skkn một số biện pháp nâng cao chất lượng chất lượng hoạt động làm quen chữ viết cho trẻ MG 5 6 tuổi tại trường mầm non nga mỹ

2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM 2 2.1 Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm 2 2.2 Thực trạng của vấn đề trước khi áp dụng SKKN 3 2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề 4Biệ

2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

2

2.1 Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm 2

2.2 Thực trạng của vấn đề trước khi áp dụng SKKN 3

2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề 4Biện pháp 1: Tự học tập, tự bồi đưỡng để nâng cao năng

Biện pháp 2: Tạo môi trường chữ viết phong phú, đa dạng

Biện pháp 3: Tổ chức hoạt động LQVCC theo phương

pháp giáo dục "Lấy trẻ làm trung tâm” 7

Biện pháp 4: Nâng cao chất lượng làm quen với chữ viết

thông qua các hoạt động học khác và mọi lúc mọi nơi 9Biện pháp 5: Ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy trẻ

Biện pháp 6: Phối kết hợp với phụ huynh trong việc

2.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động

giáo dục, với bản thân, đồng nghiệp và nhà trường 18

1 MỞ ĐẦU 1.1 Lý do chọn đề tài:

Như chúng ta đã biết, mỗi quốc gia, mỗi dân tộc đều có một ngôn ngữriêng, một chữ viết riêng Qua ngôn ngữ, qua chữ viết đó con người thể hiệnnhững tâm tư tình cảm, những ước mong về một cuộc sống tốt đẹp hơn Và đấtnước Việt Nam chúng ta - Một đất nước với bề dày văn hóa và lịch sử đã sángtạo ra chữ viết riêng, ngôn ngữ riêng cho dân tộc mình Đây là niềm tự hào chomỗi người con đất Việt khi được nói và viết tiếng việt Nói về chữ viết ông cha

ta đã có câu: “Nét chữ là nét người” Chính vì vậy mà có những nét chữ thể

hiện tính cách con người cẩn thận, ngay ngắn; có những nét chữ thể hiện conngười phóng khoáng tài hoa, nhưng cũng có những nét chữ thể hiện cẩu thảkhông cẩn thận,

Một trong những thành tựu lớn lao nhất của giáo dục mầm non là làm chotrẻ sử dụng được một cách thành thạo tiếng mẹ đẻ trong đời sống hàng ngày.Tiếng mẹ đẻ là phương tiện quan trọng nhất để trẻ lĩnh hội nền văn hóa dân tộc,

để giao lưu với mọi người xung quanh, để tư duy, để tiếp thu khoa học, để bồidưỡng tâm hồn Mặt khác, thông qua hoạt động làm quen chữ viết, còn pháttriển ở trẻ khả năng quan sát, so sánh, tổng hợp, khái quát hóa, trừu tượng hóa

và đặc biệt là phát triển ngôn ngữ mạch lạc cho trẻ.{1}

Mặt khác, mục tiêu của giáo dục Mầm Non là nuôi dưỡng, chăm sóc và

giáo dục trẻ phát triển toàn diện theo 5 lĩnh vực Trong đó hoạt động “Làm quen với chữ cái” là một trong những hoạt động đóng vai trò hết sức quan trọng.

Chuẩn bị cho trẻ học chữ ở lớp Một, tạo sự chuyển tiếp giữa bậc học mầm non

và tiểu học một cách khoa học và hợp lí là nhiệm vụ không thể thiếu trong côngtác phát triển ngôn ngữ cho trẻ ở trường mầm non Ngoài việc chuẩn bị thể lực,tâm thế, một số thói quen học tập… cho trẻ, chúng ta còn cần các hoạt động chotrẻ làm quen với chữ viết Cho trẻ mẫu giáo 5 – 6 tuổi làm quen với chữ viết làchuẩn bị các kỹ năng tiền biết đọc, biết viết cho trẻ Đây chính là một trong cáclĩnh vực chuyên biệt cần phải chuẩn bị cho trẻ trước khi trẻ bước vào lớpMột{1} Giáo dục Mầm Non của chúng ta đã có những đổi mới, những chuyểnbiến mới trong việc nuôi dạy trẻ Cùng với sự đổi mới của giáo dục Mầm Nonnói chung, hoạt động làm quen chữ viết cũng đã đổi mới đáng kể

Là giáo viên mầm non nhiệm vụ đầu tiên và quan trọng nhất là giúp trẻnắm được cấu tạo, phát âm chuẩn ngữ âm Tiếng Việt Bởi không chỉ dạy trẻnhận mặt chữ và phát âm từng chữ cái riêng lẻ (a, b, c ) trong 29 chữ cái màcòn dạy chữ cái cho trẻ trong các từ, câu gần gũi mà trẻ hay nhìn thấy xungquanh như : bài thơ, câu chuyện, tên truyện tranh, tên trẻ, tên nhân vật, đồ vật

yêu thích qua sách truyện, họa báo, bảng hiệu trường, quảng cáo, tên bạn,…

Để trẻ học tốt hoạt động “Làm quen với chữ cái” theo chương trình giáo

dục mầm non mới hiện nay, đòi hỏi phải có sự hướng dẫn, giúp đỡ của ngườilớn, đặc biệt là cô giáo mầm non Vì vậy người giáo viên mầm non phải làm thếnào để giúp trẻ làm quen chữ viết một cách tốt nhất Bản thân nhận thức sâu sắctầm quan trọng của vấn đề này nên đã lựa chọn và nghiên cứu đề tài sáng kiến

kinh nghiệm: “ Một số biện pháp nâng cao chất lượng hoạt động làm quen với chữ viết cho trẻ mẫu giáo 5 -6 tuổi tại trường Mầm non Nga Mỹ”

