Một số kiến nghị để nghiệp vụ bảo hiểm về con người ngày một hoàn thiện và phát triển

Từ khi chuyển từ cơ chế kế hoạch hoá tập trung sang cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước thì nền kinh tế nước ta hoạt động khá sôi động. Việc xuất hiện nhiều doanh nghiệp mới là mầm mống của cạnh tranh. Để đứng vững trên thị trường mỗi doanh nghiệp cần triển khai nghiệp vụ kinh doanh của mình theo cách riêng với mục đích cuối cùng là đạt hiệu quả kinh tế tối ưu. Không nằm ngoài quy luật này Bảo Việt đã không ngừng nghiên cứu triển khai các nghiệp vụ bảo hiểm mới nhằm đáp ứng tốt nhất nhu cầu ngày càng cao của nhân dân và phát triển thành tập đoàn bảo hiểm lớn mạnh. Đồng thời nhận thức rõ vấn đề:”Con người là vốn quý của xã hội, mục đích của công cuộc xây dựng và phát triển xã hội là nhằm nâng cao đời sống về mọi mặt và đáp ứng những nhu cầu ngày càng tăng của các thành viên trong xã hội.”nên các nghiệp vụ bảo hiểm về con người ngày càng được Bảo Việt phát triển và hoàn thiện. Do vậy, việc nghiên cứu các nghiệp vụ bảo hiểm con người là thực sự cần thiết. Do đó em chọn đề tài:” Bảo hiểm kết hợp con người”, một nghiệp vụ mới được triển khai từ năm 1994 và đang dần được hoàn thiện. Ngoài phần mở đầu và kết luận em chia đề tài thành 3 phần: Phần 1: Khái quát chung về bảo hiểm kết hợp con người Phần 2: Nội dung cơ bản của nghiệp vụ bảo hiểm kết hợp con người. Phần 3: Một số kiến nghị để nghiệp vụ bảo hiểm về con người ngày một hoàn thiện và phát triển.

LỜI MỞ ĐẦU

Từ khi chuyển từ cơ chế kế hoạch hoá tập trung sang cơ chế thịtrường có sự quản lý của Nhà nước thì nền kinh tế nước ta hoạt độngkhá sôi động Việc xuất hiện nhiều doanh nghiệp mới là mầm mốngcủa cạnh tranh Để đứng vững trên thị trường mỗi doanh nghiệp cầntriển khai nghiệp vụ kinh doanh của mình theo cách riêng với mụcđích cuối cùng là đạt hiệu quả kinh tế tối ưu

Không nằm ngoài quy luật này Bảo Việt đã không ngừng nghiêncứu triển khai các nghiệp vụ bảo hiểm mới nhằm đáp ứng tốt nhất nhucầu ngày càng cao của nhân dân và phát triển thành tập đoàn bảo hiểmlớn mạnh

Đồng thời nhận thức rõ vấn đề:”Con người là vốn quý của xãhội, mục đích của công cuộc xây dựng và phát triển xã hội là nhằmnâng cao đời sống về mọi mặt và đáp ứng những nhu cầu ngày càngtăng của các thành viên trong xã hội.”nên các nghiệp vụ bảo hiểm vềcon người ngày càng được Bảo Việt phát triển và hoàn thiện

Do vậy, việc nghiên cứu các nghiệp vụ bảo hiểm con người làthực sự cần thiết Do đó em chọn đề tài:” Bảo hiểm kết hợp conngười”, một nghiệp vụ mới được triển khai từ năm 1994 và đang dầnđược hoàn thiện

Ngoài phần mở đầu và kết luận em chia đề tài thành 3 phần: Phần 1: Khái quát chung về bảo hiểm kết hợp con người

Phần 2: Nội dung cơ bản của nghiệp vụ bảo hiểm kết hợp con người Phần 3: Một số kiến nghị để nghiệp vụ bảo hiểm về con người

ngày một hoàn thiện và phát triển

Đề tài được hoàn thành với sự giúp đõ tận tình của thầy giáo

Hồ Sĩ Sà Nhưng do thời gian và trình độ còn hạn chế nên không tránhkhỏi thiếu sót, tôi rất mong được sự góp ý của thầy giáo và các bạn

Tôi xin chân thành cảm ơn.

