Vai trò tên lửa trong tác chiến phòng không

Vai trò tên lửa trong tác chiến phòng không

MỤC LỤC

A Giới thiệu chung

B Nội dung

I Khái niệm, phân loại, chức năng nhiệm vụ tên lửa phòng không

II Phân tích nguyên tắc hoạt động tổ hợp tên lửa phòng không

1 Các hệ tọa độ nghiên cứu trong tên lửa

2 Nguyên tắc xác định tọa độ mục tiêu của tên lửa

3 Nguyên tắc phát lệnh điều khiển

4 Nguyên tắc lập lệnh điều khiển

5 Hoạt động vòng hoạt động tên lửa theo sơ đồ chức năng

III. Vai trò tên lửa trong tác chiến phòng không

1 Khu vực phóng, khu vực sát thương, xác suất tiêu diệt mục tiêu

2 Vai trò tên lửa trong chiến tranh

C Kết luận

A Giới thiệu chung

Chúng ta đang hướng tới lễ kỷ niệm 36 năm chiến thắng Điện Biên Phủ trên không (12/1972 – 12/2008), một chiến thắng quyết định buộc đế quốc

Mỹ phải ngồi vào bàn đàm phán và ký vào hiệp định Pari rút toàn quân đội

Mỹ ở chiến trường Việt Nam ta về nước Để có được chiến thắng này chúng

ta đã phải đánh đổi bằng mồ hôi xương máu của những người dân, những quân nhân quân đội đã anh dũng chiến đấu bảo vệ vùng trời miền Bắc trong những giờ phút ác liệt nhất của chiến tranh Trong chiến dịch này, lực lượng phòng không của ta giữ vai trò quyết định Đóng góp không nhỏ vào thắng lợi này phải kể đến đó là những vũ khí mà các bạn Xã hội Chủ Nghĩa viện trợ cho ta, trong đó tên lửa là một thứ vũ khí có tầm quan trọng bậc nhất Trong bài viết này em sẽ trình bày những hiểu biết chung của em về tên lửa nói chúng và vai trò quan trọng của tên lửa phòng không trong chiến tranh nói riêng

Vũ khí là những công cụ vật chất đặc thù, rất quan trọng trong nền văn minh loài người Sự phát triển khoa học kỹ thuật song hành với sự phát triển khoa học kỹ thuật quân sự Chúng ta đã ứng dụng khoa học kỹ thuật vào quân sự và dùng quân sự để bảo vệ thành quả của khoa học kỹ thuật Tên lửa

là một thành quả của khoa hoc kỹ thuật, nó đươc ra đời rất sớm, khoảng

2000 năm trước đây Việc tìm ra thuốc nổ của người Trung Quốc là cơ sở để tạo ra loại tên lửa phóng bằng thuốc nổ (tiền thân của tên lửa hiện đại) và các loại súng ống khác

Thế kỷ 19, một nhà bác học người Liên Xô đưa ra khái niệm tên lửa nhiều tầng, dùng nhiên liệu lỏng, đưa ra khái niệm điều khiển Đây chính là

cơ sở để phát triển tên lửa hiện đại Tên lửa bắt đầu xuất hiện trong chiến tranh thế giới thứ 2 với các loại tên lửa V-1, V-2 của Đức, và sau này khi quân Đức thua trận thì Liên Xô và Mỹ đã phát triển lên, cho ra đời nhiều thế hệ tên lửa với các mục đích khác nhau Đến nay tên lửa đã trải qua một chặng đường phát triển và ngày càng hiện đại hơn

Những mục tiêu quan trọng trong chiến tranh thường được bảo vệ bởi một hệ thống phòng không rất mạnh, đây là khó khăn lớn cho đối phương nếu họ sử dụng máy bay tới tập kích Vì vậy, đột kích bằng tên lửa dần trở thành một thủ đoạn mở đầu cuộc chiến Tên lửa có tầm bắn xa , độ chính xác cao, uy lực mạnh Với sự xuất hiện của vũ khí tên lửa, đặc biệt là tên lửa đường đạn chiến lược, máy bay ném bom chiến lược sẽ mất đi vị trí độc tôn, nó không còn là phương tiện mang vũ khí hạt nhân duy nhất nữa Tên lửa trở thành một trong những loại vũ khí kỹ thuật cao, được chuyên gia quân sự các nước đặc biệt coi trọng và được phổ biến rộng rãi vì nó có những điểm mạnh trong nhiều hoạt động, công việc khác nhau

