Cơ sở lý luận của việc nâng cao hoạt động dạy trẻ 5 – 6 tuổi làm quen với chữ cái tại Trường mầm non Thị Trấn Triệu Sơn.. Như vậy việc dạy trẻ 5 – 6 tuổi làm quen với chữ cái có ý nghĩa
Trang 1SỞ GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO THANH HÓA
PHÒNG GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO TRIỆU SƠN
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
“MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG LÀM QUEN VỚI VĂN HỌC CHO TRẺ 4 – 5 TUỔI TẠI TRƯỜNG
MẦM NON THỊ TRẤN TRIỆU SƠN”
Họ tên: Lê Thị Tuyến
Chức vụ: Giáo viên
Đơn vị công tác: Trường mầm non Thị Trấn Triệu Sơn Sáng kiến thuộc lĩnh vực: Chuyên môn
THANH HÓA NĂM 2018
M C L CỤC LỤC ỤC LỤC
Trang 2NỘI DUNG SỐ TRANG
1.1 Lý do chọn đề tài “Một số biện pháp nâng cao hoạt động dạy
trẻ 5 – 6 tuổi làm quen với chữ cái tại Trường mầm non Thị Trấn
Triệu Sơn”
1
1.4 Phương pháp nghiên cứu 2
2.1 Cơ sở lý luận của việc nâng cao hoạt động dạy trẻ 5 – 6 tuổi
làm quen với chữ cái tại Trường mầm non Thị Trấn Triệu Sơn
3
2.2.Thực trạng của việc nâng cao hoạt động dạy trẻ 5 – 6 tuổi làm
quen với chữ cái tại Trường mầm non Thị Trấn Triệu Sơn
4
2.3 Các biện pháp nâng cao hoạt động dạy trẻ 5 – 6 tuổi làm quen
với chữ cái tại Trường mầm non Thị Trấn Triệu Sơn
5
2.4 Hiệu quả của nâng cao hoạt động dạy trẻ 5 – 6 tuổi làm quen
với chữ cái tại Trường mầm non Thị Trấn Triệu Sơn
18
Trang 31 MỞ ĐẦU
1.1 Lý do chọn đề tài “Một số biện pháp nâng cao hiệu quả hoạt động
làm quen với chữ cái cho trẻ mẫu giáo 5- 6 tuổi tại trường Mầm non Thị Trấn Triệu Sơn".
Lúc sinh thời, Bác Hồ kính yêu đã từng nói: “Giáo dục mầm non tốt sẽ
mở đầu cho một nền giáo dục tốt Trường mầm non có nhiệm vụ chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục các cháu, bồi dưỡng cho các cháu trở thành người công dân có ích”[5] Là một giáo viên mầm non tôi thấy điều đó thật ý nghĩa biết bao
Đúng vậy, giáo dục mầm non của chúng ta đã có những đổi mới, những chuyển biến mới trong việc chăm sóc và giáo dục trẻ Mục tiêu của giáo dục mầm non là chăm sóc và giáo dục trẻ theo 5 lĩnh vực Đó là: Phát triển thể chất, phát triển nhận thức, phát triển ngôn ngữ, phát triển thẩm mỹ và phát triển tình cảm - kỹ năng xã hội Từ đó phát triển toàn diện nhân cách trẻ
Ngôn ngữ mẹ đẻ phát triển tốt chính là phương tiện quan trọng để phát triển trí tuệ giúp cho việc tiếp thu kiến thức học tập tốt ở tiểu học và các cấp học sau này Hình thành và phát triển các kỹ năng nghe, nói, tiền đọc, tiền viết là rất quan trọng Đó là nền tảng để hiểu về thế giới chữ viết và tiếp nhận nhiều tri thức mới Thông qua các hoạt động sinh hoạt, học tập, lao động, qua các buổi tham quan, dạo chơi cần kích thích trẻ sử dụng tiếng việt một cách thành thạo
