian, trẻ đã định lượng được khoảng thời gian cho phép để làm một việc nào đó và cố gắng hoàn thành công việc trong khoảng thời gian quy định

1.1.3 Những năng lực được hình thành và phát triển thông qua quá trình học mĩ thuật

Giáo viên có trách nhiệm đặc biệt là tổ chức các quy trình dạy - học

mĩ thuật nhằm phát triển trí tuệ thị giác không gian và ngôn ngữ thẩm

mỹ Giáo dục mĩ thuật khuyến khích học sinh phát triển các năng lực: Trải nghiệm và trình bày kinh nghiệm của mình thông qua tác phẩm

mĩ thuật Tạo ra những sản phẩm mĩ thuật, hợp tác và chia sẻ kinh nghiệm trên kênh thông tin đã được lựa chọn Biểu đạt ý kiến, ấn tượng

và cảm giác của các em Phân tích và diễn giải sự lựa chọn của mình trong suốt quy trình Giao tiếp và đánh giá quy trình, kết quả, tác phẩm

mĩ thuật đạt được từ nghệ thuật thị giác

11

1.1.3.1 Năng lực trải nghiệm

Giáo dục mĩ thuật giúp cho học sinh có được những trải nghiệm để gợi mở cách nhìn nhận, cảm giác, sự tò mò, trí nhớ, trí tưởng tượng và phát triển sức sáng tạo và biểu đạt, vì vậy học sinh sẽ có được những hình ảnh và động lực mang tính tinh thần Một môi trường học tập thân thiện, tạo cảm hứng sẽ hỗ trợ việc dạy và học mĩ thuật một cách hiệu quả Giáo viên có thể đưa vào các quy trình dạy - học mĩ thuật những hoạt động giúp học sinh tư duy, tổ chức tham quan, kể chuyện, khách mời đến chia sẻ những trải nghiệm của bản thân họ về chủ đề liên quan, xem tranh ảnh, hoặc tổ chức các trò chơi phù hợp với từng lớp học

1.1.3.3 Năng lực biểu đạt

Giáo dục mĩ thuật giúp học sinh có khả năng khám phá ra năng lực của mình thông qua các phương tiện khác nhau cũng như trải nghiệm những niềm vui thích khi tạo ra những sản phẩm, những biểu đạt mang tính độc lập và đặc sắc của mình Điều này giúp học sinh có thể sử dụng

12

và ứng dụng ngôn ngữ mĩ thuật để có thể biểu đạt kinh nghiệm và thái độ của các em bằng nhiều cách khác nhau Trong các quy trình dạy - học mĩ thuật sáng tạo, giáo viên phải luôn chỉ ra cho học sinh thấy rằng sẽ có vô vàn cách thức biểu đạt khác nhau chứ không phải chỉ có một cách duy

nhất

1.1.3.4 Năng lực phân tích và diễn giải

Giáo dục mĩ thuật mang lại cho học sinh “con mắt” tò mò để tìm hiểu và phân tích văn hoá thị giác cũng như quá trình sáng tạo Qua đó các em phát triển tính sáng tạo và khám phá những ý tưởng mới khi tìm hiểu các bức tranh, các tác phẩm điêu khắc, bài thuyết trình hoặc các buổi triển lãm

1.1.3.5 Năng lực giao tiếp và đánh giá

Giáo dục mĩ thuật giúp học sinh có thể truyền bá cho nhau và giao tiếp với nhau cũng như giải mã những thông tin mang tính hình ảnh như: tin tức, quảng cáo hoặc hoạt động giải trí Học sinh sẽ thảo luận và đánh giá các hoạt động tại lớp học Trong suốt quy trình, giáo viên và học sinh

có thể thảo luận mục đích và kết quả qua từng bước sáng tạo từ đầu cho đến khi có sản phẩm cuối cùng Sau mỗi quy trình, giáo viên và học sinh

sẽ đánh giá chất lượng của mỗi sản phẩm được tạo ra cũng như hiệu quả xuyên suốt quá trình học tập Cùng lúc với việc phát triển những kỹ năng nói trên, học sinh cũng có thể phát triển các giác quan, các kỹ năng sống, các năng lực hợp tác, kinh nghiệm và khả năng giải quyết vấn đề, năng lực tự học và tự đánh giá

1.1.4 Môn mĩ thuật ở Tiểu học theo chương trình hiện hành

Môn mĩ thuật là một môn học nghệ thuật do đó nó có nhiều điểm khác môn học khác Việc nắm vững và phân tích một cách khoa học những đặc điểm môn học là cơ sở cho việc xây dựng và lựa chọn các biện pháp dạy học thích hợp trong quá trình dạy học Môn học mĩ thuật

có những đặc điểm sau:

13

Tính cụ thể và trừu tượng của môn học Mĩ thuật là môn học mà kiến thức của nó vừa cụ thể, vừa trừu tượng Ví dụ: vẽ theo mẫu - vẽ cái bình hoa là cụ thể, nhưng vẽ tranh đề tài lịch sử lại là trừu tượng Và là loại kiến thức ở xung quanh ta Mĩ thuật là môn học đòi hỏi sự sáng tạo

và luôn luôn sáng tạo, là một môn học tạo ra cái đẹp Rèn luyện, bồi dưỡng và phát triển khả năng cảm thụ, là môn học thực hành, lấy thực hành làm hoạt động chủ yếu

Mục tiêu:

“Giáo dục thẩm mĩ, tạo điều kiện cho học sinh tiếp xúc làm quen, cảm nhận được vẻ đẹp của thiên nhiên, của đời sống và của các sản phẩm mĩ thuật Cung cấp cho học sinh những hiểu biết ban đầu về môn

mĩ thuật, hình thành và củng cố các kĩ năng cần thiết để học sinh hoàn thành bài tập trong chương trình Bồi dưỡng năng lực quan sát, phân tích, phát triển trí tuệ, phát huy trí tưởng tượng, sáng tạo, góp phần hình thành nhân cách người lao động mới Phát hiện và bồi dưỡng năng khiếu

mĩ thuật của học sinh

Nhiệm vụ dạy - học mĩ thuật ở trường tiểu học: giáo dục thẩm mĩ là chính, giúp học sinh tiếp xúc, làm quen, cảm nhận, thưởng thức và bằng kiến thức, kinh nghiệm của bản thân thể hiện cái hay, cái đẹp trong thiên nhiên, trong cuộc sống, đồng thời vận dụng những hiểu biết về cái đẹp vào sinh hoạt, học tập hàng ngày Góp phần tạo dựng môi trường thẩm

14

1.2 Cơ sở thực tiễn

Mĩ thuật là một trong những môn học rất cần thiết cho sự phát triển của học sinh Môn mĩ thuật là môn học độc lập có mục tiêu, chương trình, SGK, sách hướng dẫn, thiết bị riêng cho dạy và học, giáo viên được đào tạo cơ bản, kết quả học tập của học sinh được đánh giá một cách nghiêm túc

Bên cạnh những thế mạnh đã có, việc dạy - học nhằm phát huy sự tương tác của học sinh trong dạy học mĩ thuật là vấn đề cần suy nghĩ: Môn mĩ thuật là môn học nghệ thuật, thu hút rất nhiều học sinh Cho đến nay các trường đã có giáo viên dạy mĩ thuật, phong trào học mĩ thuật ngày càng sôi nổi, hầu hết các em học sinh hào hứng với môn học

và môn học đã được chú ý Vì vậy không ít giáo viên và học sinh, các bậc phụ huynh luôn coi trọng và đầu tư cho môn học Qua đó, các em thấy rằng mĩ thuật là môn học bổ ích, lý thú và tươi vui, có tính giáo dục đạo đức, thẩm mĩ cao, là môn học bổ trợ tích cực cho các môn học khác Khi thực hiện dạy học và đánh giá theo chuẩn kiến thức, kỹ năng, giáo viên xác định được những nội dung cơ bản, cần thiết của mỗi bài học, mức độ càn đạt cho tất cả các đối tượng học sinh để cho bài học không khó, không dài Chú trọng dạy sự cảm nhận về cái đẹp trong mĩ thuật và trong cuộc sống, tiết học nhẹ nhàng, hấp dẫn lôi cuốn nhiều học sinh tích cực tham gia vào quá trình học tập

Được trải nghiệm với việc giảng dạy tại cơ sở thực tập và có tham gia giảng dạy môn mĩ thuật tại trường, quan sát tinh thần học tập và kĩ năng của học sinh tôi nhận thấy có nhiều em chưa yêu thích môn học thật sự, cảm hứng mang tính nhất thời, có nhiều bài nét vẽ còn khô khan, hình vẽ ngoằn ngoèo, vô cảm thấy rõ nét hơn nữa là phần đánh giá sản phẩm các em có khi chỉ nói được một câu: "Bức tranh đó xấu !”

