Các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng hệ thống thông tin kế toán tại các doanh nghiệp sử dụng ERP trên địa bàn tp hồ chí minh

Mục tiêu nghiên cứu  Mục tiêu tổng quát Xác định và đánh giá mức độ tác động của các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng hệ thống thông tin kế toán trong giai đoạn sử dụng ERP tại các do

DƯƠNG THỊ CHÍN

CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CHẤT LƯỢNG HỆ THỐNG THÔNG TIN KẾ TOÁN TẠI CÁC DOANH NGHIỆP SỬ DỤNG ERP

TRÊN ĐỊA BÀN TP HỒ CHÍ MINH

Chuyên ngành: Kế toán

Mã số: 60340301

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:

TS NGUYỄN BÍCH LIÊN

Thành phố Hồ Chí Minh – Năm 2017

Tác giả xin cam đoan luận văn Thạc sĩ “Các nhân tố ảnh hưởng đến chất

lượng hệ thống thông tin kế toán tại các doanh nghiệp sử dụng ERP trên địa bàn Tp Hồ Chí Minh” là công trình nghiên cứu thực sự của cá nhân tác giả, dưới

sự hướng dẫn của người hướng dẫn khoa học TS Nguyễn Bích Liên

Các số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn là trung thực và dựa trên

số liệu điều tra Tất cả những phần kế thừa từ các nghiên cứu trước đều trích dẫn

và trình bày nguồn cụ thể trong mục tài liệu tham khảo

TÁC GIẢ LUẬN VĂN

Dương Thị Chín

LỜI CAM ĐOAN

MỤC LỤC

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU

DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ

PHẦN MỞ ĐẦU 1

1.1 Lý do nghiên cứu 1

1.2 Mục tiêu nghiên cứu 2

1.3 Câu hỏi nghiên cứu 3

1.4 Đối tượng và phương pháp nghiên cứu 3

1.5 Phương pháp nghiên cứu 3

1.5.1 Phương pháp nghiên cứu 3

1.5.2 Phương pháp thu thập dữ liệu 4

1.5 Những đóng góp của đề tài 4

1.6 Kết cấu luận văn 5

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN 6

1.1 Các nghiên cứu nước ngoài 6

1.2 Các nghiên cứu trong nước 11

1.3 Một số nhật xét về các công trình nghiên cứu 13

1.3.1 Đối với các công trình nghiên cứu nước ngoài 13

1.3.2 Đối với các công trình nghiên cứu trong nước 14

1.4 Khe hổng nghiên cứu và định hướng nghiên cứu của tác giả 14

1.4.1 Khe hổng các nghiên cứu liên quan 15

1.4.2 Định hướng nghiên cứu của luận văn 16

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1 16

2.1.1 Hoạch định nguồn lực doanh nghiệp ERP 17

2.1.2 Đặc điểm cơ bản của ERP 18

2.1.3 Lợi ích khi sử dụng ERP 19

2.1.4 Tác động của ERP đến hệ thống thông tin kế toán 19

2.2 Một số vấn đề chung về chất lượng hệ thống thông tin kế toán 25

2.2.1 Hệ thống thông tin 25

2.2.2 Hệ thống thông tin kế toán (AIS) 25

2.2.3 Chất lượng hệ thống thông tin kế toán 26

2.3 Các lý thuyết liên quan để xây dựng mô hình nghiên cứu 29

2.3.1 Lý thuyết về hành vi chấp nhận thông tin 29

2.3.2 Mô hình “hệ thống hoạt động” 31

2.3.3 Mô hình Leavit 33

2.3.4 Mô hình hệ thống thông tin thành công 36

2.4 Các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng hệ thống thông tin kế toán 39

2.4.1 Sự hỗ trợ của ban quản lý cấp cao 39

2.4.2 Kỹ năng và sự hiểu biết của người sử dụng hệ thống 41

2.4.3 Môi trường văn hóa doanh nghiệp 42

2.4.4 Cơ cấu doanh nghiệp 43

2.4.5 Chất lượng dịch vụ 44

KẾT LUẬN CHƯƠNG 2 46

CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 47

3.1 Thiết kế nghiên cứu 47

3.1.1 Phương pháp nghiên cứu 47

3.1.2 Quy trình nghiên cứu và các bước thực hiện 48

3.2 Mô hình nghiên cứu và giả thuyết nghiên cứu 50

3.2.1 Mô hình nghiên cứu 50

3.2.2 Các giả thuyết nghiên cứu 51

3.2.3 Phương trình hồi quy tổng quát 52

3.3 Thiết kế thang đo và xây dựng bảng câu hỏi 52

3.4.1 Mẫu khảo sát dùng trong nghiên cứu định tính 57

3.4.2 Mẫu khảo sát dùng trong nghiên cứu định lượng 58

3.5 Phương pháp xử lý và phân tích dữ liệu 59

3.5.1 Đối với nghiên cứu định tính 59

3.5.2 Đối với nghiên cứu định lượng 59

KẾT LUẬN CHƯƠNG 3 62

CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ BÀN LUẬN 63

4.1 Kết quả nghiên cứu 63

4.1.1 Kết quả nghiên cứu định tính 63

4.1.1.1 Phương pháp và quy trình nghiên cứu 63

4.1.1.2 Kết quả nghiên cứu định tính 63

4.1.2 Kết quả nghiên cứu định lượng 64

4.1.2.1 Thống kê mô tả mẫu 64

4.1.2.2 Thống kê tần số thang đo 67

4.1.2.3 Kiểm định độ tin cậy Cronbach’s Alpha 71

4.1.2.4 Kết quả phân tích các nhân tố khám phá (EFA) 73

4.1.2.5 Phân tích tương quan hệ số Pearson 78

4.1.2.6 Phân tích hồi quy đa biến 79

4.2 Thực trạng hệ thống thông tin kế toán tại các doanh nghiệp sử dụng ERP 85

4.3 Bàn luận 86

KẾT LUẬN CHƯƠNG 4 88

CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ ĐỂ TĂNG CHẤT LƯỢNG HỆ THỐNG THÔNG TIN KẾ TOÁN VÀ CHẤT LƯỢNG THÔNG TIN KẾ TOÁN HIỆN NAY 89 5.1 Kết luận 89

5.2 Kiến nghị 91

5.2.1 Đối với doanh nghiệp 91

5.2.2 Đối với nhân viên 94

5.2.3 Đối với nhà tư vấn triển khai 94

TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHỤ LỤC

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT Danh mục các từ viết tắt tiếng Việt

- CLTTKT: Chất lượng thông tin kế toán

- CLHTTTKT=CLHT: Chất lượng hệ thống thông tin kế toán

- DNVVN: Doanh nghiệp vừa và nhỏ

- HTTT: Hệ thống thông tin

- TP Hồ Chí Minh: Thành phố Hồ Chí Minh

Danh mục các từ viết tắt tiếng nước ngoài

- AIS: Hệ thống thông tin kế toán

- EFA: Phân tích nhân tố khám phá

- ERP: Hệ thống hoạch định nguồn lực doanh nghiệp

- IT: Hệ thống thông tin

DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU

Bảng 2.1 Tập hợp các thang đo chất lượng hệ thống thông tin kế toán 27

Bảng 2.2 Mô hình Leavitt được ứng dụng trong luận văn 35

Bảng 3.1:Thang đo chất lượng hệ thống thông tin kế toán 53

Bảng 3.2: Thang đo sự hỗ trợ của ban quản lý cấp cao 54

Bảng 3.3: Thang đo kỹ năng và sự hiểu biết của người sử dụng hệ thống 54

Bảng 3.4: Thang đo môi trường văn hóa doanh nghiệp 55

Bảng 3.5: Thang đo cơ cấu doanh nghiệp 56

Bảng 3.6: Thang đo chất lượng dịch vụ 56

Bảng 4.1 Thống kê mô tả theo giới tính 64

Bảng 4.2 Thống kê về nghề nghiệp 65

Bảng 4.3 Thống kê về số lượng nhân viên 65

Bảng 4.4 Thống kê về nguốn vốn doanh nghiệp 65

Bảng 4.5 Thống kê về lĩnh vực kinh doanh 66

Bảng 4.6 Thống kê về hãng ERP 66

Bảng 4.7 Thống kê về thời gian sử dụng ERP của doanh nghiệp 67

Bảng 4.8 Thống kê tần số thang đo CLHTTKT 67

Bảng 4.10 Thống kê tần số thang đo Sự hỗ trợ của nhà quản lý cấp cao 68

Bảng 4.11 Thống kê tần số thang đo Kỹ năng và sự hiểu biết của người sử dụng hệ thống 69

Bảng 4.12 Thống kê tần số thang đo Môi trường văn hóa doanh nghiệp 69

Bảng 4.13 Thống kê tần số thang đo Cơ cấu doanh nghiệp 70

Bảng 4.14 Thống kê tần số thang đo Chất lượng dịch vụ 70

Bảng 4.15 Bảng tổng hợp kết quả kiểm định chất lượng thang đo các nhân tố ảnh hưởng đến CLHTTTKT 71