B Nội dung

I Khái niệm, phân loại, nhiệm vụ của tên lửa phòng không

1 Khái niệm: Tên lửa là khí cụ bay không người lái, cấu tạo hình dạng

khí động học, chuyển động trong môi trường khí, môi trường nước, trong chân không, sức bền tốt, vận tốc lớn, cự ly xa, kết hợp mang đầu đạn để phá hủy mục tiêu, hoặc mang vác máy móc thực hiện nhiều chức năng khác Tên lửa hiện đại thường gồm các bộ phận chính sau đây:

 Quả tên lửa

 Hệ thống phóng (bệ phóng)

 Hệ thống các thiết bị điều khiển và chỉ huy

Mô hình tên lửa

Nếu dùng tên lửa làm vũ khí tiến công sẽ vừa có tác dụng tiến công có hiệu quả đối với các mục tiêu quan trọng nằm sâu trong lãnh thổ đối phương, vừa có tác dụng răn đe Vì vậy, trong điều kiện kỹ thuật cao, tác chiến tên lửa sẽ trở thành cuộc giao chiến đầu tiên, có ảnh hưởng tới toàn bộ tiến trình chiến tranh

2 Phân loại: Tên lửa nói chung có nhiều dạng khác nhau, người ta

phân loại để hình dung vai trò tác dụng cũng như mục đích sử dụng của nó Có nhiều cách phân loại, có thể phân loại theo một số cách sau:

 Phân loại theo công dụng:

Tên lửa dùng để nghiên cứu khoa học nhờ có tốc độ cao, sức bền tốt, mang vác máy móc, vệ tinh qua khỏi khí quyển để sao chup hình ảnh giúp con người hiểu được thiên nhiên, bầu trời, khí quyển, thủy văn…

Tên lửa dùng trong quân sự mang chất nổ, đầu đạn để tiêu diệt mục tiêu

ở xa và đảm bảo được yếu tố bí mật, tốc độ cao

 Phân loại theo cấu trúc:

Tên lửa không cánh dùng động cơ phản lực đẩy tạo vận tốc bay va quán tính xác định thường ở độ cao rất cao

Tên lửa có cánh thường là tên lửa bay ở độ cao nhỏ, nhờ cánh để điều khiển bay

Tiêu biểu cho loại tên lửa này phải kể đến là tên lửa hành trình Tô-Ma-Hốc của Mỹ Trong 2 cuộc chiến tranh với Iraq, Mỹ đã bắn rất nhiều loại tên lửa này từ các tàu sân bay trên vịnh Pec-sich vào các mục tiêu trên đất Iraq với độ chính xác tương đối cao

Tên lửa hành trình Tô-Ma-Hốc của Mỹ

Trong thế chiến thứ 2, sơ khai của tên lửa là các loại tên lửa V-1 của Đức đã được triển khai và bắn rất nhiều vào lãnh thổ của nước Anh gây ra một sự kinh hoàng cho mỗi người Anh

Bom bay V-1 của Đức trong chiến tranh thế giới thứ 2

 Phân loại theo tác dụng vai trò: Tác dụng của tên lửa là để tiêu diệt các mục tiêu ở các khoảng cách khác nhau

Tên lửa chiến dịch, chiến thuật thường bắn tầm gần từ 2 đến 1000km Tên lửa chiến lược bắn tầm xa từ 1000 đến 10000km

 Phân loại theo vị trí phóng của tên lửa:

Tên lửa phóng từ mặt đất để bay đến mục tiêu cũng ở mặt đất có khoảng cách nhất định, gọi là tên lửa đất đối đất