1.2 Mục đích nghiên cứu:

Trong công tác giáo dục trẻ Mầm non thì việc cho trẻ Làm quen với chữviết là không thể thiếu Vì vậy mà tôi đã nghiên cứu một số biện pháp nhằmnâng cao chất lượng hoạt động làm quen với chữ viết cho trẻ 5 – 6 tuổi tạitrường mầm non xã Nga Mỹ, huyện Nga Sơn, tỉnh Thanh Hóa

1.3 Đối tượng nghiên cứu:

Đối tượng mà tôi chọn để nghiên cứu là trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi lớp Lá Xanhtrường Mầm Non Nga Mỹ do tôi phụ trách

1.4 Phương pháp nghiên cứu:

- Phương pháp nghiên cứu tài liệu

- Phương pháp khảo sát thực tế

- Phương pháp dùng lời nói

- Phương pháp giáo dục bằng tình cảm khích lệ

- Phương pháp nêu gương

2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM:

2.1 Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm:

Công tác giáo dục là một chủ chương lớn, quan trọng của toàn Đảng, toàndân ta trong công cuộc xây dựng và đổi mới đất nước, trong đó giáo dục mầmnon là một ngành học cần thiết, một tác nhân quan trọng tác động và hình thànhnhân cách con người cho trẻ Chính vì vậy ngành giáo dục nói chung và bậc họcmầm non nói riêng tiếp tục đẩy mạnh và không ngừng đổi mới, nâng cao côngtác giảng dạy để tiến dần đến việc hoàn thiện một giáo trình cơ bản mang tínhgiáo dục cao, có hiệu quả nhất, để giúp trẻ hình thành và phát triển toàn diệnnhân cách con người mới

Đối với trẻ mẫu giáo có rất nhiều các hoạt động như học tập, vui chơi, laođộng… Song một trong những hoạt động không thể thiếu được với trẻ đó làphát triển ngôn ngữ cho trẻ Vì ngôn ngữ là phương tiện giao tiếp quan trọngnhất Nhờ có ngôn ngữ mà con người hiểu được nhau, cùng nhau hành động vìmục đích chung: lao động, đấu tranh, xây dựng và phát triển xã hội

Quá trình trưởng thành của đứa trẻ bên cạnh thể chất là trí thức công cụ đểphát triển tư duy trí thức chính là ngôn ngữ Ngôn ngữ là công cụ để trẻ học tập

và vui chơi những hoạt động chủ yếu của trường mầm non Ngôn ngữ cần chotất cả các hoạt động và ngược lại mọi hoạt động tạo cơ hội cho ngôn ngữ trẻphát triển Ngôn ngữ còn là phương tiện để giáo dục trẻ một cách toàn diện về 5mặt giáo dục: đức, trí, lao, thể, mỹ

Vậy hoạt động làm quen với chữ cái là một phần, một bộ phận của việcphát triển ngôn ngữ trong chương trình chăm sóc giáo dục trẻ 5 - 6 tuổi, do đólàm quen với chữ cái nó có ý nghĩa quan trọng việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ

Trước hết làm quen với chữ cái là rèn luyện khả năng nghe, khả năngphát âm, khả năng hiểu ngôn ngữ Tiếng Việt

Thông qua việc làm quen với chữ cái cung cấp thêm vốn từ về thế giớixung quanh Cho trẻ làm quen với chữ cái còn giúp trẻ hiểu được mối quan hệ giữa ngôn ngữ nói với ngôn ngữ viết, trẻ hiểu thế nào là đọc và viết sau này ở

trường phổ thông, thông qua viêc tìm kiếm các chữ cái khác nhau ở các vị tríkhác nhau của từ giúp trẻ phát triển óc quan sát, ghi nhớ có chủ định

Cho trẻ làm quen với chữ cái còn góp phần kích thích phát triển tư duy vàhình thành tính tích cực của trẻ, nó giúp trẻ định hướng trong không gian, giúptrẻ điều khiển những hoạt động của các giác quan Làm quen với chữ cái còngiáo dục tình cảm, mở rộng hiểu biết cho trẻ, chuẩn bị tích cực cho trẻ vàotrường tiểu học Như vậy làm quen với chữ cái là không thể thiếu được trong nộidung phát triển ngôn ngữ cho trẻ 5 - 6 tuổi

2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm:

Năm học 2017 - 2018 này, tôi được BGH nhà trường phân công chủ nhiệmlớp mẫu giáo 5- 6 tuổi Tôi đã tiến hành nghiên cứu đề tài trong điều kiện thựctrạng như sau:

Thuận lợi:

- Trường mầm non Nga Mỹ là trường chuẩn Quốc gia có đầy đủ đồ dùng

đồ chơi phục vụ cho công tác chăm sóc - giáo dục trẻ, đặc biệt là hoạt động làmquen với chữ viết

- Ban giám hiệu nhà trường nhiệt tình, năng nổ, có năng lực vững vàng,luôn quan tâm đến chất lượng dạy và học, luôn dự giờ thăm lớp góp ý xây dựngcho các hoạt động của lớp

