Vì thế, trong những năm học gần đây, Đảng và Nhà nước ta đầu tư kinh phí, xây dựng các phòng học, mua sắm trang thiết bị đồ dùng, đồchơi cho các trường mầm non để tạo môi trường cho trẻ
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA
PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGA SƠN
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG
XÂY DỰNG MÔI TRƯỜNG GIÁO DỤC LẤY TRẺ LÀM TRUNG TÂM GIÚP TRẺ MẪU GIÁO 5 – 6 TUỔI A2
TRƯỜNG MẦM NON NGA YÊN HOẠT ĐỘNG TÍCH CỰC
Người thực hiện: Mai Thị Lệ Chức vụ: Giáo viên
Đơn vị công tác: Trường Mầm non Nga Yên SKKN thuộc lĩnh vực: Chuyên môn
THANH HÓA, NĂM 2018
Trang 22 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM 3
2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm 42.3 Các giải pháp và tổ chức thực hiện 62.3.1 Xây dựng môi trường giáo dục theo chủ đề, trang trí theo
2.3.2 Giải pháp xây dựng môi trường trong và ngoài lớp phù hợp
mục tiêu giáo dục lấy trẻ làm trung tâm 82.3.3 Chuẩn bị đồ dùng, học liệu đa dạng hấp dẫn, tận dụng
nguyên vật liệu, phế liệu từ thiên nhiên sẵn có của địa phương 122.3.4 Tạo cơ hội, khuyến khích trẻ có thể sử dụng nguyên vật liệu,
học liệu, góc chơi theo nhiều cách sáng tạo khác nhau 132.3.5 Giải pháp xây dựng khu phát triển vận động chung trong
nhà trường từ những nguyên liệu, phế thải nhằm phát triển thể chất
Trang 31 MỞ ĐẦU 1.1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Trong mọi thời đại, giáo dục luôn là đòn bẩy cho sự phát triển của xã hội.Trong thời đại hiện nay giáo dục lại càng đóng vai trò quan trọng thúc đẩy sựphát triển kinh tế, văn hóa, chính trị và quyết định sự vững mạnh, phồn vinh của
dân tộc Như chủ tịch Hồ Chí Minh đã nói: " Non sông VN có trở nên tươi đẹp hay không, dân tộc VN có bước tới đài vinh quang để sánh vai với các cường quốc năm châu được hay không, chính là nhờ một phần vào công học tập của các cháu" [1] Trẻ em là những mầm non tương lai của đất nước chính vì vậy phải
chăm sóc giáo dục thật tốt ngay từ khi trẻ còn ở độ tuổi mầm non Trẻ phải đượcgiáo dục toàn diện để phát triển các mặt: thể chất, nhận thức, ngôn ngữ, thẩm
mỹ, tình cảm xã hội Vì thế, trong những năm học gần đây, Đảng và Nhà nước
ta đầu tư kinh phí, xây dựng các phòng học, mua sắm trang thiết bị đồ dùng, đồchơi cho các trường mầm non để tạo môi trường cho trẻ mầm non được hoạtđộng tích cực; đổi mới nội dung và phương pháp giảng dạy và phát động cáccuộc vận động, phong trào thi đua nhằm nâng cao chất lượng giáo dục
Mỗi đứa trẻ là một cá thể riêng biệt, chúng khác nhau về thể chất, tình cảm,
xã hội, trí tuệ, hoàn cảnh gia đình, văn hóa và tâm lý Do đó, mỗi trẻ em có hứngthú, cách học và tốc độ học tập khác nhau và chúng cần môi trường học tập thực
sự tốt làm bước đệm bền vững để phát triển Trẻ học bằng chơi tốt nhất khi cóngười lớn hỗ trợ và mở rộng những gì chúng đang hứng thú và đang thực hiện Như chúng ta đã biết Nghành học Mầm Non được ví như đặt viên gạchđầu tiên cho cả một công trình xây dựng, cái nền móng có tốt thì ngôi nhà mớivững chắc, chính vì thế mà mục tiêu của giáo dục mầm non là giúp trẻ phát triểntoàn diện về thể chất, tình cảm, trí tuệ, thẩm mỹ Giúp trẻ mạnh dạn , tự tin, hìnhthành yếu tố đầu tiên của nhân cách, Khơi dậy và phát triển tối đa những khảnăng tiềm ẩn của trẻ
Trẻ mầm non không thể tiếp thu kiến thức một cách bài bản, có hệ thốngnhư trẻ phổ thông Chính vì thế chúng ta cần tạo cho trẻ một môi trường để trẻđược hoạt động, được trải nghiệm, được vui chơi, từ đó trẻ có thể tiếp thu kiếnthức một cách nhẹ nhàng, tự nhiên hơn
