Giải pháp pháp lý nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế của trung tâm văn hóa – thể thao cấp xã

L do chọn đề tài nghiên cứu Trung tâm VHTT cấp xã là đơn vị sự nghiệp về văn hóa thông tin và thể thao, thuộc hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao cơ sở là một chỉnh thể bao gồm các yếu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HCM

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HCM

LỜI CAM ĐOAN

Tôi tên Lê Minh Út mã số học viên: 7701251101A là học viên lớp

LOP_K25_MBL_CaMau; Khóa K25 chuyên ngành Luật kinh tế, Khoa Luật, Trường Đại học Kinh tế TP Hồ Chí Minh, là tác giả của Luận văn thạc sĩ luật học

với đề tài Giải pháp pháp lý nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế của Trung tâm Văn

hóa – Thể thao cấp xã (sau đây gọi tắt là “Luận văn”)

Tôi xin cam đoan tất cả các nội dung được trình bày trong Luận văn này là kết quả nghiên cứu độc lập của cá nhân tôi dưới sự hướng dẫn của người hướng dẫn khoa học Trong Luận văn có sử dụng, trích dẫn một số nội dung Nghị quyết của Đảng và ý kiến, quan điểm khoa học của một số cán bộ lãnh đạo trong các cuộc hội nghị, hội thảo khoa học về Trung tâm Văn hóa – Thể thao cấp xã (Trung tâm VHTT cấp xã) do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch; Ủy ban nhân dân tỉnh Cà Mau; Cục Văn hóa cơ sở tổ chức (nhưng trong luận văn cũng không copy nguyên đoạn văn mà chỉ thể hiện tinh thần tham luận) và sử dụng các văn bản pháp luật Các thông tin này đều được trích dẫn nguồn cụ thể, chính xác và có thể kiểm chứng Các số liệu, thông tin được sử dụng trong Luận văn là hoàn toàn khách quan và trung thực

Học viên thực hiện

MỤC LỤC TRANG PHỤ BÌA

LỜI CAM ĐOAN

MỤC LỤC

PHẦN MỞ ĐẦU 1

Chương 1: Những vấn đề lý luận và quy định của pháp luật về Trung tâm VHTT cấp xã 8

1.1 Khái quát chung về Trung tâm VHTT cấp xã 8

1.1.1 Khái niệm Trung tâm VHTT cấp xã 8

1.1.2 Đ c điểm của Trung tâm VHTT cấp xã 8

1.2 Vai tr của Trung tâm Văn hóa – Thể thao cấp xã 9

1.3 Lịch sử hình thành và phát triển của thiết chế văn hóa, thể thao cấp xã ở tỉnh Cà Mau 9

1.4 uan điểm, chủ trương của Đảng về phát triển văn hóa, thể thao 11

1.5 uy định pháp luật về Trung tâm Văn hóa - Thể thao cấp xã 13

1.5.1 Các văn bản pháp luật điều chỉnh 13

1.5.2 uy định về thành lập Trung tâm Văn hóa – Thể thao cấp xã 15

1.6 Những quy định về quản lý nhà nước đối với Trung tâm Văn hóa – Thể thao cấp xã 19

1.7 Một số quy định về phát triển Trung tâm Văn hóa – Thể thao cấp xã tại tỉnh Cà Mau 19

Tiểu kết luận Chương 1 22

Chương 2: Thực trạng pháp luật điều chỉnh các Trung tâm VHTT cấp xã trên địa bàn tỉnh Cà Mau 24

2.1 ơ lược về tình hình kinh tế, văn hóa và xã hội của tỉnh Cà Mau 24

2.2 Hoạt động của Trung tâm Văn hóa - Thể thao cấp xã 26

2.2.1 Những kết quả đạt được 26

2.2.2 Về cơ sở vật chất và kinh phí 28

2.2.3 Những hạn chế, yếu k m 28

2.3 Tình hình pháp luật điều chỉnh Trung tâm VHTT cấp xã 30

2.3.1 M t tích cực 30

2.3.2 Những vướng mắc, bất cập 32

2.3.2.1 Trong lĩnh vực ban hành văn bản pháp luật 32

2.3.2.2 Trong lĩnh vực đấu thầu, mua sắm và xây dựng 34

2.3.2.3 Trong lĩnh vực lao động 36

2.3.2.4 Trong lĩnh vực đất đai 37

2.3.3 Nguyên nhân của những vướng mắc, bất cập 38

Tiểu kết luận Chương 2 40

Chương 3: Một số giải pháp hoàn thiện pháp luật nâng cao hiệu quả hoạt động của Trung tâm VHTT cấp xã trên địa bàn tỉnh Cà Mau 42

3.1 uan điểm, chủ trương của Đảng, Chính phủ, các bộ, ngành Trung ương liên quan và các văn bản của tỉnh Cà Mau về phát triển văn hóa, thể thao ở cơ sở 42

3.2 Những định hướng mô hình nhằm hoàn thiện Trung tâm VHTT cấp xã trên địa bàn tỉnh Cà Mau 43

3.3 uy định thành lập Trung tâm VHTT cấp xã 44

3.4 Tổ chức, cán bộ 46

3.4.1 Hội đồng quản lý 46

3.4.2 Ban chủ nhiệm 47

3.5 Nguồn tài chính của đơn vị 48

3.6 Tự chủ tài chính 48

3.7 Một số giải pháp 49

3.7.1 Hoàn thiện pháp luật điều chỉnh 49

3.7.2 Hoàn thiện hoạt động quản lý nhà nước đối với Trung tâm VHTT cấp xã 51

3.7.2.1 Tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng, sự quản lý của chính quyền các cấp 51

3.7.2.2 Chọn điểm chỉ đạo, rút kinh nghiệm và nhân ra diện rộng 51

3.7.2.3 Giải pháp về đầu tư 52

3.7.2.4 Phân cấp quản lý việc đầu tư xây dựng có sử dụng ngân sách Nhà nước 52

3.7.2.5 Thực hiện chính sách khuyến khích xã hội hóa 52

3.7.2.6 Tổ chức kiểm tra, giám sát, đánh giá kết quả thực hiện đề án 53

3.8 Kiến nghị 53

3.8.1 Đối với Trung ương 53

3.8.2 Đối với cấp th m quyền tỉnh Cà Mau 54

Tiểu kết luận Chương 3 55

KẾT LUẬN 57 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

DANH MỤC VĂN BẢN QUY PHẠM PHÁP LUẬT

PHỤ LỤC

PHẦN MỞ ĐẦU

1 L do chọn đề tài nghiên cứu

Trung tâm VHTT cấp xã là đơn vị sự nghiệp về văn hóa thông tin và thể

thao, thuộc hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao cơ sở (là một chỉnh thể bao gồm các yếu tố: Cơ sở vật chất, bộ máy tổ chức, nhân sự, quy chế hoạt động và nguồn kinh phí) là nơi nhân dân được tiếp thu, phổ biến kiến thức về chính trị, kinh tế, văn hóa

- xã hội, tổ chức các hoạt động phổ cập giáo dục, học tập cộng đồng, nâng cao tri thức khoa học và chuyển giao công nghệ trong lao động, sản xuất; giúp cộng đồng thụ hưởng những giá trị văn hóa của dân tộc và nhân loại, bồi dưỡng năng khiếu, phát triển khả năng sáng tạo về văn hóa nghệ thuật, thể dục thể thao, giao lưu, giải trí, giao tiếp văn hóa… đồng thời là nơi tổ chức các hoạt động tuyên truyền phổ biến đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của địa phương

Tuy vậy, hệ thống thiết chế văn hóa cơ sở hiện nay đang g p nhiều khó khăn trong việc khai thác, phát huy hiệu quả, trong đó vướng mắc lớn nhất là kinh phí hoạt động, nguồn vốn để đầu tư cơ sở vật chất, cơ chế để thực hiện xã hội hóa và tổ chức bộ máy, hầu hết các Trung tâm VHTT cấp xã chưa huy động được các nguồn lực trong xã hội, trong đó về cơ sở vật chất, sân bãi, trang thiết bị chuyên dùng, nơi sinh hoạt văn hóa, thể thao chưa đồng bộ Đội ngũ cán bộ quản lý, cộng tác viên, các hoạt động văn hóa, thể thao ở cơ sở vừa yếu về chuyên môn, kinh nghiệm quản

lý, điều hành, vừa thiếu lực lượng tổ chức Một số nơi tuy đã xây dựng được nhà văn hóa, điểm tổ chức các hoạt động thể dục thể thao, nhưng hiệu quả hoạt động còn hạn chế, chưa đi vào nề nếp, chưa thu hút đông đảo cộng đồng đến sinh hoạt Trên thực tế Trung tâm VHTT cấp xã được thành lập có một số hạng mục như hội trường, các phòng chức năng, sân đa năng, sân khấu ngoài trời, khu thể thao trên phần đất thuộc quỹ đất dành cho phúc lợi văn hóa – xã hội ở địa phương do Ủy ban nhân dân cấp xã quản lý, nhưng hầu hết Trung tâm VHTT cấp xã không có con dấu, không có tài khoản giao dịch, không được giao đất, không được giao tài sản, về bộ máy quản lý thực hiện theo Thông tư số 12/2010/TT-BVHTTDL, ngày 22 tháng 12 năm 2010 của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, theo đó chủ nhiệm là Công chức văn hóa – xã hội của Ủy ban nhân dân xã và các thành viên ban chủ nhiệm là cán

bộ, công chức của xã, các ngành, các tổ chức chính trị xã hội của xã kiêm nhiệm, về chỉ tiêu, kế hoạch hoạt động và kinh phí do Ủy ban nhân dân xã phân bổ, đồng thời

thực hiện điều hành kinh phí và thanh quyết toán, từ những lý do đó cho thấy với

mô hình hiện tại Trung tâm VHTT cấp xã không phải là đơn vị sự nghiệp công lập,

mà chỉ là nơi có các hạng mục được đầu tư, mọi hoạt động hoàn toàn phụ thuộc vào

Ủy ban nhân dân cấp xã

Để Trung tâm VHTT cấp xã hoạt động có hiệu quả và được xác lập là đơn vị

sự nghiệp công lập đúng quy định, có tư cách pháp nhân, tự chủ trong tổ chức và hoạt động, nhằm thực hiện tốt công tác xã hội hóa, khai thác tốt cơ sở vật chất đã được đầu tư, huy động được nguồn lực trong xã hội là vấn đề mang tính cấp thiết trong giai đoạn hiện nay Xuất phát từ thực tế trên, Tác giả quyết định chọn đề tài

“Giải pháp pháp lý nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế của Trung tâm VHTT cấp xã” để làm Luận văn thạc sĩ luật học cho mình

3 Đối tƣợng nghiên cứu

Luận văn nghiên cứu các văn bản của Chính phủ, các bộ, ngành Trung ương liên quan đến việc hình thành và phát triển của Trung tâm VHTT cấp xã; các văn bản của cơ quan th m quyền tỉnh Cà Mau thời gian qua, cũng như Đề án thành lập Trung tâm VHTT cấp xã do Ủy ban nhân dân cấp huyện phê duyệt; các văn bản liên quan đến cơ chế, chính sách giúp cho việc áp dụng các văn bản của Trung ương, của tỉnh Cà Mau về xã hội hóa và khai thác thương mại, nâng cao hiệu quả kinh tế đối với Trung tâm VHTT cấp xã; nghiên cứu các kết quả hoạt động hiện nay từ đó

có so sánh, đánh giá sự phù hợp và những bất cập của văn bản khi đưa vào áp dụng trong thực tiễn

Nghiên cứu các điều kiện phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội ở địa phương, từ

đó xác định những nhu cầu về văn hóa, thể thao của nhân dân, cũng như khả năng

các nhà đầu tư tham gia vào khai thác Trung tâm VHTT cấp xã

4 Mục tiêu nghiên cứu và câu h i nghiên cứu

Thứ nhất, nghiên cứu những vấn đề lý luận, quy định pháp luật của cơ quan

nhà nước ở Trung ương và các quy định trong văn bản pháp luật của tỉnh Cà Mau liên quan đến việc hình thành và phát triển Trung tâm VHTT cấp xã trên địa bàn tỉnh Cà Mau thời gian qua

Mục tiêu này cần làm rõ vấn đề đ t ra là hiện nay nhu cầu của các tầng lớp nhân dân về các hoạt động, sự thụ hưởng, khả năng, nhu cầu sáng tạo văn hóa, văn nghệ, về thể dục thể thao ngày càng tăng ở cơ sở, nhất là cộng đồng cư dân nông thôn, từ đó Đảng và Nhà nước đã quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo, trên cơ sở quan điểm

về sự phát triển của lĩnh vực văn hóa, thể thao, Chính phủ, các bộ ngành từ Trung ương đến chính quyền từ tỉnh đến cấp huyện ban hành các chính sách gì để phát triển hệ thống thiết chế văn hóa ở cơ sở Các văn bản này có đầy đủ để điều chỉnh

và hỗ trợ Trung tâm VHTT cấp xã hoạt động tốt hay chưa, sự phù hợp với điều kiện

và tình hình thực tế ở địa phương tỉnh Cà Mau như thế nào?

Thứ hai, phân tích thực trạng hoạt động và thực trạng pháp luật điều chỉnh

các Trung tâm VHTT cấp xã trên địa bàn tỉnh Cà Mau, trong đó những vướng mắc,

sự cản trở quá trình hình thành, phát triển, cũng như các yếu tố nào đã ràng buộc làm cho đơn vị không phát huy được chức năng, nhiệm vụ của mình, đồng thời không tổ chức thực hiện được công tác xã hội hóa, vấn đề thiếu kinh phí làm cho Trung tâm VHTT cấp xã trên địa bàn tỉnh Cà Mau ở một số nơi đóng cửa, không hoạt động được

Mục tiêu thứ hai sẽ giải quyết câu hỏi được đ t ra là với cơ chế hiện nay, việc quản lý và tổ chức hoạt động của Trung tâm VHTT cấp xã đã xuất hiện những khó khăn vướng mắc gì? đánh giá thực trạng pháp luật và thực trạng hoạt động của các thiết chế văn hóa trong thực tiễn có những điểm gì không phù hợp? tại sao hầu hết các Trung tâm VHTT cấp xã của tỉnh Cà Mau cũng như trên toàn quốc không phát huy được công năng vốn có, những khó khăn lớn cản trở sự phát triển của hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao ở cơ sở là gì?