- Có hội phụ huynh luôn quan tâm đến các hoạt động của nhà trường củalớp Hội phụ huynh đã đầu tư mua sắm đồ dùng đồ chơi cho con em mình tươngđối đầy đủ, hưởng ứng mọi phong trào của trường của lớp đề ra

- Bản thân có trình độ Đại học, luôn nhiệt tình trong công tác chăm sóc,nuôi đưỡng và giáo dục trẻ, tâm huyết với nghề, yêu nghề mến trẻ, coi trẻ nhưcon em mình Tôi còn được tiếp thu đầy đủ các chuyên đề, được dự giờ dạy mẫu

từ đồng nghiệp, luôn tham khảo tài liệu, học hỏi bạn bè đồng nghiệp… để tìm racác phương pháp dạy, cách tổ chức cho trẻ hoạt động phù hợp với trẻ lớp mình,giúp trẻ tích cực, hứng thú tham gia các hoạt động

- Lớp tôi phụ trách là lớp mẫu giáo lớn với tổng số 30 cháu, trong đó 14cháu nữ, 16 cháu nam, trẻ đã có nề nếp học tập và các thói quen tốt, như: vệ sinh

cá nhân, vệ sinh môi trường, lao động tự phục vụ, ……

- Ngoài điều kiện khó khăn ra phụ huynh cứ nghĩ trẻ đến lớp chủ yếu làmúa hát, đọc thơ và chơi rồi đọc xa xả vài cái chữ là xong Bởi họ chưa hiểuđược sự khác nhau giữa việc làm quen chữ viết trước đây và làm quen chữ viếthiện nay Vì vậy phương pháp dạy của phụ huynh chưa khoa học

- Cùng một độ tuổi nhưng có cháu sinh đầu năm, có cháu sinh cuối nămnên nhận thức của các cháu chưa đồng đều dẫn đến chất lượng của hoạt độnglàm quen với chữ viết chưa cao.

- Mặt khác, do ảnh hưởng của ngôn ngữ địa phương hay phát âm sai lỗichính tả nên ảnh hưởng rất lớn đến việc dạy trẻ làm quen với chữ viết Ví dụ:

Phụ huynh thường phát âm chữ “bây giờ” thành “bay giờ”; “cái đĩa” thành

“cái đỉa”

Đứng trước tình hình thực trạng trên, tôi đã tiến hành nghiên cứu đề tài.Tôi thực hiện khảo sát trẻ trong lớp về một số nội dung mục tiêu đề tài đặt ra

(Bảng khảo sát ban đầu - phụ lục 1)

Với kết quả khảo sát trên, tôi rất băn khoăn, trăn trở phải làm thế nào để tổchức được các hoạt động làm quen với chữ viết cho trẻ mẫu giáo 5 – 6 thực sự

có hiệu quả, lôi cuốn và hấp dẫn được trẻ; để trẻ mạnh dạn, tự tin là một bàitoán khó đối với tôi Và tôi mạnh dạn đưa ra một số biện pháp để nâng cao chấtlượng hoạt động làm quen với chữ viết cho trẻ lớp tôi, cụ thể như sau:

2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề:

Biện pháp 1 Tự học tập, tự bồi dưỡng để nâng cao năng lực sư phạm.

Với trẻ mầm non, trẻ rất tin tưởng vào cô giáo, nghe lời cô giáo hơn cả cha

mẹ mình Trẻ rất thích bắt chước người lớn, đặc biệt là cô giáo Nếu cô phát âmđúng thì trẻ phát âm đúng, nếu cô phát âm sai thì trẻ phát âm sai Vì vậy, để giúptrẻ làm quen với chữ cái được tốt thì trước hết giáo viên phải tự học tập, tự bồidưỡng để nâng cao năng lực cho bản thân Hơn thế nữa giáo viên luôn là tấmgương sáng cho trẻ học tập và noi theo Vì vậy mà bản thân đã tích cực tự họctập, tự bồi dưỡng như sau:

- Tôi nghiên cứu tài liệu hướng dẫn cấu tạo, đặc điểm và cơ chế phát âmcủa 29 chữ cái và tôi tự luyện phát âm

- Tôi dự giờ đồng nghiệp để học hỏi từ đồng nghiệp

- Tôi tự học tập, tự bồi dưỡng để tìm ra phương pháp phù hợp và hìnhthức tổ chức hoạt động LQVCC sinh động, hấp dẫn trẻ

- Sưu tầm các trò chơi chữ cái để giúp trẻ hứng thú tham gia vào hoạtđộng, dễ nhớ và nhớ chữ cái lâu

- Mặt khác, trong Tiếng Việt các nhà ngôn ngữ đã xác định, phát âm củaphương ngữ Hà Nội được lấy làm cơ sở chính âm {1} Bởi vậy mà hàng ngày,tôi thường tạo điều kiện để nghe chương trình phát thanh của đài tiếng nói ViệtNam Qua đó tôi tự luyện phát âm Sau đó tôi tự làm bài tập trắc nghiệm đểkiểm chứng khả năng phát âm của mình

Ví dụ: Điền “x” hay “s” vào các từ sau cho phù hợp

+ “Quyển … ách”, “ ạch … ẽ”, “….anh biếc”………

+ Tôi đã điền: “Quyển sách”, “sạch sẽ”, “xanh biếc”

- Hàng ngày, trong khi giao tiếp với mọi người xung quanh, cũng như dạytrẻ tôi luôn ý thức đến cách phát âm của mình

- Tôi mua vở tập tô về nhà luyện tập tô sao cho đúng quy trình và trùngkhít.