Tên lửa phóng từ trên không như máy bay, vệ tinh… diệt các mục tiêu

ở mặt đất gọi là tên lửa không đối đất

Tên lửa phóng từ trên không như máy bay, vệ tinh… diệt các mục tiêu trên không như máy bay, vệ tinh gọi là tên lửa không đôi không

3 Chức năng và nhiệm vụ tên lửa phòng không

Tên lửa giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong thành phần các PTTCĐK

Vì các hệ thống báo động cảnh giới, hỏa lực phòng không ngày càng được hoàn thiện, các chiến dịch tiến công bằng không quân ngày càng có nguy cơ tổn thất lớn Tính bất ngờ của đòn tiến công bị hạn chế, nên hiệu quả đột kích không cao Để đạt được hiệu quả cao, cần phải khống chế điện tử một cách tuyêt đối, làm tê liệt hệ thống báo động cảnh giới phòng không của đối phương bằng vệ tinh trinh sát, máy bay chỉ huy báo động trên không, mạng rada trên bộ và trên biển… Mặt khác phải có ưu thế áp đảo trên không Trong thành phần các PTTCĐK, tên lửa ngày nay cơ bản đã khắc phục được những hạn chế mà máy bay khó có thể vượt qua Tên lửa và máy bay, hai loại vũ khí này hỗ trợ cho nhau tạo thành sức mạnh thực sự của các lực lượng tiến công đường không

Tên lửa ngày nay dù còn bị hệ thống phòng không gây khó khăn Nhưng nếu tiến công bất ngờ với cường độ cao, mật độ lớn, có thể tiêu diệt được mục tiêu quan trọng nằm sâu trong lãnh thổ đối phương, khiến đối phương mất quyền khống chế trên không, tạo điều kiện cho đòn tập kích tiếp theo bằng máy bay

Ngày nay tên lửa trở thành một trong những loại vũ khí kỹ thuật cao, được chuyên gia quân sự các nước đặc biệt coi trọng và được phổ biến rộng rãi vì nó có những điểm mạnh trong hoạt động tác chiến như sau:

 Đa dạng, linh hoạt: Tên lửa có thể phóng đi từ bệ phóng cố định, hầm ngầm, cơ động trên xe cơ giới, tàu nổi, tàu ngầm và máy bay Nó có thể mang đầu đạn hạt nhân, hóa học, hoặc thông thường, thích hợp cho việc thực hiện các nhiệm vụ khác nhau Vì vậy, nó được sử dụng ở hầu hết các quân, binh chủng

 Độ chính xác cao, thích hợp cho việc tiến công nhiều loại mục tiêu

 Kỹ thuật không phức tạp so với máy bay

 Diện phản xạ rada nhỏ, khả năng vượt qua hệ thống phòng không đối phương tương đối cao

 Trang bị tên lửa trở thành biện pháp phát triển lực lượng trên không Thực tiễn chiến tranh từ những năm 60 trở lại đây, tên lửa là bộ phận cấu thành lực lượng tiến công đường không của nhiều nước Theo đó, với một

cơ sở kinh tế, kỹ thuật có hạn, vẫn có thể xây dựng được một thực lực quân sự mạnh, có thể tiến công uy hiếp đối phương từ cự ly hàng trăm, hàng nghìn km

 Tên lửa được sử dụng linh hoạt theo nhiệm vụ Khi tiến công mục tiêu điểm, thông thường sử dụng 1 – 2 quả, nhiều nhất là 3 – 4 quả Khi tiến công mục tiêu diện, thường phóng loạt Kiểu loại tên lửa khác nhau thì chiến thuật tiến công cũng khác nhau

Với những ưu điểm như trên, chúng ta có thể thấy:

 Tên lửa trở thành một lực lượng đột kích quan trọng Khi mà lực lượng phòng không hiện đại không ngừng được hoàn thiện thì việc sử dụng tên lửa để đánh vào các trung tâm chính trị, các mục tiêu quân sự quan trọng nằm sâu trong lãnh thổ đối phương, sẽ tạo được tính bất ngờ và dọn đường cho không quân xuất kích, giảm bớt thương vong cho quân nhà