Thứ ba, trên cơ sở nghiên cứu các vấn đề về lý luận và thực tiễn, đề tài đưa

ra mô hình tổ chức, quản lý, cơ chế về tài chính và định hướng một số giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật giúp nâng cao hiệu quả hoạt động, tần suất khai thác và

đạt mục tiêu là thu hút đông đảo cộng đồng cư dân nông thôn đến sinh hoạt tại Trung tâm VHTT cấp xã trên địa bàn tỉnh Cà Mau

Mục tiêu thứ ba là xây dựng mô hình Trung tâm VHTT cấp xã vừa đảm bảo phù hợp với quy định pháp luật hiện hành, phù hợp với hoạt động thực tiễn trên địa bàn tỉnh Cà Mau, nhưng cũng có những đề xuất kiến nghị để các cấp th m quyền bổ sung, điều chỉnh một số chính sách cho phù hợp với xu thế phát triển của nền kinh

tế thị trường hiện nay, đồng thời nâng cao hiệu quả kinh tế đối với Trung tâm VHTT cấp xã

5 Phạm vi nghiên cứu

Đề tài tập trung nghiên cứu:

- Những quy định của luật, văn bản quy phạm pháp luật, văn bản chỉ đạo điều hành của Chính phủ, các bộ ngành Trung ương liên quan (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch; Bộ Tài chính; Bộ Nội vụ; Bộ Lao động Thương binh và Xã hội; Bộ Tài nguyên và Môi trường; Bộ Xây dựng) và các văn bản của tỉnh Cà Mau quy định việc thành lập Trung tâm VHTT cấp xã; các cơ chế chính sách của địa phương phục

vụ cho sự phát triển sự nghiệp văn hóa, thể thao trong thời gian qua và những bất cập hiện nay của hệ thống thiết chế văn hóa cơ sở của tỉnh

- Các Đề án thành lập Trung tâm VHTT cấp xã do Ủy ban nhân dân cấp huyện phê duyệt; trong đó vấn đề về đối tượng được bổ nhiệm vào các chức danh quản lý, điều hành, cụ thể là ban chủ nhiệm; về trình độ quản lý, trình độ chuyên môn, năng lực tổ chức và tình hình liên danh, liên kết tổ chức các hoạt động khai thác cơ sở vật chất, khai thác thương mại, giúp nâng cao hiệu quả kinh tế đối với Trung tâm VHTT cấp xã

- Cơ chế về giao đất, giao tài sản, giao kinh phí, sự độc lập về bộ máy tổ chức và hoạt động, về sự phụ thuộc vào công tác quản lý tài chính của Ủy ban nhân dân cấp xã, khả năng về thực hiện xã hội hóa hiện nay… các quy định về cơ chế quản lý, điều hành, quy chế hoạt động, nội quy và kế hoạch chi tiết của Trung tâm VHTT cấp xã; th m quyền điều hành tài chính và th m quyền thực hiện chức năng

thao và khả năng của các doanh nghiệp, các nhà đầu tư trên địa bàn nông thôn tỉnh

Cà Mau tham gia đầu tư, kinh doanh, khai thác cơ sở vật chất Trung tâm VHTT xã

6 Các phương pháp tiến hành nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp phân tích, đánh giá, thống kê trên cơ sở lý luận và thực tiễn về sự hình thành và phát triển hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao

ở cơ sở trên địa bàn tỉnh Cà Mau

ử dụng các số liệu từ cơ sở, cấp huyện tổng hợp, báo cáo; số liệu khảo sát thực tế, thực trạng về tổ chức và hoạt động của Trung tâm VHTT cấp xã trên địa bàn tỉnh Cà Mau hiện nay; số liệu qua các cuộc hội nghị, hội thảo, tổng kết giai đoạn của tỉnh và Trung ương; các báo cáo của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch; Ủy ban nhân dân tỉnh và các ban, ngành, tổ chức chính trị xã hội liên quan của tỉnh Cà Mau; tham luận của các nhà khoa học, cụ thể như: tháng 11 năm 2015, Cục Văn hóa

cơ sở thuộc Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổ chức hội nghị, hội thảo “Nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống thiết chế văn hóa cơ sở”, tổ chức tại tỉnh Ninh Bình; tháng 10 năm 2010, Cục Văn hóa cơ sở thuộc Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã phối hợp với ở Văn hóa và Thể thao thành phố Hồ Chí Minh tổ chức hội nghị - hội thảo về Trung tâm VHTT các cấp khu vực phía Nam; tháng 3 năm 2016,

Ủy ban nhân dân tỉnh Cà Mau tổ chức hội nghị tổng kết công tác xây dựng, quản lý,

sử dụng, khai thác và tổ chức các hoạt động của trung tâm VHTT cấp xã trên địa bàn tỉnh Cà Mau giai đoạn 2007-2015; các kết quả triển khai thực hiện Kế hoạch số 104/KH- VHTTDL của Giám đốc ở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, về thí điểm

“Nâng cao chất lượng hoạt động của Trung tâm VHTT cấp xã” giai đoạn

2016-2017, đã được Ủy ban nhân dân tỉnh phê duyệt tại uyết định số 2066/ Đ-UBND ngày 30/12/2015

Trên cơ sở quan điểm, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, các quy định của Chính phủ về xã hội hóa các hoạt động dịch vụ công, quy định về chế độ thu chi tài chính của đơn vị sự nghiệp công lập… văn bản của các

bộ, ngành Trung ương về các chính sách nông nghiệp, nông dân, nông thôn… thực trạng và nhu cầu hưởng thụ, sáng tạo văn hóa nghệ thuật hiện nay, phân tích, đánh giá so sánh với thực tiễn hoạt động văn hóa, thể thao trên địa bàn tỉnh Cà Mau, từ

đó tác giả đề xuất mô hình tổ chức và hoạt động, giúp cho việc khai thác thương mại Trung tâm VHTT cấp xã, nhằm đạt được mục tiêu nâng cao hiệu quả kinh tế của Trung tâm

có tích lũy theo quy định, từng bước tiến đến lộ trình tự chủ hoàn toàn của đơn vị sự nghiệp công lập

Xây dựng mô hình quản lý công tư kết hợp, nhằm đạt được các mục tiêu mà Chính phủ và chính quyền các cấp đã đề ra và hướng phát triển trong tương lai đó là: Huy động nguồn lực ngoài xã hội để hoàn thiện hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao ở cơ sở phủ khắp trên địa bàn tỉnh Cà Mau, tạo sân chơi cho cộng đồng cư dân nông thôn, đáp ứng nhu cầu hưởng thụ và sáng tạo nghệ thuật, nhu cầu về rèn luyện sức khỏe, nâng cao thể lực và tầm vóc người Việt Nam, các hoạt động vui chơi giải trí khác, góp phần tích cực trong việc xây dựng đời sống văn hóa lành mạnh, ổn định xã hội, đ y lùi các tệ nạn, thúc đ y phát triển kinh tế ở nông thôn

7.2 Khả n ng ứng dụng

Thực chất cho đến nay chưa có một cơ chế tổ chức, nhân sự, tài chính và nghiệp vụ đồng bộ đảm bảo cho Trung tâm VHTT cấp xã trên địa bàn tỉnh Cà Mau hoạt động đúng nghĩa, đúng quy định, đúng bản chất là đơn vị sự nghiệp công lập, chưa duy trì và phát huy tính năng vốn có, chưa có quy chế hoạt động thống nhất,

cơ chế xã hội hóa hiện nay hầu như không thực hiện được do đ c thù của đơn vị không tự chủ cả về bộ máy, hoạt động cũng như cơ sở vật chất, từ đó nhiều nơi đóng cửa không hoạt động được

Thời gian gần đây trong các báo cáo hoạt động hàng tháng, hàng quý của Tỉnh ủy, cũng như Hội đồng nhân dân tỉnh Cà Mau đều đề cập đến Trung tâm VHTT cấp xã, tức là sự quan tâm sâu sắc đến thiết chế này; Ủy ban nhân dân tỉnh

có rất nhiều văn bản chỉ đạo, nhưng chưa có giải pháp tháo gở những khó khăn, ngày càng có nhiều xã phải đóng cửa do thiếu vốn đầu tư để đồng bộ hóa, thiếu kinh phí hoạt động, cán bộ không có phụ cấp kiêm nhiệm… tuy khó khăn là vậy nhưng khi kêu gọi xã hội hóa thì không thực hiện được, do hệ thống văn bản quy định chưa

cụ thể, chưa rõ ràng, khó áp dụng

Từ thực trạng đó khả năng ứng dụng đề tài vào thực tế trên địa bàn tỉnh Cà Mau là rất cao, nội dung đề tài đã giải quyết cơ bản về mô hình quản lý, điều hành,

tổ chức bộ máy độc lập với Ủy ban nhân dân xã và phù hợp với cơ chế thị trường, phù hợp với xu thế, chủ trương của Đảng, cũng như chính sách, pháp luật của Nhà nước là xóa bỏ bao cấp trong đơn vị sự nghiệp công lập

M t khác, đến thời điểm hiện nay các xã xây dựng nông thôn mới đang chịu

áp lực về kinh phí để đầu tư xây dựng, trong đó Trung tâm VHTT cấp xã là một trong những tiêu chí cần nhiều vốn đầu tư Vì vậy khi đề án được ứng dụng vào thực tiễn sẽ huy động được nguồn lực khá lớn từ xã hội và sẽ nhận được sự đồng thuận cao của các cấp chính quyền ở địa phương và nhất là Ủy ban nhân dân cấp xã

Chương 1: Những vấn đề lý luận và quy định của pháp luật về Trung tâm VHTT cấp xã

1.1 Khái quát chung về Trung tâm VHTT cấp xã

1.1.1 Khái niệm Trung tâm VHTT cấp xã

Trung tâm VHTT cấp xã là đơn vị sự nghiệp về văn hóa thông tin và thể thao, thuộc hệ thống thiết chế văn hóa cơ sở, là nơi nhân dân được tiếp thu, phổ biến kiến thức về chính trị, kinh tế, văn hóa - xã hội; nhằm nâng cao tri thức khoa học kỹ thuật, văn hóa nghệ thuật, thụ hưởng những giá trị văn hóa của dân tộc và nhân loại; bồi dưỡng năng khiếu, khả năng sáng tạo về văn hóa nghệ thuật, thể dục thể thao, giao lưu, giải trí, giao tiếp văn hóa Trung tâm VHTT cấp xã được thành lập trên cơ

sở hợp nhất các cơ sở như: nhà văn hóa, sân bóng đá, nhà tập thể thao, câu lạc bộ văn hóa, câu lạc bộ thể thao ở cơ sở

1.1.2 Đặc điểm của Trung tâm VHTT cấp xã

o với các loại hình tổ chức hoạt động văn hóa khác, Trung tâm VHTT cấp

xã có các đ c điểm chính như sau:

Một là, trung tâm VHTT cấp xã được giao thực hiện nhiệm vụ tổ chức các hoạt động văn hóa, thể thao trên địa bàn xã; hướng dẫn, giúp đỡ về chuyên môn nghiệp vụ cho các nhà văn hóa ấp, khóm, câu lạc bộ văn hóa, thể dục thể thao trực thuộc và ở các khu dân cư, thực hiện các chức năng đào tạo, quản lý đội ngũ cán bộ chuyên môn, cộng tác viên; tổ chức các hoạt động văn hóa, thể thao, vui chơi giải trí cho trẻ em và người cao tuổi; phối hợp hay mời gọi những người có chuyên môn, nghiệp vụ để liên kết cung cấp các dịch vụ văn hóa, thể dục thể thao, vui chơi giải trí trên địa bàn xã

Hai là, thực hiện chức năng xây dựng, dàn dựng, tổ chức tuyển chọn, tập luyện các chương trình về văn nghệ, thi đấu thể thao để tham gia các hoạt động do cấp huyện tổ chức; tổ chức đại hội thể dục, thể thao ở cơ sở; phối hợp với các ngành, cơ quan đoàn thể ở xã, tổ chức các sự kiện phục vụ nhiệm vụ chính trị của Đảng ủy, Ủy ban nhân dân xã

Ba là, Trung tâm VHTT cấp xã được Nhà nước quy giao đất, đầu tư kinh phí xây dựng cơ sở vật chất, mua sắm trang thiết bị; phân bổ kinh phí hoạt động, đồng thời thực hiện việc quản lý tài sản, tài chính được giao theo chế độ hiện hành; chi trả phụ cấp cho cán bộ quản lý, cộng tác viên và hoạt động theo chức năng, nhiệm

vụ được giao; tổ chức thực hiện tốt các chủ trương xã hội hóa các lĩnh vực VHTT trong phạm vi xã theo quy định của pháp luật

1.2 Vai tr của Trung tâm V n h a – Thể thao cấp xã

Trung tâm VHTT cấp xã là đơn vị tham mưu cho Ủy ban nhân dân cấp xã thực hiện một số nhiệm vụ như: Tổ chức các hoạt động tuyên truyền phổ biến đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước, các kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội ở địa phương, tổ chức học tập cộng đồng… bằng nhiều hình thức như tuyên truyền cổ động trực quan, tuyên truyền bằng hình thức nghệ thuật, sân khấu hóa thông qua các hoạt động văn hóa, thể thao, vui chơi giải trí; giáo dục truyền thống; khai thác và phát huy các điểm đi tích trên địa bàn; tham gia các hội thi, hội diễn, thi đấu thể dục thể thao… do ngành Văn hóa, Thể thao và Du lịch cấp trên tổ chức; phối hợp với các ngành, đoàn thể của xã tổ chức các sự kiện; tổ chức mở các lớp ho c liên kết tổ chức các lớp bồi dưỡng năng khiếu nghệ thuật, tuyển chọn, đào tạo ho c đưa lực lượng này đến các trung tâm đào tạo của tỉnh ho c những trung tâm lớn, khu vực, nhằm đào tạo phát triển lực lượng năng khiếu thể thao; thực hiện chức năng bảo tồn và phát huy các môn thể thao truyền thống, những môn thể thao thế mạnh của địa phương