- Sưu tầm truyện tranh, sách tranh để giúp trẻ được làm quen với việc đọcsách

Kết quả đạt được: Chính nhờ sự kiên trì học hỏi và tích cực rèn luyện của

bản thân đã nắm vững kiến thức, kỹ năng mà cách phát âm riêng lẻ từng chữ cái

cũng như những lời nói của tôi lúc nào cũng là lời nói mẫu đối với trẻ Từ đóchất lượng hoạt động LQVCC của lớp được nâng cao

Biện pháp 2: Tạo môi trường chữ viết phong phú, đa dạng và hấp dẫn.

Việc tạo môi trường chữ viết rất quan trọng, đòi hỏi giáo viên cần phải tổchức môi trường chữ viết trong trường mầm non phong phú, đa dạng, hấp dẫn

để trẻ được “Tắm mình trong chữ viết” và giúp trẻ LQVCC một cách tự nhiên.

Đó là các góc chơi trong lớp và các khu hoạt động ngoài lớp… giúp trẻ pháttriển ngôn ngữ, nhận thức, khả năng sáng tạo, tình cảm, hành vi đạo đức, … Xâydựng môi trường chữ viết đáp ứng yêu cầu, nội dung giáo dục của chủ đề, phùhợp với nhận thức của trẻ để phát huy được tính tích cực, tò mò khám phá củatrẻ và mang lại hiệu quả cao Từ đó tôi đã xây dựng môi trường chữ viết nhưsau:

a Tạo môi trường chữ viết trong lớp:

Việc tạo môi trường chữ viết trong lớp, tôi bám sát yêu cầu, nội dung giáodục của mỗi chủ đề và khả năng nhận thức của trẻ lớp tôi Ở mỗi góc đều có têngóc, đồ dùng đồ chơi trong lớp tôi đều viết tên Tranh ảnh trang trí có màu sắcđẹp, hình ảnh rõ ràng, có nội dung giáo dục tốt và dưới mỗi bức tranh đều cóchữ viết kèm theo để trẻ chơi đồng thời củng cố lại chữ cái mà trẻ đã được học

* Tạo môi trường chữ viết ở các góc mở:

Để ôn luyện và khắc sâu kiến thức cho trẻ trong giờ hoạt động học có chủ

định, tôi đã xây dựng góc mở “Chữ cái bé yêu”

Ở góc này, tôi lấy hình ảnh con nai, trang trí bảng găm bằng các hình bông

hoa để tạo thành góc mở: “Chữ cái bé yêu” Trên mình con nai tôi phân bố

thành các nội dung: Chữ cái bé đã học, số nét, hình ảnh, từ tương ứng Tôi chuẩn

bị các lôtô có hình ảnh đẹp phù hợp với chủ đề, có từ tương ứng với hình ảnh ởphía dưới, các thẻ chữ cái, thẻ số Vào gìơ hoạt động góc khi trẻ về góc chơi tôihướng dẫn trẻ để trẻ được chơi cá nhân, nhóm

Ví dụ: Ở chủ đề “Thế giới động vật” sau khi cho làm quen với chữ i,t,c ở

hoạt động học có chủ định Khi vào hoạt động góc tôi cho trẻ chơi ở góc mở

“Chữ cái bé yêu”, tôi hỏi trẻ:

- Hôm nay các con được làm quen với chữ cái gì? (Trẻ lấy chữ t gắn lên)

Tương tự với các hình ảnh khác

(Hình ảnh1: Bé gắn chữ cái theo tranh – Phụ lục 2)

* Tạo môi trường chữ viết qua các ký hiệu của trẻ:

Đồ dùng cá nhân, đồ dùng học tập, đồ chơi (khăn, cốc, ghế, díp đánh răng,gối, hộp bút, sách, vở ) của trẻ mầm non phải đảm bảo tính an toàn, thẩm mỹ,giáo dục và yêu cầu của ngành nên thường được mua đồng bộ Vậy làm cáchnào để trẻ phân biệt được đồ của mình với của bạn, tôi đã dùng chữ cái để làm

ký hiệu cho mỗi trẻ Tất cả các đồ dùng của mỗi trẻ tôi chỉ sử dụng 1 kí hiệu.Điều này có tác dụng giúp trẻ được tiếp xúc với chữ cái ở mọi thời điểm, trẻ dễnhớ chữ cái đồng thời nhớ đồ dùng của mình từ đó mà trẻ có ý thức giữ gìn đồdùng của mình

Ví dụ: Cháu Mai Lan có cốc mang ký hiệu là chữ cái a, thì tủ đựng đồ, khăn,

ghế, gối, hộp màu, đều mang chữ cái a Cháu Việt Hà có cốc mang ký hiệu là chữ cái u thì tủ đựng đồ, khăn, ghế, gối, hộp màu, đều mang chữ cái u; Vì

vậy khi các cháu sử dụng đồ dùng cá nhân, các cháu đã lấy đúng đồ dùng mang

ký hiệu của mình Qua đây trẻ không những nhớ đồ dùng và ký hiệu của mình

mà trẻ còn nhớ đồ dùng và ký hiệu của bạn

(Hình ảnh: Đồ dùng cá nhân của trẻ được gắn ký hiệu là những chữ cái

– Phụ lục 3)

b Tạo môi trường chữ viết ngoài lớp học:

Môi trường ngoài lớp học như: Tranh tuyên truyền, cây cối, đồ chơi ngoàitrời có gắn các chữ cái cũng là điều kiện cho trẻ được củng cố, khắc sâu vềchữ viết và mở rộng vốn từ cho trẻ

Ở vườn cây của bé, trên mỗi cây đều treo tên của cây đó Khi cho trẻ chămsóc cây, trẻ biết được loại cây mình chăm sóc là cây gì Và tên cây đó được viếtbằng mấy chữ cái? Có những chữ cái nào trẻ đã được học? Chữ cái nào chưa trẻchưa được học?