mở rộng vốn từ về thế giới xung quanh, tập cho trẻ biết cách diễn đạt những gì muốn nói một cách rõ ràng, không nói ngọng, không nói lắp
Tuy nhiên để trẻ nhanh chóng tiếp cận và phát huy tốt các kỹ năng đó thì một điều cần thiết là cần phải đổi mới phương pháp, hình thức tổ chức dạy học Trong quá trình cho trẻ làm quen với 29 chữ cái và một trong những con đường hiệu quả nhất là phải theo hướng giáo dục mầm non mới Điều đó đồng nghĩa với việc phải tổ chức nhiều hoạt động khác nhau Đó là các hoạt động trẻ yêu thích, hứng thú đáp ứng với sự phát triển của trẻ Trẻ được trải nghiệm, tìm tòi, khám phá thể hiện chính mình, cô chỉ là người hướng dẫn, gợi mở
Như vậy việc dạy trẻ 5 – 6 tuổi làm quen với chữ cái có ý nghĩa vô cùng quan trọng, là một trong những điều kiện để chuẩn bị cho trẻ vào lớp 1 bởi thông qua hoạt động làm quen chữ cái trẻ không chỉ phát âm đúng 29 chữ cái tiếng việt mà còn giúp trẻ phát triển khả năng ghi nhớ có chủ định, tri giác từ trọn vẹn trong các bài thơ, câu chuyện, biết miêu tả diễn đạt sự việc hoặc ý muốn của mình bằng câu đầy đủ
Biết được vai trò quan trọng của hoạt động làm quen chữ cái nên ngay từ đầu năm học khi nhận trẻ vào lớp tôi thấy trẻ của lớp mình còn nhiều nhút nhát, ngại giao tiếp, trả lời câu chưa rõ ràng, nhiều cháu còn nói ngọng, nói tiếng địa phương Là một giáo viên nhiều năm phụ trách lớp mẫu giáo 5 - 6 tuổi trường mầm non Thị Trấn Triệu Sơn Tôi nhận thấy việc nâng cao chất lượng cho trẻ mẫu giáo 5 – 6 tuổi làm quen với chữ cái, hình thành và phát triển kỹ năng nghe, nói, tiền đọc, tiền viết là rất quan trọng Đó là nền tảng để trẻ hiểu về thế giới chữ viết và tiếp nhận những tri thức mới một cách nhanh chóng và dễ dàng Chuẩn bị một tâm thế vững tin, một hành trang vững chắc cho trẻ bước vào lớp
một Vì thế nên tôi đã mạnh dạn chọn đề tài: " Một số biện pháp nâng cao hiệu
Trang 4quả hoạt động làm quen với chữ cái cho trẻ mẫu giáo 5- 6 tuổi tại trường Mầm non Thị Trấn Triệu Sơn" làm đề tài nghiên cứu trong năm học 2017- 2018
này Với hy vọng góp phần phát triển nhân cách toàn diện cho trẻ ở lứa tuổi mầm non cũng như trong mỗi bước trưởng thành của trẻ, đáp ứng được nhu cầu ngày càng phát triển của xã hội hiện đại
1.2 Mục đích nghiên cứu:
Thông qua đề tài này, tìm hiểu thực trạng nâng cao hiệu quả hoạt động
làm quen chữ cái cho trẻ mẫu giáo 5 – 6 tuổi tại Trường mầm non Thị Trấn Triệu Sơn Từ đó đưa ra các biện pháp nâng cao hiệu quả hoạt động làm quen chữ cái cho trẻ 5 – 6 tuổi tại Trường mầm non Thị Trấn Triệu Sơn
1.3 Đối tượng nghiên cứu:
Nghiên cứu việc nâng cao hiệu quả hoạt động làm quen chữ cái cho trẻ mẫu giáo 5- 6 tuổi tại trường Mầm non Thị Trấn Triệu Sơn