Bảng 4.16 Bảng kiểm địn KMO và Barlett cho các biến độc lập (lần 1) 73

Bảng 4.17 Bảng kiểm định KMO và Barlett cho các biến độc lập (lần 3) 74

Bảng 4.18 Tổng phương sai trích của các biến độc lập (lần 3) 75

Bảng 4.19 Kết quả phân tích nhân tố các biến độc lập sau khi xoay (lần 3) 76

Bảng 4.20 Bảng kiểm địn KMO và Barlett cho biến phụ thuộc CLHT 77

Bảng 4.21 Tổng phương sai trích của các biến phụ thuộc CLHT 77

Bảng 4.22 Kết quả phân tích nhân tố biến phụ thuộc CLHT 77

Bảng 4.23 Ma trận hệ số tương quan giữa các biến trong mô hình nghiên cứu 78

Bảng 4.24 Tóm tắt mô hình hồi quy 80

Bảng 4.25 Phân tích phương sai (ANOVA) các nhân tố mô hình nghiên cứu 80

Bảng 4.26 Hệ số hồi quy (Coefficients) của các nhân tố mô hình nghiên cứu 80

Bảng 4.27 Kết quả kiểm định các giả thuyết của mô hình 84

DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ

Hình 2.1 Mô hình chấp nhận công nghệ (TAM) 30

Hình 2.2 Mô hình Hệ thống hoạt động 32

Hình 2.3 Mô hình Diamond của Leavit (1965) 34

Hình 3.1 Quy trình nghiên cứu của luận văn 49

Hình 3.2 Mô hình nghiên cứu 51

Hình 4.1 Đồ thị Histogram CLHT 82

Hình 4.2 Đồ thị Q-Q Plot CLHT 83

Hình 4.3 Đồ thị phân tán Scatterplot CLHT 83

Hình 4.4 Mô hình các nhân tố ảnh hưởng đến CLHTTKT 85

PHẦN MỞ ĐẦU 1.1 Lý do nghiên cứu

Trong xu thế hội nhập hiện nay, việc đổi mới và ứng dụng công nghệ thông tin nhằm tạo các thông tin hữu ích đã trở thành vấn đề sống còn đối với bất kỳ một lĩnh vực, ngành nghề kinh doanh nào, đặc biệt là trong công tác quản lý doanh nghiệp lại càng được chú trọng

Ở Việt Nam ngày càng nhiều các doanh nghiệp đã đầu tư và sử dụng hệ thống ERP Việc sử dụng hệ thống hoạch định nguồn lực doanh nghiệp (ERP) sẽ cung cấp các thông tin có chất lượng, tăng hiệu quả quản lý của doanh nghiệp Hệ thống ERP là tập hợp các ứng dụng máy tính được thiết kế để tích hợp các quy trình và chức năng vào trong cùng một hệ thống nhằm giúp cho doanh nghiệp quản lý các hoạt động then chốt Hệ thống này có khả năng trình bày toàn diện về hoạt động kinh doanh của công ty bằng cách chia sẻ và tích hợp chung một cơ sở

dữ liệu, các dữ liệu được cập nhật liên tục và có liên quan với nhau

Thông tin là dữ liệu được tổ chức và xử lý, mang lại ý nghĩa và sự hữu ích cho quá trình ra quyết định (Romney & Steinbart, 2015: 30) Thông tin chất lượng cao là sản phẩm thông tin có những đặc điểm, thuộc tính làm cho các thông tin có giá trị hơn cho người dùng (O'Brien & Marakas, 2011: 390) Gellinas (2012: 19), Mitchell et al (2000) cho biết chất lượng thông tin kế toán được sử dụng để giúp những nhà quản lý bên trong và bên ngoài doanh nghiệp đưa ra quyết định có ích Tuy nhiên quá trình vận hành hệ thống thông tin của doanh nghiệp lại tiềm

ẩn rất nhiều rủi ro làm ảnh hưởng đến tính chính xác, độ tin cậy của thông tin Thông tin chất lượng kém sẽ tác động xấu đến hoạt động kinh doanh (Strong et al., 1997), ảnh hưởng đến quyết định của tổ chức (Huang và cộng sự, 1999) Theo Sacer et al (2006: 61); Hall (2004: 21) và Zimerman et al (1995) lập luận rằng thông tin kế toán được tạo ra từ hệ thống thông tin kế toán Vì thế chất lượng thông tin kế toán là vấn đề cực kỳ quan trọng ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng và hiệu quả quyết định của người sử dụng thông tin và cần thiết cho các

nhà đầu tư tạo ra thị trường hiệu quả (Kieso et al, 2007: 3) Azhar Susanto (2008) cho biết hệ thống thông tin kế toán là một hệ thống gồm phần cứng, phần mềm, thủ tục, mạng lưới viễn thông và tích hợp trên cùng một cơ sở dữ liệu Do đó, nếu chất lượng hệ thống kém sẽ dẫn đến thông tin có chất lượng kém, nên việc nhận diện các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng hệ thống thông tin kế toán là rất quan trọng và cần thiết để tìm ra các giải pháp kiểm soát tốt các rủi ro và gia tăng

độ tin cậy của thông tin

Sau khi tổng quan các bài nghiên cứu trong và ngoài nước liên quan đến vấn

đề trên, tác giả nhận thấy có nhiều nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng hệ thống thông tin kế toán, nhưng chưa có nhiều nghiên cứu liên quan đến vấn đề này trong môi trường ERP Tại Việt Nam thì các nghiên cứu về lĩnh vực ERP khá ít

và chỉ tập trung vào sự thành công hay thất bại của hệ thống ERP, hay ứng dựng ERP thành công tại một doanh nghiệp cụ thể Sutton (2006) đã nói rằng cần thiết phải mở rộng và phát triển các nghiên cứu thực nghiệm về ERP đối với các ngành nghề khác nhau đặc biệt là trong lĩnh vực liên quan đến kế toán Do đó, việc nghiên cứu tìm ra các nhân tố tác động đến chất lượng hệ thống thông tin tại

Việt Nam là cần thiết, nên tác giả chọn đề tài nghiên cứu “Các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng hệ thống thông tin kế toán tại các doanh nghiệp sử dụng ERP trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh”

1.2 Mục tiêu nghiên cứu

 Mục tiêu tổng quát

Xác định và đánh giá mức độ tác động của các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng hệ thống thông tin kế toán trong giai đoạn sử dụng ERP tại các doanh nghiệp trên địa bàn TP.Hồ Chí Minh

* Đo lường mức độ ảnh hưởng của các nhân tố đến chất lượng hệ thống thông tin kế toán tại các doanh nghiệp khi sử dụng phần mềm ERP

* Đề xuất một số kiến nghị nhằm nâng cao chất lượng hệ thống thông tin kế toán cho các doanh nghiệp sử dụng ERP

1.3 Câu hỏi nghiên cứu

Để giải quyết các mục tiêu nghiên cứu đã đặt ra, các câu hỏi nghiên cứu hình thành tương ứng như sau:

Câu hỏi 1: Các nhân tố nào ảnh hưởng đến chất lượng hệ thống thông tin kế

toán của các doanh nghiệp sử dụng ERP tại địa bàn TP.Hồ Chí Minh?

Câu hỏi 2: Mức độ ảnh hưởng của các nhân tố đến chất lượng hệ thống thông

tin kế toán?

Câu hỏi 3: Kiến nghị nào để nâng cao chất lượng hệ thống thông tin kế toán

tại các doanh nghiệp sử dụng ERP?

1.4 Đối tượng và phương pháp nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu: các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng hệ thống thông

tin kế toán trong môi trường ứng dụng ERP

- Đối tượng khảo sát: các nhà quản lý, kế toán, nhân viên IT, nhân viên sử dụng

ERP,… tại các doanh nghiệp sử dụng hệ thống ERP

- Phạm vi nghiên cứu: Chỉ thực hiện nghiên cứu tại các doanh nghiệp đã cài đặt,

triển khai xong và đã đưa ERP vào sử dụng thực tế tại các doanh nghiệp sử dụng ERP ở TP.Hồ Chí Minh Thời gian thực hiện khảo sát trong giai đoạn từ 2/2017 đến 4/2017

1.5 Phương pháp nghiên cứu

1.5.1 Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu hỗn hợp gồm phương pháp nghiên cứu định tính và nghiên cứu định lượng Cụ thể là:

- Phương pháp định tính: tổng hợp các nghiên cứu liên quan, tham khảo ý kiến chuyên gia để đưa ra các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng hệ thống thông tin

kế toán tại các doanh nghiệp sử dụng ERP, xây dựng mô hình nghiên cứu và bảng câu hỏi khảo sát sử dụng thang đo Likert với 5 mức độ

- Phương pháp định lượng: Nghiên cứu sử dụng phần mềm SPSS 20.0 để đưa ra được kết quả nghiên cứu bao gồm: thống kê tần số, đánh giá độ tin cậy cronbach’s alpha, phân tích nhân tố khám phá EFA, phân tích tương quan, sử dụng mô hình hồi quy tuyến tính đa biến để đo lường mối quan hệ giữa các nhân tố với chất lượng hệ thống thông tin kế toán

1.5.2 Phương pháp thu thập dữ liệu

Luận văn sử dụng phương pháp chọn mẫu phi xác suất thuận tiện với đối tượng là các nhân viên kế toán, nhân viên sử dụng ERP, các giám đốc, những người làm ở các doanh nghiệp sử dụng ERP Thu thập dữ liệu qua bảng câu hỏi gửi đến các đối tượng khảo sát trực tiếp và hộp thư e-mail thông qua công cụ Google Docs

1.5 Những đóng góp của đề tài

* Ý nghĩa thực tiễn

Kết quả nghiên cứu của luận văn sẽ đóng góp hữu ích cho các nhà quản lý doanh nghiệp tìm ra các nhân tố quan trọng ảnh hưởng đến hệ thống thông tin kế toán, từ đó, giúp doanh nghiệp tập trung kiểm soát các nhân tố quan trọng để đề

ra các kế hoạch phát triển hệ thống ERP của doanh nghiệp phù hợp và hiệu quả nhất, nâng cao chất lượng chất lượng hệ thống thông tin kế toán để tăng chất lượng cho hoạt động ra quyết định

* Ý nghĩa khoa học

Trên cơ sở tổng kết các nghiên cứu trước liên quan đến đề tài luận văn, đã đưa ra các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng hệ thống thông tin kế toán trong điều kiện cụ thể ở Việt Nam; từ đó đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao chất

lượng hệ thống thông tin kế toán Luận văn cũng cung cấp nền tảng kiến thức, tài liệu tham khảo quan trọng cho các nhà nghiên cứu sau này có ý định thực hiện các nghiên cứu tương tự liên quan đến vấn đề này với những môi trường ứng dụng khác nhau tại Việt Nam hay đưa thêm các nhân tố mới để mở rộng mô hình nghiên cứu hiện tại của luận văn này