Trẻ ở lứa tuổi mầm non việc học của trẻ được thông qua hình thức “Học
mà chơi, chơi mà học” Trẻ có mong muốn tự nhiên là được cảm nhận và khám
phá một cách tích cực về thế giới Quá trình học hỏi, khám phá của trẻ diễn rathông qua nhiều hoạt động , trong đó hoạt động vui chơi có ý nghĩa rất quantrọng Vui chơi không chỉ là hoạt động giúp trẻ giải trí, thư giãn, mà vui chơicòn là hoạt động giúp trẻ cảm nhận và khám phá thế giới xung quanh một cách
tự nhiên, thuận lợi, và nhanh chóng Tất cả các trò chơi đều có tiềm năng hỗ trợcho việc học của trẻ
Trang 4Đối với trẻ mầm non thì môi trường hoạt động có vai trò quan trọng trong
sự phát triển toàn diện của trẻ Trẻ hoạt động thường xuyên với môi trường giúptrẻ phát triển tư duy, trí tưởng tượng, ngôn ngữ, tâm lý cũng như đời sống tìnhcảm của trẻ Và thông qua các trò chơi những phẩm chất, ý chí của trẻ cũngđược hình thành như: Tính mục đích, tính kỷ luật, tính dũng cảm
Việc xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm trong trườngmầm non vô cùng cần thiết và đặc biệt quan trọng Nó được ví như người giáoviên thứ hai trong công tác tổ chức, hướng dẫn trẻ nhằm thỏa mãn nhu cầu vuichơi và hoạt động của trẻ, thông qua đó nhân cách của trẻ được hình thành vàphát triển toàn diện
Chính vì lẽ đó trong những năm qua, việc giáo dục lấy trẻ làm trung tâm
đã được các cấp quản lý từ Trung ương, địa phương từng bước quan tâm Đặcbiệt Bộ Giáo Dục và ĐT đã ban hành hướng dẫn thực hiện chuyên đề “Xây dựngtrường mầm non lấy trẻ làm trung tâm” Trên cơ sở thực hiện chuyên đề của Bộ
GD, Sở GD, Phòng GD Huyện Nga Sơn Ban giám hiệu trường Mầm Non NgaYên đã có kế hoạch cụ thể về việc triển khai chuyên đề “Xây dựng trường mầmnon lấy trẻ làm trung tâm” xuống từng nhóm lớp
Nắm rõ kế hoạch cũng như nhiệm vụ, trong những năm qua đặc biệt lànăm học 2017- 2018 được BGH nhà trường phân công phụ trách lớp 5-6 tuổi,Tôi luôn quan tâm và chú trọng đến phong trào “Xây dựng môi trường giáo dụclấy trẻ làm trung tâm” để môi trường giáo dục được sử dụng một cách hiệu quả,Song trong quá trình thực hiện và xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làmtrung tâm vẫn còn những khó khăn hạn chế và bất cập như: Kinh phí hạn hẹp,Việc tạo môi trường đang còn chủ yếu do bàn tay Cô giáo làm, trẻ tham gia còn
ít Các góc, các mảng trang trí chưa mang tính mở Đồ dùng, đồ chơi yếu là muasẵn, Nguyên vật liệu, học liệu chưa được phong phú, đa dạng Trẻ hoạt độngmáy móc, rập khuôn dẫn đến nhàm chán Phụ huynh chưa quan tâm một cáchtriệt để
Nhận thức được tầm quan trọng môi trường giáo dục đối với sự phát triểncủa trẻ và làm thế nào để khắc phục những hạn chế còn vướng mắc Năm học
này tôi đã mạnh dạn lựa chọn đề tài “Một số biện pháp nâng cao chất lượng xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm giúp trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi A2 Trường Mầm Non Nga Yên hoạt động tích cực” Làm đề tài sáng kiến
cho năm học
1.2 Mục đích nghiên cứu.
Tôi lựa chọn đề tài này là muốn “Xây dựng môi trường giáo dục theo quan
điểm lấy trẻ làm trung tâm” Giúp trẻ lớp 5 - 6 tuổi A2 trường mầm non NgaYên hoạt động tích cực
Trang 5Bên cạnh đó nhằm thu hút được sự tham gia của các bậc phụ huynh và sựquan tâm của các cấp đối với nền giáo dục Mầm non nói chung và với trườngMầm non Nga Yên nói riêng.