1.4 Phương pháp nghiên cứu.
- Phương pháp nghiên cứu xây dựng cơ sở lý thuyết từ sách vở, tài liệu
- Phương pháp điều tra khảo sát thực tế, thu thập thông tin
- Phương pháp thống kê, sử lý số liệu
- Phương pháp đàm thoại
- Phương pháp quan sát
- Phương pháp hướng dẫn thực hành luyện tập
- Phương pháp sử dụng tình huống
- Phương pháp nêu gương khích lệ
Trang 52 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
2.1 Cơ sở lý luận của việc nâng cao hiệu quả hoạt động làm quen với chữ cái cho trẻ mẫu giáo 5 – 6 tuổi tại Trường mầm non Thị Trấn Triệu Sơn.
Giáo dục có vai trò quan trọng chính trong thời kỳ đổi mới và phát triển đất nước Vì vậy mà trong các văn kiện qua các kỳ đại hội Đảng ta đều quan tâm đến yếu tố Giáo dục và Đào tạo trở thành quốc sách hàng đầu và kiểm định vấn
đề Giáo dục và đào tạo là sự nghiệp của toàn xã hội
Giáo dục Mầm non là một bộ phận trong hệ thống giáo dục quốc dân, là ngành học đầu tiên, là mắt xích đầu tiên, có một vị trí, vai trò quan trọng Vì nó tạo tiền đề về vật chất và tinh thần cho trẻ tiếp thu tốt chương trình giáo dục phổ thông
Những năm học vừa qua, trường mầm non Thị Trấn Triệu Sơn luôn thực hiện tốt những nhiệm vụ trọng tâm và cụ thể đó là: thực hiện tốt cuộc vận động
“Học tập và làm theo tư tưởng đạo đức phong cách Hồ Chí Minh”, cuộc vân động “Mỗi thầy giáo cô giáo là một tấm gương đạo đức tự học và sáng tạo” Triển khai phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện học sinh tích cực” Thực hiện tốt nghị quyết số 29- NQ/TW ngày 4/11/2013 Hội nghị Trung
ương 8 khoá XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo trong đó hướng tới mục tiêu phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5 tuổi Sở giáo dục và đào
tạo mở các lớp tập huấn chuyên đề “Phát triển ngôn ngữ cho trẻ Mầm non”
Với trẻ 5- 6 tuổi thì khi bước vào trường tiểu học là một bước ngoặt lớn
và khó khăn đối với trẻ vì ở mẫu giáo trẻ đang quen với vui chơi là hoạt động chủ đạo nhưng khi vào tiểu học thì học tập đóng vai trò chủ đạo nên việc cho trẻ làm quen với chữ cái ở mẫu giáo không phải là đưa chương trình tiếng việt của lớp 1 vào dạy trẻ mà là thông qua các hoạt động, sử dụng các trò chơi để trẻ được rèn khả năng nghe, khả năng phát âm, khả năng hiểu ngôn ngữ tiếng việt, nhận biết và phát âm đúng 29 chữ cái, cung cấp thêm vốn từ về thế giới xung quanh, giáo dục tình cảm, mở rộng hiểu biết cho trẻ [1]