ử dụng các nguồn kinh phí được giao có hiệu quả, khai thác các hạng mục công trình đáp ứng nhu cầu về hoạt động và phát triển các loại hình văn hóa, nghệ thuật, thể dục thể thao, cung cấp các dịch vụ văn hóa, dịch vụ thể thao, vui chơi giải trí trên địa bàn xã

Thực hiện các hoạt động liên danh, liên kết với các tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân có đủ điều kiện để mở rộng các loại hình dịch vụ về văn hóa và thể thao, đáp ứng nhu cầu thị hiếu của người dân địa phương, tổ chức các hoạt động trên cơ sở lấy thu bù chi

1.3 Lịch s h nh thành và phát triển của thiết chế v n h a, thể thao cấp

đến cơ sở, xây dựng nếp sống văn hoá, giáo dục truyền thống, hoạt động nhà văn hoá, hoạt động thể thao Đến tháng 5 năm 1995, Ủy ban Trung ương M t trận Tổ quốc Việt Nam, phát động Cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng cuộc sống mới ở khu dân cư”, đây là một hình thức sinh hoạt chính trị toàn diện trên nhiều

m t: Đoàn kết giúp đỡ nhau phát triển kinh tế, làm giàu hợp pháp và xoá đói, giảm nghèo; phát huy truyền thống tương thân, tương ái, hoạt động nhân đạo và đền ơn đáp nghĩa; phát huy dân chủ, giữ vững kỷ cương, mọi người sống, làm việc theo pháp luật và quy ước cộng đồng; giữ gìn, phát huy bản sắc văn hoá dân tộc và thuần phong mỹ tục truyền thống tốt đẹp; chăm lo sự nghiệp giáo dục, nâng cao dân trí và thực hiện tốt chương trình chăm lo sức khoẻ ban đầu cho mọi người; xây dựng cơ

sở chính trị trong sạch, vững mạnh gắn bó với nhân dân

Để thực hiện được mục tiêu, nhiệm vụ này thì đ i hỏi phải có cơ sở vật chất như: nơi hội họp của chi bộ, ban nhân dân ấp và các tổ chức đoàn thể địa phương nhằm triển khai các chủ trương của Đảng, chương trình, kế hoạch của chính quyền cấp xã, các hoạt động của phong trào, cũng như phục vụ cho việc sơ kết, tổng kết, hội nghị, hội thảo rút kinh nghiệm giai đoạn này hầu hết chính quyền, đoàn thể ở các ấp, khóm không có trụ sở, chủ yếu mượn tạm nhà của dân để tổ chức hội, họp, triển khai thực hiện các chương trình, kế hoạch Từ đó, Ủy ban nhân dân tỉnh Cà Mau có chủ trương phát động, xây dựng trụ sở sinh hoạt văn hóa ấp, khóm trong tỉnh (thời điểm bắt đầu là năm 1998); trên cơ sở đó các địa phương trong tỉnh vận động nhân dân đóng góp (Nhà nước chưa có chính sách hỗ trợ kinh phí); trụ sở được xây dựng chủ yếu bằng cây, lá địa phương với diện rất khiêm tốn (từ 15 m2đến 20 m2/trụ sở), chủ trương này được các địa phương trong tỉnh triển khai sâu rộng và nhận được sự đồng thuận của nhân dân trên địa bàn, nên kết quả đạt được khá tốt Huyện Thới Bình là đơn vị đi đầu trong thực hiện phong trào phát động và

đã tổ chức xây dựng nhiều nhất, trong năm 2000 xây dựng trên 50 trụ sở Từ đây cuộc vận động xây dựng đời sống văn hóa cơ sở có điều kiện hoạt động tốt hơn, phát triển mạnh hơn, tạo sự lan tỏa sâu rộng trong nhân dân

Từ những thành công đó, với kết quả phục vụ nhân dân khá tốt và với sự phát triển khá mạnh của phong trào xây dựng trụ sở sinh hoạt văn hóa ấp, đến năm

2003, Ủy ban nhân dân tỉnh Cà Mau chủ trương xây dựng thiết chế văn hóa, thể thao xã, trên cơ sở Nghị quyết số 69/2003/N -HĐND của Hội đồng nhân dân tỉnh

Cà Mau khóa VI, kỳ họp lần thứ 10 (từ ngày 15 đến 17 ngày 7 năm 2003), từ đó Ủy ban nhân dân các huyện đã triển khai thực hiện quy hoạch, đầu tư xây dựng Trung

tâm Văn hóa - Thể thao cấp huyện, cấp xã Đến năm 2010 thực hiện Chương trình mục tiêu uốc gia về xây dựng nông thôn mới, với 19 tiêu chí, trong đó tiêu chí số

06 về “Cơ sở vật chất văn hóa” là một trong những chỉ tiêu quan trọng, xuất phát từ

đó Ủy ban nhân dân tỉnh đã đ y mạnh việc hỗ trợ đầu tư, đồng thời chỉ đạo Ủy ban nhân dân cấp huyện đầu tư xây dựng Trung tâm VHTT cấp xã để hoàn thành tiêu chí về cơ sở vật chất văn hóa trong 19 tiêu chí xã nông thôn mới, đồng thời cũng kêu gọi xã hội hóa tham gia đầu tư và khai thác nhằm hoàn thiện hệ thống thiết chế này

Đến thời điểm tháng 05/2017, tỉnh Cà Mau, đã hình thành hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao từ tỉnh đến cơ sở, gồm có Trung tâm Văn hóa tỉnh; Trung tâm huấn luyện đào tạo và tổ chức thi đấu thể thao tỉnh; 7/9 huyện, thành phố có Trung tâm Văn hóa - Thể thao, đạt tỷ lệ 77,78%; 39/82 xã có Trung tâm Văn hóa - Thể thao, đạt tỷ lệ 47,5%; có 02/19 phường, thị trấn có Trung tâm Văn hóa - Thể thao;

có 675/949 Nhà văn hóa – Khu thể thao ấp, đạt 71,13%

1.4 Quan điểm, chủ trương của Đảng về phát triển v n h a, thể thao

Ở nước ta hiện nay, nông dân là lực lượng đông đảo nhất trong xã hội, chiếm gần 70% dân số và đa phần sống ở nông thôn Để nâng cao đời sống văn hóa, tinh thần cũng như các hoạt động thể thao của người dân, góp phần rút ngắn khoảng cách hưởng thụ văn hóa giữa thành thị và nông thôn Hội nghị Ban chấp hành Trung ương Đảng lần thứ 7 (khóa X) đã đề ra Nghị quyết số 26-N /TW về “Nông nghiệp, nông dân, nông thôn” với mục tiêu “Không ngừng nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của cư dân nông thôn, tạo sự hài hoà giữa các vùng, làm chuyển biến nhanh hơn ở các vùng c n nhiều khó khăn” Về thể dục thể thao, Bộ Chính trị Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá XI đã ban hành Nghị quyết số 08-N /TW về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, tạo bước phát triển mạnh mẽ về thể dục, thể thao đến năm 2020, định hướng đến năm 2030 và thực hiện “Xây dựng chiến lược quốc gia

về nâng cao sức khỏe, tầm vóc con người Việt Nam, tăng tuổi thọ và cải thiện chất lượng giống n i Phát triển mạnh thể dục, thể thao, xây dựng và phát triển thể thao phong trào nhằm hỗ trợ, bổ sung lực lượng cho thể thao thành tích cao, kết hợp thể thao dân tộc và hiện đại Có chính sách và cơ chế phù hợp để bồi dưỡng và phát triển tài năng, đưa thể thao nước ta đạt vị trí cao ở khu vực, từng bước tiếp cận với châu lục và thế giới ở những bộ môn mà Việt Nam có ưu thế”

Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XII xác định “Xây dựng và tăng cường hiệu quả hoạt động của hệ thống thiết chế văn hóa ở tất cả các cấp, đồng thời

có kế hoạch cải tạo, nâng cấp và đầu tư xây dựng mới một số công trình văn hóa, nghệ thuật, thể dục, thể thao hiện đại…”

Chính phủ đã ban hành Chương trình mục tiêu uốc gia về xây dựng nông thôn mới, nhằm phát triển đồng bộ hệ thống hạ tầng kinh tế - xã hội nông thôn phù hợp quy hoạch không gian xây dựng làng, xã và quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội của ngành, địa phương, kết hợp giữa hỗ trợ của Nhà nước với phát huy nội lực của cộng đồng dân cư nông thôn, tổ chức tốt đời sống văn hoá tinh thần xây dựng

và hoàn thiện hệ thống thiết chế văn hóa cơ sở

Những quan điểm, chủ trương của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước về việc hình thành hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao ở cơ sở là phù hợp, đáp ứng với nhu cầu xã hội hiện nay, việc đầu tư xây dựng Trung tâm VHTT cấp xã, mua sắm trang thiết bị là nhu cầu không thể thiếu, tuy nhiên các văn bản của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cũng như của các cơ quan th m quyền tỉnh Cà Mau quy định về bộ máy quản lý và hoạt động của thiết chế này c n nhiều bất cập, chưa

mở rộng theo hướng quy tụ các tầng lớp nhân dân trong xã hội cùng tham gia các hoạt động văn hóa, thể thao, huy động các nguồn lực để khai thác, phát huy cơ sở vật chất và nguồn lực về tài chính; ở chừng mực tổ chức các hoạt động đơn giản,

ho c tổ chức các sự kiện chính trị của xã thì Trung tâm VHTT cấp xã có thể đáp ứng khá tốt, hiện nay ở một số nơi trên địa bàn tỉnh Cà Mau đã được Nhà nước đầu

tư cơ sở vật chất khá hoàn chỉnh, nhưng chủ yếu tổ chức được các sự kiện chính trị của xã, tổ chức sự kiện cho các tổ chức chính trị, xã hội có sử dụng ngân sách nhà nước, tuy vậy các hoạt động này tổ chức không thường xuyên mà phụ thuộc vào hoạt động của các ngành, đoàn thể cấp xã; mục tiêu lớn hơn của việc xây dựng Trung tâm VHTT cấp xã là để phục vụ các tầng lớp nhân dân trên địa bàn, phục vụ cộng đồng, nên phải mở cửa thường xuyên, hàng ngày, đến cấp độ này thì Trung tâm VHTT cấp xã đã bộc lộ nhiều hạn chế và rất nhiều khó khăn trong quản lý cũng như tổ chức do nhân sự điều hành ban chủ nhiệm đề là những cán bộ của Ủy ban nhân dân cấp xã kiêm nhiệm, kinh phí hạn chế, đồng thời cần nguồn vốn để bảo trì,

mở rộng, nguồn vốn đầu tư cho các khu vực dịch vụ và các chi phí về quản lý, về tổ chức, chi phí về điện, nước sinh hoạt thì ngân sách xã không đáp ứng được

1.5 Quy định pháp uật về Trung tâm V n h a - Thể thao cấp xã

1.5.1 Các v n bản pháp uật điều chỉnh

Thực hiện chủ trương của Đảng về việc phát triển thiết chế văn hóa, thể thao

ở cơ sở, xuất phát từ nhu cầu thực tiễn như đã nêu trên, Nhà nước đã ban hành nhiều văn bản quy định nhằm đảm bảo cho việc hình thành, phát triển và tạo điều kiện thuận lợi cho hệ thống thiết chế văn hóa cơ sở hoạt động tốt, trong đó Trung tâm VHTT cấp xã là một trong những mục tiêu quan trọng cần thực hiện, chỉ tiêu đến năm 2020 các xã phải được đầu tư xây dựng Trung tâm VHTT và đưa vào sử dụng từ 80% trở lên1 Trên cơ sở đó Chính phủ và các bộ, ngành Trung ương và Ủy ban nhân dân tỉnh Cà Mau đã ban hành các văn bản phục vụ công tác quản lý Nhà nước, với những văn bản và những nội dung cụ thể như sau:

Nghị định số 112/2007/NĐ-CP ngày 26 tháng 6 năm 2007 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật thể dục, thể thao, quy định mỗi ấp, khóm phải có sân tập thể thao đơn giản; mỗi xã, phường, thị trấn phải

có ít nhất một công trình thể dục, thể thao như: sân vận động, sân tập thể thao, nhà luyện tập thi đấu thể thao, bể bơi, các công trình thể dục, thể thao khác

uyết định số 491/ Đ-TTg ngày 16 tháng 4 năm 2009 của Thủ tướng Chính phủ về việc ban hành Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới; uyết định

số 800/QĐ-TTg ngày 04 tháng 6 năm 2010 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chương trình mục tiêu uốc gia xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2010 – 2020, nhằm thực hiện tốt 19 tiêu chí trong đó có tiêu chí về “Cơ sở vật chất văn hóa” và tiêu chí về “Văn hóa”, sử dụng kinh phí từ ngân sách Nhà nước, kết hợp xã hội hóa

và sự đóng góp của cộng đồng để xây dựng nhà văn hóa, sân thể thao xã đủ chu n theo quy định của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tại Thông tư số 12/2010/TT-BVHTTDL, ngày 22 tháng 12 năm 2010, ban hành quy định mẫu về tổ chức, hoạt động và tiêu chí của Trung tâm VHTT cấp xã

uyết định số 581/ Đ-TTg ngày 06 tháng 5 năm 2009 của Thủ tướng Chính phủ về việc phê duyệt Chiến lược phát triển Văn hóa đến năm 2020; uyết định số 2198/ Đ-TTg ngày 03 tháng 12 năm 2010 của Thủ tướng Chính phủ về việc phê duyệt Chiến lược phát triển thể dục thể thao đến năm 2020

1

uyết định số 2164/ Đ-TTg ngày 11 tháng 11 năm 2013 của Thủ tướng Chính phủ, phê duyệt

uy hoạch tổng thể phát triển hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao cơ sở giai đoạn 2013-2020, định hướng đến 2030

uyết định số 2164/ Đ-TTg ngày 11 tháng 11 năm 2013 của Thủ tướng Chính phủ, phê duyệt uy hoạch tổng thể phát triển hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao cơ sở giai đoạn 2013-2020, định hướng đến 2030; trên tinh thần đó tỉnh Cà Mau tiếp tục triển khai thực hiện, tại thời điểm này (2013) tỉnh đã có 15 Trung tâm VHTT cấp xã đang hoạt động, đã tạo được phong trào văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao sôi nổi ở một số nơi trên địa bàn tỉnh