15

Qua tìm hiểu thực trạng trên có nhiều nguyên nhân khách quan có, chủ quan cũng có Có thể do đặc điểm bộ môn cần tính kiên nhẫn nên học sinh không yêu thích Cũng có thể do phụ huynh đã định hướng cho con em mình chạy theo các môn học chính nên trong giờ học thì hững hờ thiếu tích cực, phần bài tập thực hành thì mang tính đối phó.Thực tiễn trong nhiều năm qua, vai trò của bộ môn mĩ thuật chưa thực sự được quan tâm như các môn học khác, còn xem nhẹ Mặt khác do sự phát triển của các loại hình giải trí hiện đại như phim ảnh, di động, game đã có chỗ đứng trong tâm hồn của học sinh cá biệt Và một số em có thái độ thụ động, hững hờ, nên trong giờ học rất khó hòa đồng và vô cảm trước cái hay, cái đẹp đang diễn ra tất cả đã làm cho nhiều học sinh thiếu tích cực và chưa yêu thích thật sự môn mĩ thuật

Bên cạnh đó còn một số học sinh tỏ thái độ thờ ơ với môn học vì thực tế đời sống dân trí còn thấp, hầu hết là con em thuần nông nên điều kiện để học sinh tập trung đầu tư cho học tập của các em còn hạn chế, điều đó ảnh hưởng không nhỏ đến tinh thần học tập của các em Ngoài ra điều kiện nhà trường còn thiếu thốn như: phòng học chức năng, vật mẫu, phương tiện, đồ dùng trực quan,… vì thế ảnh hưởng đến kết quả giảng dạy - học tập của giáo viên và học sinh

Các nguyên nhân, các yếu tố tác động đến chất lượng dạy - học mĩ thuật là:

Học sinh chưa vận dụng tốt kỹ năng thực hành của mình, không có

ý tưởng cụ thể, lúng túng Chưa đổi mới trong phương pháp học của bản thân Với bậc phụ huynh chưa quan tâm đầu tư đúng mức cho con em có được dụng cụ học đầy đủ đáp ứng cho những môn học năng khiếu Nguyên nhân chính là do chưa nhận thức đúng đắn mục đích, vai trò, vị trí của môn mĩ thuật

16

CHƯƠNG II

CÁC BIỆN PHÁP TỔ CHỨC SỰ TƯƠNG TÁC NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY VÀ HỌC MÔN MĨ

và đã tham gia giảng dạy một số tiết trong chương trình học của khối 5,

đây cũng là nơi tôi thực hiện nghiên cứu để viết đề tài này

Từ thực tiễn được tiếp xúc với việc giảng dạy môn mĩ thuật tôi thấy: Các em rất yêu thích mĩ thuật, vì qua môn học các em được tiếp xúc, làm quen với một số tác phẩm hội hoạ nổi tiếng của thiếu nhi không những ở trong nước mà cả của quốc tế Các em được vẽ tranh, vẽ những

gì mình mơ ước, mình yêu thích, tập trung trang trí góc học tập của mình, Song, bên cạnh việc giảng dạy cho học sinh tiếp thu tốt những kiến thức cơ bản đó thì tôi thấy còn gặp nhiều hạn chế như: nhận thức của phụ huynh học sinh, chưa coi trọng môn học, còn cho rằng đó là môn phụ, cho nên đồ dùng học sinh còn thiếu thốn, ít đầu tư Mặt khác một số giáo viên chưa có phương pháp dạy thích hợp để giúp học sinh thấy hết cái hay, cái đẹp của môn học Cơ sở vật chất của nhà trường còn thiếu thốn Phòng học chưa có đủ đồ dùng cần thiết để phục vụ môn học,

tư liệu có liên quan còn hạn chế

Quan điểm nhận thức về môn mĩ thuật là môn học nghệ thuật, thu hút rất nhiều học sinh, nhất là học sinh tiểu học, trước kia không có giáo viên chuyên môn, môn học này là môn học phụ, ít được đầu tư quan tâm

17

Vì vậy, dẫn đến học sinh còn thờ ơ hiệu quả chưa đạt mục tiêu đề ra Gần đây, các trường đã có giáo viên dạy mĩ thuật, phong trào học mĩ thuật ngày càng một sôi nổi, hầu hết các em học sinh hào hứng với môn học và môn học đã được chú ý Bởi vì đặc thù của môn học đã được nhận thức khác so với những năm trước Tất cả mọi người đã hiểu được đây là một môn học nghệ thuật, môn học có đóng góp rất lớn đến việc giáo dục trẻ Vì trong mỗi giờ học, học sinh có thể tự do suy nghĩ, tự nói lên những ý kiến của mình, dựa trên sự hướng dẫn của giáo viên bộ môn Qua đó các em thấy rằng mĩ thuật là môn học bổ ích, lý thú, có tính giáo dục đạo đức, thẩm mĩ cao và là môn học bổ trợ tích cực cho các môn học khác Vì thế các em đón nhận tiết học một cách nhiệt tình và hào hứng Tuy nhiên do quan niệm của một số giáo viên, một số bậc phụ huynh về môn học còn hạn chế cho rằng đó là môn học phụ, chưa coi trọng kết quả của giáo viên chuyên môn, sự thiếu quan tâm mua sắm đồ dùng học tập cho học sinh, Điều đó ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng học tập của giáo viên và học sinh gây cho học sinh cảm giác chán nản, không tự tin làm bài Trên thực tế điều tra tôi còn thấy có giáo viên giảng dạy bộ môn về phương pháp sư phạm còn hạn chế, lời nói còn chưa hấp dẫn, lôi cuốn học sinh, trình bày bảng còn vụng về, lúng túng, dẫn đến học sinh không lắng nghe, không tập trung tìm hiểu bài còn mơ hồ, không nắm được mục tiêu của bài học Điều đó khiến cho các em không thích thú với bài học, thể hiện tác phẩm của mình qua loa, đại khái, vì thế không thấy được cái hay, cái đẹp và vận dụng vào cuộc sống hàng ngày