PHẦN THỨ NHẤT

KHÁI QUÁT CHUNG VỀ BẢO HIỂM KẾT HỢP CON NGƯỜI

I-/ NHU CẦU VÀ SỰ CẦN THIẾT PHẢI BẢO HIỂM KẾT HỢP CON NGƯỜI.

Trong cuộc sống cũng như trong lao động sản xuất con ngườikhông thể tách rời với quy luật tự nhiên, mà sự vận động của tự nhiênlại luôn chứa đựng những rủi ro bất ngờ gây thiệt hại không lườngtrước được đối với tài sản và tính mạng con người: rủi ro thiên tai(bão

lũ, lụt, mưa đá, gió lốc ); rủi ro trong sinh hoạt(tai nạn,ốm đau,bệnhtật ).Mặc dù con người đã có nhiều biện pháp ngăn ngừa,đề phòng vàhạn chế rủi ro nhưng rủi ro vẫn có thể xảy ra.Khi gặp phải rủi rothường dẫn đến những hậu quả về nhièu mặt.Để khắc phục hậu quảngười ta đã sử dụng những biện pháp như: tiết kiệm, đi vay,lập hộitương hỗ và bảo hiểm.Song bảo hiểm là phương pháp tối ưu nhất đểkhắc phục hậu quả

Vậy bảo hiểm là gì ? Theo khái niệm chung nhất ta có thể hiểu:

“Bảo hiểm là hoạt động thể hiện người bảo hiểm đứng ra cam kết bồithường theo quy luật thống kê cho người được bảo hiểm trong trườnghợp xảy ra rủi ro được bảo hiểm với điều kiện người kia nộp mộtkhoản chi phí cho chính anh ta hoặc cho người thứ ba”

Do nhu cầu của con người, của các đơn vị sản xuất kinh doanh

và hoạt động bảo hiểm ra đời và ngày càng phát triển Trong đó có cácnghiệp vụ về bảo hiểm con người.”Bảo hiểm con người là hợp đồngràng buộc trách nhiệm của người tham gia bảo hiểm, người được bảohiểm và người bảo hiểm nhằm đảm bảo ổn định đời sống của ngườiđược bảo hiểm trước các rủi ro tai nạn, sự cố có thể xảy ra.Theo hợpđồng bảo hiểm, người bảo hiểm cam kết trả cho người được bảo hiểmhoặc cá nhân những người khác như người được uỷ quyền, ngườiđược hưởng,người thừa kế theo luật,số tiền bảo hiểm đã được ấn địnhtrước phù hợp với điêù kiện rủi ro tai nạn hay các điều kiện cam kếtxảy ra.Số tiền bảo hiểm được chi trả không phụ thuộc vào số tiền bảohiểm xã hội và đảm bảo xã hội cũng như số tiền đã chi trả của hợp

đồng bảo hiểm khác cho người được hưởng quyền lợi bảo hiểm vớicùng một rủi ro tai nạn xảy ra.Người tham gia bảo hiểm phải cam kếtđóng phí bảo hiểm đầy đủ và đúng thời hạn qui định như đã ghi trên hợpđồng bảo hiểm.

Câu hỏi đặt ra là:Tại sao phải mở riêng nghiệp vụ bảo hiểmcon người?