1.3 Đối tượng nghiên cứu
Trẻ 5 – 6 tuổi lớp A2 trường mầm non Nga Yên
1.4 Phương pháp nghiên cứu
Nhóm các phương pháp nghiên cứu thực tiễn:
+ Phương pháp quan sát sư phạm
+ Phương pháp điều tra giáo dục
+ Phương pháp thực nghiệm sư phạm
+ Phương pháp phân tích và tổng kết kinh nghiệm giáo dục
+ Phương pháp nghiên cứu sản phẩm hoạt động giáo dục
Nhóm các phương pháp nghiên cứu lí thuyết
+ Phương pháp phân tích và tổng hợp lí thuyết
đồ dùng đa dạng, bắt mắt mà trẻ được cùng cô tạo nên Môi trường phải cókhông gian, cách sắp xếp phù hợp, thuận tiện, gần gũi, quen thuộc với cuộc sốngthực hàng ngày của trẻ Phản ánh kinh nghiệm, văn hóa địa phương, luôn thayđổi để tạo ra sự hấp dẫn mới lạ đối với trẻ
Các góc hoạt động chính được duy trì thường xuyên Vì vậy chúng ta cần
bố trí, sắp xếp các góc phải rất linh hoạt để có thể di chuyển tạo không gianthuận lợi cho trẻ hoạt động Môi trường trong trường mầm non bao gồm cáctrang thiết bị, đồ dùng đồ chơi, không gian phục vụ cho việc tổ chức các hoạtđộng sinh hoạt hàng ngày của trẻ Môi trường vật chất tạo cho trẻ những cơ hộitốt để trẻ thỏa mãn nhu cầu hoạt động và phát triển toàn diện về mọi mặt thểchất, trí tuệ, thẩm mỹ, đạo đức, xã hội, thỏa mãn nhu cầu nhận thức, mở rộnghiểu biết của trẻ, kích thích trẻ hoạt động tích cực, sáng tạo
Năm 2008 BGD&ĐT ra chỉ thị số 40/2008/QĐ-BGD&ĐT ngày 22 tháng 7năm 2008 của BGD&ĐT về nhiệm vụ “Xây dựng môi trường thân thiện, họcsinh tích cực”[2] để thực hiện tốt phong trào thi đua này tất cả các trường học
Trang 6xây dựng môi trường xanh - sạch - đẹp đúng nghĩa và phù hợp với tình hìnhthực tế địa phương.
Các nhà giáo dục đều phải thừa nhận rằng cách tiếp cận tốt nhất để giáodục trẻ mầm non đó là xây dựng môi trường lấy trẻ làm trung tâm để thúc đẩy sựphát triển tính chủ động, khả năng tư duy ở trẻ Và các cách tiếp cận tốt thườngthể hiện tính tích cực cao và kết nối việc học với thực tế đời sống của trẻ Mỗiđứa trẻ là một cá thể riêng biệt, chúng khác nhau về thể chất, tình cảm, trí tuệ,hoàn cảnh gia đình, văn hóa và tâm lý Do đó, mỗi trẻ có hứng thú, cách học vàtốc độ tiếp thu khác nhau và chúng đều có thể thành công Trẻ học bằng chơi,chơi bằng học tốt nhất khi có người lớn hỗ trợ và mở rộng những gì trẻ đanghứng thú, đang thực hiện Mỗi nhà trường, mỗi lớp học chúng ta cũng cần phảixây dựng môi trường lấy trẻ làm trung tâm để từ đó trẻ được trải nghiệm Môitrường hoạt động trong nhà trường mầm non là rất quan trọng, ảnh hưởng trựctiếp đến hoạt động chăm sóc, giáo dục trẻ Hiệu quả của việc tạo môi trườngnhằm góp phần thực hiện tốt mục tiêu, nhiệm vụ chăm sóc giáo dục trẻ
Trên cơ sở đó tôi đã căn cứ vào hướng dẫn của Phòng GD Huyện NgaSơn, Sự chỉ đạo của BGH Trường Mầm Non Nga Yên về thực hiện chuyên đềtrọng tâm “Xây dựng trường mầm non lấy trẻ làm trung tâm” bên cạnh đó căn
cứ vào điều kiện thực tế của nhà trường, vào khả năng, nhu cầu học tập Từ đótôi lên kế hoạch, và thực hiện xây dựng môi trường lấy trẻ làm trung tâm của lớptôi phụ trách để trẻ hoạt động một cách tích cực
2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm.
Trong những năm gần đây, được sự quan tâm của địa phương, các cấp lãnhđạo, đặc biệt là sự quan tâm sát sao của Phòng GD, UBND Huyện Nga Sơn vàlãng đạo địa phương về cơ sở vật chất trang thiết bị, khuôn viên nhà trườngtương đối đẹp, khang trang, rộng rãi thoáng mát, hơn nữa một số phụ huynhcũng quan tâm đến điều kiện học hành của các cháu, đây cũng là những yếu tốhết sức thuận lợi cho việc xây dựng môi trường chăm sóc giáo dục trẻ trong vàngoài lớp học Và trong năm học 2017 – 2018 nhà trường đã tham gia hội thiXây dựng môi trường lấy trẻ làm trung tâm cấp huyện đạt giải nhất, tham gia hộithi cấp tỉnh đạt giải 3, đây là sự nổ lực cố gắng của cô và trò trường mầm nonNga Yên
Năm học 2017-2018 bản thân trực tiếp giảng dạy lớp mẫu giáo 5 - 6 tuổiA2 với tổng số 39 cháu Khi bước vào thực hiện đề tài này lớp tôi có nhữngthuận lợi và gặp một số khó khăn sau
* Thuận lợi
Cơ sở vật chất:
Trang 7- Mọi hoạt động của lớp được sự quan tâm chỉ đạo sát sao của BGH nhàtrường.