+ Cơ sở vật chất:

Hiện nay, nhà trường quan tâm đầu tư công nghệ thông tin cho dạy học Vì thế góp phần thuận tiện cho việc dạy và học của giáo viên, học sinh Học sinh lúc nào cũng có đủ đồ dùng, không bị quên ở nhà

18

+ Trang thiết bị dạy học:

- Để giảng dạy môn mĩ thuật trong chương trình đào tạo được thành công, điều này phụ thuộc rất nhiều vào các yếu tố như: tài liệu, phương tiện, đồ dùng trực quan

- Có một số đồ dùng cần thiết cho việc giảng dạy mĩ thuật cho học sinh như : bộ đồ dùng dạy học các phân môn từ lớp 1 đến lớp 5, sách tham khảo, một số tranh ảnh về tượng, phù điêu,

- Điều kiện nhà trường còn thiếu thốn như: phòng học chức năng, vật mẫu cho giáo viên và học sinh, phương tiện, đồ dùng trực quan, vì thế ảnh hưởng lớn đến kết quả học tập và giảng dạy của giáo viên và học sinh

2.2 Điều tra cơ bản

Qua khoảng thời gian được tiếp xúc trực tiếp với việc giảng dạy môn mĩ thuật và qua quá trình tìm hiểu của bản thân trước đây chúng tôi thấy hầu hết các em đều thích học vẽ, các em học tập với tinh thần hăng say, cảm nhận được cái hay, cái đẹp được thể hiện từ nội dung và hình thức mỗi khi các em vẽ một bức tranh hay một bài tập thực hành Bên cạnh đó còn một số học sinh nhút nhát, rụt rè chưa mạnh dạn nói lên những suy nghĩ của mình, một số em còn chán nản không thích học vẽ Tất cả những vấn đề trên rất đáng lo ngại, ảnh hưởng đến việc học mĩ thuật của học sinh cho nên tôi đã tiến hành điều tra ở một số lớp xem có bao nhiêu em thích học vẽ và không thích học vẽ để từ đó tìm ra biện pháp khắc phục

Số học sinh không thích học môn Mĩ

Chưa hoàn thành Hoàn thành

Hoàn thành tốt

Môn mĩ thuật là môn dành thời gian chủ yếu để học sinh thực hành,

do vậy giáo viên cần thiết kế bài dạy như một kế hoạch tổ chức các hoạt động, để học sinh chủ động, tích cực tham gia và phát huy hết khả năng

20

và năng lực của mình ở mỗi bài vẽ Trong mỗi tiết học, giáo viên cần lựa

chọn và phối hợp các phương pháp dạy học để luôn luôn tạo được không khí học tập vui vẻ, nhẹ nhàng, hấp dẫn, lôi cuốn học sinh, tránh giờ học

tẻ nhạt, khô cứng Đối với một số bài vẽ tranh đề tài, giáo viên có thể tổ chức cho học sinh hoạt động vẽ theo tổ, theo nhóm để các thành viên trong nhóm có dịp thể hiện năng lực cá nhân trước bạn bè, thầy cô giáo

Có thể đưa các trò chơi hổ trợ cho nội dung bài học khi thấy cần thiết, phù hợp Tạo mọi điều kiện để tất cả học sinh chủ động, tích cực tham gia và tham gia có hiệu quả các hoạt động, quan tâm nhiều hơn đến các học sinh nhút nhát, chưa tích cực hoạt động