Các Bộ, ngành Trung ương ban hành một số văn bản như: Thông tư liên tịch

số 03/2010/TTLT-BNV-BTC-BLĐTB&XH ngày 27 tháng 5 năm 2010 của Bộ Nội

vụ, Bộ Tài chính và Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội về hướng dẫn thực hiện Nghị định số 92/2009/NĐ-CP ngày 22 tháng 10 năm 2009 của Chính phủ về chức danh, số lượng, một số chế độ, chính sách đối với cán bộ, công chức ở xã, phường, thị trấn và những người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã; Thông tư số 135/2008/TT-BTC ngày 31 tháng 12 năm 2008 của Bộ Tài chính hướng dẫn thực hiện Nghị định số 69/2008/NĐ-CP ngày 30 tháng 5 năm 2008 của Chính phủ về chính sách khuyến khích xã hội hóa đối với các hoạt động trong lĩnh vực giáo dục, dạy nghề, y tế, văn hóa, thể thao, môi trường

Tỉnh Cà Mau ban hành một số quy định như: Nghị quyết số 08/2010/N HĐND ngày 09 tháng 12 năm 2010 của Hội đồng nhân dân tỉnh về kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Cà Mau 5 năm, giai đoạn 2011-2015; Nghị quyết số 10/2010/NQ-HĐND ngày 09 tháng 12 năm 2010 của Hội đồng nhân dân tỉnh về việc phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ chi cho các cấp ngân sách địa phương thời kỳ ổn định 2011-2015; Ủy ban nhân dân tỉnh Cà Mau ban hành uyết định số 01/2012/ Đ-UBND, ngày 13 tháng 02 năm 2012 về việc phê duyệt Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Cà Mau 5 năm, giai đoạn 2011 – 2015 Trong đó phân giao chi ngân sách cho các huyện để đầu tư xây dựng Trung tâm Văn hóa - Thể thao cấp xã Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh ban hành uyết định số 2025/ Đ-UBND ngày 31 tháng 12 năm 2013 về việc ban hành lại Bộ Tiêu chí về xây dựng nông thôn mới tỉnh Cà Mau, trong đó xác định tiêu chí “Cơ sở vật chất văn hóa” là 01 trong 19 tiêu chí, khi thực hiện và hoàn thành sẽ được công nhận xã đạt chu n nông thôn mới Các văn bản này được ban hành với nhiều nội dung, trong đó có quy định việc đầu tư xây dựng, phát huy công năng và nâng cao chất lượng hoạt động của Trung tâm VHTT cấp xã

-Từ khi triển khai thực hiện đầu tư xây dựng và phát triển hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao cơ sở, Ủy ban nhân dân cấp huyện phê duyệt các đề án thành lập

các Trung tâm VHTT cấp xã trên địa bàn các huyện và thành phố Cà Mau Các Đề

án này được xây dựng trên cơ sở Thông tư số 12/2010/TT-BVHTTDL, trong đó quy định bộ máy hầu hết là cán bộ của xã kiêm nhiệm (Phó chủ tịch UBND xã kiêm chủ nhiệm), về kinh phí sử dụng ngân sách Nhà nước, qua thời gian triển khai thực hiện,

đã xuất hiện nhiều bất cập, nhất là bộ máy quản lý hầu hết là kiêm nhiệm, nhưng không có phụ cấp mà chỉ làm nhiệm vụ do Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã giao, kinh phí được cấp hạn chế và hầu hết các Trung tâm đều không tự chủ, tổ chức theo kế hoạch hoạt động của Ủy ban nhân dân xã phê duyệt, không có con dấu, không tài khoản… một số nơi lúng túng về cơ chế quản lý, về năng lực quản lý, năng lực tổ chức và nhất là chế độ tài chính đã gây không ít khó khăn cho quá trình hình thành

và phát triển Trung tâm VHTT cấp xã trên địa bàn tỉnh Cà Mau cũng như của cả nước Từ những khó khăn đó Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã ban hành uyết định số 2563/ Đ-BVHTTDL, ngày ngày 03 tháng 8 năm 2015, phê duyệt Đề án

“Nâng cao hiệu quả hoạt động các thiết chế văn hóa, thể thao ở nông thôn”, Đề án là văn bản quan trọng, mở ra các hướng quản lý cũng như về tổ chức và kinh phí, cụ thể tại khoản 4.3, Điều 1 “Khuyến khích các tổ chức và cá nhân đầu tư xây dựng và

tổ chức hoạt động văn hóa, thể thao tại các thiết chế văn hóa, thể thao ở nông thôn Trước mắt, đ y mạnh xã hội hóa giao cho tư nhân việc xây dựng và quản lý các công trình thể thao như các sân bóng đá, các nhà thi đấu, bể bơi tiến tới để các Trung tâm VHTT xã vận dụng cơ chế tài chính tự chủ được quy định tại Nghị định

số 16/2015/NĐ-CP ngày 14 tháng 02 năm 2015 của Chính phủ và Thông tư

số 156/2014/TT-BTC ngày 23 tháng 10 năm 2014 của Bộ Tài chính”; nhưng tại phần b, mục 3.2, Điều 1 vẫn quy định việc kiêm nhiệm của cán bộ cấp xã và chưa

có được bộ máy độc lập, hoàn chỉnh, m t khác ở địa phương chưa cụ thể hóa, trong

đó xác định rõ đề án phải theo hướng ban chủ nhiệm phải chuyên trách, giao quyền

tự chủ về tổ chức bộ máy, giao đất, thành lập bộ phận kế toán độc lập, giao tài sản

để Trung tâm VHTT cấp xã quản lý và khai thác theo cơ chế tự chủ, phục vụ cho việc tổ chức thực hiện xã hội hóa, ho c tổ chức theo hướng công tư kết hợp… việc này hiện nay chưa thực hiện được

1.5.2 Quy định về thành ập Trung tâm V n h a – Thể thao cấp xã

uyết định 2164/ Đ-TTg, quy hoạch hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao cơ

sở nhằm tổ chức các cơ sở hoạt động văn hóa, thể thao trên địa bàn tập trung dân cư

ở nông thôn, đáp ứng nhu cầu sáng tạo, hưởng thụ văn hóa, thể thao của các tầng lớp nhân dân; đồng thời làm nhiệm vụ tuyên truyền, cổ động phục vụ các nhiệm vụ

chính trị của Trung ương và địa phương; uy hoạch hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao cơ sở đồng bộ về cơ sở vật chất; trang thiết bị; tổ chức bộ máy, cán bộ; tổ chức các hoạt động; thu hút và tạo điều kiện thuận lợi để nhân dân thường xuyên đến sinh hoạt, hưởng thụ văn hóa, luyện tập thể dục, thể thao và vui chơi giải trí; phát triển

hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao cơ sở phải gắn với uy hoạch phát triển kinh tế

- xã hội ở các địa phương; phù hợp với uy hoạch sử dụng đất, uy hoạch đô thị và khu dân cư; nâng cao hiệu lực quản lý của các cấp chính quyền; phát huy vai tr quản lý nhà nước của ngành Văn hóa, Thể thao và Du lịch và nâng cao năng lực tự chủ, tự chịu trách nhiệm của các thiết chế văn hóa, thể thao cơ sở; đ y mạnh thực hiện xã hội hóa trong việc xây dựng, phát triển hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao

cơ sở Theo quy hoạch đến năm 2020, hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao cơ sở được phát triển đồng bộ, từng bước khắc phục tình trạng chênh lệch về mức hưởng thụ văn hóa, thể thao, vui chơi giải trí của nhân dân ở các vùng, miền, khu vực trong

cả nước và đạt tỷ lệ từ 80% trở lên số đơn vị hành chính xã có Trung tâm Văn hóa - Thể thao; đến năm 2030, hệ thống thiết chế này phát triển và đạt các tiêu chí theo quy định của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, là 100% ở các cấp hành chính

Nhà nước khuyến khích các tổ chức, cá nhân đầu tư xây dựng các thiết chế văn hóa, thể thao phục vụ nhân dân bao gồm các nhà văn hóa, khu vui chơi giải trí, các cơ sở thể dục, thể thao, thành lập các câu lạc bộ văn hóa, văn nghệ, thể dục, thể thao Khuyến khích đầu tư vào các dịch vụ vui chơi giải trí dành cho trẻ em (quy định tại Nghị định số 69/2008/NĐ-CP) Ngân sách Nhà nước đầu tư xây dựng cơ sở vật chất, trang bị phương tiện chuyên dùng, đào tạo cán bộ và đáp ứng một phần chi phí duy trì hoạt động đối với các Trung tâm Văn hóa - Thể thao cấp xã Đ y mạnh

xã hội hóa các hoạt động văn hóa, thể dục, thể thao ở cơ sở gắn với mở rộng dịch vụ

và thị trường, huy động sự đóng góp của các doanh nghiệp, các tổ chức kinh tế - xã hội, các tổ chức phi Chính phủ, các đoàn thể, nhân dân và tài trợ của các tổ chức, cá nhân, doanh nghiệp có điều kiện để xây dựng và tổ chức hoạt động của hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao Thu hút các thành phần kinh tế tiếp tục nâng cấp đầu tư

và kinh doanh các dịch vụ văn hóa, thể thao, vui chơi giải trí trong các thiết chế văn hóa, thể thao đã được Nhà nước đầu tư xây dựng cơ sở vật chất - kỹ thuật

Về thủ tục thành lập Trung tâm VHTT cấp xã ở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tham mưu Ủy ban nhân dân cấp tỉnh triển khai thực hiện uy hoạch phát triển

hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao cơ sở (theo quy định tại uyết định 2164/ TTg của Thủ tướng Chính phủ) và hướng dẫn mẫu đề cương thành lập Trung tâm

Đ-VHTT cấp xã (trên cơ sở Thông tư số 12/2010/TT-BĐ-VHTTDL của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch quy định mẫu về tổ chức, hoạt động và tiêu chí của Trung tâm VHTT cấp xã) Ủy ban nhân dân cấp huyện quyết định đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị; Ph ng Văn hóa và Thông tin cấp huyện phối hợp với Ủy ban nhân dân cấp

xã tham mưu lập Đề án, trình Ủy ban nhân dân cấp huyện ra quyết định phê duyệt

đề án thành lập Trung tâm VHTT cấp xã; Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã quyết định bổ nhiệm các thành viên ban chủ nhiệm và phê duyệt chương trình, kế hoạch, quy chế hoạt động, đồng thời phân bổ kinh phí au khi được thành lập Trung tâm VHTT cấp xã chịu sự quản lý trực tiếp của Ủy ban nhân dân cấp xã; Ph ng Văn hóa

và Thông tin cấp huyện là cơ quan quản lý Nhà nước chuyên ngành; Trung tâm VHTT cấp huyện trực tiếp hướng dẫn, hỗ trợ về chuyên môn nghiệp vụ

Thực hiện xã hội hóa trong phạm vi và đối tượng là cơ sở sự nghiệp công lập thực hiện góp vốn, huy động vốn, liên danh, liên kết các cơ sở hoạt động trong lĩnh vực xã hội hóa theo quyết định của cơ quan nhà nước có th m quyền và cơ sở công lập được thành lập theo quy định của pháp luật, có tư cách pháp nhân, hạch toán độc lập, có con dấu và tài khoản riêng (Khoản 2, Điều 3 Nghị định 69/2008/NĐ-CP) Thực tế tỉnh Cà Mau khi xây dựng đề án trên cơ sở Thông tư số 12/2010/TT-BVHTTDL và uyết định số 2563/ Đ-BVHTTDL, quy định ban chủ nhiệm hầu hết là kiêm nhiệm, phó chủ tịch Ủy ban nhân dân xã kiêm chức danh chủ nhiệm điều hành, các thành viên là cán bộ các cơ quan, ban, ngành đoàn thể của xã, trên thực tế Trung tâm VHTT cấp xã chỉ là mô hình chung chung và cơ sở vật chất là sân đa năng, hội trường đa năng, các ph ng chức năng, sân khấu ngoài trời… được đầu tư xây dựng từ ngân sách nhà nước, khi tổ chức hoạt động ban chủ nhiệm mời cộng tác viên, các nhà chuyên môn, sử dụng kinh phí từ ngân sách, các văn bản giao dịch sử dụng con dấu của Ủy ban nhân dân xã, hình thức tổ chức như hiện nay không thể quản lý, điều hành và phục vụ cho mục đích cộng đồng tham gia mà chỉ

tổ chức được các hoạt động của cơ quan Nhà nước theo kế hoạch được Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã phê duyệt và sử dụng kinh phí từ nguồn ngân sách Nhà nước, không đủ nguồn vốn để mở rộng các loại hình, các dịch vụ văn hóa, thể thao, tr chơi giải trí, từ đó các sản ph m tại Trung tâm VHTT cấp xã rất nghèo nàn, có nơi chỉ có cơ sở vật chất do Nhà nước đầu tư ban đầu (Hội trường, sân đa năng và sân khấu ngoài trời), từ đó mà thực trạng nhiều Trung tâm VHTT cấp xã được đầu tư hàng tỷ đồng, nhưng khi xây dựng hoàn thành đóng cửa, không tổ chức được các hoạt động cho cộng đồng theo chức năng, nhiệm vụ được giao

Cũng theo uyết định số 2563/ Đ-BVHTTDL, quy định Trung tâm VHTT cấp xã thực hiện cơ chế tự chủ của đơn vị sự nghiệp công lập theo quy định tại Nghị định số 16/2015/NĐ-CP ngày 14 tháng 02 năm 2015 của Chính phủ, nhưng rất nhiều những khó khăn, những rào cản, cụ thể như sau:

- Chính quyền địa phương phải cân đối ngân sách hàng năm của địa phương

và ngân sách từ Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới để hỗ trợ các mục tiêu phát triển văn hóa nông thôn, củng cố, xây dựng, trang bị phương tiện cho các thiết chế văn hóa, thể thao, nhưng nguồn vốn này rất hạn chế, được phân cấp chung vào chương trình mục tiêu quốc gia, do đó Văn ph ng điều phối xây dựng nông thôn mới cấp tỉnh tham mưu cho Ủy ban nhân dân tỉnh phân bổ nguồn vốn này cho các mục tiêu khác của chương trình, như: giao thông, thủy lợi, giáo dục, y tế, giảm nghèo… thiết chế văn hóa, thể thao do thời gian qua không phát huy được hiệu quả nên đã hạn chế đầu tư