1.6 Kết cấu luận văn

Luận văn ngoài phần mở đầu, nội dung chính của luận văn chia làm 5 chương sau đây:

Phần mở đầu: Đặt vấn đề và lý do chọn đề tài, mục tiêu nghiên cứu và câu hỏi nghiên cứu, đối tượng và phạm vi nghiên cứu, phương pháp nghiên cứu, ý nghĩa thực tiễn của luận văn, kết cấu của luận văn

Chương 1: Tổng quan các nghiên cứu liên quan

Chương 2: Cơ sở lý thuyết về các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng hệ thống thông tin kế toán tại các doanh nghiệp sử dụng ERP

Chương 3: Phương pháp nghiên cứu

Chương 4 Phân tích kết quả nghiên cứu và thảo luận

Chương 5: Kết luận và kiến nghị

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN

Có nhiều nghiên cứu trong nước cũng như trên thế giới nghiên cứu về chất lượng hệ thống thông tin ảnh hưởng đến doanh nghiệp nhằm tìm ra các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng hệ thống thông tin kế toán Để có một cái nhìn toàn cảnh về các nghiên cứu có liên quan, luận văn đã lựa chọn giới thiệu một số công trình nghiên cứu ở Việt Nam và trên thế giới có tính tiêu biểu liên quan đến

đề tài này Qua đó xác định khe hổng nghiên cứu và đưa ra các định hướng nghiên cứu của luận văn

1.1 Các nghiên cứu nước ngoài

- Ismail (2009) “Factors Influencing AIS Efectiveness among Manufacturing SMEs: Evidence from Malaysia”: Các nhân tố ảnh hưởng đến

hiệu quả của hệ thống thông tin kế toán trong các doanh nghiệp sản xuất vừa và nhỏ: Bằng chứng tại Malaysia Trong nghiên cứu này tác giả đưa ra hai mục tiêu: khám phá các nhân tố ảnh hưởng đến tính hữu hiệu của hệ thống thông tin

kế toán tại các doanh nghiệp vừa và nhỏ ở Malaysia; kiểm tra mối quan hệ giữa tính hữu hiệu của hệ thống với tám nhân tố gồm: mức độ phức tạp của hệ thống thông tin kế toán, sự tham gia của nhà quản lý vào việc thực hiện hệ thống thông tin kế toán, kiến thức hệ thống thông tin kế toán của nhà quản lý, kiến thức kế toán của nhà quản lý và hiệu quả tư vấn của các chuyên gia bên ngoài (nhà tư vấn, nhà cung cấp phần mềm, cơ quan chính phủ, công ty kế toán) tại các doanh nghiệp vừa và nhỏ trong ngành sản xuất tại Malaysia Nghiên cứu thu thập dữ liệu qua bảng câu hỏi khảo sát với 771 mẫu tại doanh nghiệp vừa và nhỏ ở Malaysia Sau đó, tác giả kiểm định mô hình và các giả thuyết theo phương pháp thống kê mô tả qua phần mềm SSPS 12.0 Kết quả cho thấy kiến thức kế toán nhà quản lý, hiệu quả tư vấn của nhà cung cấp phần mềm và hiệu quả tư vấn của các công ty kế toán tác động tích cực đến hiệu quả AIS tại các doanh nghiệp này Nghiên cứu thấy rằng các nhà quản lý các doanh nghiệp vừa và nhỏ cần phải có kiến thức kế toán đủ để hiểu rõ hơn các yêu cầu thông tin kinh doanh

Thứ hai, các DNVVN nên lựa chọn các nhà cung cấp có trình độ, có kinh nghiệm và hiểu đặc điểm của DNVVN Các doanh nghiệp vừa và nhỏ cũng nên khai thác mối quan hệ tốt với các công ty kế toán để giúp họ thực hiện một AIS hữu hiệu Cuối cùng, điều quan trọng là đối với các DNVVN học cách thực hiện AIS hữu hiệu để hỗ trợ nhu cầu thông tin của họ

- Hajiha và Azizi (2011) “Effective Factors on Alignment of Accounting Information Systems in Manufacturing Companies: Evidence from Iran”:

Các nhân tố ảnh hưởng đến sự phù hợp của hệ thống thông tin kế toán trong các công ty sản xuất: Bằng chứng từ Iran Nghiên cứu xem xét sự phù hợp giữa nhu cầu xử lý thông tin và khả năng xử lý thông tin để đưa ra 4 nhân tố ảnh hưởng: nhà quản lý có kiến thức về IT và kế toán, sử dụng nhiều chuyên gia bên ngoài, nhiều chuyên gia bên trong, quy mô công ty Nghiên cứu thu thập dữ liệu khảo sát 81 công ty gồm 162 đối tượng là nhà quản lý với tỷ lệ trả lời bảng câu hỏi 86,4% cho ra kết quả là công ty có nhà quản lý giàu kiến thức về IT và kế toán, nhiều chuyên gia bên trong, quy mô công ty lớn sẽ phù hợp với nhu cầu xử lý thông tin và khả năng xử lý thông tin trong hệ thống thông tin kế toán cao hơn Tuy nhiên, công ty có sử dụng nhiều chuyên gia bên ngoài hay không thì không ảnh hưởng đến sự phù hợp này

- Pornpandejwittaya và Pairat (2012) “Effectiveness of accounting information system: effect on performance of Thai – listed firms in Thailand”: Hiệu quả của hệ thống thông tin kế toán: Tác động đối với hiệu quả

hoạt động của các công ty niêm yết tại Thái Lan Với mục tiêu tìm hiểu tác động của tính hữu hiệu của hệ thống thông tin kế toán đến hiệu quả hoạt động của công ty, đồng thời còn xem xét tổ chức biết học hỏi và sự hỗ trợ của tổ chức có ảnh hưởng đến tính hữu hiệu của hệ thống thông tin kế toán không Tác giả sử dụng phương pháp nghiên cứu định lượng khảo sát 500 nhân viên kế toán tại các công ty niêm yết Thái Lan qua bảng câu hỏi gửi bằng mail và lấy mẫu ngẫu nhiên, với tỷ lệ phản hồi 23,8% Phân tích nhân tố được sử dụng để điều tra mối

quan hệ giữa các biến và xác định xem các biến quan sát này có thể gom lại thành các nhân tố nhỏ hơn Sử dụng phân tích hồi quy bình phương bé nhất (OLP) để kiểm định các giả thuyết Kết quả nghiên cứu chỉ ra tổ chức biết học hỏi và sự hỗ trợ của tổ chức có ảnh hưởng đến tính hữu hiệu của hệ thống thông tin kế toán; và hiệu quả của hệ thống thông tin kế toán sẽ nâng cao hiệu quả hoạt động của tổ chức

- Sri Dewi Anggadini (2013) “The Accounting Information Quality and The Accounting Information System Quality Through the Organizational Structure: A Survey of the Baitulmal Wattamwil (BMT) In West Java Indonesia”: Chất lượng thông tin kế toán và chất lượng hệ thống thông tin kế

toán thông qua cơ cấu tổ chức: Cuộc khảo sát của BMT ở phía Tây Java, Indonesia Mục tiêu của nghiên cứu là đo lường ảnh hưởng của chất lượng hệ thống thông tin kế toán đến chất lượng thông tin kế toán thông qua cơ cấu tổ chức Nghiên cứu sử dụng dữ liệu thu thập qua bảng câu hỏi khảo sát và bảng

mô tả với đối tượng khảo sát là những nhà lãnh đạo của 47 công ty quản lý đang

áp dụng hệ thống thông tin kế toán của BMT ở phía Tây Java, Indonesia Kết quả nghiên cứu cho thấy cơ cấu tổ chức ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng hệ thống thông tin kế toán, chất lượng hệ thống thông tin kế toán ảnh hưởng tích cực đến chất lượng thông tin kế toán

- Ahmad Al-Hiyari và cộng sự (2013) “Factors that Affect Accounting Information System Implementation and Accounting Information Quality:

A Survey in University Utara Malaysia”: Các nhân tố ảnh hưởng đến thực

hiện hệ thống thông tin kế toán và chất lượng thông tin kế toán: Cuộc khảo sát tại đại học Utara Malaysia Mục đích của nghiên cứu để xác định các nhân tố ảnh hưởng đến việc thực hiện hệ thống thông tin kế toán và chất lượng thông tin

kế toán từ quan điểm của sinh viên ở đại học Utara Malaysia qua tác động nguồn nhân lực, chất lượng dữ liệu và cam kết quản lý Cuộc khảo sát với 119 người trả lời ở những mức độ học thức khác nhau như cử nhân, thạc sĩ và sinh viên

PHD được chọn để thu thập thông tin đưa ra kết quả rằng cam kết quản lý, chất lượng dữ liệu có ảnh hưởng đáng kể đến hệ thống thông tin kế toán, nguồn nhân lực không ảnh hưởng đáng kể đến hệ thống thông tin kế toán

- Rapina (2014) “Factors Influencing the Quality of Accounting Information System and Its Implications on The Quality of Acounting Information”: Các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng hệ thống thông tin kế

toán và sự tác động của hệ thống thông tin kế toán đến CLTTKT Nghiên cứu đề cập đến các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng hệ thống thông tin kế toán gồm: Cam kết của nhà quản lý, văn hóa tổ chức, cơ câu tổ chức và tác động của hệ thống thông tin kế toán đến CLTTKT Nghiên cứu sử dụng dữ liệu thu thập qua bảng câu hỏi khảo sát 33 nhân viên kế toán làm việc ở hợp tác xã ở Bauding, Indonexia, sau đó sử dụng phần mềm LISREL 8.70 để phân tích dữ liệu khảo sát Kết quả cho thấy ba nhân tố: Cam kết quản lý, văn hóa tổ chức, cơ cấu tổ chức đều ảnh hưởng tích cực đến chất lượng hệ thống thông tin kế toán và có sự tác động của CLHTTTKT đến chất lượng thông tin kế toán Chất lượng hệ thống thông tin kế toán được cải thiện thông qua việc tăng cam kết quản lý, văn hóa tổ chức và cơ cấu tổ chức tốt hơn