Từ tầm quan trọng trên, là một giáo viên đứng lớp 5- 6 tuổi tôi luôn tìm tòi, đưa ra những phương pháp giảng dạy linh hoạt để giúp trẻ tiếp thu kiến thức đạt kết quả cao, trẻ được hứng thú, thoải mái hoạt động, trãi nghiệm, tích hợp nội dung phù hợp để giờ học thêm phong phú, hấp dẫn trẻ, đảm bảo cho trẻ phát triển hài hòa đủ 5 lĩnh vực Trong đó lĩnh vực phát triển ngôn ngữ có vai trò hết sức quan trọng Để giúp trẻ có được vốn từ, ngôn ngữ phong phú, giúp trẻ học tốt các môn học khác và mạnh dạn giao tiếp trong cuộc sống hàng ngày cho nên việc giúp trẻ làm quen, nhận biết 29 chữ cái là rất quan trọng Vì lên lớp 1 trẻ sẽ phải học kết hợp giữa chữ cái và âm, vần Nếu ở mẫu giáo trẻ không nắm vững được 29 chữ cái thì trẻ sẽ không tự tin và trở nên lúng túng, không đạt được kết quả tốt khi vào lớp 1 Việc cho trẻ làm quen với chữ cái giúp trẻ nhận biết và phát âm 29 chữ cái tiếng việt, trẻ nhận biết chữ cái thông qua tri giác bằng các giác quan, nhận biết các chữ in thường, viết thường, in hoa, viết hoa Trẻ biết liên hệ các chữ cái vừa học với các chữ cái trong từ và tìm ra những chữ cái
Trang 6trong từ, cụm từ đó, biết các kỹ năng ban đầu như tư thế ngồi viết, cách cầm bút, biết cách tô viết chữ, mở xem từng trang sách Luyện khả năng chú ý có chủ định, biết tập trung lắng nghe, tiếp nhận, biểu lộ cách đọc, tô viết Mở rộng vốn hiểu biết để hình thành 4 kỹ năng nghe, nói, đọc, viết cho trẻ
2.2 Thực trạng của việc nâng cao hiệu quả hoạt động làm quen với chữ cái cho trẻ mẫu giáo 5- 6 tuổi tại trường Mầm non Thị Trấn Triệu Sơn.
* Thuận lợi:
- Được sự quan tâm của các cấp lãnh đạo trường mầm non Thị Trấn Triệu Sơn là trường mầm non đạt chuẩn Quốc gia mức độ I nên cơ sở vật chất được trang bị đầy đủ, quy mô
- Ban Giám hiệu đã có kế hoạch chỉ đạo chuyên đề làm quen với chữ cái,
từ đó giáo viên đứng lớp rất thuận tiện cho việc thực hiện kế hoạch
- Ban giám hiệu nhà trường luôn tạo điều kiện cho giáo viên chúng tôi được tham gia vào lớp chuyên đề hàng năm do phòng giáo dục và đào tạo tổ chức giảng dạy trong đó có chuyên đề làm quen chữ cái Từ đó chúng tôi nắm bắt kịp thời những đổi mới trong giáo dục mầm non và không ngừng nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ của mình Khuyến khích động viên chị em học tập, học hỏi kinh nghiệm lẫn nhau, nhà trường tổ chức thăm lớp, dự giờ của các giáo viên trong trường để góp ý, đúc rút kinh nghiệm
- Hai giáo viên đứng lớp đều đạt trình độ chuẩn trở lên, đều là giáo viên giỏi cấp trường, cấp huyện, luôn yêu nghề, mến trẻ, nhiệt tình, năng động trong công tác Luôn tham khảo thêm sách báo tạp chí có nội dung liên quan đến việc cho trẻ làm quen chữ cái Trong công tác dạy và học chúng tôi luôn được sự quan tâm hướng dẫn nhiệt tình của phòng giáo dục, của Ban giám hiệu nhà trường nên chúng tôi dễ dàng tiếp cận với chương trình
- Khả năng nhận thức của trẻ tương đối đồng đều
* Khó khăn:
Bên cạnh những thuận lợi đó thì chúng tôi gặp cũng không ít khó khăn:
- Với thực trạng của lớp tôi hiện nay một số trẻ chưa được qua các lớp nhỏ nên trẻ còn nhút nhát, ngại thể hiện mình, chưa mạnh dạn nói lên những cảm xúc của mình, khả năng diễn đạt chưa mạch lạc