Về phân bố thời gian của tiết học, giáo viên cần lưu ý bố trí thời gian hướng dẫn bài và thời gian thực hành của học sinh sao cho hợp lí (thông thường phần hướng dẫn của giáo viên chỉ nên từ 10 đến 14 phút, phần thực hành từ 16 đến 20 phút, phần đánh giá từ 4 đến 5 phút) Tuỳ theo nội dung của từng bài, giáo viên điều chỉnh thời gian thực hành của học sinh cho phù hợp, không thực hiện máy móc cho tất cả các bài Trong quá trình thực hiện các tiết dạy, giáo viên cần lưu ý học sinh hiểu biết cái đẹp, cảm nhận cái đẹp làm trọng tâm, không nên đi sâu rèn luyện

kĩ năng vẽ Tất cả các bài thực hành của học sinh đều phải được giáo viên đánh giá thường xuyên theo quy định đánh giá của bộ Không áp đặt đòi hỏi quá cao đối với học sinh Nên lấy động viên, khích lệ là chính, cố gắng tìm những ưu điểm dù nhỏ nhất ở từng học sinh để kịp thời động viên, khen ngợi

Để giảng dạy tốt môn học trước hết giáo viên phải hiểu được mục đích, yêu cầu của môn học, từ đó tìm ra cho mình một định hướng giảng dạy đúng đắn Phải hiểu được đặc điểm tâm lý của trẻ, hiểu biết được mức độ cảm nhận của học sinh về thế giới xung quanh thông qua các bài

21

học Luôn tôn trọng gần gũi học sinh Phải có tính kiên trì trong công tác giảng dạy, khéo léo động viên kịp thời đối với các em Việc quan trọng yêu cầu của mỗi tiết học là giáo viên phải chuẩn bị đầy đủ đồ dùng trực quan, trực quan phải đẹp, hấp dẫn để học sinh quan sát Sử dụng linh hoạt trong phối hợp các phương pháp dạy học Thường xuyên trao đổi để tìm ra phương pháp dạy học thích hợp Ứng dụng công nghệ thông tin vào môn mĩ thuật như qua băng, đĩa hình, có như vậy chất lượng học tập mới đạt kết quả cao Các biện pháp được tổ chức sự tương tác nhằm nâng cao chất lượng dạy và học môn mĩ thuật ở tiểu học như sau:

2.3.1 Thay đổi hình thức khởi động vào bài học gây hứng thú cho học sinh

Mục đích:

Tạo cho học sinh tâm lý thoải mái và hào hứng đến với bài học Giúp cho học sinh có cơ hội được tham gia nhiều hình thức khởi động mới, giúp các em có điều kiện trải nghiệm Người giáo viên có thể sáng tạo thêm nhiều hình thức khởi động vào bài gây hứng thú cho học sinh

để đáp ứng nhu cầu học tập Tạo không khí sôi nổi và sinh động cho giờ học

Quá trình thực hiện:

Thu hút sự chú ý của học sinh không phải là một việc làm dễ Vì học sinh tiểu học rất hào hứng trước những điều mới mẻ nhưng dễ nhàm chán trước những điều đã quen thuộc Do vậy tôi thấy cần phải thay đổi hình thức vào bài sao cho sinh động, hấp dẫn để thu hút sự chú ý của học sinh vào giờ học

Ví dụ 1: Khi học bài 5: Tập nặn tạo dáng, nặn con vật quen thuộc (Lớp 5) Giáo viên có thể tổ chức cho học sinh khởi động bằng trò chơi “Ai nhanh hơn”

Ví dụ 2: Khi dạy bài 31: Vẽ tranh, Đề tài ước mơ của em (Lớp 5) Giáo viên có thể chọn cách khởi động vào bài bằng cách: Tổ chức

cho học sinh một trò chơi có tên gọi “Phóng viên nhỏ”

Người quản trò sẽ trong vai phóng viên và có một số câu hỏi để phỏng vấn các bạn:

Câu hỏi của mình: - Ước mơ của bạn là gì?

- Bạn cần làm gì để thực hiện được ước mơ đó? Qua trò chơi này các bạn sẽ nói lên được ước mơ của mình và những cố gắng, việc làm của các bạn để đạt được uốc mơ Sau đó giáo viên sẽ là người chốt lại vấn đề và hướng dẫn học sinh vào bài mới

Tác dụng:

Phát huy tính tích cực của từng học sinh, tạo cho các em tính độc lập, sáng tạo trong học tập Tạo bầu không khí vui tươi, sinh động, thoải mái trong mỗi tiết học Nâng cao chất lượng dạy và học môn mĩ thuật

Điều kiện thực hiện:

Giáo viên phải linh động và sáng tạo trong việc tạo ra nguồn hứng thú mới để kích thích sự tương tác nhằm nâng cao chất lượng dạy và học Giáo viên phải chuẩn bị đầy đủ về đồ dùng dạy và học Có sự kết hợp giữa giáo viên và phụ huynh học sinh