Ví dụ: Khi trẻ quan sát cây vú sữa, tôi hỏi trẻ:

- Con đang quan sát cây gì?

- Từ “Cây vú sữa” được viết bằng những mấy chữ cái?

- Từ “Cây vú sữa” có chữ cái nào con đã được học?

(Hình ảnh: Cây trong trường có gắn chữ viết – Phụ lục 4)

Qua việc tạo môi trường cho trẻ làm quen với chữ viết mà tôi xây dựng đãđem lại cho trẻ sự hứng thú cao trong hoạt động học nói chung và hoạt động làmquen với chữ viết nói riêng

* Kết quả đạt được: Năm học 2017 – 2018 tôi đã xây dựng môi trường chữ

viết theo hướng “Lấy trẻ làm trung tâm”, phù hợp với 10 chủ đề thực hiện trong

năm học cũng như khả năng nhận thức của trẻ lớp tôi

Biện pháp 3: Tổ chức hoạt động LQVCC theo phương pháp giáo dục

"Lấy trẻ làm trung tâm”

“Giáo dục lấy trẻ làm trung tâm là dựa trên nhu cầu, hứng thú, khả năng

và thế mạnh của từng trẻ - tin tưởng rằng mỗi trẻ đều có khả năng thành công

và tiến bộ Tạo cơ hội cho trẻ học bằng nhiều cách khác nhau Phản ánh được mức độ phát triển của từng cá nhân trẻ và xây dựng dựa trên những gì trẻ đã biết và có thể làm”{3}.

Tổ chức hoạt động LQVCC đa dạng, phong phú theo nhiều hình thứckhác nhau: tập thể, cá nhân, theo nhóm nhỏ Trẻ luôn lấy trẻ làm trung tâm, côchỉ là người hướng dẫn khuyến khích, đặt câu hỏi gợi mở, hỗ trợ và tạo cơ hộinhiều nhất cho trẻ được hoạt động, được chia sẻ, trình bày ý kiến của mình

Hoạt động học LQVCC là hoạt động mà giáo viên chuẩn hóa, chính xáchóa kiến thức mà trẻ thu nhận từ nhiều nguồn thông tin khác nhau {1}

Hoạt động học LQVCC là một hoạt động chính để trẻ được tìm hiểu,khám phá về chữ cái mới Đây là hoạt động đòi hỏi ở giáo viên phải có sự sángtạo, linh hoạt và sự khéo léo khi tổ chức hoạt động Hoạt động này cần phải lồngghép, tích hợp một vài hoạt động khác trong quá trình cung cấp kiến thức chotrẻ, quá trình tích hợp cần lựa chọn nội dung phù hợp, lôgic, nhẹ nhàng và đặcbiệt phải lôi cuốn, kích thích được trẻ hứng thú tham gia vào hoạt động Tíchhợp nhưng không làm mất đi phần trọng tâm của bài

Để thu hút, lôi cuốn trẻ tham gia vào hoạt động một cách tự giác, tích cực, chủđộng, sáng tạo (Trẻ là trung tâm) tôi chọn lựa và sử dụng linh hoạt hình thức tổchức hoạt động phù hợp, hấp dẫn trẻ

Ví dụ: Khi tổ chức cho trẻ làm quen với chữ cái u,ư ở chủ đề “Nghề

nghiệp” Tôi chỉ là người dẫn chương trình hướng dẫn, gợi mở để trẻ hoạt động

một cách chủ động và sáng tạo

* Gây hứng thú cho trẻ tham gia vào hoạt động:

Nhiệt liệt chào mừng các quý vị đại biểu, ban giám khảo cùng toàn thể

các bé đến với chương trình “Đuổi hình bắt chữ u,ư” với chủ đề “Sản phẩm nhà nông” ngày hôm nay.

- Đến tham gia chương trình gồm có 2 đội chơi:

+ Đội thứ nhất mang tên: Lúa Vàng – Trẻ đi từ ngoài vào vẫy tay chào + Đội thứ hai mang tên: Dưa hấu– Trẻ đi từ ngoài vào vẫy tay chào

- Người dẫn chương trình là tôi – cô giáo Mai Thu

- Nội dung chương trình “Đuổi hình bắt chữ u, ư”, gồm 3 phần:

- Đọc từ dưới tranh: “Lúa vàng” (Lớp, cá nhân)

- Từ “Lúa vàng ” gồm có mấy chữ cái?

- Có chữ cái nào con đã được học?

- Cho trẻ quan sát chữ “u” trên màn hình máy tính.

- Cô nêu cách phát âm

- Cho trẻ phát âm chữ “u”: Lớp, tổ, cá nhân.