 Chiến thuật sử dụng đa dạng Tên lửa có thể sử dụng cho cả tiến công và phòng ngự Vừa có thể sử dụng độc lập, vừa có thể sử dụng trong tác chiến hợp đồng quân binh chủng

Trước sự phát triển không ngừng, tên lửa ngày càng được trang bị nhiều

và tình hình chiến trường thay đổi, chắc chắn sẽ xuất thêm những phương thức tác chiến mới

Tuy vậy tên lửa không phải là vũ khí bất khả kháng Trong thực tế loại

vũ khí này cũng đã bộc lộ nhiều nhược điểm Bên phòng thủ cần tăng cường tìm hiểu nghiên cứu để có đối sách hữu hiệu

II Phân tích nguyên tắc hoạt động tổ hợp tên lửa phòng

không

1 Các hệ tọa độ nghiên cứu trong tên lửa

 Hệ tọa độ đất:

- Hệ tọa độ đất là hệ tọa độ tại mặt đất gốc tại bệ phóng

OXd trùng với hướng Bắc

OYd thẳng đứng qua tâm Trái đất

Góc tà ε = (OM,OI)

Góc phương vị β = (OI, Oxd)

- Sử dụng để truyền thông tin mục tiêu so với gốc toạ độ

 Hệ tọa độ liên kết:

- OX1, Y1, Z1: Tọa độ liên kết hay còn gọi là tọa độ chấp hành được đặt trên tên lửa

- OX1, Y0, Z0: Tọa độ tốc độ được áp dụng nghiên cứu trong qui trình bay

φ: góc gật hay góc tà

φ = α + Φ

với Φ: góc nghiêng véc tơ tốc độ bay hay góc nghiêng quỹ đạo

α: góc tấn công

γ: góc trông hướng (hay phương vị)

γ = β + ψ với β: góc trượt

ψ: góc đảo lái

 Tọa độ cực:

Nếu ta coi mục tiêu hay tên lửa là chất điểm ta có thể có các tham số mục tiêu,tên lửa sau:

Fmt(ε,β,γ)

Ftl(ε,β,γ)

ε = (OI,OM), ε: Góc tà mục tiêu hay tên lửa

β = (OXd,OI), β: Góc phương vị mục tiêu hay tên lửa

α

α β α

Y

1

1

O

γ: Cự ly mục tiêu hay tên lửa

2 Nguyên tắc xác định tọa độ mục tiêu của tên lửa

 Giới thiệu chung:

Hệ thống điều khiển tên lửa từ xa trong phòng không nói chung hiện nay là điều khiển tên lửa theo lệnh

Đây là hệ thống mà tên lửa được điều khiển theo lệnh do đài điều khiển tạo ra và phát qua vô tuyến điều khiển tên lửa

Trong thành phần của hệ thống có các thiết bị:

- Khối quan sát mục tiêu và tên lửa thường gọi là MF,MT chế độ Rađa

- Thiết bị đo tọa độ mục tiêu và tên lửa những thời điểm tức thời cần điều khiển

Thiết bị tạo lệnh điều khiển:

- Rađa phát lệnh điều khiển

- Thiết bị phóng (bệ phóng)

Khối 1: Quan sát theo dõi mục tiêu

Khối 2: Tạo lệnh điều khiển

Khối 3: Khối phát lệnh điều khiển

Khối 4: Bệ phóng tên lửa

 Quan sát mục tiêu và tên lửa

Khối quan sát nói chung có thể dùng Rađa xung hay quang tuyến truyền hình Thông thường các hệ thống quan sát của tên lửa phòng không có điều khiển từ xa dùng cả 2 chế độ

Chế độ chủ yếu là Rađa xung (quang dùng trong các chế đọ đặc biệt khác)

Ở đây ta xét chế độ rađa xung gồm máy phát-máy thu Đây là chế độ chủ yếu trong các hệ thống tên lửa điều khiển từ xa

Tác dụng và nhiệm vụ:

- Tạo xung cao tần có độ rộng nhỏ công suất lớn, qua anten bức xạ lên không gian dưới dạng năng lượng sóng điện từ