23

2.3.2 Xây dựng các tiêu chí nhận xét, đánh giá bài học

Khi dạy môn mĩ thuật ở tiểu học không ít giáo viên còn lúng túng

và chưa đưa ra được các tiêu chí “nhận xét, đánh giá”, xếp loại bài thực hành của học sinh trên mỗi tiết học và từng phân môn Đây đang còn là vướng mắc khá phổ biến cần được khắc phục để hoàn thành tốt nhiệm vụ giảng dạy của mỗi giáo viên dạy chuyên mĩ thuật

Sau đây là những tiêu chí cho từng phân môn dựa trên tài liệu hướng dẫn thực hiện chuẩn kiến thức, kỹ năng nhằm giúp cho giáo viên thực hiện thành công hoạt động nhận xét, đánh giá (Hoạt động 4 trong tiết dạy), như sau [8]:

Phân môn vẽ theo mẫu: Bố cục cân đối, vừa phần giấy Hình vẽ rõ đặc điểm, gần giống mẫu Màu sắc có độ đậm, nhạt

Phân môn vẽ trang trí: Với lớp 5 Chọn và sắp xếp hoạ tiết phù hợp

Vẽ hình hoạ tiết cân đối Màu sắc đều; có đậm, có nhạt

Phân môn vẽ tranh: Sắp xếp bố cục cân đối; có chính, có phụ Hình

vẽ rõ nội dung đề tài Màu sắc hợp lý; có đậm, có nhạt

Phân môn tập nặn tạo dáng: Hình nặn cân đối, rõ đặc điểm, gần với mẫu Sắp xếp có nội dung, đề tài Màu sắc phong phú, sáng tạo

Phân môn thường thức mĩ thuật: (Áp dụng phần nhận xét khi đại diện học sinh báo cáo kết quả thảo luận nhóm) Nội dung thảo luận đủ ý, đúng yêu cầu câu hỏi

Trình bày lưu loát, hấp dẫn Tuy nhiên, có một số bài mang tính đặc thù riêng thì giáo viên linh hoạt dựa vào các yếu tố về bố cục, hình vẽ và màu sắc mà có thể chọn nội dung của các tiêu chí nhận xét, đánh giá sao cho phù hợp đảm bảo chuẩn kiến thức - kỹ năng và hướng “giảm tải”

Ví dụ cách nhận xét đánh giá ở các khối lớp:

24

Đối với loại bài vẽ trang trí Vẽ màu vào hình có sẵn ở lớp 1 và 2, giáo viên chỉ cần đưa ra 2 tiêu chí như sau: Vẽ màu đều, gọn trong hình, không lan ra ngoài Màu sắc có đậm, có nhạt

Bài 24 Tìm hiểu về chữ nét đều (lớp 4), tiêu chí như sau: Biết chọn

và vẽ (tô) được màu dòng chữ nét đều Vẽ (tô) màu đều, rõ chữ; phù hợp Với bài tạo dáng và trang trí chậu cảnh (bài 32 - lớp 4): giáo viên có thể đưa ra các tiêu chí: Tạo được dáng chậu cảnh Chọn và sắp xếp hoạ tiết phù hợp, cân đối Vẽ màu đều, rõ hình trang trí; có đậm, có nhạt Bài

22 tập kẻ chữ (lớp 5) các tiêu chí như sau: kẻ được dòng chữ cân đối, đúng mẫu.Vẽ màu đều; phù hợp (có đậm, có nhạt)

Trên đây là các tiêu chí được xây dựng để thực hiện hoạt động

“Nhận xét, đánh giá” trong tiết dạy mĩ thuật ở tiểu học Các tiêu chí này

là căn cứ để giáo viên và học sinh nhận xét tìm bài thực hành hoàn thành tốt ngay trên lớp

Tiến hành thực hiện:

Ở kế hoạch bài học: Giáo viên ghi cụ thể các tiêu chí trong phần hoạt động “Nhận xét, đánh giá” (Hoạt động 4) của mỗi tiết khi soạn kế hoạch bài học

Ở trên lớp: Đối với lớp 1: Do học sinh lớp 1 đọc chưa thạo nên giáo viên chỉ cần nêu miệng các tiêu chí ngắn gọn về bố cục (cách sắp xếp vừa phần giấy), hình vẽ (rõ hình dáng và đặc điểm), màu sắc (vẽ màu đều, gọn trong hình, không lan ra ngoài; có đậm, có nhạt) để học sinh nhận xét Bắt đầu từ giữa cuối học kỳ I, giáo viên thực hiện như các lớp khác Đối với các lớp 2, 3, 4 và 5: Ghi trực tiếp lên bảng (hoặc ghi vào bảng phụ) trước khi tiến hành hoạt động nhận xét, đánh giá bài thực hành của học sinh Có thể nhân lúc học sinh đang thực hành bài vẽ, giáo viên ghi tiêu chí nhận xét lên bảng Như thế sẽ không làm mất thời gian của