- Theo quy định tại uyết định số 2563/ Đ-BVHTTDL, Hội đồng nhân dân cấp tỉnh phê duyệt kinh phí duy trì các hoạt động nghiệp vụ và phục vụ nhiệm vụ chính trị của các thiết chế văn hóa, thể thao và quy định mức phụ cấp, phụ cấp kiêm nhiệm cho người quản lý các thiết chế văn hóa, thể thao cơ sở, nhưng đến nay ở Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã tham mưu Ủy ban nhân dân tỉnh nhiều lần nhưng vẫn chưa được thông qua, đồng thời ngân sách địa phương c n nhiều hạn chế nên không thể bố trí nguồn này được

- Về tổ chức bộ máy, theo quy định tại Điều 7, Nghị định số

16/2015/NĐ-CP ngày 14 tháng 02 năm 2015 của Chính phủ, đơn vị phải xây dựng đề án vị trí việc làm và cơ cấu viên chức phải chi tiết, cụ thể trình cấp th m quyền phê duyệt; tuy nhiên tại Thông tư số 12/2010/TT-BVHTTDL đã quy định các chức danh ban chủ nhiệm đều là kiêm nhiệm; trên thực tế đ c thù hoạt động văn hóa, thể thao là những người có tay nghề, có chuyên môn thực hành trong lĩnh vực văn hóa, thể thao, hiện nay những người có khả năng hầu hết không có bằng cấp, vì vậy gây khó khăn rất lớn cho sự hình thành bộ máy của Trung tâm VHTT cấp xã, đề án vị trí việc làm không phát huy được, do các quy định phải có bằng cấp chuyên môn

- Trong tổ chức bộ máy của Trung tâm VHTT cấp xã không có chức danh kế toán, tất cả hoạt động tài chính đều do Ủy ban nhân dân cấp xã điều hành và thực hiện thanh quyết toán, có một số nơi thực hiện được hoạt động xã hội hóa, nhưng trên cơ sở cho thuê m t bằng, thỏa thuận trên lợi nhuận thu được trong quá trình tổ

chức các dịch vụ, cho thấy bộ máy Trung tâm VHTT cấp xã là không có trên thực

tế

- Các Trung tâm VHTT cấp xã trên địa bàn tỉnh Cà Mau đều không có con dấu riêng, không có tài khoản riêng, mọi giao dịch, báo cáo đều do Phó chủ tịch Ủy ban nhân dân xã (kiêm nhiệm chức danh chủ nhiệm) thực hiện và sử dụng con dấu, tài khoản của Ủy ban nhân dân cấp xã

1.6 Những quy định về quản nhà nước đối với Trung tâm V n h a – Thể thao cấp xã

Trung tâm VHTT cấp xã được Ủy ban nhân dân cấp huyện thành lập trên cơ

sở hợp nhất các cơ sở hiện có như: nhà văn hóa, sân vận động, nhà tập luyện thể dục thể thao, câu lạc bộ văn hóa, câu lạc bộ thể dục thể thao, trạm truyền thanh, trung tâm học tập công đồng ở xã, do Ph ng Văn hóa và Thông tin cấp huyện phối hợp với Ủy ban nhân dân cấp xã xây dựng đề án; Trung tâm VHTT cấp xã chịu sự lãnh đạo trực tiếp, toàn diện của Ủy ban nhân dân cấp xã; sự chỉ đạo hướng dẫn về chuyên môn, nghiệp vụ của Trung VHTT cấp huyện và chịu sự quản lý nhà nước của Ph ng Văn hóa và Thông tin cấp huyện Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã ra quyết định bổ nhiệm các chức danh chủ nhiệm, phó chủ nhiệm, các thành viên; đồng thời phê duyệt chương trình, kế hoạch hoạt động; phê duyệt nội quy, quy chế quản lý và khai thác của Trung tâm VHTT cấp xã và cấp kinh phí hoạt động theo kế hoạch

Hàng năm ở Văn hóa, Thể thao và Du lịch có kế hoạch, chỉ đạo, hướng dẫn, kiểm tra, đánh giá về chuyên môn nghiệp vụ, đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ chuyên trách, cộng tác viên định hướng các hoạt động cho Trung tâm VHTT từ tỉnh đến cơ sở; tổ chức kiểm tra, đánh giá và báo cáo về Ủy ban nhân dân tỉnh, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch là các cơ quan có th m quyền để hoạch định các chính sách đối với Trung tâm VHTT các cấp

1.7 Một số quy định về phát triển Trung tâm V n h a – Thể thao cấp xã tại tỉnh Cà Mau

- Ủy ban nhân dân tỉnh ban hành uyết định số 2025/ Đ-UBND ngày 31 tháng 12 năm 2013 về việc ban hành lại Bộ tiêu chí về nông thôn mới tỉnh Cà Mau, trong đó có cơ sở vật chất văn hóa, quy định có nhà văn hóa – khu thể thao xã đạt chu n theo quy định của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch

- Ngày 17 tháng 3 năm 2015, ở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổ chức Hội nghị tọa đàm với chủ đề “Nâng cao chất lượng hoạt động Trung tâm VHTT cấp huyện, cấp xã” trên địa bàn tỉnh, nhằm đánh giá khách quan, toàn diện thực trạng tình hình và kết quả đạt được trong việc đầu tư cơ sở vật chất, tổ chức bộ máy, nhân

sự, kinh phí và kết quả hoạt động của hệ thống Trung tâm VHTT cấp huyện và cấp

xã trên địa bàn tỉnh Cà Mau; đồng thời làm rõ những hạn chế, khó khăn, yếu k m và nguyên nhân trong quá trình tổ chức thực hiện đã qua Trên cơ sở đó, đề xuất những nhiệm vụ, giải pháp, những kiến nghị để nâng cao hiệu quả, chất lượng hoạt động của hệ thống này Đánh giá về những hạn chế chủ yếu là về kinh phí hoạt động, yếu

k m về việc huy động nguồn lực ngoài xã hội để phát triển sự nghiệp văn hóa, thể thao; sự phát triển về cơ sở hạ tầng ở một số địa phương chưa đồng bộ, nhiều nơi

c n khó khăn về giao thông, phương tiện vận chuyển gây ảnh hưởng đến hoạt động của các đơn vị; nhận thức của một số cán bộ lãnh đạo, đ c biệt là ở các địa phương

về vai tr của Trung tâm VHTT chưa đầy đủ; nhiều nơi c n xem nhẹ các loại hình hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao; trang thiết bị phục vụ cho các hoạt động ít được bổ sung, mua sắm mới; sự phối hợp của một số ngành tổ chức hoạt động có liên quan trên lĩnh vực văn hóa, thể thao từng lúc thiếu ch c chẽ; nguồn nhân lực ít được đổi mới, việc tuyển chọn từ lực lượng năng khiếu trên địa bàn c n rất hạn chế, tổ chức bộ máy chưa phù hợp, chưa đủ điều kiện để tiến tới thực hiện

xã hội hóa và khai thác thương mại

- Ngày 08 tháng 8 năm 2015, Ủy ban nhân dân tỉnh Cà Mau tổ chức hội nghị tổng kết “Đầu tư, xây dựng; tổ chức và hoạt động của Trung tâm VHTT cấp xã trên địa bàn tỉnh Cà Mau giai đoạn từ 2007–2015”, mục tiêu là để tìm giải pháp hữu hiệu cho công tác tổ chức, khai thác, phát huy và nâng cao chất lượng hoạt động của Trung tâm VHTT cấp xã Nhưng cũng chưa có được giải pháp thật sự để giúp cho việc phát huy có hiệu quả

- Từ những thực trạng nêu trên và kết quả tham luận và thảo luận tại các hội nghị, hội thảo trước đó, ngày 30/12/2015, UBND tỉnh Cà Mau ban hành uyết định

số 2066/ Đ-UBND, về việc phê duyệt Kế hoạch tổ chức thí điểm “Nâng cao chất lượng hoạt động của Trung tâm VHTT cấp xã”, nhằm tìm kiếm mô hình phù hợp,

để tổ chức hoạt động có hiệu quả, từ đó rút kinh nghiệm, nhân rộng trên địa bàn tỉnh, cũng làm cơ sở cho việc ban hành các cơ chế cho Trung tâm VHTT cấp xã hoạt động hiệu quả, tạo tiền đề cho việc nâng cao chất lượng cũng như phát triển mạnh mẽ phong trào văn hóa, văn nghệ, thể dục, thể thao quần chúng; củng cố, phát

triển, khai thác có hiệu quả cơ sở vật chất, trang thiết bị đáp ứng nhu cầu sáng tạo, hưởng thụ văn hóa, thể thao, vui chơi giải trí của các tầng lớp nhân dân; đồng thời làm nhiệm vụ tuyên truyền chủ trương, chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước, phục vụ cho việc tổ chức các lễ hội đáp ứng yêu cầu xây dựng nông thôn mới; đổi mới cơ chế quản lý, khuyến khích xã hội hóa đối với các hoạt động trong thiết chế văn hóa, thể thao cơ sở, tạo điều kiện thuận lợi để thu hút đông đảo nhân dân thường xuyên đến sinh hoạt, sáng tạo và thụ hưởng các sản ph m văn hóa, luyện tập thể dục, thể thao nâng cao sức khỏe, vui chơi giải trí, nhằm đạt được mục đích yêu cầu của đề án thành lập Trung tâm VHTT cấp xã và sự hình thành hệ thống thiết chế văn hóa cơ sở trên địa bàn tỉnh Cà Mau

- Ngày 02 tháng 3 năm 2016, Giám đốc ở Văn hóa, Thể thao và Du lịch ban hành Kế hoạch số 21/KH- VHTTDL tổ chức triển khai thực hiện thí điểm, đồng thời Ban hành uyết định số 89/ Đ- VHTTDL, phân công các bộ phận chuyên môn, các đơn vị trực thuộc ở Văn hóa, Thể thao và Du lịch theo dõi, hỗ trợ các Trung tâm VHTT xã được chọn làm thí điểm, đồng thời phối hợp với Ủy ban nhân dân các huyện, tổ chức đoàn khảo sát, đánh giá toàn bộ các Trung tâm VHTT cấp

xã và có kế hoạch chỉ đạo, triển khai thực hiện công tác “Nâng cao chất lượng hoạt động của Trung tâm VHTT xã” ua thời gian triển khai thực hiện các Trung tâm VHTT cấp xã đã tổ chức nhiều hoạt động văn hóa văn nghệ, thể dục thể thao thu hút đông đảo người dân đến tham gia sinh hoạt, các hoạt động xã hội hóa bước đầu được thực hiện, thu hút nhiều thành phần tham gia đầu tư Kết quả này là do chính quyền cấp xã quan tâm và áp dụng các chính sách mang tính thí điểm về tổ chức bộ máy, về thực hiện xã hội hóa, nhưng chỉ dừng lại ở mức độ là cho thuê m t bằng, kêu gọi đầu tư trên phần đất được quy hoạch, phụ cấp cho ban chủ nhiệm và kinh phí hỗ trợ hoạt động lấy từ ngân sách tỉnh; thực tế không thực hiện theo đúng quy trình quy định (giao đất, giao tài sản, tổ chức bộ máy theo hướng mời gọi cộng đồng tham gia, thực hiện xã hội hóa theo Nghị định 16/2015/NĐ-CP, phụ cấp kiêm nhiệm không thực hiện theo Đề án 2563 của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, do đây là mô hình thí điểm nên Ủy ban nhân dân tỉnh tổ chức thực hiện theo kế hoạch), cho thấy mô hình thí điểm này chưa thật sự bền vững

Tại các cuộc hội nghị, các ngành, các cấp đều nhìn nhận Trung tâm Văn hóa

- Thể thao cấp xã là nơi tổ chức các hoạt động văn hóa, thể thao cho cộng đồng, thực tế thời gian qua cũng đã chứng minh rõ điều này, cũng đã thu hút khá đông người dân, các tổ chức chính trị xã hội, các tổ chức hoạt động thu lợi nhuận trên

lĩnh vực văn hóa, tinh thần như: các đoàn nghệ thuật, đoàn xiếc, ảo thuật, tr chơi trẻ em đến tham gia tổ chức sự kiện, tổ chức hoạt động, nhưng chỉ được một thời gian ngắn và không bền vững, đồng thời c n rất nhiều những vướng mắc, trong đó

cơ bản là cơ chế về khai thác cơ sở vật chất ở góc độ thương mại, cụ thể như sau:

- Địa vị pháp lý của Trung tâm Văn hóa - Thể thao xã chưa được xác lập, hầu hết các hoạt động đều phụ thuộc vào sự quản lý, điều hành trực tiếp của Ủy ban nhân dân cấp xã, đơn vị không độc lập cả về tài chính lẫn điều hành và nhất là vấn

đề kêu gọi xã hội hóa

- M t bằng hiện nay của Trung tâm VHTT cấp xã là do Ủy ban nhân dân cấp

xã quản lý và c n là đất công, thuộc quỹ đất nhà nước dành cho lĩnh vực văn hóa, thể thao, chưa có cơ chế giao đất để tự chủ quy hoạch, xác định ranh giới khai thác thương mại và khu vực đất dành cho hoạt động của cộng đồng, thời gian giao đất không cụ thể, từ đó những thành phần kinh tế trên địa bàn có vốn, có điều kiện chưa

ti tưởng cũng như chưa mạnh dạn đầu tư

- Chưa có cơ chế, chưa có hướng dẫn cụ thể của cơ quan th m quyền để thực hiện việc xác lập đây là đơn vị sự nghiệp công lập, được Nhà nước hỗ trợ một phần kinh phí hoạt động, được giao đất, giao tài sản… để chủ động khai thác, phát huy Trung tâm Văn hóa - Thể thao xã theo nhiệm vụ được giao

- Ủy ban nhân dân xã hàng năm trong phân bổ nguồn kinh phí của xã phải có phân bổ kinh phí riêng cho hoạt động của Trung tâm Văn hóa - Thể thao xã để trình Hội đồng nhân dân cùng cấp phê duyệt, nhưng đó là phần kinh phí ngân sách hạn chế, chỉ đủ để tổ chức các hoạt động, các sự kiện của xã mà không tổ chức được các hoạt động của cộng đồng