- Nhiều trẻ còn nói ngọng, phát âm sai do ảnh hưởng ngôn ngữ của người lớn xung quanh trẻ (nói tiếng địa phương)
- Một số phụ huynh làm nông nghiệp, bận buôn bán nên ít có thời gian quan tâm đến việc học của trẻ, chưa nhận thức rõ về tầm quan trọng của ngành học, bậc học, nhiều gia đình còn phó mặc cho giáo viên
- Một số phụ huynh lại nôn nóng trong việc học chữ của con em mình nên
đã dạy trước tập viết dẫn đến việc tiếp thu bài của tiết học không đồng đều, trẻ
tỏ ra kiêu căng vì mình đã biết rồi nên không còn chú ý đến tiết học, còn khi viết
do phụ huynh dạy trước ở nhà nên viết sai nét chữ cho trẻ Những thực trạng trên gây khó khăn trong việc truyền thụ kiến thức của cô và khả năng tiếp thu của trẻ đó là sự bất cập giữa gia đình và nhà trường
- Giáo viên khi tổ chức các hoạt động làm quen với chữ cái còn khô cứng,
Trang 7trẻ thụ động trong các hoạt động, phát âm còn sai, tô nét còn ra ngoài, nhiều trẻ chưa biết cầm bút Giáo viên chưa kích thích sự sáng tạo ở trẻ, chưa vận dụng các trò chơi vào các hoạt động làm quen với chữ cái, chưa sử dụng đồ dùng trực quan để thu hút sự chú ý của trẻ, đồ dùng trực quan phục vụ cho tiết dạy còn hạn chế, chưa lồng ghép tích hợp hoạt động làm quen chữ cái với các hoạt động khác, các phương pháp, hình thức cho trẻ làm quen chữ cái chưa linh hoạt, sáng tạo Giáo viên chưa ứng dụng công nghệ thông tin vào hoạt động, chưa tận dụng thời gian ôn luyện ở mọi lúc mọi nơi cho trẻ Nên hoạt động cho trẻ làm quen với chữ cái còn dập khuôn, chưa gây được sự chú ý của trẻ, trẻ phải tuân thủ ngồi học như một học sinh tiểu học nên trẻ có cảm giác uể oải, phân tán tư tưởng, nhàm chán, tiếp thu bài chưa cao
Khi tiến hành khảo sát thực trạng của lớp A5 ngay đầu năm học kết quả như sau
* Kết quả khảo sát lần 1 :
TT Nội dung khảo sát số trẻ Tổng
Kết quả
Số trẻ Tỷ lệ (%) Số trẻ Tỷ
lệ(%)
1 Trẻ hứng thú, tích cực
tham gia hoạt động
làm quen chữ cái
35 23 64,4% 12 35,6%
2 Trẻ nhận biết và phát
3 Trẻ cầm vở, để vở,
ngồi tô đúng tư thế 35 22 61% 13 39%
4 Kỹ năng tô chữ theo
dấu chấm mờ 35 19 53,2% 16 46,8%
5 Biết cách cầm sách,
mở sách ra xem và
quy trình đọc
Với bảng khảo sát trên tôi thấy những biện pháp thông thường, bài soạn dập khuôn, cứng nhắc chưa có biện pháp, hình thức tổ chức theo hướng tích hợp nên chất lượng đạt được trên trẻ về các mức độ trung bình và yếu còn ở tỷ lệ rất cao, số trẻ nhận biết và phát âm đúng còn thấp Vì vậy, tôi đã suy nghĩ làm thế nào để có biện pháp hữu hiệu nhất giúp trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi làm quen với chữ cái đạt hiệu quả cao
2.3 Các biện pháp sử dụng nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động làm quen với chữ cái cho trẻ mẫu giáo 5- 6 tuổi tại trường Mầm non Thị Trấn Triệu Sơn.
Trang 82.3.1 Biện pháp thứ nhất: Xây dựng nề nếp học tập, rèn luyện kỹ
năng và kích thích sự sáng tạo cho trẻ.