25

thầy lẫn trò, không làm ảnh hưởng đến tổng thời gian của tiết dạy Giáo viên cũng có thể đưa ra các tiêu chí này ngay ở hoạt động 3 (hoạt động thực hành) khi giao việc theo đối tượng học sinh (làm rõ thêm việc dạy học theo hướng phân hoá đối tượng học sinh) Hoạt động nhận xét, đánh giá trong tiết dạy mĩ thuật có thể chia thành hai phần chính: phần nhận xét chung và phần nhận xét riêng

Phần nhận xét chung: Dựa vào các bài thực hành mà giáo viên chọn trưng bày để nhận xét: Các bạn đã hoàn thành bài vẽ chưa? (Ở đây, giáo viên nên chọn những bài thực hành của học sinh đã hoàn thành theo mục tiêu tối thiểu của phân môn theo chuẩn kiến thức - kỹ năng và theo hướng dẫn “giảm tải”) Phần nhận xét riêng: Giáo viên yêu cầu học sinh dựa vào các tiêu chí đã nêu để nhận xét tìm bài thực hành hoàn thành tốt, xuất sắc đạt A+

Ví dụ về cách tiến hành hoạt động nhận xét, đánh giá trên lớp theo các bước cụ thể như sau:

Trưng bày sản phẩm: Giáo viên chọn bài hoàn thành với các mức

độ khác nhau để nhận xét, đánh giá: (Đây là hoạt động rất cần thiết nhằm đánh giá hiệu quả việc Dạy của Thầy và việc Học của Trò) Giáo viên chọn từ 5 đến 7 bài đã hoàn thành trưng bày lên bảng để hướng dẫn học sinh cùng nhận xét, đánh giá (Giáo viên đánh số thứ tự bài thực hành trên bảng của học sinh từ 1 đến hết)

Giáo viên: Nhận xét bổ sung và xếp loại những bài đạt A+

2.3.3 Nâng cao tính chủ động sáng tạo của học sinh trong giờ học

Đối với việc giảng dạy mĩ thuật, cần vận dụng biện pháp này một cách hợp lý để phát huy tính tích cực sáng tạo các em, phương pháp dạy học truyền thống là thầy giảng trò nghe; thầy dạy trò học, cách dạy này làm hạn chế khả năng sáng tạo của học sinh Các em tiếp thu kiến thức một cách máy móc, thụ động, chỉ có phương pháp dạy học phát huy tính tích cực của học sinh mới tạo điều kiện cho các em tự kiếm trí thức và tìm cách giải quyết vấn đề, điều đó giúp cho học sinh hình thành kỹ năng suy nghĩ và sáng tạo một cách độc lập, thầy giáo là người tổ chức hoạt động và hướng dẫn học sinh hoạt động, môn mĩ thuật là môn học nghệ thuật Vì vậy, cần được tổ chức hoạt động sau giờ học nhẹ nhàng, thoải mái mang tính nghệ thuật và phát huy tính tích cực sáng tạo của học sinh

Môn mĩ thuật là môn dành thời gian chủ yếu để học sinh thực hành,

do vậy trong quá trình dạy học người giáo viên cần thiết kế bài học đảm bảo sự chủ động sáng tạo của học sinh, không nên gò bó các em Mà phải giúp học sinh phát huy được tính chủ động sáng tạo của mình, hãy

để các em tích cực tham gia phát huy hết khả năng, năng lực của mình ở mỗi giờ học giúp học sinh đưa ra được những tác phẩm tốt, những sáng kiến hay dưới sự hướng dẫn, gợi ý của giáo viên

27

Ví dụ: Với bài học tập nặn dáng con vật quen thuộc Học sinh có thể tạo ra những dáng con vật rất ngộ nghĩnh đồng thời các em có thể nặn thêm hình ảnh phụ họa và sắp xếp thành đề tài Qua đó học sinh phát huy được tính tích cực chủ động và sáng tạo Thông qua đó kích thích sự tương tác trong quá trình dạy học Trong mỗi tiết học, giờ học giáo viên cần lưu ý lựa chọn và phối hợp các phương pháp dạy học để luôn luôn tạo được không khí học tập vui vẻ, nhẹ nhàng, hấp dẫn, lôi cuốn học sinh, tránh giờ học tẻ nhạt, khô cứng Có như vậy sự tương tác trong giờ học mới tốt và đạt được hiệu quả cao

Nhóm 1: Em biết chú bộ đội thường mặc quần áo màu gì?

Nhóm 2: Công việc của chú như thế nào?