Như chúng ta đã biết,dưới bất kỳ chế độ xã hội nào con ngườiđều đóng vai trò quyết định trong mọi lĩnh vực.Con ngườilà lực lượngsản xuất chính tạo ra toàn bộ của cải vật chất để duy trì và phát triển

xã hội.Chính vì vậy,một xã hội muốn phát triển thì đời sống con ngườiphải được đảm bảo về mọi mặt:sức khoẻ,vật chất,tinh thần.Vì thế chonên mỗi chế độ xã hội đều có những chính sách nhằm bảo vệ và đápứng nhu cầu của con người khi không may gặp rủi ro

Bảo hiểm con người trong bảo hiểm thương mại có:

- Mục đích: Bảo hiểm toàn bộ thân thể của người được bảo hiểm

là một hình thức bổ sung cho BHXH nhằm đảm bảo ổn định đời sốngcho mọi thành viên trong xã hội trước những rủi ro bất ngờ đối vớithân thể,tính mạng, giảm sút thu nhập của họ.Tức là:người bảo hiểmthanh toán những khoản tiền quy định trong trường hợp xảy ra những

sự kiện tác động đến chính bản thân người được bảo hiểm

- Đối tượng: Được thực hiện chủ yếu dưới hình thức tự nguyện

Cụ thể đối tượng của bảo hiểm con người là tính mạng, tình trạng sứckhoẻ, khả năng lao động và tuổi thọ con người

- Phí bảo hiểm: Mức đóng góp theo các quy định trong biểu phícủa công ty bảo hiểm triển khai thực hiện

- Quyền lợi: Là các chế độ bảo hiểm được quy định trong hợpđồng bảo hiểm mà theo đó người được bảo hiểm hoặc người đượchưởng quyền lợi bảo hiểm sẽ nhận số tiền chi trả từ cơ quan bảo hiểmkhi có rủi ro xảy ra thuộc phạm vi bảo hiểm

- Cách chi trả: Công ty thanh toán tiền cho người được bảo hiểmtheo sự thoả thuận giữa công ty bảo hiểm và người tham gia ghi tronghợp đồng bảo hiểm.

Khi nền kinh tế ngày càng phát triển và tăng trưởng cuộc sốngcủa người dân càng no đủ thì giá trị của con người ngày càng đượcnâng cao.Và từ đó dịch vụ bảo hiểm ngày càng phát triển và được đadạng hoá vì thế bảo hiểm sinh mạng,bảo hiểm tai nạn và bảo hiểm trợcấp nằm viện ra đời là một nhu cầu khách quan cùng với các loại hìnhbảo hiểm con người nói chung

Song ba quy tắc:bảo hiểm tai nạn con người,bảo hiểm trợ cấpnằm viện và phẫu thuật,bảo hiểm sinh mạng cá nhân,mỗi quy tắc cóphạm vi bảo hiểm riêng đáp ứng nhu cầu của người tham gia bảohiểm.Nhưng nếu để chúng rời rạc thì chưa phát huy được tác dụng Vìnếu người tham gia muốn tham gia nhiều loại hình thì nội dung củacác quy tắc trên có những điểm trùng lắp nên có những khó khăntrong việc triển khai

Vì vậy,để tạo điều kiện thuận lợi cho người tham gia bảo hiểmcũng như cơ quan bảo hiểm trong việc triển khai thực hiện hợpđồng,công ty bảo hiểm triển khai bảo hiểm kết hợp sinh mạng,tai nạn

và trợ cấp nằm viện phẫu thuật cho mọi người dân từ 1 tuổi(12 thángtuổi) đến 65 tuổi theo điều khoản kết hợp và bảo hiểm con người theoQuyết định số 1085/ PHH 94 ngày 16/07/1994 của Tổng Công Ty BảoHiểm Việt Nam(Bảo Việt)

II-/ SỰ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CỦA NGHIỆP VỤ BẢO HIỂM KẾT HỢP CON NGƯỜI.

Bảo hiểm tai nạn con người là bảo hiểm tự nguyện được triểnkhai từ năm 1987,thời gian bảo hiểmlà 24/24h.Tiếp đó cùng với sựphát triển của xã hội Tổng công ty bảo hiểm Việt Nam đã nghiên cứu

và triển khai thêm một số loại hình: bảo hiểm học sinh 24/24h, bảohiểm tai nạn hành khách, bảo hiểm du lịch Các loại hình bảo hiểmnày đang dần dần phát huy tác dụng tốt.Song phạm vi trách nhiệm của

các loại hình bảo hiểm trên còn hẹp, chỉ bao gồm sự thiệt hại thân thểcủa người được bảo hiểm do hậu quả của tai nạn.