Ngay từ đầu năm học tôi luôn thường xuyên chú ý rèn luyện nề nếp học tập cho trẻ vì tôi nghĩ rằng nề nếp học tập mà tốt thì kết quả trong giờ học cũng
sẽ tốt vì thế tôi luôn chú ý bao quát chung để tìm hiểu đặc điểm của từng trẻ để gần gũi, động viên giúp đỡ những trẻ còn yếu kém, đưa trẻ vào hoạt động với các bạn có nề nếp hơn, hứng thú hơn Với những trẻ lần đầu ra lớp còn rụt rè, việc đầu tiên tôi làm là tìm hiểu đặc điểm của từng cháu Trong giờ đón trẻ và lúc ra chơi tôi luôn gần gũi, hỏi han, trò chuyện với trẻ, âu yếm trẻ nhằm giúp trẻ hàng ngày thích được đi học để gặp cô và các bạn Khi trẻ đã quen dần với môi trường lớp học rồi, tôi rèn luyện nề nếp, thói quen cho trẻ Khi tổ chức hoạt động tôi xếp xen kẽ cháu mạnh dạn ngồi chung với cháu nhút nhát, cháu ngoan ngồi cạnh những cháu hiếu động hay nghịch
Ví dụ: Tôi xắp xếp cho cháu Linh Chi, Mai Linh ngoan ngồi cạnh cháu
Hải Đăng, cháu Đức Nghĩa hiếu động, hay nghịch Hay cháu Tuệ Lâm thường xuyên mạnh dạn giơ tay phát biểu trong giờ học ngồi cạnh cháu Minh Quân, Hải Anh nhút nhát, e dè
Rèn luyện cho trẻ biết thực hiện theo hiệu lệnh, khẩu lệnh, biết chia tổ, chia nhóm và rèn luyện cho trẻ cảm giác tự tin, mạnh dạn, nhanh nhẹn và linh hoạt qua việc giải quyết nhiệm vụ trong giờ học
Rèn luyện cho trẻ một số kỹ năng cần thiết như: Phát âm rõ ràng, mạch lạc, nói đúng, không nói ngọng, nói lắp, kĩ năng cầm bút, tư thế ngồi tập tô…
2.3.2 Biện pháp thứ 2: Tạo môi trường làm quen chữ cái.
Với trẻ mẫu giáo thì những gì mới lạ, hấp dẫn sẽ gây đựơc sự chú ý, kích thích cho trẻ hoạt động Vì thế, tôi luôn tận dụng diện tích phòng học và chú ý
bố trí sắp xếp các đồ dùng, vật liệu trong lớp một cách khoa học, phù hợp với chủ đề làm nổi bật môi trường “Làm quen chữ cái” để giúp trẻ dễ dàng tiếp thu, ghi nhớ chữ cái đã học, hình thành và rèn luyện kĩ năng học đọc, học viết ở trẻ Tranh ảnh trang trí có màu sắc đẹp, hình ảnh rõ ràng, có nội dung giáo dục tốt phù hợp với chủ đề dưới những bức tranh, câu truyện, bài thơ đều chứa từ chỉ nội dung bức tranh, tên câu truyện, bài thơ chứa những chữ cái trẻ đã được học
và những chữ cái trẻ chưa được học tạo điều kiện cho trẻ ghi nhớ sâu sắc đặc điểm chữ cái đã học và khơi gợi ở trẻ mong muốn được học thêm chữ cái mới
mà trẻ chưa biết
Trên các mảng tường, tôi có thể trang trí nhiều hình ảnh phù hợp với chủ
đề và mỗi hình ảnh đều gắn tên gọi; đồ dùng, đồ chơi để trẻ chơi tôi đều ghi tên, qua đó trẻ nhận biết luôn chữ cái
Ví dụ: Cho trẻ làm các con vật và cô gắn thẻ tên các con vật để khi trẻ xây
dựng, trẻ sẽ xếp được các nhóm con vật theo nhóm và giới thiệu các sản phẩm
do mình làm ra