Còn mỗi nhóm tương tự như vậy, các nhóm sẽ phát biểu ý kiến của nhóm mình, các nhóm khác bổ sung ý kiến

Sau khi nhóm trình bày, giáo viên có thể cho các em xem tranh để các em quan sát, nhận xét nhằm làm chính xác các biểu tượng về chú bộ đội

Giáo viên gợi ý để các em lựa chọn chủ đề mà em thích nhất Có thể hỏi một số em xem em định vẽ chú bộ đội ở binh chủng nào? Chú đang làm gì? Nhắc nhở các em về bố cục hình vẽ sau cho cân đối, nhân vật chính có thể vẽ to, rõ hơn hình ảnh phụ Có thể vẽ một hay nhiều chú

bộ đội, chú đang chiến đấu hay vui chơi cùng thiếu nhi hoặc đang luyện tập, lao động giúp dân

28

Khi học sinh bắt đầu thực hành, giáo viên yêu cầu mỗi học sinh trong nhóm vẽ theo ý thích của mình, không nên bắt chước bài vẽ của bạn

Ở tranh đề tài vẽ về trường em, hay cảnh đẹp quê hương, đề tài sinh hoạt, đề tài ngày hội quê em Giáo viên có thể cho các em thảo luận về các hoạt động trong trường học hay kể về các phong cảnh quê hương của mình Dạy học bằng cách tổ chức trên học sinh sẽ hoạt động tích cực hơn

và giáo viên sẽ nói ít hơn, nhưng phương pháp này đòi hỏi giáo viên phải linh hoạt, sáng tạo suy nghĩ, tìm tòi chuẩn bị kỹ hơn để tổ chức tốt các hoạt động ở các em

Hay với Bài 5: Tập nặn tạo dáng Nặn con vật quen thuộc (Lớp 5)

Mục tiêu:

Giúp học sinh hiểu hình dáng, đặc điểm của con vật trong các hoạt động Học sinh biết cách nặn con vật và nặn được con vật theo ý thích Học sinh có ý thức tốt trong giờ học, yêu thích môn học Giáo dục học sinh biết chăm sóc, bảo vệ các con vật

Với bài tập nặn con vật này để tổ chức sự tương tác nhằm nâng cao chất lượng dạy và học được áp dụng cho học sinh hoạt động theo nhóm (theo nhóm như sơ đồ lớp học VNEN) Vì trong nhóm này sẽ bao gồm các học sinh giỏi và học sinh chưa giỏi như vậy trong quá trình hoạt động các em sẽ giúp nhau học tập

Khi thảo luận và hoạt động nhóm, nhóm trưởng sẽ là người điều khiển các bạn hoạt động theo yêu cầu của giáo viên.Các bạn trong nhóm

sẽ giúp đỡ lẫn nhau nêu ra ý tưởng và cùng nhau thực hiện ý tưởng của nhóm Khi đó sự tương tác giữa học sinh với học sinh sẽ được nâng cao Thông qua hoạt động nhóm học sinh sẽ phát huy được khả năng làm việc nhóm,các em được nêu lên ý kiến của mình, thông qua đó học sinh sẽ mạnh dạn hơn ,tích cực hơn trong quá trình học tập.Và kết quả của giờ học sẽ được nâng cao

29

Tổ chức trò chơi:

Để khởi động vào bài học hoặc củng cố bài học sau khi học sinh hoàn thành bài vẽ của mình xong Giáo viên tổ chức cho các em chơi trò chơi trong khoảng thời gian 3 phút

VD: Bài học tập nặn con vật quen thuộc, mỗi nhóm 4 học sinh Giáo viên tổ chức cho học sinh một trò chơi có tên gọi: “Đố ai nhanh hơn” Các nhóm sẽ thi với nhau trong khoảng thời gian 3 phút xem nhóm nào nặn được nhiều con vật nhất, đẹp nhất thì nhóm đó sẽ dành được chiến thắng Sau khi các nhóm hoàn thành trò chơi giáo viên và học sinh cùng nhận xét các nhóm, tuyên dương nhóm nặn được nhiều con vật hơn

Trò chơi không những tạo hứng thú kích thích các em hoạt động tích cực mà còn giúp cho các em phát triển trí nhớ, tưởng tượng, sáng tạo của mình Trò chơi kết thúc trong giờ học cũng tạo cho các em hào hứng khi xem lại kết quả bài nặn của nhóm mình và các nhóm bạn Các em cũng sẽ vui thích tự hào khi những con vật do nhóm mình tạo ra được các bạn ưa thích và giới thiệu cho tất cả mọi người xem Thông qua việc chọn con vật và giới thiệu sản phẩm dần dần hình thành ở các em khả năng cảm thụ thẩm mĩ

2.3.4 Vận dụng dạy học mĩ thuật theo phương pháp dạy học Đan Mạch