- Athambawa Haleem, Low Lock Teng, Kevin (2015) “A Review on Accounting Information Quality in ERP Enviromemt in Sri Lanka: An Exploratory Analysis”: Nhận xét về chất lượng thông tin kế toán trong môi

trường ERP ở Sri LanKa: Phân tích khám phá Mục đích chính của nghiên cứu này là phát triển một khuôn khổ khái niệm để xem xét các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng hệ thống thông tin kế toán (AIQ) trong môi trường ERP ở Sri Lanka qua các nhân tố: hỗ trợ chuyên gia bên ngoài, hỗ trợ nhà quản lý cấp cao, kiến thức kế toán của nhà quản lý, chất lượng hệ thống ERP Nghiên cứu sử dụng phương pháp thăm dò qua tìm kiếm tài liệu, phỏng vấn sâu theo nhóm tập trung

và phân tích trường hợp Phương pháp nghiên cứu là thảo luận về các nghiên cứu trước đó có liên quan đến các yếu tố ảnh hưởng đến AIQ trong môi trường

ERP Các giá trị bên trong các nghiên cứu trước đó cho rằng có những phương pháp phân tích khác nhau để đo lường các biến liên quan đến AIQ Dựa trên các giá trị bên ngoài, có thể kết luận rằng việc thực hiện ERP, đặc biệt là ở các nước đang phát triển, vẫn còn là một chủ đề thú vị cần được nghiên cứu Một số những phát hiện trong nghiên cứu trước đây chỉ ra rằng có một khoảng cách nghiên cứu về chủ đề này cho các nghiên cứu tương lai

- Meiryani, J.S (2015) “Influence of User ability and Top management support on The Quality of Accounting Information System and Its impact

on The Quality of Accounting Information”: Ảnh hưởng của năng lực người

dùng và sự hỗ trợ của quản lý cấp cao đến chất lượng hệ thống thông tin kế toán

và tác động của nó đến chất lượng thông tin kế toán Nghiên cứu thu thập dữ

liệu khảo sát qua bảng câu hỏi những nhân viên kế toán của 55 trường cao đẳng

ở Bangdung, Indonesia Kết quả nghiên cứu cho thấy năng lực người dùng, sự

hỗ trợ của nhà quản lý cấp cao và sự tham gia của người dùng có ảnh hưởng tích cực đến chất lượng hệ thống thông tin kế toán Ngoài ra, chất lượng hệ thống thông tin kế toán cũng tác động đến chất lượng thông tin kế toán, qua đó nâng cao chất lượng của hệ thống báo cáo tài chính và hỗ trợ nhà quản lý trong việc thực hiện các chức năng và trách nhiệm lập kế hoạch, chỉ đạo, giám sát và ra quyết định để đạt được các mục tiêu của doanh nghiệp và làm giảm gian lận tài chính

- Ruhul Fritrios (2016) “Factors That Infuence Accounting Information System Implementation and Accounting Information Quality”: Các nhân tố

ảnh hưởng đến việc thực hiện hệ thống thông tin kế toán và chất lượng thông tin

kế toán Nghiên cứu xác định hiệu quả của cam kết quản lý và đào tạo người sử dụng đến việc thực hiện hệ thống thông tin kế toán, ảnh hưởng của việc thực hiện hệ thống thông tin kế toán đến CLTTKT Nghiên cứu được tiến hành tại 42 bệnh viện loại A, B, C trong khu vực tỉnh Riau, Indonesia Nghiên cứu sử dụng phương pháp điều tra, sử dụng bảng câu hỏi để thu thập dữ liệu, dùng phần mềm

SPSS 21.0 để xử lý dữ liệu thu nhập Kết quả nghiên cứu cho thấy hai nhân tố: Cam kết quản lý và đào tạo người dùng có ảnh hưởng đáng kể đến việc thực hiên hệ thống thông tin kế toán tại các bệnh viện loại A, B, C tỉnh Riau Kết quả cũng cho thấy tác động của việc thực hiện hệ thống thông tin kế toán đến CLTTKT

1.2 Các nghiên cứu trong nước

Một số nghiên cứu tiêu biểu trong nước liên quan đến chất lượng hệ thống thông tin kế toán:

- Nguyễn Bích Liên, luận án tiến sĩ trường Đại học Kinh tế TP.HCM

(2012) “Xác định và kiểm soát các nhân tố ảnh hưởng chất lượng thông tin

kế toán trong môi trường ứng dụng hệ thống hoạch định nguồn lực doanh nghiệp (ERP) tại các doanh nghiệp Việt Nam” Mục tiêu nghiên cứu nhằm tìm

ra các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng thông tin kế toán trong môi trường ERP

và xếp hạng chúng, đưa ra các thủ tục kiểm soát cần thiết để kiểm soát những nhân tố ảnh hưởng này nhằm tăng chất lượng thông tin kế toán trong môi trường ERP Nghiên cứu sử dụng dữ liệu thu thập qua bảng câu hỏi khảo sát, sau đó xử

lý dữ liệu bằng phương pháp kiểm định tham số Kruskal-Wallis kết hợp với phân tích ANOVA và phương pháp phân tích nhân tố khám phá EFA để tìm ra nhân tố mới Nghiên cứu 143 mẫu tìm ra 6 nhân tố ảnh hưởng chất lượng thông tin kế toán trong môi trường ERP tại các doanh nghiệp Việt Nam: (1) Năng lực, cam kết của ban quản lý và kiến thức nhà tư vấn triển khai; (2) Kinh nghiệm, phương pháp nhà tư vấn triển khai và chất lượng dữ liệu thử nghiệm và huấn luyện nhân viên; (3) Chất lượng phần mềm ERP; (4) Thử nghiệm hệ thống và huấn luyện nhân viên; (5) Kiểm soát đảm bảo hệ thống ERP tin cậy; (6) Chính sách nhân sự

và quản lý thông tin cá nhân Tác giả nghiên cứu ba nhóm đối tượng là (1) nhóm nhà tư vấn triển khai; (2) nhóm doanh nghiệp sử dụng ERP; và (3) nhóm người nghiên cứu và giảng dạy ERP Kết quả cho thấy có sự khác nhau về quan điểm các nhân tố ảnh hưởng chất lượng thông tin kế toán giữa 3 nhóm người khảo sát

- Đào Ngọc Hạnh, luận văn thạc sĩ trường Đại học Kinh tế TP.HCM

(2014) “Đánh giá các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng hệ thông thông tin

kế toán tại các doanh nghiệp vừa và nhỏ trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh” Nghiên cứu nhằm xác định và đánh giá các nhân tố ảnh hưởng đến chất

lượng hệ thống thông tin kế toán qua các nhân tố: cam kết nhà quản lý, kiến thức

sử dụng công nghệ hệ thống thông tin kế toán của nhà quản lý, kiến thức kế toán của nhà quản lý, hiệu quả phần mềm và các trình ứng dụng kế toán, chất lượng

dữ liệu, tham gia của nhân viên doanh nghiệp, huấn luyện và đào tạo nhân viên doanh nghiệp, môi trường văn hóa doanh nghiệp Nghiên cứu sử dụng dữ liệu được thu thập qua bảng câu hỏi khảo sát với 140 mẫu khảo sát trên địa bàn TP

Hồ Chí Minh, sử dụng phần mềm SPSS 20.0 để phân tích nhân tố EFA, phân tích tương quan hệ số Pearson và phân tích hồi quy đa biến đã tìm ra 3 nhân tố tác động tích cực đến chất lượng hệ thống thông tin kế toán là: tham gia của nhân viên doanh nghiệp, kiến thức sử dụng công nghệ thông tin của nhà quản lý và cam kết của nhà quản lý

- Trương Thị Cẩm Tuyết, luận văn thạc sĩ trường Đại học Kinh tế

TP.HCM (2016) “Các nhân tố ảnh hưởng đến tính hữu hiệu của hệ thống thông tin kế toán tại các doanh nghiệp vừa và nhỏ trên địa bàn thành phố

Hồ Chí Minh” Nghiên cứu nhằm xác định các nhân tố ảnh hưởng đến tính hữu

hiệu của hệ thống thông tin và mức độ tác động của các nhân tố đến tính hữu hiệu của hệ thống thông tin kế toán Tác giả đưa ra 5 nhân tố: sự hỗ trợ của nhà quản lý, kiến thức của nhà quản lý, sự tham gia của người dùng hệ thống, sự tham gia của chuyên gia bên ngoài, mức độ ứng dụng công nghệ thông tin Sử dụng phương pháp nghiên cứu định tính, sau đó sử dụng định lượng qua bảng câu hỏi khảo sát với 197 mẫu tại các doanh nghiệp vừa và nhỏ trên địa bàn TP.Hồ Chí Minh qua Phân tích dữ liệu qua phần mềm SPSS cho kết quả các nhân tố ảnh hưởng lớn đến tính hữu hiệu hệ thống thông tin kế toán là sự tham gia của các chuyên gia bên ngoài, sự tham gia của người sử dụng hệ thống, sự hỗ

trợ của nhà quản lý, trong đó ứng dụng công nghệ thông tin ít ảnh hưởng nhất đến hệ thống thông tin kế toán

- Ngoài ra còn nhiều nghiên cứu liên quan đến hệ thống thông tin kế toán như: Nguyễn Hữu Bình (2014) ảnh hưởng của kiểm soát nội bộ hữu hiệu đến chất lượng thông tin kế toán tại TP.Hồ Chí Minh, Nguyễn Thị Tố Uyên (2015) đo lường mức độ phù hợp của hệ thống thông tin kế toán trong mối quan

hệ với hiệu quả hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp tại TP.Hồ Chí Minh,…

1.3 Một số nhật xét về các công trình nghiên cứu

Sau khi tìm hiểu các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước đã được công

bố có liên quan một cách tương đối đến đề tài của luận văn, tác giả xác định được một số những điểm cơ bản như sau :