Ở góc thư viện tôi chuẩn bị đầy đủ các loại truyện tranh, sách báo, khi trẻ chơi ở đây trẻ sẽ biết cách đọc như: đưa mắt từ trái sang phải khi đọc, biết cách lật từng trang sách xem hoặc có thể cho trẻ tìm chữ cái đã học trên một trang
Trang 9sách, chữ cái giống nhau
Góc phân vai trẻ chơi bán hàng, các đồ chơi để trẻ chơi bán hàng cũng được tôi gắn thẻ chữ ghi tên thực phẩm vào để trẻ nhận biết
Tôi còn dành riêng một mảng trang trí “ong vàng tìm chữ” được làm từ
vỏ hộp sữa chua bên trong có gắn thẻ chữ, xung quanh có các túi bóng kính và tôi để các họa báo, tranh ảnh phía dưới, trẻ sẽ tự tìm hình ảnh liên quan đến chủ
đề gắn vào ô bóng kính, sau đó chọn thẻ chữ trong hộp sữa chua ghép thành từ giống từ dưới tranh
Ngoài ra trên những đồ dùng cá nhân của trẻ như khăn, cốc tôi đều ký hiệu bằng chữ cái và số dành riêng cho mỗi trẻ
2.3.3 Biện pháp thứ 3: Cô giáo cần phải linh hoạt, sáng tạo trong quá trình hướng dẫn trẻ hoạt động.
* Với hoạt động làm quen chữ cái mới:
Hình thức cho trẻ làm quen với chữ cái thông qua hoạt động học tập là hình thức cơ bản và chủ yếu, kiến thức mà trẻ thu nhận được có hệ thống lôgíc
Để tiết học đi vào tâm hồn trẻ một cách sống động, không khô khan, cứng nhắc thì điều đầu tiên là cô giáo thực sự phải có một tài nghệ dẫn dắt Hoạt động làm quen với chữ cái đưa thế giới chữ cái đến với trẻ bằng nhiều phương pháp, hình thức khác nhau Các phương pháp, hình thức đó gắn liền với nhau một cách chặt chẽ Mỗi phương pháp, hình thức đều có ưu thế và hạn chế nhất định Vì vậy khi dạy trẻ làm quen với chữ cái cô giáo cần lựa chọn các phương pháp, hình thức phù hợp với yêu cầu của từng tiết dạy, để thu hút sự tập trung chú ý tạo hứng thú của trẻ trong tiết học, giúp cho giờ học đạt hiệu quả cao Vì vậy khi
tổ chức hoạt động cho trẻ làm quen với chữ cái cô giáo phải: Lấy trẻ làm trung tâm, phát huy tính tích cực của trẻ, dạy trẻ theo hướng lồng ghép tích hợp
Khi cho trẻ "Làm quen chữ cái" yêu cầu các kiến thức khi giáo viên
truyền thụ đến với trẻ phải hết sức ngắn gọn, tuyệt đối tránh hình thức, dập khuôn, luôn sáng tạo đổi mới Vì thế trước khi lên lớp một tiết dạy "Làm quen chữ cái" tôi phải chuẩn bị đồ dùng, soạn bài và nghiên cứu kỹ bài soạn Nắm rõ yêu cầu của bài dạy chọn trò chơi phù hợp với nguyên tắc động - tĩnh phù hợp với chủ điểm
Trẻ tham gia hoạt động học
Ngoài ra, để tạo hứng thú thì cô phải có nghệ thuật lên lớp, ngôn ngữ diễn đạt ngắn gọn để hấp dẫn trẻ vào tiết học Trước khi vào bài tôi thường kể chuyện sáng tác thơ, vè hay những trò chơi luôn cuốn hút trẻ vào thực tế để trẻ dễ nhớ,
dễ hiểu tránh gò bó để trẻ hứng thú hơn khi bước vào giờ học
Ví dụ: Cho trẻ làm quen với chữ cái “u, ư” chủ đề Nghề nghiệp Tôi dẫn