- Phòng học có hiên trước và hiên sau, có nhà kho Lớp tôi là một trongnhững lớp được đầu tư trang thiết bị, cơ sở vật chất kiên cố và tương đối đầy đủđảm bảo cho việc dạy và sinh hoạt của các cháu
Đối với giáo viên:
- Bản thân tôi là một giáo viên trẻ năng động, sáng tạo, ham học hỏi, cónăng khiếu hội họa, được nhà trường quan tâm tạo điều kiện nên tôi luôn hoànthành tốt nhiệm vụ
Về phía trẻ:
- Hầu hết trẻ lớp tôi đã qua học qua lớp 3 - 4 tuổi và 4 - 5 tuổi nên trẻ rấtnăng động, đi học chuyên cần, có nề nếp tốt
Điều kiện về phụ huynh
- Phụ huynh có nhận thức tốt về chăm sóc giáo dục mầm non Phụ huynhluôn quan tâm đến việc chăm sóc giáo dục con em và ủng hộ các hoạt động củanhà trường
Đối với giáo viên: Bản thân giáo viên còn chưa khai thác tận dụng, sử dụng
một cách triệt để, khoa học sáng tạo, linh hoạt để lôi cuốn trẻ vào hoạt động họctập sáng tạo có hiệu quả nhất
Về phía trẻ: Trẻ được tổ chức hoạt động thường xuyên nhưng còn rập
khuôn, máy móc, chưa có sự sáng tạo
Về phụ huynh: Phần lớn nhân dân trong xã sống bằng nghề nông nghiệp
nên nền kinh tế còn nhiều khó khăn Vì vậy việc đóng góp, mua sắm trang thiết
bị, đồ dùng, đồ chơi cho trẻ hoạt động còn hạn chế, theo chủ trương xã hội hóagiáo dục vẫn còn hạn chế
Chính vì những khó khăn trên việc tạo môi trường hoạt động cho trẻ đượctrải nghiệm được khám khá hiệu quả chưa cao
Trang 8* Kết quả khảo sát thực tế trẻ lớp 5 - 6 tuổi A2 lớp tôi vào thời điểm tháng 9/ 2017 như sau.
TT NỘI DUNG
Đạt Chưa đạt Số
cháu
Tỷ lệ
%
Số cháu
Tỷ lệ
%
1
Trẻ tham gia tích cực vào hoạt
động xây dựng môi trường
Qua quan sát tình hình thực tế ở lớp, tôi nhận thấy
+ Số trẻ tham gia xây dựng môi trường cùng cô rất ít, chủ yếu là cô xâydựng
+ Đa số trẻ chưa có kĩ năng hoạt động với các vật liệu thiên, chủ yếu thích
đồ chơi mua sẵn
+ Trẻ hoạt động chưa hiệu quả, chưa tích cực
2.3 Các giải pháp sử dụng để giải quyết vấn đề
2.3.1 Xây dựng môi trường giáo dục theo chủ đề, trang trí theo hướng
Xây dựng môi trường theo chủ đề là giáo viên trang trí môi trường bằnghình ảnh, đồ dùng đồ chơi ở tất cả không gian lớp đề toát lên được đặc điểm, nộidung của chủ đề Vì vậy tôi bám vào nội dung, mục tiêu của từng chủ đề để cóbiện pháp xây dựng môi trường phù hợp Môi trường xây dựng phải đảm bảogiúp cho trẻ thích tham gia và được hoạt động trải nghiệm trong môi trường đó,
để tiếp thu kiến thức kỹ năng trong chủ đề
Trang 9Bên cạnh đó cách trang trí phải đảm bảo tính mở, linh hoạt, hình ảnh, màusắc cũng sinh động, ngộ ngĩnh, bắt mắt, thu hút trẻ từ đó kích thích sự hứng thúhoạt động của trẻ.
Để thực hiện được trước tiên tôi cần phải xác định môi trường trong ngoàinhóm lớp đều được phản ánh đặc trưng của chủ đề Từ mảng chủ đề chính, đếncác mảng góc đều phải được trang trí, bố trí sắp xếp đồ dùng đồ chơi, chuẩn bịcác nguyên vật liệu để phục vụ cho các nội dung hoạt động học tập, vui chơitrong chủ đề cụ thể làm cho các bé có cảm giác khi bước chân vào lớp như đượcbước vào một thể giới khác, thế giới của trẻ thơ với những bức tranh đầy màusắc, từ những nhân vật cổ tích, cỏ cây, hoa lá đến những nhân vật hoạt hình ngộnghĩnh… được trang trí từ hành lang lớp học Còn bên trong lớp học các hìnhảnh được trang trí phong phú hơn gắn với nội dung giáo dục theo chủ đề Việctrang trí lớp học theo chủ đề vừa tạo sự chú ý và hứng thú khám phá ở trẻ vừacho mọi người biết lớp học đang học chủ đề nào Một chủ đề không nhất thiếtphải trang trí hoàn chỉnh ngay từ khi bắt đầu, mà có thể bổ sung dần trong cảquá trình cô và trẻ cùng làm và qua từng nhánh nhỏ của chủ đề cho đến khi kếtthúc chủ đề
Ví dụ: Trong góc học tập: Góc toán giáo viên cho trẻ vẽ, cắt các loại hoa,
quả, cây và dán theo số lượng vào các tranh theo yêu cầu của cô và ghi rõ sốtương ứng: Góc khám phá thì giáo viên yêu cầu trẻ vẽ, cắt, sưu tầm các loại hoa,quả có cùng đặc điểm dán vào các bộ phận sưu tập, các mảng tường cô để trống
có các yêu cầu cụ thể, tôi gợi ý để học sinh trang trí các hình ảnh hoa, quả có sốlượng sao cho có thể sử dụng làm trò chơi học tập, khi học
(Hình ảnh minh hoạ kèm theo phụ lục 1)
Với mục tiêu này, tôi đã xây dựng môi trường hoạt động giáo dục trong vàngoài lớp học của mình phải thật sự sinh động, hấp dẫn trẻ, lôi cuốn trẻ vào nộidung các hoạt động có trong chủ đề Điều này đòi hỏi giáo viên phải có tư duy
để có lựa chọn ý tưởng hình ảnh, bố cụ trang trí trong tất cả các mảng góc, các
vị trí không gian trong và ngoài lớp, để làm sao đạt được mục tiêu thu hút trẻtích cực tham gia
*Xây dựng môi trường hoạt động giáo dục đảm bảo có sự thay đổi thường xuyên theo chủ đề và có tính liên kết các chủ đề và trẻ được trải nghiệm tối đa với môi trường.