1.3.1 Đối với các công trình nghiên cứu nước ngoài

- Thứ nhất, các nghiên cứu của các tác giả nước ngoài sau khi được tập hợp qua quá trình thời gian thì cho thấy các học giả ngày càng nhận ra ảnh hưởng, tầm quan trọng của các nhân tố bên trong doanh nghiệp ảnh hưởng tới CLHTTTKT; các nghiên cứu sau có sự kế thừa những nghiên cứu trước Các nghiên cứu gắn liền với nền kinh tế của các quốc gia và trong khu vực, tiếp cận theo hướng gắn kết các nhân tố tác động đến CLHTTTKT lại với nhau để tác động đến chất lượng thông tin kế toán

- Thứ hai, các nghiên cứu trước là những khởi xướng nhằm đưa ra một

số nhân tố ảnh hưởng đến CLHTTTKT, từ đó tạo tiền đề cho những nghiên cứu tiếp theo Trong những nghiên cứu thời gian đầu chỉ xem xét một số nhân

tố một cách chung chung, mang tính đơn lẻ và hệ thống chưa cao Về sau thì nghiên cứu có tính hoàn thiện hơn, chặt chẽ hơn về nội dung

- Thứ ba, việc tìm hiểu và thực hiện các nghiên cứu thực nghiệm chủ yếu được tiến hành tại một số các quốc gia phát triển có ứng dụng công nghệ tiên tiến vào công tác quản lý doanh nghiệp và phát triển từ lâu như Mỹ, các nước

châu Âu Vì vậy đối với các quốc gia đang phát triển như Việt Nam thì nghiên cứu của các tác giả khác nhau ở nước ngoài liên quan chất lượng hệ thống thông tin kế toán trong môi trường ERP còn rất hiếm

- Thứ tư, các nghiên cứu của nhóm tác giả như Ismail (2009), Rapina (2014), chủ yếu được thực hiện bằng phương pháp định tính và thống kê mô

tả các nhân tố ảnh hưởng, phân tích định lượng, mức độ tác động của các nhân

tố đến CLHTTTKT trong nhiều môi trường khác nhau Nhưng nghiên cứu liên quan trong môi trường ERP thì ít chủ yếu chỉ là nghiên cứu định tính và thống

kê mô tả

Bốn điểm trên với những điểm kế thừa các nhân tố của các bài nghiên cứu nước ngoài, có có những điểm hiện tại chưa thực nghiệm đối với các quốc gia phát triển như Việt Nam thì đây là lỗ hỗng rất quan trọng cho việc nghiên cứu của tác giả trong luận văn của mình

1.3.2 Đối với các công trình nghiên cứu trong nước

- Thứ nhất, khá nhiều các tác giả đã tập trung vào việc nghiên cứu những mảng vấn đề khác nhau có liên quan đến các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng

hệ thống thông tin kế toán như cam kết của nhà quản lý, kiến thức sử dụng hệ thống thông tin kế toán của nhà quản lý, môi trường văn hóa doanh nghiệp, Trong một loạt các nhân tố ảnh hưởng đến CLHTTTKT chỉ đưa ra chung chung các nhân tố, không đưa ra nhân tố nào bên trong doanh nghiệp hay bên ngoài doanh nghiệp tác động đến CLHTTTKT

- Thứ hai, các công bố tại Việt Nam, các nhà nghiên cứu đưa ra nhân tố ảnh hưởng đến CLHTTTKT trong nhiều điều kiện khác nhau nhưng không chuyên sâu vào một loại hệ thống thông tin cụ thể như ERP

- Thứ ba, các nghiên cứu trong nước chủ yếu tập trung nghiên cứu ở giai đoạn đầu khi triển khai hệ thống kế toán đến với người sử dụng, nhưng chưa có nhiều nghiên cứu về giai đoạn khi sử dụng thực tế hệ thống

1.4 Khe hổng nghiên cứu và định hướng nghiên cứu của tác giả

1.4.1 Khe hổng các nghiên cứu liên quan

Qua tìm hiểu các nghiên cứu trong và ngoài nước, luận văn nhận định được một số tồn tại và khe hổng nghiên cứu như sau:

- Đối với các nghiên cứu ngoài nước, thấy rằng có khá nhiều các nhân

tố ảnh hưởng đến chất lượng hệ thống thông tin kế toán như: cam kết của nhà quản lý (Laudon and Laudon, 2013; Al-Hiyari, 2013), văn hóa tổ chức (Wang and Yeoh, 2009), cơ cấu tổ chức (Anggadini, 2013; Rapin, 2014), kiến thức của nhà quản lý về công tác kế toán và hỗ trợ của nhà quản lý cấp cao (Ismail, 2009)… Tuy nhiên thực tế thấy rằng ít nghiên cứu thực nghiệm về mối quan hệ giữa các nhân tố: sự hỗ trợ của ban quản lý cấp cao, kỹ năng và sự hiểu biết của người sử dụng hệ thống, văn hóa tổ chức, cơ cấu tổ chức,…với chất lượng hệ thống thông tin kế toán trong môi trường sử dụng ERP

- Đối với các nghiên cứu trong nước, các nghiên cứu về các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng hệ thống thông tin kế toán trong nhiều điều kiện khác nhau khá nhiều, chủ yếu ở giai đoạn đầu khi đưa hệ thống vào sử dụng nhưng chưa có nhiều nghiên cứu chuyên sâu về mối quan hệ giữa các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng hệ thống thông tin kế toán tại các doanh nghiệp trong giai đoạn sử dụng hệ thống thông tin kế toán Trong khi, hệ thống ERP mới phát triển ở Việt Nam khoảng mấy chục năm nay nên các nghiên cứu về lĩnh vực này không nhiều, đặc biệt nghiên cứu về chất lượng hệ thống thông tin kế toán liên quan đến ERP trong giai đoạn sử dụng lại càng ít

Tóm lại, với việc trình bày tổng thể các nghiên cứu liên quan như trên cùng với việc xác định các khe hổng trong các nghiên cứu có thể nhận thấy rằng chưa

có một công trình nào nghiên cứu một cách trực tiếp, đầy đủ và có hệ thống liên quan đến vấn đề xác định các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng hệ thống thông tin kế toán làm nâng cao chất lượng thông tin kế toán ở các doanh nghiệp sử dụng hệ thống ERP tại Việt Nam trong giai đoạn sử dụng hệ thống hiện nay

1.4.2 Định hướng nghiên cứu của luận văn

Trên cơ sở kế thừa và tiếp tục phát triển những kết quả các công trình nghiên cứu trước của Al-Hiyari và cộng sự (2013); Anggadini (2013); Rapina (2014); Ruhul Fitrios (2016), luận văn sẽ tiếp tục nghiên cứu về các nhân tố ảnh hưởng đến CLHTTTKT và thấy rằng nghiên cứu trong giai đoạn sử dụng ERP là cần thiết, phù hợp với xu hướng này để trả lời các câu hỏi nghiên cứu vậy có:

 Các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng hệ thống thông tin kế toán của các doanh nghiệp sử dụng ERP tại địa bàn TP.Hồ Chí Minh?

Luận văn sẽ tập trung kiểm định các nhân tố tác động và mức độ tác động của các nhân tố đến CLHTTTKT Nhằm đề xuất giải pháp để nâng cao hiệu quả sử dụng hệ thống ERP mang lại những lợi ích cho doanh nghiệp

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1

Chương 1 nhằm giới thiệu tổng quát các nghiên cứu trong và ngoài nước có liên quan đến đề tài Là cơ sở để tác giả xác định vấn đề và định hướng nghiên cứu cho luận văn Với việc tổng kết các nghiên cứu trước giúp tác giả xây dựng các giả thuyết nghiên cứu, đưa ra phương pháp nghiên cứu phù hợp

Luận văn đã phân tích và tổng kết các kết quả nghiên cứu trước về các nhân

tố ảnh hưởng đến CLHTTTKT Từ đó kế thừa các kết quả nghiên cứu liên quan của Al-Hiyari và cộng sự (2013); Anggadini (2013); Rapina (2014); Ruhul Fitrios (2016)…, cân nhắc xem xét vận dụng trong điều kiện Việt Nam với nền kinh tế đang phát triển có những đặc điểm và văn hóa khác biệt với các nước để hiệu chỉnh, xây dựng mô hình, cách thức nghiên cứu phù hợp Những nhận xét được trình bày trong mục cuối của chương có thể kết luận rằng nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến CLHTTTKT tại các doanh nghiệp sử dụng hệ thống ERP trong điều kiện hiện nay vẫn còn là một vấn đề mới mẻ mang tính thời sự, đó là khe hổng và cũng là định hướng nghiên cứu của tác giả

CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT 2.1 Giới thiệu về ERP

2.1.1 Hoạch định nguồn lực doanh nghiệp ERP

ERP là viết tắt của “Enterpise Resource Planning” được dịch là “Hệ thống hoạch định nguồn lực doanh nghiệp”

Thuật ngữ ERP có thể mang nhiều ý nghĩa khác nhau tùy theo quan điểm của mỗi người

Hệ thống hoạch định nguồn lực doanh nghiệp (ERP) tích hợp các quy trình kinh doanh, các ứng dụng và các phòng ban sẽ chia sẻ một cơ sở dữ liệu và hỗ trợ công ty trong việc đáp ứng các thông tin trong thời gian thực (Stefanou, 2002; Nicolaou, 2003; Rom và Rohde, 2006; Spathis, 2006) Theo Anderegg (2000), ERP là một giải pháp thương mại toàn diện bao gồm: hệ thống ERP và các quy trình nghiệp vụ bên trong và xung quanh mỗi phân hệ Hệ thống ERP và quy trình nghiệp vụ phải được tích hợp để trở thành giải pháp ERP hoàn chỉnh