Tiểu kết luận Chương 1

Nội dung chương này đã thể hiện rõ vị trí, vai trò của Trung tâm VHTT cấp

xã trong hệ thống thiết chế văn hóa cơ sở, với những quan điểm cơ bản của Đảng và Nhà nước ta về sự phát triển văn hóa, thể thao, nhu cầu thực tế về đời sống văn hóa, tinh thần về rèn luyện sức khỏe của nhân dân nông thôn, tổ chức các hoạt động, sự kiện thể dục, thể thao, từ đó Nhà nước đã ban hành các văn bản quy định việc thành lập, đầu tư xây dựng cơ sở vật chất tổ chức bộ máy quản lý điều hành, quy định về nội dung và tổ chức các hoạt động, đồng thời quy định công tác quản lý nhà nước đối với Trung tâm VHTT cấp xã, chương này cũng phác họa về thực trạng hình thành và phát triển của Trung tâm VHTT trên địa bàn tỉnh Cà Mau giai đoạn 1981 –

1986 đến nay đã mang lại hiệu quả tích cực, được nhân dân đồng tình ủng hộ; nhưng trong quá trình phát triển có nhiều bất cập, hiện nay vấn đề con người quản

lý, năng lực tổ chức điều hành và nguồn kinh phí, vốn đầu tư mở rộng đã gây không

ít khó khăn cho sự phát triển của hệ thống thiết chế này Về cơ chế Nhà nước đã ban hành khá nhiều văn bản, nhưng hầu hết nằm trong phạm vi quản lý của Ủy ban nhân dân cấp xã, có những văn bản chồng ch o cụ thể như Thông tư số 12/2010/TT-BVHTTDL, quy định bộ máy đều là cán bộ của Ủy ban nhân dân xã kiêm nhiệm, nhưng các văn bản quy định về thực hiện xã hội hóa (Nghị định 69/2008/NĐ-CP, Nghị định 16/2015/NĐ-CP) khuyến khích mời gọi những người có năng lực tổ chức điều hành, có vốn tham gia làm công tác quản lý, sự bó buộc này đã làm cho Trung tâm VHTT cấp xã không thực hiện được chức năng phục vụ cộng đồng và thực hiện tính tự chủ, khai thác cơ sở vật chất, cũng như chính sách xã hội hóa, khai thác thương mại Chương 1 cũng nêu những khó khăn, tồn tại trong việc thực hiện xã hội hóa, địa vị pháp lý của Trung tâm VHTT cấp xã không rõ ràng, đây chỉ là nơi có các hạng mục công trình được đầu tư xây dựng, mọi hoạt động hoàn toàn phụ thuộc vào Ủy ban nhân dân cấp xã, chưa mang dáng dấp của đơn vị sự nghiệp công lập, chưa có cơ chế tự chủ về tổ chức bộ máy, điều hành, quản lý tài sản, đất đai, từ đó làm cho công tác xã hội hóa không thực hiện được

Chương 2: Thực trạng pháp luật điều chỉnh các Trung tâm VHTT cấp xã trên địa bàn tỉnh Cà Mau

2.1 Sơ ược về t nh h nh kinh tế, v n h a và xã hội của tỉnh Cà Mau

Cà Mau là tỉnh ở cực Nam của Tổ quốc, thuộc vùng Đồng bằng sông Cửu Long và nằm trên bán đảo Cà Mau, phần đất liền có toạ độ từ 8o30’ đến 9o10’ vĩ độ Bắc, 104o8’ đến 105o5’ kinh độ Đông, mũi Cà Mau (mốc tọa độ số 0) có hai m t giáp biển, có các đảo H n Khoai, H n chuối, H n Đá Bạc Phía Bắc tiếp giáp với tỉnh Kiên Giang và tỉnh Bạc Liêu; phía Nam và phía Đông tiếp giáp với Biển Đông; phía Tây tiếp giáp với vịnh Thái Lan Cà Mau có 3 m t giáp biển nên có vị trí quan trọng về quốc ph ng an ninh, đồng thời nằm ở trung tâm vùng biển của các nước Đông Nam Á nên có nhiều thuận lợi để phát triển vận tải biển, làm tiền đề để thu hút đầu tư trong và ngoài nước

Diện tích đất liền của tỉnh là 5.329,16 km2, bằng 13,13% diện tích vùng đồng bằng sông Cửu Long và bằng 1,58% diện tích cả nước, có chiều dài bờ biển 254

km, có vị trí ở trung tâm vùng biển các nước Đông Nam Á, nhất là trong vùng Vịnh Thái Lan, là những khu vực có trữ lượng dầu khí lớn, có tiềm năng du lịch sinh thái

và du lịch biển đảo Tỉnh được phân chia thành 9 đơn vị hành chính cấp huyện: gồm thành phố Cà Mau và các huyện: Thới Bình, U Minh, Trần Văn Thời, Cái Nước, Phú Tân, Đầm Dơi, Năm Căn, Ngọc Hiển, với 09 thị trấn, 10 phường và 82 xã

Mật độ dân số trung bình đạt 226 người/km² Mật độ dân số phân bố không đồng đều giữa các đơn vị hành chính cấp huyện, thành phố trong tỉnh, trong đó mật

độ cao nhất ở tỉnh Cà Mau đạt 819 người/km² và thấp nhất là huyện Ngọc Hiển đạt

107 người/ km², là tỉnh có mật độ dân số thấp nhất so với các tỉnh trong vùng Dân

số Cà Mau là 1.220.481 người, chiếm khoảng 7,0% dân số vùng đồng bằng sông Cửu Long và 1,3% dân số cả nước Trong đó: nam 612.926 người; nữ 607.555 người Dân số thành thị 263.624 người, dân số nông thôn 956.857 người; có 3 dân tộc chủ yếu là dân tộc Kinh (chiếm tỷ lệ khoảng 95%), sống ở hầu hết các nơi trong vùng; dân tộc Khmer (chiếm tỷ lệ khoảng 4%) chủ yếu sinh sống tập trung ở xung quanh những ngôi chùa tạo thành các sóc (xóm) người khmer và sinh sống bằng nghề trồng lúa nước, chăn nuôi, nuôi trồng, khai thác thủy sản và mua bán nhỏ; dân tộc Hoa (chiếm tỷ lệ khoảng 1%), sống tập trung phần lớn ở đô thị, sinh sống chủ yếu bằng nghề mua bán; ngoài ra c n có 11 dân tộc thiểu số khác với tổng số là 2.019 người, sống rải rác khắp nơi trên địa bàn tỉnh; đồng bào các dân tộc trong tỉnh

Cà Mau đều có bản sắc văn hóa, phong tục tập quán riêng nhưng luôn đoàn kết, h a quyện với nhau, góp phần tạo nên sự đa dạng, phong phú, bản sắc văn hóa các dân tộc trên địa bàn tỉnh Cà Mau cũng như cả nước mang bản sắc văn hóa dân tộc thống nhất trên cơ sở đa sắc thái văn hóa tộc người Về Tôn giáo, Cà Mau có 12 tôn giáo khác nhau, trong đó nhiều nhất là Công giáo, Phật giáo, Cao Đài, Tin Lành, Phật giáo H a Hảo2

Trong giai đoạn 2006 – 2010, kinh tế tỉnh Cà Mau đạt tốc độ tăng trưởng cao, tổng sản ph m trong tỉnh (GRDP - Gross Regional Domestic Product) bình quân tăng 13,8%/năm (trong đó: khu vực ngư nông lâm nghiệp tăng 6,8%, khu vực công nghiệp – xây dựng tăng 23,5%, khu vực dịch vụ tăng 13,4%) GRDP của tỉnh năm 2010 đạt 18.765 tỷ đồng (giá so sánh năm 2010), trong đó khu vực ngư nông lâm nghiệp đạt 6.590 tỷ đồng, khu vực công nghiệp - xây dựng đạt 7.478 tỷ đồng và khu vực dịch vụ đạt 4.697 tỷ đồng Đây là giai đoạn triển khai đầu tư xây dựng cụm Khí Điện Đạm Cà Mau và đưa vào vận hành đường ống dẫn khí PM3, 02 nhà máy điện Cà Mau 1 và Cà Mau 2 với tổng công suất 1.500 MW (sản lượng điện sản xuất năm 2010 đạt 9,1 tỷ KWh, chiếm trên 10% sản lượng điện sản xuất của cả nước tại cùng thời điểm)

Tuy nhiên, khi bước vào triển khai thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2011 – 2015, đã xuất hiện những bất lợi từ tình hình kinh tế thế giới tác động đến nền kinh tế nước ta, ảnh hưởng đến ổn định kinh tế vĩ mô; từ đó Chính phủ chỉ đạo, điều hành theo hướng tập trung ưu tiên kiềm chế lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, thắt ch t đầu tư công; như đã phân tích nêu trên do nguồn lực đầu tư thiếu hụt, tiến độ triển khai một số chương trình, dự án quan trọng khó khăn và chậm hơn dự kiến, nhất là đối với khu Kinh tế Năm Căn, các khu cụm công nghiệp,

từ đó đã ảnh hưởng nhiều đến mục tiêu đầu tư phát triển và tăng trưởng đề ra trong quy hoạch, kết quả tốc độ tăng trưởng GRDP của tỉnh trong giai đoạn 2011 – 2015 (theo số liệu tính toán của tỉnh) chỉ tăng bình quân 8,1%/năm (trong đó: khu vực ngư nông lâm nghiệp tăng 7,2%, khu vực công nghiệp – xây dựng tăng 6,7%, khu vực dịch vụ tăng 11,2%) GRDP của tỉnh năm 2015 (giá so sánh năm 2010) ước đạt 27.672 tỷ đồng, trong đó khu vực ngư nông lâm nghiệp đạt 9.350 tỷ đồng, khu vực công nghiệp – xây dựng đạt 10.346 tỷ đồng và khu vực dịch vụ đạt 7.976 tỷ đồng

2 Nguồn từ uy hoạch phát triển tổng thể kinh tế xã hội tỉnh Cà Mau đến năm 2020 và tầm nhìn đến năm 2030

Theo số liệu công bố của Tổng cục Thống kê (Bộ Kế hoạch và Đầu tư) tại văn bản số 535/TCTK-TK G ngày 24/7/2015: tốc độ tăng GRDP của tỉnh Cà Mau bình quân giai đoạn 2011 – 2015 của tỉnh dự kiến đạt khoảng 6%/năm (trong đó: năm 2011 tăng 6,93%, năm 2012 tăng 5,76%, năm 2013 tăng 6,1%, năm 2014 tăng 6,25%, năm 2015 dự kiến tăng 5,02%), cao hơn tốc độ tăng trưởng bình quân của cả nước trong cùng giai đoạn (bình quân tăng khoảng 5,82%/năm)

Cùng với những kết quả đạt được về tăng trưởng kinh tế, thu nhập và mức sống người dân cũng được nâng lên, GRDP tăng rõ rệt Năm 2011, GDP bình quân đầu người của Cà Mau đạt 23,415 triệu đồng (tương đương 1.118 U D), đến năm

2015, GDP bình quân đầu người của Cà Mau đạt 35,266 triệu đồng (tương đương 1.600 U D) và bằng khoảng 75% mức thu nhập bình quân đầu người của cả nước Những kết quả đạt được về kinh tế - xã hội có ý nghĩa quan trọng, theo đó đời sống của người dân được cải thiện đáng kể, hộ nghèo giảm nhanh và bền vững, hiện nay còn 9,94%3, kết cấu hạ tầng ở nông thôn được quan tâm đầu tư xây dựng, tỷ lệ hộ dân sử dụng điện lưới quốc gia đạt trên 96%, mạng viễn thông phủ khắp toàn tỉnh

Tuy nhiên, Cà Mau vẫn là tỉnh c n nhiều khó khăn Kết cấu hạ tầng kinh tế,

xã hội thiếu đồng bộ, tăng trưởng kinh tế c n thấp; đời sống của một bộ phận nhân dân c n khó khăn; sự chênh lệch về đời sống văn hóa tinh thần giữa vùng đô thị và nông thôn, nhất là vùng đồng bào dân tộc, vùng sâu, bãi ngang ven biển vẫn c n khoảng cách nhất định; ý thức chấp hành pháp luật, văn hóa ứng xử trong một bộ phận nhân dân c n hạn chế, nhất là thanh thiếu niên; tệ nạn xã hội vẫn c n diễn biến phức tạp Hoạt động văn hóa, nghệ thuật, thông tin đại chúng chất lượng chưa cao; thể dục thể thao thành tích cao c n k m xa so với khu vực Đồng bằng ông Cửu Long (đứng thứ 13/13 tỉnh)4, thể thao quần chúng chưa tạo được phong trào mạnh

mẽ, tỷ lệ người tham gia tập luyện thể thao thường xuyên tỷ lệ thấp so với khu vực

2.2 Hoạt động của Trung tâm V n h a - Thể thao cấp xã

2.2.1 Những kết quả đạt đƣợc

Trong những năm gần đây, hoạt động của một số Trung tâm VHTT cấp xã

đã có những bước phát triển đáng ghi nhận, cụ thể như sau:

Thứ nhất, chất lượng của các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục, thể thao được nâng lên rõ rệt; đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức, người lao động trong

ngành từng bước được chu n hóa; lực lượng nghệ sĩ, diễn viên, vận động viên trong ngành phát triển không ngừng về số lượng và thành tích hoạt động Hoạt động văn hóa văn nghệ đã có nhiều kết quả nổi bật, tác động tích cực đến đời sống văn hóa tinh thần của các tầng lớp nhân dân trong tỉnh; hoạt động sáng tác kịch bản, biểu diễn nghệ thuật, tham gia các hội thi, hội diễn, liên hoan văn nghệ đạt nhiều thành tích đáng kể

Thứ hai, hoạt động thể dục thể thao phát triển rộng khắp, tiêu biểu là các phong trào thể thao quần chúng, phong trào rèn luyện thân thể theo gương Bác Hồ

vĩ đại; thể thao thành tích cao g t hái được nhiều thành tích ấn tượng, góp phần nâng cao vị thế của lĩnh vực thể dục thể thao Cà Mau trong khu vực và cả nước