Tận dụng lợi thế sẵn có, khai thác tài nguyên mạng, lựa chọn các thông tin,nguyên liệu sắn có để xây dựng môi trường theo chủ đề Nhưng để đảm bảo thayđổi môi trường theo chủ đề thường xuyên làm mới môi trường và cho trẻ đượctrải nghiệm Tôi đã tận dụng các mảng trang trí, đồ dùng đồ chơi, nguyên liệu,phế liệu, của chủ đề trước Sau đó tôi hướng trẻ cùng cô sắp xếp, trang trí lại
Trang 10theo nội dung chủ đề mới, bảo đảm tính liên kết, dẫn dắt để trẻ phát huy trítưởng tượng…
Tôi căn cứ vào mục tiêu giáo dục của từng chủ đề, đồng thời tận dụng tối
đa môi trường không gian xung quanh lớp học, khai thác các thiết bị, đồ dùngsẵn có, bổ sung thêm thiết bị, đồ dùng tự làm
Tôi luôn quan tâm tổ chức cho trẻ cùng cô làm các đồ dùng đồ chơi, trangtrí môi trường, thông qua đó cô tận dụng cơ hội để cung cấp kiến thức kỹ năngcho trẻ
(Hình ảnh minh hoạ kèm theo phụ lục 2)
Kết quả: Khi tổ chức thực hiện biện pháp này với cách trang trí mở có tính linh hoạt tôi nhận thấy đa số trẻ trong lớp tôi đã nhận thức được tầm quan trọng
của của việc trang trí lớp theo chủ đề và đã biết cùng cô xây dựng chủ đề Cácmảng tường của lớp được trang trí các hình ảnh vừa đảm bảo tính thẩm mỹ (đẹp,hấp dẫn trẻ), vừa đảm bảo các yêu cầu giáo dục (có thể sử dụng các mảng trangtrí làm phương tiện dạy học), trẻ rất thích được tham gia các hoạt động cùng côtrang trí môi trường lớp học
2.3.2 Giải pháp xây dựng môi trường trong và ngoài lớp phù hợp mục tiêu giáo dục lấy trẻ làm trung tâm
* Bố trí, sắp xếp môi trường bên trong lớp học
Trong lớp học không thể thiếu những góc chơi của trẻ, do đó để lớp họcthêm lôi cuốn trẻ các cô giáo cần tạo nên một môi trường lớp học với nhữngmàu sắc sinh động, những nhân vật ngộ nghĩnh… Môi trường có không gian,cách sắp xếp phù hợp, gần gũi, quen thuộc với cuộc sống thực hàng ngày củatrẻ, phản ánh kinh nghiệm, văn hóa của địa phương, luôn thay đổi để tạo ra sựhấp dẫn mới lạ đối với trẻ Các góc hoạt động chính được duy trì thường xuyên,chúng không cần phải di chuyển đi hoặc đóng lại.Vì vậy chúng ta cần suy nghĩcẩn trọng về việc bố trí các góc Việc sắp xếp phải rất linh hoạt để có thể sắp xếplại, chính vì vậy tôi đã:
- Bố trí, sắp xếp góc chơi phù hợp với lớp học:
Để hoạt động vui chơi của trẻ đạt kết quả tốt thì trước hết phải tạo được gócchơi phù hợp Vì thế tôi đã lựa chọn bố trí góc chơi có diện tích đảm bảo cho sốtrẻ tham gia vào hoạt động Bố trí phù hợp với thực tế không gian của nhóm lớp Đối với môi trường lớp tôi tuy hơi hẹp nhưng lại có một không gian rấtthoáng mát, với cách sắp xếp phù hợp gần gũi quen thuộc với cuộc sống hàngngày của trẻ Các góc chơi được bố trí động và tĩnh linh hoạt và khoa học Đồdùng đồ chơi có giá để ngăn nắp, gọn gàng trẻ dễ thấy, dễ lấy, dễ dùng và dễ cất.Bên cạnh đó Tôi luôn chú trọng đến cách bày trí nhằm phát huy tối đa diện tíchcho trẻ hoạt động
Trang 11Mặt khác tuỳ theo nội dung của từng chủ đề mà lớp đang thực hiện để bố trí cácgóc chơi cho phù hợp Tránh tình trạng giáo viên dạy trẻ lạc chủ đề như vậy sẽcung cấp kiến thức sai cho trẻ không đúng với chủ đề bé đang học.