Nếu đứng ở góc độ nhà quản lý doanh nghiệp: ERP là “một giải pháp quản

lý và tổ chức dựa trên nền tảng thông tin kỹ thuật đối với những thách thức do môi trường tạo ra” (Laudon, 1995) Hệ thống ERP như một phương pháp quản

lý giúp nhà quản trị hoạch định và điều tiết hoạt động kinh doanh

Đứng ở góc độ IT, ERP thực chất là một phần mềm tích hợp nhiều phân hệ

Hệ thống ERP là các gói phần mềm cho phép doanh nghiệp tự động và tích hợp phần lớn các xử lý kinh doanh, chia sẻ dữ liệu chung cho các hoạt động của toàn doanh nghiệp, tạo ra và cho phép truy cập thông tin trong môi trường thời gian thực (Marnewick and Labuschagne, 2005)

Và xét trên phương diện kế toán, ERP là một chương trình phần mềm kết nối được phần mềm kế toán với các phần mềm quản lý khác trong doanh nghiệp giúp nâng cao hiệu quả công việc

Trong những năm gần đây, khái niệm ERP ngày càng trở nên phổ biến không chỉ trong giới công nghệ thông tin mà cả trong khối doanh nghiệp, nhà

quản lý ERP là một thuật ngữ được dùng liên quan đến mọi hoạt động của

doanh nghiệp, do phần mềm máy tính hỗ trợ và thực hiện các qui trình xử lý một cách tự động hoá, để giúp cho các doanh nghiệp quản lý các hoạt động then chốt Mục đích của ERP là tích hợp các chức năng xử lý nghiệp vụ của tất cả các bộ phận vào trong một phần mềm máy tính duy nhất mà có thể đáp ứng tất

cả nhu cầu đặc thù của các bộ phận khác nhau trong doanh nghiệp

2.1.2 Đặc điểm cơ bản của ERP

Đặt điểm nổi bật của ERP là một hệ thống phần mềm mở có thể mở rộng và

phát triển theo thời gian, theo từng loại hình doanh nghiệp mà không làm ảnh hưởng đến cấu trúc của chương trình

Theo Zeng et al (2003) một hệ thống ERP có các đặc điểm sau: Tính linh hoạt (ERP có khả năng thích ứng với sự thay đổi nhu cầu của tổ chức trong tương lai), Tính toàn diện (ERP có thể hỗ trợ nhiều quy trình kinh doanh của doanh nghiệp như bán hàng, quản trị nguyên vật liệu, kế toán tài chính…), Tính liên kết (ERP không chỉ liên kết các chức năng/ bộ phận của hệ thống mà còn

liên kết với bên ngoài doanh nghiêp)

Tính phân hệ và tích hợp

Đặc trưng của phần mềm ERP là có cấu trúc phân hệ gồm nhiều phần hệ riêng lẻ, mỗi phần hệ có một chức năng riêng hoạt động độc lập nhưng chúng kết nối với nhau để tự động chia sẻ thông tin với các phân hệ khác nhằm tạo nên một hệ thống mạnh hơn và giúp nhiều đối tượng khác nhau ra quyết định một cách kịp thời và chính xác Bên cạnh đó, quy trình làm việc thống nhất và trách nhiệm được xác định rõ ràng trong hệ thống ERP

Các phân hệ cơ bản của một phần mềm ERP điển hình có thể như sau: kế toán, mua hàng, bán hàng, hàng tồn kho, nhân sự và tiền lương, sản xuất,…

Cơ sở dữ liệu quản lý tập trung và chia sẻ thông tin Tất cả các dữ liệu của

các phân hệ tích hợp được quản lý tập trung và tổ chức theo kiểu hệ quản trị cơ

sở dữ liệu Các phân hệ đều có thể truy cập và sử dụng chung nguồn dữ liệu này

Khả năng thích ứng với quy trình kinh doanh của phần mềm Một số phần

mềm ERP chỉ có thể thích hợp với một số ngành nhất định Phụ thuộc vào mức độ

mà doanh nghiệp phải thay đổi quy trình hoạt động kinh doanh khi triển khai phần

mềm ERP mà khả năng thích ứng khác nhau của phần mềm

2.1.3 Lợi ích khi sử dụng ERP

Lợi ích của việc ứng dụng phần mềm ERP có thể được tóm lược như sau:

 Chuẩn hóa quy trình quản lý doanh nghiệp

 Tăng khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp

 Nâng cao hiệu quả kinh doanh giúp quản lý tốt nguồn lực, kiểm soát chặt

chẽ chi phí, gia tăng chất lượng hoạt động kinh doanh

 Các quy trình kinh doanh được xác định rõ ràng hơn giúp phân công công

việc được rõ ràng và giảm bớt hoạt động tác nghiệp hàng ngày của công ty

 Rút gọn thủ tục giấy tờ, nâng cao năng suất lao động: ERP dùng chung cơ

sở dữ liệu nên giữa các bộ phận, phòng ban có mối liên kết về quy trình giúp doanh nghiệp giảm thiểu việc trùng lắp công việc khi phải nhập liệu nhiều

lần ở mỗi bộ phận và phòng ban khác nhau, làm tăng năng suất lao động

 Kiểm soát dữ liệu và thông tin chặt chẽ, tập trung: ERP tích hợp nhiều phân

hệ giúp loại bỏ sai sót khi nhiều người cùng nhập một dữ liệu, dễ dàng phát hiện và khắc phục sửa chữa khi có sai sót xảy ra, dữ liệu và thông tin trong

hệ thống ERP được đưa về một cơ sở dữ liệu chung

 Nâng cao hiệu quả xử lý và chia sẻ nguồn lực thông tin: ERP giúp nhà quản

trị dễ dàng tiếp cận các thông tin đáng tin cậy dựa trên nguồn thông tin tập trung và được kiểm soát chặt chẽ

 Thay đổi quan điểm, phong cách làm việc của nhân viên: Nhân viên khi sử

dụng ERP phải trang bị cho mình kiến thức, kỹ năng sử dụng thành thạo máy

vi tính; năng động và tăng tốc độ xử lý công việc; nghiêm túc, trung thực tuân thủ quy trình làm việc quy định trong phần mềm ERP

2.1.4 Tác động của ERP đến hệ thống thông tin kế toán

Dựa vào bài nghiên cứu của Sutton (2006); Spahis and Constantinides (2004); Booth et al (2000); Nguyễn Bích Liên (2012) và Trần Thanh Thúy (2011) thấy rằng ERP ảnh hưởng đến hệ thống thông tin kế toán của doanh nghiệp theo những thành phần cơ bản của hệ thống và chức năng của hệ thống:

Ảnh hưởng đến quá trình thu thập dữ liệu

 Nội dung thu thập: Trong môi trường ERP việc thu thập dữ liệu thống nhất bao gồm cả dữ liệu tài chính và phi tài chính (Sutton, 2006)

 Dữ liệu thu thập: Dữ liệu hoạt động kinh doanh được đưa vào hệ thống ngay tại thời điểm phát sinh nghiệp vụ kinh tế, các dữ liệu được lưu trữ trong cơ

sở dữ liệu chung toàn doanh nghiệp và nhân viên kế toán chỉ việc lấy dữ liệu trong cơ sở dữ liệu này để xử lý giúp việc thu thập dữ liệu được kịp thời và chính xác ngay tại nguồn dữ liệu

 Nguồn gốc dữ liệu: vì dữ liệu được ghi nhận ngay khi nghiệp vụ kinh tế phát sinh nên hệ thống có thể truy ngược lại người và nguồn gốc ghi nhận thông tin xử lý nghiệp vụ kinh doanh cũng như xử lý cập nhật thông tin đầu vào cho kế toán (Sutton, 2006) Điều này giúp kiểm soát tính chính xác của dữ liệu dễ dàng tìm kiếm và kiểm chứng dữ liệu hoạt động kinh tế

 Phương pháp thu thập: ngoài cách thức thu thập thông qua điện thoại, chứng

từ, fax còn có thể sử dụng hỗ trợ của thiết bị như: máy quét mã vạch, trao đổi dữ liệu điện tử, dữ liệu lấy từ hệ thống khác, chứng từ điện tử nhằm giảm bớt các sai sót khi nhập liệu

Ảnh hưởng tới hoạt động xử lý của hệ thống thông tin kế toán

Do ERP là một cấu trúc tổng thể gồm nhiều phân hệ nên có một số điểm khác biệt cơ bản trong quá trình xử lý dữ liệu:

 Dấu vết nghiệp vụ: ERP rất khó quan sát dấu vết nghiệp vụ, vì vậy khi muốn điều chỉnh các dữ liệu để có thể kiểm soát thì phải ghi nhận qua hệ thống bao gồm cả nội dung, thời gian và phân hệ điều chỉnh

 Khả năng cập nhật: Dữ liệu được sử dụng và chia sẻ trên cùng một cơ sở dữ liệu dùng chung nên khi điều chỉnh dữ liệu sẽ ảnh hưởng đến toàn bộ dữ liệu

của hệ thống Việc xử lý dữ liệu của kế toán sẽ ảnh hưởng trong phân hệ kế toán và các phân hệ khác: mua hàng, bán hàng, sản xuất, nhân sự…

 Chức năng tự động: ERP cho chép thực hiện tự động một số bút toán Để làm được điều này, hệ thống cần được thiết lập các nghiệp vụ nhằm đảm bảo tiết kiệm về mặt thời gian đối với những nghiệp vụ thường xuyên diễn ra mang tính định kỳ và ít thay đổi

 Tác nghiệp hoàn chỉnh: dữ liệu trong hệ thống ERP là dữ liệu chung quản lý theo quy trình, nên điểm bắt đầu hoạt động của một bộ phận là kết quả của quá trình xử lý thông tin của bộ phận khác Sự liên kết của các bộ phận rất chặt chẽ, trách nhiệm công việc được phân chia rõ ràng trong quá trình thực hiện

 Cài đặt một số tính năng kiểm soát: ERP là hệ thống gồm nhiều phân hệ nên tính liên kết rất cao, nếu một phân hệ nào sai soát sẽ ảnh hưởng đến toàn bộ

hệ thống, nên để đảm bảo kết quả xử lý của kế toán đáng tin cậy cần có các thủ tục kiểm soát như: kiểm soát truy cập hệ thống, bảo mật thông tin, …