Toàn tỉnh Cà Mau có 39/82 xã hình thành Trung tâm VHTT được đầu tư xây dựng cơ bản và mua sắm trang thiết bị với một số hạng mục ở một số nơi đáp ứng nhu cầu hoạt động, sân khấu ngoài trời đủ chu n, đủ điều kiện đáp ứng yêu cầu sinh hoạt văn hóa, biểu diễn nghệ thuật; xây dựng nhà tập luyện thể thao đúng chu n Thời gian qua, các Trung tâm VHTT cấp xã đã nỗ lực sáng tạo, tổ chức các hoạt động tại chỗ, các hoạt động lưu động, phong trào văn hoá, văn nghệ, thể dục thể thao, các mô hình câu lạc bộ, trung tâm học tập cộng đồng, tổ chức và tham gia các giải thể thao, hội diễn văn nghệ… khá thành công Tiếp nhận các đoàn nghệ thuật ngoài tỉnh về biểu diễn phục vụ nhân dân góp phần nâng cao đời sống tinh thần của nhân dân nông thôn, làm cho mức hưởng thụ văn hóa, nghệ thuật, thể dục thể thao ở nông thôn ngày tiến bộ

Thứ ba, Trung tâm VHTT cấp xã được củng cố và thành lập các bộ phận trực thuộc như: Câu lạc bộ đờn ca tài tử, câu lạc bộ võ thuật, bóng đá, bóng chuyền, cầu lông, dưỡng sinh, câu lạc bộ gia đình phát triển bền vững, câu lạc bộ thể hình, số lượng thành viên câu lạc bộ có từ 25 đến 30 thành viên; tổ chức biểu diễn văn nghệ mừng Đảng, mừng Xuân phục vụ nhân dân trên địa bàn xã, qua đó thu hút hàng nghìn người dân đến xem và cổ vũ; tổ chức sinh hoạt, họp m t và các sự kiện của các cơ quan, tổ chức chính trị - xã hội

Thứ tư, thường xuyên tổ chức các tr chơi dân gian thu hút hàng nghìn vận động viên tham gia, duy trì các lớp dạy võ cổ truyền và Taekwondo, mỗi Trung tâm VHTT xã có từ 50 học viên trở lên tham gia thường xuyên

Thứ năm, tổ chức khai thác cơ sở vật chất, cho thuê m t bằng, liên kết mở các lớp dạy nghề, thu hút cộng đồng đến học tập Một vài Trung tâm (có 09 đơn vị

trên địa bàn tỉnh) thực hiện được xã hội hóa, đầu tư cơ sở vật chất, sân bãi tập luyện như: sân bóng đá cỏ nhân tạo, sân cầu lông, nhà thể hình, hồ bơi,

2.2.2 Về cơ sở vật chất và kinh phí

Hiện nay Cà Mau có 39/82 Trung tâm VHTT được xây dựng với diện tích nhỏ nhất là 1.100m2, diện tích lớn nhất là 18.000m2, gồm các hạng mục: nhà văn hóa ho c hội trường đa năng, sân khấu ngoài trời, có từ 04 đến 05 ph ng chức năng Trang thiết bị gồm: bàn làm việc; bàn hội trường; ghế đai, ghế súp nhựa; tủ đựng hồ sơ; âm thanh nhạc cụ; dụng cụ tập luyện và nhiều trang thiết bị phục vụ có giá trị khác các điều kiện khác như: điện, nước, nhà vệ sinh, cây xanh, xử lý rác thải cơ bản đáp ứng cho các hoạt động của trung tâm

Ủy ban nhân dân cấp xã chi hoạt động cho trung tâm, m c dù với nguồn kinh phí ít nhưng đây là mức chi cơ bản, giúp cho trung tâm tồn tại và duy trì Ngoài ra một số nơi c n vận động xã hội hóa từ các tổ chức, cá nhân trong và ngoài xã đóng góp Kinh phí cho thuê m t bằng, sân bãi, hội trường (cho thuê đất đầu tư khu vui chơi thiếu nhi, sân bóng đá, cầu lông, dạy võ thuật và các dịch vụ văn hóa, thể thao khác)

- Nguồn nhân lực quản lý, điều hành và tổ chức hoạt động của các Trung tâm VHTT cấp xã nhìn chung vẫn c n hạn chế; hầu hết cán bộ hoạt động kiêm nhiệm, chưa qua đào tạo về chuyên môn, nghiệp vụ nên trong công tác quản lý và tổ chức hoạt động c n lúng túng, chưa mang lại hiệu quả cao; m t khác cán bộ cơ sở thường xuyên luân chuyển, gây khó khăn cho việc đào đạo, bồi dưỡng chuyên môn nghiệp

vụ, cũng như kinh nghiệm tổ chức các sự kiện Cán bộ được phân công quản lý hiện nay cũng chưa đáp ứng được yêu cầu Tuyến xã hiện có hơn 140 cán bộ, so với nhu

cầu chỉ đạt khoảng 60%, trong đó trình độ đại học chỉ có 42 người (chiếm 30%), trung cấp 70 người (chiếm 50%) Phần đông, lực lượng trực tiếp tham gia quản lý, tác nghiệp thường xuyên biến động, thay đổi nên chưa am hiểu sâu lĩnh vực phụ trách và phương pháp quản lý, tổ chức Bởi vậy, quá trình tham mưu phong trào văn hoá, văn nghệ, thể dục thể thao chưa đúng trọng tâm, trọng điểm, chưa thu hút cộng đồng tham gia cũng như thu hút những người có nghề, có đam mê cùng hoạt động

- Cơ chế, chính sách đãi ngộ đối với đội ngũ nghệ sĩ, diễn viên, huấn luyện viên, vận động viên (đây là lực lượng cộng tác viên) gần đây tuy được quan tâm nhưng việc triển khai thực hiện c n chậm, chưa kịp thời động viên, khích lệ Kinh phí chi trả phụ cấp cho Ban chủ nhiệm, cộng tác viên rất thấp, có nơi không đủ để chi trả (hầu hết Ban chủ nhiệm kiêm nhiệm ho c không thuộc đối tượng hưởng lương từ ngân sách Nhà nước nên chỉ được trả phụ cấp), từ đó không đảm bảo được đời sống của cán bộ, công chức, viên chức, người lao động của đơn vị; nhiều nơi không có kinh phí để tổ chức các hoạt động

- Thời gian qua, nguồn kinh phí hoạt động của các Trung tâm VHTT cấp xã chủ yếu do ngân sách của huyện (ủy quyền cho Ủy ban nhân dân xã cấp), chưa được định mức cụ thể và cũng tùy thuộc vào tình hình hoạt động, điều kiện, khả năng của ngân sách từng huyện, có nơi khoảng 25 triệu đồng/năm, có nơi cao nhất

là 100 triệu đồng/năm Ngoài chức danh công chức phụ trách văn hóa – xã hội, c n lại chưa có chế độ phụ cấp, bồi dưỡng Nguồn kinh phí đầu tư xây dựng, trang bị cơ

sở vật chất chủ yếu từ nguồn ngân sách của huyện, nhưng chưa được cân đối, quy định cụ thể để tập trung đầu tư; nguồn kinh phí tỉnh hỗ trợ có mục tiêu cho việc xây dựng Trung tâm VHTT cấp xã hàng năm (từ năm 2007 đến nay) khoảng từ 02 đến

03 tỷ đồng/huyện, thành phố, nhưng việc quản lý, sử dụng nguồn kinh phí hỗ trợ có mục tiêu của tỉnh từng lúc chưa đúng mục đích

- Tình hình cơ sở vật chất của các đơn vị hiện nay đang xuống cấp trầm trọng; hệ thống sân khấu, ph ng làm việc, ph ng tập luyện, sân thi đấu… đã sử dụng nhiều năm, ít được trùng tu, sửa chữa, có nơi đầu tư thiếu đồng bộ các hạng mục công trình nên không đáp ứng nhu cầu hoạt động, m t khác khi chọn địa điểm

để triển khai xây dựng ở một số xã chọn địa điểm không phù hợp, xa khu dân cư, xa trụ giao thông chính từ đó không thu hút người dân vào sinh hoạt, có nơi đầu tư hàng tỷ đồng, bỏ hoang theo thời gian công trình xuống cấp, không phát huy được

- Mức độ hình thành Trung tâm VHTT ở một số huyện chưa đồng đều, chưa đảm bảo theo quy định của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Về hoạt động của

trung tâm thời gian qua chưa phát huy được hiệu quả theo yêu cầu và nhiệm vụ đ t

ra, một số nơi tuy đã xây dựng được nhà văn hóa, điểm sinh hoạt thể thao xã, nhưng hiệu quả hoạt động chưa được thường xuyên, chưa đi vào nề nếp, chưa có kế hoạch

cụ thể, c n thụ động trong công tác tổ chức, quản lý và hoạt động, chỉ tổ chức được các sự kiện chính trị của địa phương, chưa thu hút đông đảo nhân dân tham gia thường xuyên và chủ động trong tập luyện và tổ chức thi đấu, m c dù theo điều tra thì nhu cầu này rất lớn trong cộng đồng Thực chất cho đến nay tỉnh Cà Mau, cũng như cả nước chưa có một cơ chế tổ chức - nhân sự - tài chính và nghiệp vụ đồng bộ đảm bảo cho thiết chế này hoạt động đúng nghĩa, chưa duy trì và phát huy tính năng vốn có, hầu hết các hoạt động c n mang tính thời vụ, chưa có nội quy, quy chế hoạt động thống nhất

- Các hoạt động kinh tế của đơn vị không thực hiện được, trong khi tiềm năng rất dồi dào, nhu cầu thụ hưởng các dịch vụ văn hóa, thể thao ngày càng tăng, nhiều tổ chức, cá nhân có nguyện vọng tham gia vào khai thác các dịch vụ, thậm chí nhiều cá nhân là người dân có năng khiếu muốn tham gia sinh hoạt, đóng góp tài chính nhưng do cơ chế đã không thu hút được lực lượng này

2.3 Tình hình pháp luật điều chỉnh Trung tâm VHTT cấp xã

2.3.1 Mặt t ch cực

Trên cơ sở Nghị quyết số 24/2008/NQ-CP ngày 28 tháng 10 năm 2008 của Chính phủ về việc ban hành Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết Hội nghị lần thứ 7 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa X về nông nghiệp, nông dân, nông thôn; đến ngày 06 tháng 5 năm 2009, Thủ tướng Chính phủ ban hành uyết định số 581/ Đ-TTg về việc phê duyệt Chiến lược phát triển Văn hóa đến năm 2020 và uyết định số 22/ Đ-TTg ngày 05 tháng 01 năm 2010 phê duyệt

Đề án “Phát triển văn hóa nông thôn đến năm 2015, định hướng đến năm 2020” Với mục tiêu gắn phát triển văn hóa nông thôn với phát triển nông nghiệp, xây dựng nông thôn mới, thực hiện phát triển văn hóa nông thôn theo phương châm phát huy vai tr chủ động của cộng đồng dân cư địa phương là chính Nhà nước đóng vai tr hướng dẫn và hỗ trợ; đồng thời có cơ chế chính sách khuyến khích đầu tư, thu hút các nguồn lực xã hội, huy động đóng góp của nhân dân để phát triển văn hóa nông thôn và mục tiêu là nâng cao nhận thức, ý thức chấp hành pháp luật và các quy định

về hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục, thể thao để người dân ở nông thôn tham gia; xây dựng, củng cố và phát triển hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao cơ sở, tạo

điều kiện để người dân ở nông thôn nâng cao mức sáng tạo, thụ hưởng văn hóa nghệ thuật; nâng cao chất lượng sống của cư dân nông thôn, tạo nền tảng vững chắc

để phát triển văn hóa nông thôn mới trên địa bàn xã; xây dựng con người, gia đình, cộng đồng nông thôn và môi trường văn hóa nông thôn lành mạnh, phong phú, giàu bản sắc văn hóa dân tộc, tạo động lực thúc đ y nông nghiệp và xã hội nông thôn mới phát triển

Ngày 03 tháng 12 năm 2010, Thủ tướng Chính phủ ban hành uyết định số 2198/ Đ-TTg về việc phê duyệt Chiến lược phát triển thể dục thể thao đến năm

2020, nhằm giải quyết những vấn đề như: Phong trào thể dục, thể thao quần chúng phát triển mạnh nhưng chưa đều, chất lượng chưa cao; vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo c n thiếu các phương tiện tập luyện và thiếu cán bộ hướng dẫn viên thể dục, thể thao Xây dựng và quản lý hệ thống thiết chế đến cơ sở, các câu lạc bộ thể dục, thể thao quần chúng ở cơ sở; công tác giáo dục thể chất trong nhà trường và các hoạt động thể thao ngoại khóa của học sinh, sinh viên chưa được coi trọng, chưa đáp ứng yêu cầu duy trì và nâng cao sức khỏe cho học sinh, là một trong số các nguyên nhân khiến cho thể lực và tầm vóc người Việt Nam thua k m rõ rệt so với một số nước trong khu vực Các cơ sở giáo dục đào tạo c n thiếu sân bãi, ph ng tập, dụng cụ phục vụ cho nhu cầu tập luyện, thi đấu và vui chơi giải trí của học sinh, sinh viên; đội ngũ giáo viên thể dục c n thiếu; chương trình chính khóa cũng như nội dung hoạt động ngoại khóa c n nghèo nàn, chưa hợp lý, không hấp dẫn học sinh tham gia các hoạt động thể dục, thể thao ngoại khóa; công tác quản lý ngành c n ảnh hưởng bởi cơ chế bao cấp trước đây, chưa bắt kịp với tình hình phát triển kinh

tế - xã hội hiện nay; c n thiếu chính sách thu hút nhân tài thể thao; thiếu hụt nguồn vận động viên, huấn luyện viên, trọng tài

Ngày 30 tháng 5 năm 2008, Chính phủ ban hành Nghị định số

69/2008/NĐ-CP về chính sách khuyến khích xã hội hóa đối với các hoạt động trong lĩnh vực giáo dục, dạy nghề, y tế, văn hóa, thể thao, môi trường Bộ Tài chính ban hành Thông tư

số 135/2008/TT-BTC ngày 31 tháng 12 năm 2008, Hướng dẫn thực hiện Nghị định

số 69/2008/NĐ-CP, đây là văn bản quan trọng giúp cho các tỉnh có cơ sở pháp lý

để xây dựng các cơ chế cho địa phương thực hiện tốt chính sách xã hội hóa

Để Trung tâm VHTT cấp xã được hình thành thống nhất trên cả nước và đồng bộ về cơ sở vật chất, quy định mẫu về tổ chức, hoạt động và các tiêu chí Ngày