dắt trẻ vào bài một cách sinh động bằng bài hát lí kéo chài, sau đó hỏi trẻ công
Trang 10việ của các bác ngư dân Tiếp đến cho trẻ thấy 2 loại cá mà hôm nay các bác ấy kéo được là cá thu, cá ngừ Rồi cho trẻ quan sát, đọc từ dưới tranh và gắn thẻ từ, tìm chữ cái đã học, giới thiệu chữ cái mới Đến chữ ư, thay vì đi lần lượt giống chữ u, tôi đưa chữ ư xuất hiện trên màn hình và hỏi trẻ điểm khác của chữ này với chữ u, trẻ sẽ nói dấu móc, sau đó tôi phát âm chữ ư và cho trẻ phát âm, nói lại đặc điểm chữ ư Rồi thực hiện các bước tiếp theo
Hay khi dạy nhóm chữ l,m,n Chủ đề thực vật Đây là nhóm có nhiều chữ cái Thay vì hình thức đưa tranh, giới thiệu từng từ dưới tranh rồi đến chọn chữ cái đã học, sau đó cô giới thiệu chữ cái mới, tôi có thể cho giới một lúc 3 tranh trên màn hình cho trẻ quan sát và sau đó cho thi đua mỗi tổ 1 bạn lên lấy thẻ từ ghép giống từ dưới tranh Sau đó mới cho trẻ nhận biết từng nhóm từ trẻ ghép được và cho trẻ lên chọn chữ cái theo yêu cầu của cô, ví dụ như tổ 1 ghép được
từ dưới tranh là hoa ly, tổ 2 ghép được từ hoa lan, tổ 3 ghép được từ hoa mận Sau đó cô cho trẻ lấy chữ cái giống nhau giữa 3 từ, đọc tên chữ mà trẻ lấy được, rồi cô giới thiệu sang chữ cái mới sẽ học là l, m, n Tiếp đến cô cho trẻ thực hiện các bước tiếp theo của một hoạt động làm quen chữ cái
Nhưng cũng với nhóm chữ cái có 3 chữ cần làm quen như i, t, c – Chủ đề: Động vật, tôi vào bài gây hứng thú với một câu chuyện sáng tạo “Chú vịt kiêu căng” dựa theo chuyện “Trí khôn ta đây” [2]
Nội dung chuyện: Vào một buổi sáng đẹp trời, vịt xuống ao bơi lội Bỗng vịt trông thấy bác nông dân đang dắt trâu ra, vừa đi bác vừa dặn trâu:
“Trâu ơi ta bảo trâu này
Trâu ăn no cỏ trâu cày với ta”
Thấy vậy nhân lúc trâu đang ăn cỏ cạnh bờ ao vịt liền tiến lại gần và nói với trâu:
“Này anh trâu, anh to thế kia cớ sao lại phải nghe lời bác nông dân làm việc”
Trâu trả lời: “Con người nhỏ hơn tôi nhưng con người có trí khôn đó” Vịt không hiểu trí khôn là gì nên lại hỏi người nông dân Thấy vậy người nông dân liền nói: “Vịt muốn biết thì hãy đứng vào gốc cây này để tôi trói cậu lại, cậu cứ nằm im, nhắm mắt là thấy trí khôn”
Vịt đồng ý chịu trói
Mãi chẳng thấy gì, vịt thấy đói cồn cào lại khát nước, lúc này mới van xin bác nông dân cởi trói cho
Gà mái biết vịt kiêu căng nên cục tác chạy trong nhà ra bờ ao và nói với vịt:
“Vịt ơi đừng có kiêu căng, có làm thì mới có ăn, không ai mang đến cơm
ăn cho mình”
Từ đó vịt không còn dám kiêu căng nữa
- Sau khi kể cho trẻ nghe xong câu chuyện Tôi hỏi trẻ những con vật xuất hiện trong câu chuyện là gì?
Sau đó cho trẻ xem trên màn hình hình ảnh những con vật đó và từ tương ứng phía dưới ảnh các con vật