Điều cần thiết đặt ra cho bảo hiểm con người hiện nay là mởrộng phạm vi trách nhiệm của bảo hiểm và đối tượng bảo hiểm, làmcho nó thật sự trở thành nhân tố góp phần ổn định đời sống nhân dân

Ở Việt Nam, nhu cầu bảo hiểm tử vong đã có từ lâu như việchình thành các quỹ bảo thọ.Hình thức hoạt động ở mỗi nơi có khácnhau tuỳ thuộc vào điều kiện của từng địa phương, nhưng nhìn chungchỉ đáp ứng được về mặt tinh thần, chưa mang nhiều ý nghĩa về mặtkinh tế Để đáp ứng được nhu cầu bảo hiểm của nhân dân và từngbước hoàn thiện lĩnh vực bảo hiểm con người, ngày17/02/1990 Bộ tàichính đã ban hành quy tắc và biểu phí cho loại hình bảo hiểm sinhmạng cá nhân, bảo hiểm trường hợp tử vong do tai nạn ốm đau vàbệnh tật.Đến ngày 10/8/1992 Bộ tài chính đã chính thức ban hành quytắc và biểu phí cho loại hình này Và từ đó đến nay nghiệp vụ này đãđược sự hưởng ứng nhiệt tình của đông đảo quần chúng nhân dân vàngày càng phát huy được tác dụng

Khi mức sống của nhân dân được nâng cao lên thì các nhu cầumới lại phát sinh càng nhiều và càng đa dạng phong phú.Khi bị rủi rotai nạn, người ta không còn chỉ muốn nhận một khoản tiền nữa mà còncần có một sự chăm sóc y tế khi nằm viện phẫu thuật.Để đáp ứng nhucầu đó của đông đảo quần chúng nhân dân, ngày 2/7/1993 Bộ tàichính đã có Quyết định số 466/TC-BH ban hành quy tắc và biểu phíbảo hiểm trợ cấp nằm viện phẫu thuật Bảo hiểm trợ cấp nằm viện, trợcấp phẫu thuật và trợ cấp mai táng do tai nạn, ốm đau, thai sản xảy rađối với người được bảo hiểm Đây là một dịch vụ mới của Bảo Việt,việc khai thác bước đầu đã mang lại kết quả tích cực, thực sự gópphần ổn định tài chính cho người tham gia bảo hiểm và gia đình họkhi không may phải nằm viện hoặc phẫu thuật đặc biệt trong điều kiệnNhà nước thực hiện chế độ thu một phần viện phí Các nghiệp vụ trênđược tiến hành riêng lẻ và luôn được sửa đổi, bổ sung hoàn thiện cho

phù hợp với điều kiện xã hội và đáp ứng tốt nhất về nhu cầu bảo hiểmcho đông đảo quần chúng nhân dân.

Ba loại hình: tai nạn 24/24, sinh mạng cá nhân và nằm viện phẫuthuật triển khai riêng biệt sẽ có những hạn chế nhất định bên cạnhnhững ưu điểm của chúng: Tham gia riêng lẻ có ưu thế là mức phíthấp, từng nghiệp vụ có những tính chất và quy tắc riêng giúp chongười tham gia bảo hiểm đăng ký với loại hình phù hợp với mìnhnhất, nhưng để chúng riêng lẻ thì rất khó cho công tác tuyên truyền,vận động khách hàng có nhu cầu tham gia nhiều loại hình bảo hiểm vì:phạm vi bảo hiểm của từng loại hình còn có nhiều điểm trùng lắp Mặtkhác khi phí bảo hiểm tính gộp sẽ cao không hấp dẫn người tham giabảo hiểm Bên cạnh đó, nếu để chúng riêng lẻ từng nghiệp vụ có phạm