22 tháng 12 năm 2010, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã ban hành Thông tư số 12/2010/TT-BVHTTDL

Ủy ban nhân dân tỉnh Cà Mau ban hành uyết định số 01/2012/ Đ-UBND, ngày 13 tháng 02 năm 2012 về việc phê duyệt Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Cà Mau 5 năm, giai đoạn 2011 – 2015, trong đó phân giao chi ngân sách cho các huyện để đầu tư xây dựng Trung tâm VHTT cấp xã Đến nay công tác chi hỗ trợ ngân sách cho đầu tư xây dựng trung tâm đạt 198,4 tỷ đồng; ngân sách cấp huyện 114,585 tỷ đồng uyết định số 10/2014/ Đ-UBND ngày 14 tháng 5 năm 2014 ban hành uy định một số cơ chế, chính sách khuyến khích xã hội hóa đối với các hoạt động trong lĩnh vực: giáo dục, dạy nghề, y tế, văn hóa, thể thao, môi trường trên địa bàn tỉnh Cà Mau

Các văn bản trên đã tạo nên môi trường pháp lý và cơ chế cho sự hình thành

và phát triển Trung tâm VHTT cấp xã, tuy nhiên vấn đề hoàn thiện đồng bộ các hạng mục công trình, mua sắm trang thiết bị chuyên dùng, kinh phí chi cho quản lý

và tổ chức hoạt động c n rất nhiều khó khăn; đến nay Ủy ban nhân dân tỉnh và Ủy ban nhân dân cấp huyện chưa có cơ chế cụ thể, chi tiết, rõ ràng để thực hiện xã hội hóa, thu hút đầu tư, nhằm phát huy và khai thác tốt cơ sở vật chất đã được đầu tư,

m t khác do mô hình tổ chức và quản lý của Trung tâm VHTT cấp xã như đã phân tích ở Chương 1, không thể thực hiện xã hội hóa, phục vụ khai thác thương mại

2.3.2 Những vướng m c, bất cập

2.3.2.1 Trong nh vực ban hành v n bản pháp uật

Đề án thành lập Trung tâm VHTT cấp xã được xây dựng trên cơ sở quy định của Thông tư số 12/2010/TT-BVHTTDL Ngày 22 tháng 12 năm 2010, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, đây là văn bản hướng dẫn chung, mỗi địa phương thực hiện theo cách khác nhau, trong đó việc giao đất cho Trung tâm VHTT cấp xã sử dụng thuộc quỹ đất dành cho phúc lợi văn hóa – xã hội, ở địa phương hiểu là cho ph p sử dụng, thực chất phần đất này vẫn thuộc Ủy ban nhân dân cấp xã quản lý; được xác định là đơn vị sự nghiệp, được ngân sách địa phương (tỉnh, huyện, xã) đầu tư 100% kinh phí xây dựng, mua sắm trang thiết bị và đảm bảo kinh phí hoạt động thường xuyên theo chức năng, nhiệm vụ được giao, nhưng thực tế việc phân bổ kinh phí hoạt động do Ủy ban nhân dân cấp huyện thực hiện và Ủy ban nhân dân cấp xã chi

và quyết toán theo nhiệm vụ kế hoạch của xã, tổ chức các hoạt động văn hóa, thể thao không theo kế hoạch mà thường gắn với các sự kiện chính trị, lịch sử, văn hóa của địa phương; Trung tâm VHTT cấp xã không có con dấu, không có chế độ cân đối và kế toán thanh toán, từ đó không khai thác được khía cạnh thương mại đối với các cơ sở vật chất đã được đầu tư, chưa quy hoạch tốt m t bằng gây lãng phí

Việc xã hội hóa thực hiện theo Nghị định 69/2008/NĐ-CP; Nghị định

số 16/2015/NĐ-CP của Chính phú; Thông tư số 135/2008/TT-BTC của Bộ Tài chính, rất khó khăn trong việc áp dụng vào thực tế tại tỉnh Cà Mau, việc thể chế các văn bản của Trung ương với nhiều lý do đó là: lãnh đạo một số sở, ngành của tỉnh chưa nhận thức chưa đúng ý nghĩa và tầm quan trong của công tác văn bản, nên công tác chỉ đạo không sâu sát; cơ chế phối hợp trong công tác văn bản chưa đồng bộ; xuất phát từ việc tổ chức lấy ý kiến dự thảo văn bản quy phạm pháp luật một số trường hợp không đảm bảo quy định (Đối tượng và phạm vi hẹp, nội dung và phương pháp máy móc); việc tổng hợp, phân tích, đánh giá ý kiến đóng góp chưa được quan tâm đúng mức, chưa đúng với thực tế, từ đó một số chính sách xã hội hóa trên địa bàn tỉnh không khả thi

Cụ thể từ năm 2014 ở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tham mưu Ủy ban nhân dân tỉnh trình Hội đồng nhân dân tỉnh ban hành ban hành nghị quyết về phụ cấp cho ban chủ nhiệm, cộng tác viên, cơ chế tự chủ; Ủy ban nhân dân tỉnh ban hành đề án

về Trung tâm VHTT cấp xã, nhưng các ngành liên quan c n chưa quan tâm, phối hợp từ đó văn bản thiếu tính thuyết phục và cũng chưa thực hiện được

Từ những hạn chế nêu trên có một số văn bản chưa được ban hành, đồng thời một số văn bản khác khi được Hội đồng nhân dân ho c Ủy ban nhân dân tỉnh ban hành thiếu tính khả thi, khó áp dụng và hiệu quả thấp Người áp dụng văn bản không biết phải bắt đầu từ đâu, thủ tục cần thiết là gì từ đó chính quyền cơ sở hầu như quên lãng việc thực hiện xã hội hóa các hoạt động văn hóa, thể thao, trông chờ vào ngân sách, làm cho hoạt động tại Trung tâm VHTT xã c n nhiều hạn chế, thậm chí có một số xã thường xuyên đóng cửa do thiếu kinh phí hoạt động

Về nội dung đề án thành lập Trung tâm VHTT cấp xã, Ủy ban nhân dân huyện phê duyệt, nội dung sao ch p, về phương thức điều hành hoạt động, đến việc

sử dụng con dấu của Ủy ban nhân dân xã để giao dịch là không phù hợp, thậm chí chưa xác định chủ thể khai thác mà vẫn xem là qũy đất nhà nước dành cho lĩnh vực văn hóa, thể thao thuộc quỹ đất công; quy định về chế độ kế toán không tự thực hiện mà do Ủy ban nhân dân xã điều hành giao kinh phí, quyết toán tài chính; không có chế độ hạch toán, quyết toán độc lập; không có chính sách kêu gọi đầu tư

và không có cơ chế về chế độ thuế mà thỏa thuận giữa người đầu tư và Ủy ban nhân dân xã về mức thu tiền, cụ thể như khi cho xây dựng sân bóng đá cỏ nhân tạo, hay các khu tr chơi, ho c thu tiền các đoàn nghệ thuật, đoàn xiếc, ảo thuật về biểu diễn tại xã… theo thỏa thuận, không thống nhất trên địa bàn các huyện, mỗi nơi làm một

kiểu; không tự chủ về lao động, theo đề án quy định hầu hết cán bộ của Ủy ban nhân dân cấp xã kiêm nhiệm các chức danh, không có cơ chế mở về hợp đồng lao động, cũng từ lý do kinh phí, không có quy định chế độ tài chính tự chủ

Ngoài ra văn bản của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch như: uyết định số 2563/ Đ-BVHTTDL phê duyệt Đề án “nâng cao hiệu quả hoạt động các thiết chế văn hóa, thể thao ở nông thôn” Đề án có nhiều giải pháp, trong đó có yêu cầu sử dụng từ nguồn kinh phí của tỉnh, huyện, xã và nguồn xã hội hóa, nguồn thu từ hoạt động… nhưng vấn đề kinh phí là do Bộ Tài chính quy định, m t khác vướng mắc hiện nay chính là xã hội hóa và nguồn thu từ hoạt động của Trung tâm VHTT xã nên Đề án này thiếu tính khả thi; nếu có sự phối hợp giữa Bộ Văn hóa, Thể thao và

Du lịch và Bộ Tài chính, trong đó quy định rõ chi tiết việc sử dụng nguồn ngân sách cho Đề án thì có thể sẽ đạt hiệu quả khi triển khai thực hiện

2.3.2.2 Trong nh vực đấu thầu, mua s m và xây dựng

Việc tổ chức mua sắm thiết bị âm thanh và và một số trang thiết bị phục vụ cho hoạt động sử dụng từ nguồn ngân sách nhà nước, nguồn chương trình mục tiêu quốc gia về văn hóa, do ở Văn hóa, Thể thao và Du lịch làm chủ đầu tư, quy trình mua sắm tập trung đầu mối (đấu thầu) và giao chỉ tiêu, mua sắm hàng loạt các bộ thiết bị âm thanh để cung cấp, trang trị cho các đơn vị cấp xã là giống nhau, tuy nhiên trên thực tế ở mỗi nơi có nhu cầu khác nhau, vì vậy không phát huy được, có nơi chỉ cần bộ công suất, ho c loại đàn (organ, ghi ta phím lõm hay đờn sến…) nhưng do mua sắm tập trung thống nhất cùng loại nên khi phân phát về đến cơ sở,

có nơi không sử dụng do không có người sử dụng loại nhạc cụ đó Nhiều đơn vị được cấp các trang thiết bị âm thanh không đồng bộ, không phù hợp nhu cầu, sở trường sử dụng các loại nhạc cụ của người dân địa phương nên không phát huy hết công năng sử dụng, gây lãng phí

Mua sắm tài sản khác do Ủy ban nhân dân cấp huyện làm chủ đầu tư cũng thực hiện mua sắm hàng loạt và phương thức đấu thầu, qua quá trình tổ chức thực hiện cho thấy nhiều vấn đề bất cập, thuận lợi đan xen, trong đó đấu thầu mang lại hiệu quả đầu tư công, là cách thức mà Nhà nước thực hiện mua sắm hàng hóa để phục vụ cho phát triển kinh tế, thực hiện các chính sách phúc lợi cho xã hội Luật đấu thầu năm 2013 đã đem lại hiệu quả trong việc thực hiện đầu tư công, tiết kiệm được cho ngân sách, Luật sửa đổi một số quy định hiện hành nhằm đơn giản hóa thủ tục hành chính trong hoạt động đấu thầu và bổ sung một số phương pháp mới trong đánh giá hồ sơ mời thầu nhằm đa dạng hóa phương pháp đánh giá để phù hợp với

từng loại hình và quy mô của gói thầu, Nhìn chung công tác đấu thầu đạt được hiệu quả, tiết kiệm góp phần tiết kiệm cho nhân sách nhà nước

Tuy nhiên, các quy định c n thiếu sót, một số quy định c n chưa rõ ràng, có cách hiểu và thực hiện chưa thống nhất Bên cạnh đó, các chế tài c n chưa đủ mạnh cho nên nhiều chủ đầu tư thực hiện công tác đấu thầu nhiều cách khác nhau M c dù khung pháp lý đã hoàn chỉnh nhưng thực tế triển khai thực hiện c n nhiều yếu k m,

sơ hở, lách luật Từ đó, làm giảm hiệu quả đầu tư công như thất thoát, công trình rất tốn k m, k o dài tiến độ xây dựng, chưa sử dụng đã hỏng, nhiều công trình không

sử dụng được Ban uản lý Dự án công trình xây dựng cấp huyện là đơn vị được giao chủ đầu tư các công trình trên địa bàn huyện, trong đó có dự án đầu tư xây dựng công trình Trung tâm VHTT cấp xã, do thiếu kiến thức chuyên ngành nên khi triển khai các hoạt động đầu tư, có nhiều bất cập, cụ thể như: Hội trường Trung tâm VHTT cấp xã trên địa bàn tỉnh Cà Mau hiện nay nền bị sụp lún rất nhiều, hệ thống cửa dễ hư hỏng; theo đề án hội trường xây dựng để sử dụng đa năng, tổ chức các hoạt động biểu diễn nghệ thuật, đờn ca tài tử, tập luyện và thi đấu cầu lông, võ thuật, bóng chuyền, bóng bàn nhưng hầu hết hội trường thiết kế rất ồn, nhiều nơi phải tổ chức ngoài trời (hội trường chỉ để hội họp) gây lãng phí Nguyên nhân chủ đầu tư không tham vấn cơ quan chuyên môn, từ khi triển khai khảo sát, thiết kế đến đấu thầu, triển khai thi công chủ đầu tư không tham khảo ý kiến chuyên môn của ngành văn hóa, thể thao tham gia, công tác lựa chọn nhà thầu trong xây dựng cũng như mua sắm trang thiết bị c n nhiều hạn chế như: Năng lực của các chủ đầu tư, đơn vị th m định và tư vấn đấu thầu thiếu năng lực, ở một số tình huống trong đấu thầu khi xử lý vẫn c n lúng túng và k o dài thời gian thực hiện ảnh hưởng đến tính hiệu quả của đấu thầu; trong quá trình tổ chức thực hiện công tác đấu thầu vẫn c n tồn tại hạn chế như: không cung cấp thông tin kế hoạch và kết quả lựa chọn nhà thầu lên hệ thống mạng đấu thầu quốc gia ho c Báo Đấu thầu; thời gian phê duyệt,

th m định hồ sơ mời thầu và kết quả đấu thầu vượt so với quy định, đánh giá hồ sơ

dự thầu không phù hợp với tiêu chu n đánh giá hồ sơ dự thầu được phê duyệt Ngoài ra, một số hồ sơ mời thầu đưa ra các tiêu chu n đánh giá hồ sơ dự thầu làm hạn chế các nhà thầu tham gia; m t khác, vùng đất Cà Mau có nền đất rất yếu, việc đầu tư xây dựng tốn k m khá nhiều cho phần xử lý móng công trình (chiếm khoảng 30% suất đầu tư), làm cho giá thành tăng cao

Những hạn chế trên là do nhiều nguyên nhân như: Chưa có chủ trương ban hành mẫu thiết kế, chủ đầu tư hầu như không tham khảo các cơ quan chuyên môn,