Sau khi thực hiện việc lựa chọn sắp xếp bố trí góc chơi cho trẻ phù hợpnhư trên tôi thấy có hiệu quả rõ ràng, tôi quan sát thấy trẻ chơi tự tin hơn, trật tựhơn không xô đẩy va chạm nhau Các góc yên tĩnh không bị ảnh hưởng bởi cácgóc chơi ồn ào, các góc chơi có không gian rộng riêng biệt trẻ chơi thoải mái,chơi hứng thú Và đặc biệt là giáo viên có thể bao quát trẻ chơi tốt hơn Và mộtđiều cũng đặc biệt cần lưu ý khi xây dựng môi trường học tập chúng ta phải xâydựng các góc theo đúng nguyên tắc: Góc ồn ào xa góc yên tĩnh (Góc học tậpphải xa góc xây dựng…)
Ví dụ:
+ Góc phân vai và góc xây dựng: Là các góc động thường hay ồn ào tôi sắp
xếp khu vực phía dưới lớp, gần nhau tạo sự liên kết giữa các nhóm chơi tronghai góc
(Hình ảnh minh hoạ kèm theo phụ lục 3)
+ Góc hoc tập: Còn đối với góc học tập cần yên tĩnh hơn nên tôi đã bố trí
nơi có không gian rộng rãi ánh sáng phù hợp, cách xa góc xây dựng… cho trẻđược ngồi yên tĩnh để đọc thơ, đọc chuyện…
+ Góc nghệ thuật: Với góc nghệ thuật tôi sắp sếp ngay cửa vào gần với
mảng chính của chủ đề để tận dụng mảng tường rộng, và nơi để sản phẩm củatrẻ tôi thiết kế giá trưng bày sản phẩm lưu động nên việc sắp xếp gần cửa tiệncho việc di chuyển giá trưng bày
(Hình ảnh minh hoạ kèm theo phụ lục 4)
- Chuẩn bị đồ dùng đồ chơi hấp dẫn cho trẻ sáng tạo
Ơ
Với việc linh hoạt lồng ghép các hoạt động đã kích thích trẻ tự tìm hiểu, pháthiện ra các chức năng sử dụng của đồ dùng, đồ chơi, tránh sự đơn điệu, nhàmchán, tạo cho trẻ em sự hấp dẫn, mới lạ, giúp cho trẻ dễ tiếp thu bài học và cóthể tham gia thể hiện ý tưởng của mình
Các sản phẩm của trẻ làm cùng cô được trưng bày đó là một sự khích lệ vớitrẻ động viên để trẻ phấn đấu cố gắng trong các hoạt động Tạo cho trẻ cảm nhận
được “Đi học là hạnh phúc và mỗi ngày đến trường là một ngày vui”, làm cho
trẻ thêm yêu trường, yêu lớp, gắn bó với ngôi nhà chung
Việc trang trí lớp học cũng như chuẩn bị đồ dùng, đồ chơi tôi luôn sử dụngcác nguyên vật liệu thiên nhiên, gần gũi với trẻ, tạo sự phong phú và hấp dẫn đốivới trẻ nhằm kích thích trẻ hoạt động cùng cô Với mục tiêu “Trang trí kết hợpgiữa làm đẹp cảnh quan lớp học với yêu cầu phục vụ học tập của trẻ lớp mình”
Trang 12Tôi đặc biệt chú trọng đến việc sưu tầm đa dạng nguyên vật liệu để trẻ sáng tạotrong hoạt động và khi tạo thành sản phẩm luôn thu hút và hấp dẫn đối với trẻ.Như vậy việc tạo cảnh quan thân thiện đối với trẻ giúp trẻ học tập một cáchgần gũi thân thiện có tác dụng giúp trẻ đạt được các mục tiêu giáo dục
Và điều quan trọng hơn cả, thông qua việc cùng nhau trang trí lớp học hầu hếttrẻ đều rất yêu thích đến trường vì nó đem lại cho trẻ nhiều điều bổ ích, nhưđược bày tỏ những điều mình mong muốn, được trưng bày những sản phẩmmình làm ra và được làm chủ lớp học của mình
- Chọn tiêu đề tranh ảnh thu hút sự chú ý của trẻ
Xuất phát từ đặc điểm trên của trẻ để có góc chơi hấp dẫn tạo cảm giác
mới lạ kích thích hứng thú cho trẻ tôi luôn đặc biệt chú ý tới việc lựa chọn tranhảnh tiêu đề đơn giản, ngắn gọn, các hình ảnh ngộ nghĩnh, các sản phẩm quenthuộc của địa phương phù hợp với chủ đề đang thực hiện
VD: Ở góc phân vai Với chủ đề thế giới thực vật - tết và mùa xuân tôi đặc
biệt chú trọng đến trang trí siêu thị của bé và tôi đã có ý tưởng tái hiện lại mộtphiên “Chợ quê” qua một góc nhỏ bán hàng để trẻ được trải nghiệm Khi bướcvào vai chơi trẻ được thả mình khám khá một phiên chợ quê với những mặthàng gần gũi, quen thuộc Cùng với ý tưởng của mình tôi khuyến khích trẻ cùng