 Áp dụng các phương pháp hay chỉ tiêu phân tích mới: phân tích các chỉ số tài chính, phân tích lợi nhuận theo hoạt động kinh doanh hoặc vùng hoạt động, phân tích lợi nhuận theo đơn vị sản phẩm, (Spathis and Constantinides, 2004)

Ảnh hưởng đến việc cung cấp thông tin

 Cung cấp thông tin hữu ích cho người sử dụng: ERP là sử dụng cơ sở dữ liệu dùng chung và dữ liệu nghiệp vụ kinh doanh được thu thập nhiều, chi tiết hơn về cả thông tin tài chính và phi tài chính Thông tin được cung cấp thống nhất, đầy đủ và liên tục

 Thời gian cung cấp thông tin được rút ngắn: Khi sử dụng ERP, doanh nghiệp

có thể biết được thông tin theo từng thời điểm Bất cứ lúc nào cần thông tin đều có thể đáp ứng trên cơ sở thống nhất về quy trình Hệ thống cũng thực hiện một cách linh hoạt tùy theo đối tượng và đa dạng về hình thức (in ra giấy/ trên màn hình, có thể ở dạng bảng biểu, biểu đồ), đồng thời có thể truy

xuất từ nhiều nơi khác nhau với các thông tin chi tiết tới phưc tạp

 Truy xuất thông tin: Do đặc tính chia sẻ của ERP nên bất cứ người nào được phân quyền và cấp phép sử dụng trên hệ thống đều có thể cung cấp/truy xuất thông tin một cách dễ dàng

Ảnh hưởng đến chức năng kiểm soát của hệ thống

Theo Sutton (2006), ERP giúp doanh nghiệp tăng tính kiểm soát hoạt động kinh doanh và do đó tăng kiểm soát thông tin do thông tin được thu thập và đưa

vào hệ thống theo trình tự qui trình hoạt động kinh doanh

 Kiểm soát chung: Kiểm soát truy cập, ERP dùng cơ sở dữ liệu chung và có tính chia sẻ, liên kết nên khi truy cập bất hợp pháp sẽ ảnh hưởng đến dữ liệu toàn bộ hệ thống Phân chia chức năng, cần tách biệt giữa người nhập liệu và người quản lý dữ liệu qua phân quyền nghiệp vụ và xem các báo cáo để phân chia nhiệm vụ của từng người, bộ phận trong hệ thống ERP Kiểm soát lưu trữ, cần có quy định rõ ràng, cụ thể về thời gian, phương pháp, trách nhiệm trong quá trình sao lưu dữ liệu ở thiết bị và dự phòng Tuân thủ quy trình, ERP là một hệ thống cần tuân thủ quy trình rất cao, một chức năng sẽ không thực hiện được nếu chức năng trước đó không được thực hiện Khi thực hiện ERP cần có hồ sơ quy trình rõ ràng, cụ thể, chi tiết và phổ biến đến toàn doanh nghiệp kèm theo trách nhiệm liên quan

 Kiểm soát ứng dụng: Kiểm soát nguồn dữ liệu, dữ liệu thu thập được đối chiếu tự động nhằm đảm bảo tính xét duyệt, tính có thực, đầy đủ, chính xác

và kịp thời về hoạt động kinh doanh; thủ tục kiểm soát trong từng ứng dụng

cụ thể như: hợp lý, giới hạn, nhập trùng, số tổng, có thực, tuần tự, mặc định, thông báo lỗi, vùng dữ liệu, số tự động, đầy đủ, định dạng, dấu, dung lượng Kiểm soát xử lý, ràng buộc tính toàn vẹn dữ liệu, báo cáo các yếu tố bất thường, kiểm soát về xử lý tự động, xem xét việc thực hiện quy trình xử lý theo quy định Kiếm soát kết quả xử lý, để đảm bảo kết quả xử lý đúng và chính xác cần thiết lập các hoạt động đảm bảo an ninh mạng

Ảnh hưởng đến người sử dụng hệ thống

ERP đã thay đổi vai trò của nhân viên kế toán, đó là giảm bớt việc ghi chép

số liệu và lập báo cáo, chuyển nhiều sang việc phân tích thông tin để hỗ trợ cho người ra quyết định (Booth et al., 2000)

 Cơ cấu nhân sự: Việc tổ chức cơ cấu nhân sự trong các phòng ban phụ thuộc vào cơ cấu tổ chức, khối lượng công việc, đặc điểm và định hướng ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác quản lý của doanh nghiệp Việc ứng dụng ERP đưa ra yêu cầu đổi mới đối với nhân sự trong doanh nghiệp như yêu cầu về trình độ, kiến thức và kỹ năng của họ cần được nâng cao, đồng thời tạo nên sự thay đổi về cách thức làm việc, văn hóa doanh nghiệp

mà mỗi doanh nghiệp cần phải đối mặt Đây cũng là thách thức về yếu tố con người mà doanh nghiệp cần quan tâm khi sử dụng ERP

 Phân chia trách nhiệm: mỗi nhân viên hay nhóm nhân viên kế toán cần có bảng mô tả công việc trình bày đầy đủ các nội dung sau: phạm vi, trách nhiệm, công việc (thường xuyên và định kỳ), quan hệ, tiêu chuẩn đánh giá

để đảm bảo tính kiểm soát, không trùng lắp và không bỏ sót nghiệp vụ

 Phân quyền truy cập: để đảm bảo khả năng bảo mật, an toàn dữ liệu cần phân quyền khai báo, nhập liệu và cung cấp thông tin

Do phương thức vận hành và qui trình xử lý hoạt động kinh doanh của hệ thống ERP chủ yếu là quản lý theo qui trình với sự hỗ trợ của phần mềm xử lý thông tin Vì vậy các doanh nghiệp muốn sử dụng ERP hiệu quả cần có qui trình

xử lý kinh doanh và quản lý phù hợp Ban quản lý cấp cao doanh nghiệp có vai trò quan trọng trong việc xử lý các vấn đề phát sinh của nhân viên, các phòng ban xảy ra khi sử dụng hệ thống, hay các chính sách liên quan đến tùy chỉnh phần mềm, kiểm soát chung toàn bộ hệ thống, bảo mật thông tin; chính sách cân đối đầy đủ và kịp thời của thông tin và chính sách bảo mật thông tin

Hệ thống ERP là hệ thống gồm nhiều phân hệ có nghĩa là tất cả các thông tin của các phòng ban khác sẽ chuyển tự động về cho kế toán để xử lý nên khi thông tin đầu vào không đúng hay khi dữ liệu chưa được cập nhật kịp thời sẽ ảnh hưởng đến kết quả dữ liệu kế toán Vì vậy, đòi hỏi người sử dụng phải có

kỹ năng và kiến thức để sử dụng hệ thống, doanh nghiệp cần có bảng mô tả công việc và trách nhiệm của từng nhân viên, phòng ban rõ ràng

Đối với việc sử dụng ERP, vấn đề văn hóa doanh nghiệp rất quan trọng, vì nó chi phối quan điểm và cách hành động của nhân viên cũng như nhà quản lý doanh nghiệp Thế nhưng, tại nhiều doanh nghiệp hiện nay, họ ít nhận thức rõ ảnh hưởng của văn hóa doanh nghiệp tới hiệu quả sử dụng hệ thống để tăng hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp

Qua phân tích sự tác động của ERP tới hệ thống thông tin kế toán luận văn nhận thấy muốn sử dụng hệ thống ERP tại doanh nghiệp đem lại chất lượng cần quan tâm đến các điểm sau:

 Kỹ năng và hiểu biết của người sử dụng qua mức độ thuần thục thao tác

và truy xuất thông tin

 Sự hỗ trợ nhà tư vấn triển khai cũng như nhân viên kĩ thuật tại doanh nghiệp giúp bảo dưỡng hệ thống và xử lý các sự cố khi sử dụng hệ thống

 Sự hỗ trợ của ban quản lý cấp cao sẽ giúp giải quyết các vấn đề phát sinh khi sử dụng hệ thống và ra các chính sách đảm bảo an toàn thông tin

 Xây dựng văn hóa doanh nghiệp gắn bó, chia sẻ giữa các nhân viên và phòng ban

 Cơ cấu doanh nghiệp rõ ràng, có bảng mô tả công việc để nhân viên thực hiện đúng công việc của mình

2.2 Một số vấn đề chung về chất lượng hệ thống thông tin kế toán

2.2.1 Hệ thống thông tin

Một số định nghĩa hệ thống thể hiện trong các nghiên cứu trước Theo McLeod & Schell (2007: 11) hệ thống là một nhóm các phần tử tích hợp với nhau cùng một mục đích để đạt được một mục tiêu Azhar Susanto (2013: 22); Gelinas et al (2012: 13) trích trong Meiryani (2015) cho biết hệ thống là một nhóm hệ thống con / phần / thành phần bất kỳ cả vật chất hoặc phi vật chất được kết nối với nhau và làm việc cùng nhau trong sự phối hợp hài hòa để đạt được một mục tiêu nhất định

Từ các khái niệm về hệ thống một số tác giả đã đưa ra định nghĩa về hệ thống thông tin Theo Stair & Reynolds (2010: 4) “Hệ thống thông tin (IS) là một tập hợp các thành phần liên quan đến nhau: thu thập, thao tác, lưu trữ và truyền tải các dữ liệu và thông tin, cung cấp một cơ chế phản hồi để đáp ứng một mục tiêu” Tương tự Hall (2011: 7) nói rằng “ hệ thống thông tin là thiết lập các thủ tục chính thức bởi các dữ liệu được thu thập, xử lý thông tin đầu vào, và phân phối lại cho người sử dụng”