vi đối tượng hẹp, người tham gia bảo hiểm lại có ít kiến thức về bảohiểm, khi tham gia họ không nghiên cứu kỹ về phạm vi nên khi có rủi

ro xảy ra ngoài phạm vi bảo hiểm nhưng họ vẫn đến cơ quan bảo hiểmđòi bồi thường và hy vọng sẽ nhận được một khoản tiền để giải quyếtrủi ro Lúc công ty trả lời là không được bồi thường thì họ có cảm giácchán nản, thất vọng, không tin tưởng vào bảo hiểm Nếu người thamgia gộp các loại hình bảo hiểm này thì khi gặp rủi ro họ sẽ có mộtkhoản tiền đủ lớn để bù đắp những tổn thất do tai nạn xảy ra

Để mở rộng phạm vi bảo hiểm trong cùng một đơn bảo hiểmnhằm đáp ứng nhu cầu của khách hàng đồng thời tạo điều kiện thuậnlợi cho công ty tiến hành khai thác bảo hiểm.Ngày 16/7/1994 Bảo Việt

đã có quyết định số 1085/ PHH 94 về việc ban hành điều khoản kếthợp bảo hiểm con người cho mọi người dân từ 1 tuổi (12 tháng tuổi)đến 65 tuổi với từng điều kiện cụ thể:

- Điều kiện A (sinh mạng): Bảo hiểm trường hợp chết do mọinguyên nhân(tai nạn,ốm đau,bệnh tật)

- Điều kiện B (tai nạn): Bảo hiểm trường hợp thương tật thân thể

do tai nạn

- Điều kiện C (trợ cấp nằm viện - phẫu thuật): Bảo hiểm trườnghợp ốm đau,bệnh tật,thai sản phải nằm viện hoặc phẫu thuật

Song cùng với sự phát triển của kinh tế thị trường, thị trườngbảo hiểm của Việt Nam cũng biến động không ngừng: nhiều công tybảo hiểm ra đời, các văn phòng bảo hiểm đại diện của nước ngoài đặttại Việt Nam tạo thành một cuộc cạng tranh quyết liệt trên thị trườngbảo hiểm Do đó việc đổi mới và hoàn thiện sản phẩm của mình đểphục vụ và lôi kéo khách hàng là một điều tất yếu đặt ra cho Bảo Việt.Bên cạnh đó, điều khoản bảo hiểm kết hợp con người có nội dung quytắc chưa phù hợp, chưa tính toán đủ các chi phí cần thiết và các khíacạnh của vấn đề, có những ràng buộc gây khó khăn cho việc triển khaithực hiện Mặc dù trong quá trình triển khai Bảo Việt đã thườngxuyên bổ sung và hoàn thiện điều khoản đó nhằm đáp ứng tốt nhấtnhu cầu của khách hàng và việc triển khai nghiệp vụ được thuận lợi.

Để khắc phục những hạn chế đó và tạo sức mạnh trong cạnhtranh, ngày 23/12/1997 Tổng công ty đã có quyết định số 2962/PHH2-

97 ban hành điều khoản kết hợp về bảo hiểm (KHCN-BV98) thay thếcho điều khoản ban hành kèm theo quyết định số 1085/PHH1994.Điều khoản này được xây dựng trên ba điều khoản bảo hiểm: sinhmạng(A) ; tai nạn24/24(B) và trợ cấp nằm viện phẫu thuật(C) hoàntoàn độc lập về phạm vi cũng như quyền lợi bảo hiểm:

- Điều kiện A(SM): Bảo hiểm trường hợp chết do ốm đau bệnh tật

- Điều kiện B(TN): Bảo hiểm trường hợp chết hoặc thương tậtthân thể do tai nạn

- Điều kiện C(TCNV-PT): Bảo hiểm trường hợp trợ cấp nằmviện phẫu thuật do ốm đau, bệnh tật