cô xây dựng góc phong phú đa dạng bên cạnh đó là góc mở với những hình ảnhngộ ngĩnh và bắt mắt được thiết kế linh động và sáng tạo Trước khi trẻ đi chợ,
đi siêu thị trẻ được trải nghiệm trước ở góc mở Hôm nay ý định trẻ sẽ đi chợmua gì, cần gì và giá mua, bán là bao nhiêu tiền, từ đó giúp trẻ tưởng tượng vàhình dung ra sản phẩm và dồ dùng mình cần mua, cần sắm
(Hình ảnh minh hoạ kèm theo phụ lục 5)
Tương tự tất cả các góc tôi đều quan tâm lựa chọn tiêu đề một cách hợp lýnhất Ngoài ra việc lựa chọn tiêu đề hoạ tiết trang trí ở các góc chơi tôi luôn chú
ý đảm bảo tính mở và linh hoạt, có sự kết hợp giữa các sản phẩm của trẻ và của
cô để trang trí giúp cho trẻ cảm thấy yêu thích góc chơi đó hơn và tự tin, tự hàohơn khi thấy các sản phẩm từ chính tay mình làm được dùng để trang trí Đócũng chính là một trong những yếu tố giúp trẻ chơi sáng tạo hơn
Khi thực hiện biện pháp này tôi thấy các cháu đã tự tin lên rất nhiều, đãlinh hoạt, sáng tạo cùng cô trong trang trí lớp, tạo đồ dùng đồ chơi phong phú đadạng Hình thức trang trí lớp, xây dựng môi trường học tập của lớp cũng rấtphong phú, đa dạng, phù hợp với độ tuổi, với từng chủ đề Và đặc biệt trong hộithi xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm Cô trò lớp A2 chúng tôi
đã đạt giải nhất cấp trường, cấp huyện, và cùng với nhà trường cô trò tiếp tụcxây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm tham gia hội thi cấp Tỉnh
Trang 13* Xây dựng môi trường ngoài lớp học:
Đối với trẻ mầm non, môi trường ngoài lớp học là yếu tố góp phần tíchcực trong các hoạt động nâng cao chất lượng chăm sóc giáo dục toàn diện trẻ.Chính vì vậy mà cảnh quan môi trường ngoài lớp học là vô cùng cần thiết đốivới quá trình giáo dục trẻ Vì vậy ngay từ đầu năm học song song với việc xâydựng môi trường học tập trong lớp tôi đã cùng với tập thể giáo viên trong nhàtrường xây dựng môi trường ngoài lớp học với tiêu chí an toàn, đẹp, và hấp dẫntrẻ Để trẻ thỏa sức trải nghiệm, khám phá và hoạt động ngoài trời một cách tíchcực
Tập thể cán bộ giáo viên Trường mầm non Nga Yên đã tập trung xây dựngmôi trường giáo dục ngoài lớp với những yêu cầu về môi trường ngoài lớp họcđược nhà trường quản lý nghiên cứu, tìm hiểu như khu vui chơi, khu vận động,vườn cổ tích, khu vực chơi với đồ chơi ngoài trời (cầu trượt, đu quay, bập bênh,nhà bóng…); khu vực chơi “giao thông”; khu vực chơi với đất, cát, nước, đá,sỏi…; khu vực trẻ trồng rau, (Vườn rau của bé) Trồng cây và chăm sóc cây cối.(Vườn thiên nhiên của bé) khu trồng cỏ, trồng hoa, trồng cây cảnh Kết hợp với
mô hình các câu chuyện cổ tích để trẻ được tái hiện lại nội dung câu chuyện,khắc sâu nội dung câu chuyện khi được dạo chơi trong vườn cổ tích (Vườn cổtích) cây ăn quả, cây bóng mát trên sân trường
Môi trường giáo dục của trường thực sự an toàn, đảm bảo vệ sinh về nguồnnước, không khí, vệ sinh an toàn trong ăn uống Các trang thiết bị, đồ dùng, đồchơi được bảo dưỡng thường xuyên, giữ gìn vệ sinh và tạo sự hấp dẫn đối vớitrẻ Có hàng rào bảo vệ xung quanh khu vực trường
- Cây xanh: Ngoài cây lâu năm được trồng bổ sung cây xanh hàng năm
- Bố trí, sắp xếp môi trường bên ngoài đảm bảo độ an toàn cho trẻ: Khôngtrồng loại cây có gai, độc hại đối với trẻ…
Với lợi thế và ưu điểm đó là có một khuôn viên rộng, thoáng mát, địa hìnhđẹp cùng với sự sắp xếp bài trí môi trường ngoài của trường tôi, khi bước chânđến cổng trường không những thu hút sự thích thú ở trẻ mà còn mang đến chocác bậc phụ huynh một không gian hấp dẫn đáp ứng đầy đủ các yêu cầu chămsóc giáo dục trẻ