Dựa trên các định nghĩa trên có thể nói rằng về mặt thực hiện hoạt động thì

hệ thống thông tin thu thập dữ liệu đầu vào, xử lý dữ liệu để tạo thông tin, cung cấp thông tin đầu ra, lưu trữ dữ liệu và các hoạt động kiểm soát và phản hồi nhằm điều chỉnh kịp thời những hạn chế của hệ thống thông tin (O’brien & Marakas, 2011; Laudon &Laudon, 2012)

2.2.2 Hệ thống thông tin kế toán (AIS)

Nếu như kế toán được xem là ngôn ngữ của kinh doanh thì hệ thống thông tin kế toán là phương tiện cung cấp thông tin thông minh của ngôn ngữ đó

(Rommey & Steinbart, 2012) Có nhiều định nghĩa về hệ thống thông tin kế toán (AIS) bắt nguồn từ nhiều tác giả Theo Bodnar & Hopwood (2004) hệ thống thông tin kế toán là một tập hợp các nguồn lực (con người) và thiết bị được thiết

kế để thay đổi dữ liệu tài chính và các dữ liệu khác nhằm tạo ra thông tin cho việc ra quyết định Romney và Steinbart (2006) cho rằng hệ thống thông tin kế toán là một hệ thống thu thập, ghi nhận và xử lý dữ liệu để tạo ra thông tin để ra quyết định Hệ thống thông tin kế toán gồm phần cứng, phần mềm, trí trệ, thủ tục, cơ sở dữ liệu và công nghệ truyền thông mạng (Azhar Susanto, 2008; O'Brien, 2004; Turban et al, 2003; Romney & Steinbart, 2012 trích trong Rapina (2014)) Piccoli (2008) nói rằng một hệ thống thông tin tốt có bốn thành phần: công nghệ thông tin, con người, quy trình và cấu trúc Tất cả các thành phần này

có thể chia thành hai hệ thống: hệ thống kỹ thuật và hệ thống xã hội Hệ thống kỹ thuật bao gồm các công nghệ và quy trình Hệ thống xã hội bao gồm con người, các mối quan hệ của con người với các yếu tố khác (cấu trúc), trong đó phản ánh các yếu tố của hệ thống thông tin Theo Bagranof et al (2010: 5); Weygandt et.al (2010: 199) trích trong Susanto (2015) cho biết “hệ thống kế toán là một tập hợp các dữ liệu và quy trình xử lý tạo ra các thông tin cần thiết cho người sử dụng”

Dựa vào định nghĩa trên nghiên cứu thấy rằng hệ thống thông tin kế toán là

sự tích hợp của các thành phần hệ thống xử lý dữ liệu tài chính để tạo ra các thông tin tài chính hữu ích và cần thiết cho người sử dụng trong việc ra quyết định Có nhiều hệ thống thông tin kế toán khác nhau được sử dụng trong các doanh nghiệp hiện nay nên việc lựa chọn hệ thống thông tin kế toán áp dụng cho doanh nghiệp phù hợp chịu sự ảnh hưởng của nhiều yếu tố như: quy mô doanh nghiệp, bản chất quy trình kinh doanh, mức độ tin học hóa hay triết lý quản lý (Turner & Weickgenannt, 2009)

2.2.3 Chất lượng hệ thống thông tin kế toán

Có nhiều quan điểm khác nhau khi xem xét khái niệm chất lượng hệ thống thông tin kế toán

Chất lượng hệ thống tập trung vào các đặc tính hiệu suất của hệ thống được nghiên cứu bằng tài nguyên sử dụng, vốn đầu tư, độ tin cậy của thiết bị hoặc các sản phẩm, thời gian đáp ứng cho người sử dụng, dễ dàng sử dụng thiết bị, yếu tố con người, sự điều khiển hệ thống và độ chính xác của hệ thống (Halleem & Kevin, 2015) Nếu một hệ thống không dễ dàng để sử dụng như thời gian xử lý không hiệu quả và hệ thống chưa hoàn chỉnh đầu ra, hệ thống dễ bị sụp đổ, nó sẽ ảnh hưởng xấu đến thái độ sử dụng của người sử dụng Với một hệ thống với chất lượng cao sẽ mang lại lợi ích cho cá nhân và tổ chức (Seddon, 1997)

Xét về quan điểm vận hành và cấu tạo thì chất lượng hệ thống thông tin kế toán là sự kết hợp hài hòa giữa phần cứng, phần mềm, mạng viễn thông, cơ sở dữ liệu và quy trình (Sacer & cộng sự, 2006; O’Brien, 2005) để xử lý các vấn đề tài chính và cung cấp thông tin tài chính (Azhar Susanto, 2008) Chất lượng hệ thống thông tin kế toán đo lường bởi quy trình tạo lập thông tin đựa vào chất lượng dữ liệu đầu vào, chất lượng xử lý dữ liệu và chất lượng đầu ra (Sacer & cộng sự, 2006)

Vì vậy, đánh giá chất lượng hệ thống thông tin kế toán vẫn còn nhiều tranh luận trong thời gian vừa qua Sau đây là bảng tổng hợp các thang đo chất lượng hệ thống thông tin kế toán được luận văn tổng hợp qua bảng 2.1 sau:

Bảng 2.1 Tập hợp các thang đo chất lượng hệ thống thông tin kế toán

Tác giả Đo lường chất lượng hệ thống thông tin kế toán

Kaplan & Atkinson

(1998)

Kịp thời, hiệu lực và hiệu quả hơn so với hệ thống cũ

Wixon và Watson (2001) Sự linh hoạt và tích hợp

Sadera et al (2004)

Dễ sử dụng, dễ học hỏi, yêu cầu người sử dụng, hệ thống tính năng, độ chính xác của hệ thống, tính linh hoạt, tinh tế, tích hợp, và tuỳ biến

Cornor (2004) Khả năng tích hợp

Zhang et al (2005) Sự linh hoạt, dễ sử dụng, độ tin cậy, thời gian tương

tác nhanh và chức năng hữu ích

Wixom & Todd (2005) Độ tin cậy, tính linh hoạt, tích hợp, tiếp cận và các

mốc thời gian

Grover et al (2005)

Dễ sử dụng, sự thống nhất của giao diện người dùng,

sự tiếp tục, thời gian đáp ứng và độ tin cậy của hệ thống

Horan & Abichandani

(2006)

Tiện ích, độ tin cậy, hiệu quả, tùy biến và linh hoạt

Ifinedo & Nahar (2007) Linh hoạt, dễ sử dụng, dễ học hỏi và tích hợp

Heidmann (2008) Tích hợp, linh hoạt, khả năng tiếp cận, chính thức

hóa, kết xuất dữ liệu ra nhiều loại

Peter (2008) Dễ sử dụng; hệ thống linh hoạt; hệ thống đáng tin

cậy; dễ học tập, tinh tế, linh hoạt, thời gian phản hồi

Weygant et al (2010) Chi phí hiệu quả, tính hữu dụng, linh hoạt

Stair và Reynolds (2010) Linh hoạt, hiệu quả, dễ tiếp cận, và kịp thời

Zaied (2012) Độ tin cậy, khả năng sử dụng, khả năng thích nghi,

thống phức tạp, tích hợp cơ sở dữ liệu dùng chung, vì vậy, để nhận biết được hệ thống thông tin kế toán trong môi trường ERP có chất lượng không, luận văn đo lường chất lượng hệ thống thông tin kế toán qua các chiều sau: sự tích hợp; hiệu quả; dễ sử dụng, học hỏi; độ tin cậy; linh hoạt và bảo mật

 Tích hợp là một tập hợp các thành phần và thủ tục chính thức có liên quan đến nhau (Azhar Susanto, 2013)

 Hiệu quả là hệ thống cung cấp đầy đủ các thông tin người dùng cần: báo cáo, truy xuất dữ liệu…

 Dễ sử dụng, học hỏi là hệ thống dễ dàng thao tác, xử lý các công việc hàng ngày

 Độ tin cậy là hệ thống có sẵn cho người dùng sử dụng, biết được nguồn dữ liệu kết xuất từ đâu (Dennis et al, 2009: 281)

 Bảo mật hệ thống có an ninh tốt qua mật khẩu truy cập, phân quyền truy xuất

dữ liệu, xem báo cáo, …

 Linh hoạt là việc thiết kế hệ thống có ích cho tất cả những ai cần nó, là một kết quả của sự phát triển kinh doanh, bao gồm cả khách hàng và lập trình (Kendal và Kendal, 2011: 169)

2.3 Các lý thuyết liên quan để xây dựng mô hình nghiên cứu

Các lý thuyết làm nền tảng cho nghiên cứu gồm: mô hình Leavit, mô hình hệ thống thông tin thành công

2.3.1 Lý thuyết về hành vi chấp nhận thông tin

Mô hình chấp nhận công nghệ TAM (Technology Acceptance Model) dựa trên nền tảng của lý thuyết hành động hợp lý TRA cho việc thiết lập các mối quan hệ giữa các biến để giải thích hành vi của cá nhân về việc chấp nhận sử dụng công nghệ thông tin Mô hình chấp nhận công nghệ (TAM) giải thích các yếu tố liên quan đến sự chấp nhận công nghệ và ý định sử dụng công nghệ Mục đích chính của TAM là cung cấp một cơ sở cho việc khảo sát tác động của các

yếu tố bên ngoài và các yếu tố bên trong là niềm tin, thái độ đến ý định của người

Ứng dụng lý thuyết vào đề tài nghiên cứu:

Khi người sử dụng nhận thức được sự hữu ích, hiệu quả từ các thuộc tính của

hệ thống phần mềm ERP mang lại giúp nâng cao kết quả công việc và tính dễ dàng sử dụng thì sẽ thúc đẩy thái độ hướng tới sử dụng (niềm tin vào thuộc tính sản phẩm phần mềm ERP và tính tin cậy của thông tin) Thái độ hướng tới sử dụng sẽ ảnh hưởng đến ý định sử dụng phần mềm ERP Trong môi trường ERP việc nhận thấy tầm quan trọng của hệ thống sẽ tác động đến việc sử dụng của hệ