- Sục sạo bám sát và bằng cách di chuyển mặt phẳng quét thuộc không gian nhờ hệ thống quay (βa=360 độ, εa=80 độ) điều khiển anten có thể bằng tay hoặc tự động

- Phát tín hiệu điều khiển tên lửa

- Thu tín hiệu phản xạ từ mục tiêu đồng thời xác định toạ độ mục tiêu

- Thu tín hiệu trả lời tên lửa biến đổi từ cao tần tới trung tần tới thị tần đưa đến màn hình hiện sóng quan sát, đưa đến khi xác định tọa độ tên lửa theo từng rãnh

3 Nguyên tắc phát lệnh điều khiển

Các giá trị lệnh điều khiển tương ứng cho 2 mặt phẳng ở dạng điện áp 1

chiều tần thấp Để phát lên không gian tên lửa đòi hỏi:

- Phải là máy phát năng lượng cao tần,kỹ thuật đơn giản,phân biệt được giữa các mặt phẳng điều khiển

- Để đảm bảo xác suất tiêu diệt mục tiêu nên phải bắn nhiều tên lửa do đó phải bắn nhiều tên lửa do đó phải truyền được nhiều lệnh

- Tính chống nhiễu tốt, độ tin cậy cao

Để đảm bảo các yêu cầu trên,hệ phát lệnh là hệ thống máy phát sử dụng phương pháp mã hoá lệnh điều khiển

4 Nguyên tắc lập lệnh điều khiển

Máy phát rãnh mục tiêu tạo dao động cao tần, tạo độ rộng xung Phát ra ngoài không gian vơi các chu kỳ khác nhau: T1-T2, f1-f2 Gặp mục tiêu có diện tích phản xạ hiệu dụng S>0,5 Tín hiệu phản xạ ở mục tiêu đưa tới anten máy thu hút rãnh mục tiêu

Một đường khác được đưa tới hệ thống xác định mục tiêu thông báo tọa độ tức thời của mục tiêu (Δr,Δβ,Δε) Một đường đưa tới hệ thống hiện hìnhr,Δr,Δβ,Δε) Một đường đưa tới hệ thống hiện hìnhβ,Δr,Δβ,Δε) Một đường đưa tới hệ thống hiện hìnhε) Một đường đưa tới hệ thống hiện hình

để hiện kết quả Đầu ra của hệ thống xác định tọa độ đưa tới thiết bị để đưa tới hệ thống tạo lệnh điều khiển tạo ra các giá trị sai lệch về góc và cự ly được đưa tới hệ thống tạo lệnh điều khiển căn cứ vào các giá trị sai lệch và phương pháp điều khiển, để hệ thống tạo lệnh điều khiển tạo ra điện áp 1 chiều biến đổi chậm, sau đó đưa tới hệ thống mã hoá lệnh điều khiển đảm bảo quả tên lửa này không bị nhầm lẫn với quả tên lửa nào khác

theo sơ đồ chức năng

Dựa vào sơ đồ chức năng của hệ thống điều khiển ta có thể thấy được đặc điểm của từng phần tử chức năng

Máy phát rãnh mục tiêu có nhiệm vụ phát dao động điện từ cao tần có độ rộng xung τ = 0,4-0,5 μs với công suất phát 1MW ra ngoài không gian cós với công suất phát 1MW ra ngoài không gian có các chu kỳ khác nhau T1, T2 để đảm bảo tính chất chống nhiễu Trong đó người ta chọn dốc sườn trước của xung để đảm bảo không gây sai số về cự

ly khi phát hiện mục tiêu và tăng khả năng phân biệt mục tiêu Khi tín hiệu gặp mục tiêu có diện tích phản xạ hiệu dụng lớn hơn 0,5 m2 thì phản xạ lại đưa tới anten thu rãnh mục tiêu Máy thu tách sóng đưa tới màn hiện sóng để chọn mục tiêu để tiêu diệt Một đường khác được đưa tới hệ thống xác định mục tiêu thông báo các mục tiêu tức thời Khi mục tiêu vào giới hạn cho phép bắn tên lửa, tên lửa được bắn ra ngoài khoảng không gian và thường