(Hình ảnh minh hoạ kèm theo phụ lục 6)
Ngoài ra tôi còn tham mưu với BGH nhà trường cho vẽ những khẩu hiệu,hình ảnh về giáo dục ý thức bảo vệ môi trường, hình ảnh hướng dẫn khi thamgia giao thông, hình ảnh các trò chơi dân gian,… tạo môi trường học tập tích cựccho trẻ ở mọi lúc, mọi nơi
Kết quả: Có thể nói việc xây dựng môi trường giáo dục “Lấy trẻ làm trung
tâm” trong trường mầm non thực sự cần thiết và rất quan trọng Nó được ví như
Trang 14người giáo viên thứ hai trong công tác tổ chức, hướng dẫn cho trẻ nhằm thỏamãn nhu cầu vui chơi và hoạt động của trẻ, thông qua đó nhân cách của trẻ đượchình thành và phát triển toàn diện Một môi trường sạch sẽ, an toàn, có sự bố tríkhu vực chơi và học trong lớp và ngoài trời phù hợp, thuận tiện có ý nghĩa to lớnkhông chỉ đối với sự phát triển thể chất của trẻ, mà còn thỏa mãn nhu cầu nhậnthức, mở rộng hiểu biết của trẻ, kích thích trẻ hoạt động tích cực, sáng tạo Môitrường giao tiếp cởi mở, thân thiện giữa cô với trẻ, giữa trẻ với trẻ và giữa trẻvới môi trường xung quanh sẽ tạo cơ hội cho trẻ được chia sẻ, giãi bày tâm sự,nguyện vọng, mong ước của trẻ với cô, với bạn bè, nhờ vậy mà cô hiểu trẻ hơn,trẻ hiểu nhau hơn, hoạt động phối hợp nhịp nhàng hơn nên hiệu quả hoạt độngcũng cao hơn, trẻ yêu trường, yêu lớp, yêu cô giáo và bạn bè hơn.
2.3.3 Chuẩn bị đồ dùng, học liệu đa dạng hấp dẫn, tận dụng nguyên vật liệu, phế liệu từ thiên nhiên sẵn có của địa phương.
Như chúng ta đã biết, hiện nay trên thị trường rất nhiều các loại đồ dùng
đồ chơi sẵn của trẻ mầm non, với tính năng đa dạng về hình dáng, màu sắc,phong phú về chủng loại Nhưng đồ dùng đồ chơi mua sẵn có đẹp, có tốt songchúng không phong phú về chất liệu mà lại tốn kinh phí hơn, trẻ ít có cơ hộikhám phá, trải nghiệm qua các đồ dùng đồ chơi mua sẵn và để đáp ứng nhu cầukhám phá của trẻ và theo thông tư 02/BGD&ĐT chuẩn bị thêm đồ dùng, họcliệu, đa dạng, hấp dẫn, tận dụng phế liệu vật liệu thiên nhiên có sẵn địa phương
để trẻ hoạt động hứng thú, tích cực
Để trẻ hoạt động một cách hứng thú, tích cực, ngay từ đầu năm học tôi dãlên kế hoạch cho việc làm đồ dùng đồ chơi phục vụ các góc chơi, không lêncách chung chung mà tôi vạch rõ ràng và cụ thể cho việc làm đồ dùng , đồ chơi.Tôi rà soát lại đồ dùng, đồ chơi của lớp, đồ dùng mua sắm, đồ dùng cần làm, tôi
bổ xung từ từ theo chủ đề, đồ chơi cần được bổ xung trước
Tận dụng nguyên vật liệu để làm đồ chơi cho trẻ Ngoài đồ dùng đồ chơimua sẵn tôi tận dụng nguyên vật liệu dạng phế liệu sẵn có, dễ kiếm như: bìacatton, xốp, đĩa CD cũ các trang giấy báo có màu sắc hấp dẫn,chai nhựa, vỏ hộpsữa chua, vải vụn Tận dụng những nguyên vật liệu thiên nhiên sẵn có ở địaphương như : Vỏ ngao, vỏ hến , hạt gấc, hạt nhãn, hạt na, bẹ ngô, sợi cói,lõi, lõingô khô, rơm khô, lá khô và tất cả những nguyên vật liệu cần đảm bảo an toàntính mạng, không gây độc hại, không sắc nhọn, không nặng nề đối với trẻ Từcác nguyên vật liệu này làm nhiều đồ chơi góc cho trẻ
Ví dụ: Tôi dùng đĩa CD trang trí giấy đề can cho trẻ xếp hình cá, chim ,hoa rất là ngộ nghĩnh và sinh động Hoặc tôi dùng chai hộp nhựa làm một số đồdùng trong gia đình như, Bàn là, bàn nghế, cốc chén, các hộp xà phòng , comfortcắt thành đoàn tàu, ôtô, máy bay Cũng từ nguyên vật liệu đó, trẻ có thể sử dụnghoạt động góc, trẻ làm nhiều sản phẩm như: Trẻ dùng chai nước C2, trà xanh để