Do vậy, tuỳ theo khách hàng có thể áp dụng một hoặc nhiềuđiều khoản kết hợp tương ứng với tỷ lệ phí cho từng điều kiện.Tuynhiên,về độ tuổi người được bảo hiểm chỉ được hạn chế từ 16 đến 60tuổi,đối với nhóm tuổi dưới 16 nếu có nhu cầu có thể áp dụng theoloại hình bảo hiểm học sinh và đối tượng trên 60 tuổi (chủ yếu là hưutrí mất sức) sẽ nhận bảo hiểm theo những điều kiện bảo hiểm riêng.Đối với những hợp đồng với số lượng lớn người tham gia không cầnphải kê khai giấy yêu cầu bảo hiểm.Đây là một bước tiến quan trọng

của nghiệp vụ và nó đang phát huy tác dụng tốt trên thị trường baỏhiểm hiện nay.

- Không thuộc đối tượng bảo hiểm:

+ Người bị thần kinh,tâm thần,phong,ung thư

+ Những người thương tật vĩnh viễn trên 80%

+ Những người đang điều trị bệnh tật,thương tật

2-/ Phạm vi

Các điều kiện bảo hiểm trong điều khoản này bao gồm 3 điều kiện

- Điều kiện A ( SM): Bảo hiểm trường hợp chết do ốm đau, bệnhtật

- Điều kiên B( TN): Bảo hiểm trường hợp chết hoặc thương tậtthân thể do tai nạn

- Điều kiện C (NV - PT): Bảo hiểm trợ cấp nằm viện phẫu thuật

do ốm đau,bệnh tật

Các điều kiện bảo hiểm này hoàn toàn không trùng lặp nhau vềphạm vi cũng như quyền lợi bảo hiểm Công ty bảo hiểm triển khaikết hợp một hoặc nhiều điều kiện với số tiền bảo hiểm cho mỗi điềukiện không giống nhau

II-/ ĐIỀU KIỆN BẢO HIỂM

1-/ Lựa chọn các điều kiện bảo hiểm

a Điều kiện bảo hiểm A

Phạm vi bảo hiểm: Bảo hiểm trường hợp chết do ốm đau bệnhtật trừ những điểm loại trừ quy định ở mục 2 dưới đây

Hiệu lực bảo hiểm: Hợp đồng bảo hiểm có hiệu lực sau 30 ngày

kể từ ngày đóng phí bảo hiểm Đối với hợp đồng bảo hiểm tái tục liêntục mặc nhiên có hiệu lực ngay sau khi người tham gia bảo hiểm đóngphí cho kỳ tiếp theo

Quyền lợi bảo hiểm: Trưòng hợp người bảo hiểm chết thuộcphạm vi bảo hiểm Bảo Việt trả toàn bộ số tiền bảo hiểm ghi trên giấychứng nhận bảo hiểm hoặc hợp đồng bảo hiểm

b Điều kiện bảo hiểm B

Phạm vi bảo hiểm: Bảo hiểm trường hợp chết hoặc thương tậtthân thể do tai nạn trừ những điểm quy định loại trừ quy định tại mục

2 dưới đây

Hiệu lực bảo hiểm: Bảo hiểm có hiệu lực ngay sau khi ngườitham gia bảo hiểm đóng phí bảo hiểm theo quy định

Quyền lợi của người tham gia bảo hiểm:

- Trường hợp người được bảo hiểm chết thuộc phạm vi bảohiểm,Bảo Việt trả toàn bộ số tiền bảo hiểm trên giấy chứng nhận bảohiểm hoặc hợp đồng bảo hiểm

- Trường hợp người được bảo hiểm bị thương tật thân thể do tainạn thuộc phạm vi bảo hiểm, Bảo Việt trả theo bảng tỷ lệ trả tiền bảohiểm thương tật do Bộ tài chính ban hành

- Trường hợp người được bảo hiểm bị tai nạn thuộc phạm vi bảohiểm trong vòng một năm kể từ ngày xaỷ ra tai nạn người được bảohiểm bị chết do hậu quả của tai nạn đó,Bảo Việt sẽ trả phần chênh