- Tôi cho trẻ đứng đối diện tôi để quan sát tôi phát âm và tập phát âm Tôiđặc biệt chú ý đến việc rèn phát âm cá nhân và khuyến khích trẻ sửa lỗi phát âmcho bạn, sau đó cô chốt lại

- Các con có nhận xét gì về cấu tạo của chữ “u”?

- Có những kiểu chữ “u”nào?

- Thế là qua bức tranh “Lúa vàng” các con đã bắt được chữ cái gì?

Trẻ LQVCC chủ yếu thông qua hoạt động chơi kể cả khi LQVCC tronghoạt động học{4} Vì vậy thông qua các trò chơi, nhằm giúp trẻ rèn luyện, củng

cố vững chắc các chữ cái mà trẻ đã được học

Ví dụ: Khi dạy trẻ Trò chơi chữ cái m,n ở chủ đề thế giới thực vật, tôi tổ

chức cho trẻ các trò chơi sau:

Trò chơi 1 : “ Nhanh mắt, nhanh tay”.

- Ban tổ chức đã chuẩn bị cho mỗi thành viên một phần quà, cô mời các

con đi nhận quà nào (Trẻ đi theo vòng tròn, vừa đi vừa hát bài “Hạt gạo làng ta” và đến nhận quà.

+ Trong rổ của các con có những gì ?

+ Các con hãy lấy chữ cái giơ lên theo yêu cầu (Cô phát âm hoặc nêu cấutạo chữ) của cô nhé

+ Cô phát âm chữ cái m thì trẻ dơ thẻ chữ m lên và phát âm “chữ m” + Cô phát âm chữ cái n thì trẻ dơ chữ thẻ n lên và phát âm “chữ n ”.

+ Cô nêu cấu tạo chữ cái m, trẻ dơ chữ m lên và phát âm chữ m.

+ Cô nêu cấu tạo chữ cái n, trẻ dơ chữ n lên và phát âm chữ n.

+ Cô đưa ra câu đố:

“Chữ “nờ” hai nét móc

Đứng liền kề cạnh nhau

Thêm một nét móc nữa

Đó chữ gì, nói mau?” (Trẻ trả lời chữ m)

- Tìm chữ m,n trong các từ dưới tranh được gắn xung quanh lớp (Ai có

tín hiệu trước thì được quyền trả lời)

Cô sửa sai kịp thời cho trẻ nếu có trẻ nhân biết và phát âm sai

Trò chơi 2: “Đội nào nhanh nhất”

Cô nêu luật chơi, cách chơi:

- Luật chơi: Khi có tín hiệu dừng chơi, đội nào gạch chân đúng đượcnhiều chữ cái theo yêu cầu thì đội đó thắng cuộc

- Cách chơi:

+ Đội trưởng 2 đội lên bắt thăm chữ cái m,n.

+ Hai đội đứng thành 2 hàng dọc trước vạch xuất phát, khi có tiếng nhạc,

bạn đầu tiên đi dích dắc qua 4 hộp, lên gạch chân chữ cái giống chữ mà độimình bắt được của từ dưới sản phẩm nghề nông Sau đó đi về đứng ở cuối hàng

và bạn thứ 2 tiếp tục Cứ như thế cho đến khi bản nhac kết thúc thì cũng là lúctrò chơi kết thúc.

- Cho trẻ kiểm tra kết quả của 2 đội sau mỗi lần chơi (Lần chơi sau cho 2đội đổi thăm cho nhau)

Với cách rèn phát âm cho trẻ qua trò chơi như vậy tôi thấy trẻ rất hứng thú tham gia hoạt động Trẻ cảm thấy thoải mái, nhẹ nhàng và nhanh chóng tiếp thu cũng như khắc sâu cách phát âm, giúp trẻ nhanh thuộc, lâu quên

Trò chơi 3: Tài năng của bé

- Cô cho 1 -2 trẻ nêu yêu cầu khi tô chữ.

- Cô tô mẫu và hướng dẫn trẻ

(Hình ảnh: Tổ chức hoạt động LQCC tại Trường MN Nga Mỹ - Phụ lục 5)

Kết quả đạt được: Tổ chức LQVCC theo hướng lấy trẻ làm trung tâm đã

phát huy được tối đa khả năng, năng lực hoạt động, đáp ứng nhu cầu của trẻ Trẻhoạt động tích cực, nhận biết đúng chữ cái, phát âm chuẩn các âm tiếng Việt,hứng thú tham gia vào hoạt động LQVCC Vốn từ của trẻ được phát triển, trẻmạnh dạn, tự tin trong giao tiếp, không còn cảm thấy mệt mỏi, nhàm chán khitham gia hoạt động học

Biện pháp 4: Nâng cao chất lượng LQVCV thông qua các hoạt động học khác và ở mọi lúc, mọi nơi

a Làm quen chữ viết thông qua các hoạt động khác

Trong mọi hoạt động đều có thể tích hợp hoạt động LQVCC như: khámphá khoa học, làm quen biểu tượng toán sơ đẳng, làm quen văn học, âm nhạc,thể dục

Với hoạt động làm quen với tác phẩm văn học:

Việc rèn phát âm chữ cái riêng biệt đã là khó nhưng khi nó được gắntrong các từ, các câu, trong bài thơ, câu chuyện, lại càng khó khăn hơn Vậynên khi tổ chức cho trẻ hoạt động làm quen với tác phẩm văn học, tôi quan tâmchú ý đến việc theo dõi trẻ đọc, đặc biệt là những chữ trẻ hay phát âm sai, lẫnlộn

Ví dụ: Khi dạy trẻ bài thơ “ Hạt gạo làng ta” ở chủ đề “Nghề nghiệp”, tôi

thấy có nhiều từ mang chữ cái trẻ thường phát âm lẫn lôn Như cháu : Tuấn,Mai,…thường đọc:

“Hạt gạo làng ta

Có vị phù xa Của xông kinh thầy… ”

Sau mỗi lần trẻ đọc sai tôi sửa sai ngay cho trẻ và yêu cầu những trẻ đọclại:

“Hạt gạo làng ta

Có vị phù sa Của sông kinh thầy… ”{2}

Hoặc: Khi trẻ đọc thơ chữ to bài “Cái bát xinh xinh”, cháu Tường Vi chỉ

chữ đọc từ phải sang trái, tôi gợi mở để trẻ sửa sai

- Khi đọc con đọc từ bên nào sang bên nào? (Từ trái sang phải)

- Vậy bên trái đâu?

Lúc này bé Vi tự điều chỉnh lại cách đọc của mình

Với hoạt động âm nhạc:

Ở hoạt động này, tôi không chỉ dạy trẻ hát đúng nhạc, rõ lời mà tôi còn rấtchú ý đến việc dạy trẻ hát chuẩn các từ trong bài hát, đặc biệt là từ chứa chữ cáikhó phát âm mà trẻ thường phát âm sai Khi dạy trẻ hát, có những lúc tôi cho trẻhát không sử dụng nhạc đệm hay dụng cụ âm nhạc như xắc xô, phách tre…đểsửa cao độ, trường độ của giọng hát, đồng thời sửa lỗi phát âm cho trẻ

Ví dụ: Khi dạy trẻ bài hát “Em yêu cây xanh” ở chủ đề “Thế giới thực

vật”

Cháu Minh Hằng đã hát thành:

“Em rất thích trồng nhiều cây sanh Cho con chim nhảy nhót trên cành Xân chơi sẽ có nhiêu bóng mát…… ” {2}

Tôi cứ để cho cháu Hằng hát hết cả bài Sau đó tôi hát lại cho đúng rồihướng dẫn Hằng sửa sai

Tôi yêu cầu cháu Hằng hát lại và Hằng đã hát đúng

Với hoạt động làm quen với Toán:

Ở hoạt động này tôi không chỉ cho trẻ làm quen với các biểu tượng vềtoán nói chung mà tôi cũng chú ý đến việc cho trẻ tìm chữ cái trẻ vừa được học

và phát âm chữ cái đó

Ví dụ: Khi dạy trẻ nhận biết số 7 (bảy),

- Số 7 được phát âm là “bảy”

- Cô phát âm mẫu rồi cho trẻ phát âm

Khi đó trong lớp vẫn có 2 cháu Hà và Thủy phát âm “bảy” thành “bãy”.

Tôi tiến hành sửa cho hai cháu bằng cách:

Tôi gắn tiếng “bảy” và tiếng “bãy” bằng thẻ chữ cái rơi rồi cho trẻ so

sánh:

+ “bảy” và “bãy” khác nhau ở điểm nào? (bảy – có dấu hỏi; bãy – có dấu

ngã)

+ Hai tiếng có hai dấu khác nhau nên cách phát âm cũng khác nhau Vì

vậy mà tiếng “bảy” và tiếng “bãy” cũng phát âm khác nhau đấy.

- Cô phát âm cho trẻ nghe

- Vậy số 7 phát âm là “bảy”.

- Cô cho cháu Hà và cháu Thủy phát âm, các cháu đã phát âm chuẩn “số bảy”.

* Ngoài ra tôi còn tập trung nhiều cơ hội củng cố lại những chữ mà trẻ đãđược học ở các hoạt động khác như: Thể chất, Tạo hình,…Tuy nhiên để giúp trẻlàm quen với chữ viết Tiếng Việt tôi không thể chỉ chú ý đến hoạt động học cóchủ định mà ở tất cả các hoạt động khác trong ngày của trẻ đều luôn quan tâm

b Nâng cao chất lượng cho trẻ LQVCC ở mọi lúc, mọi nơi.

Các hoạt động ngoài giờ học cũng góp phần rất lớn vào việc cho trẻLQVCC Việc làm quen với chữ cái ở đây nhằm thoả mãn nhu cầu giải trí chotrẻ, bổ sung nhiều mặt về kiến thức của các hoạt động học trên lớp, giúp trẻ hiểusâu và nhớ lâu các chữ cái mà trẻ đã làm quen, biết cách phát âm đúng, khôngnói ngọng, không nói tiếng địa phương Từ đó giúp trẻ củng cố và mở rộng vốn

từ của mình Vì vậy tôi tận dụng mọi cơ hội để giúp trẻ LQVCC

Ở hoạt động đón - trả trẻ:

Như chúng ta đã biết, con người sinh ra vốn có sẵn bản năng, đó là nhữngxung lực thôi thúc con người có những hành vi ứng xử nhất định.{1} Trẻ em rấtcần đến sự quan tâm, âu yếm, gần gũi của người lớn, đặc biệt là khi trẻ xa ngườithân, cô giáo là người mà trẻ rất cần sự quan tâm gần gũi Vì vậy, khi được côgần gũi, âu yếm thì trẻ dễ chia sẻ, bộc lộ cảm xúc, tâm tư tình cảm Đây cũng là

cơ hội để cô giúp trẻ phát triển ngôn ngữ

Ví dụ: Trong giờ đón trẻ, bé Hà đang chơi bỗng chạy đến ôm cổ tôi và nói: “ Cô ơi, tối qua về nhà con đang học bài mà em Nam cứ vào đòi hộp xáp

màu của con thôi”

- Khi nghe bé Hà nói, tôi nhẹ nhàng động viên bé và hướng dẫn bé sửa lỗimột cách nhẹ nhàng: “ Em Nam còn nhỏ nên con nhường em, cho em mượn một

lúc rồi em trả Nhưng em Nam mượn sáp màu cơ mà”.

- Hà cười rồi nói “sáp màu”

- Tôi yêu cầu Hà nhắc lại vài lần

- Sau đó, khi đến hoạt động Tạo hình”, bé Hà đang vẽ cái bát để hộp sápmàu ở đầu bàn, tôi đến bên và hỏi: Sau khi vẽ xong con dùng gì để tô màu?

- Bé Hà cầm sáp màu lên và nói: Thưa cô con sẽ dùng sáp màu để tô ạ.

* Không chỉ có cô giúp trẻ học tốt hoạt động LQVCC mà tôi còn khuyến khích trẻ tự học và giúp nhau cùng học tốt

Để hình thành thói quen này, tôi luôn gần gũi giao tiếp với trẻ, yêu cầu trẻchú ý lắng nghe và khích lệ trẻ phát hiện nhanh lỗi phát âm của bạn khác vàhướng dẫn bạn sửa sai ngay

Ví dụ: Sau khi đón bé Hồng vào lớp, bé đến chơi ở góc sách cùng với bạn

Hoa, Hồng thấy Hoa “đọc” sách từ dưới lên trên Hồng liền hướng dẫn cho bạnHoa cách đọc đúng là đọc từ trái sang phải, từ trên xuống dưới

Với việc làm này, tôi không chỉ giúp trẻ học tốt hoạt động Làm quen vớichữ cái mà còn giúp trẻ mạnh dạn, tự tin hơn trong mọi hoạt động

Ở hoạt động ngoài trời:

Khi quan sát những sự vật hiện tượng xung quanh, trẻ không chỉ cónhững cảm nhận rất tự nhiên về đặc điểm, mầu sắc… của sự vật, hiện tượng ( nụhoa này chưa nở; cây vú sữa đẹp quá, ) mà trẻ còn được làm quen với chữ cáiđược gắn ở trên cây, vườn cây:

Ví dụ: Khi dạy “Hoạt động ngoài trời” ở chủ đề “Thế giới thực vật” Tôi

chuẩn bị vườn rau xà lách và có biển tên “Rau xà lách” để trẻ quan sát, tôi hỏitrẻ:

- Các con đang quan sát gì? (Rau xà lách)

- “Rau xà lách” có mấy chữ cái? (9 chữ cái)

- Chữ cái nào các con đã được học?

- “Rau xà lách” có chữ cái nào giống nhau?

- “Rau xà lách” có mấy chưc cái a

(Hình ảnh: Cô hướng đẫn trẻ quan sát vườn rau xà lách – Phụ lục 6)

Ở hoạt động góc:

* Góc Tạo hình:

Chơi ở góc tạo hình, trẻ không chỉ được rèn luyện kỹ năng tạo hình mà trẻcòn được ôn luyện, củng cố về chữ cái trẻ đã được học

Ví dụ: Khi trẻ chơi ở góc tạo hình, tôi hỏi trẻ:

- Con đang được học chủ đề gì? (Chủ đề “Thế giới động vật”)

- Ở chủ đề này con được học chữ cái gì?( chữ i,t,c )

- Con hãy nặn chữ cái mà con đã được học trong chủ đề này nhé

Sau đó tôi đến bên trẻ và hỏi:

quan sát, chú ý của trẻ Rồi trẻ tự lựa chọn sách mà trẻ thích để “đọc”, đọc đúng

quy trình từ trên xuống dưới, từ trái qua phải; từ trang đầu đến trang cuối

Ví dụ: Chủ đề: “Thế giới thực vật - Tết và mùa xuân” – Nhánh “Một số

loại hoa”,

Tôi trưng bày các loại sách, truyện tranh, thơ về các loại hoa cùng với

dòng chữ: “Thư viện của các loài hoa” để trẻ khám phá: Trẻ “đọc” sách tranh và

tìm ra chữ cái trẻ đã học có ở trong câu chuyện, bài thơ mà mình vừa đọc

Thông qua giờ ăn :

-Khi đến giờ ăn tôi giới thiệu các món ăn và giải thích các món ăn như món

gà gồm có hai chữ cái ghép lại đó là chữ g và a thêm dấu huyền

- Cho trẻ nhận bát, thìa có ký hiệu chữ cái của mỗi trẻ; đĩa đựng cơm rơi cóchữ cái ký hiệu cho mỗi bàn ăn

Thông qua giờ ngủ:

Trước khi ngủ tôi ngâm thơ, kể chuyện hoặc hát cho trẻ nghe để giúp trẻ

dễ đi vào giấc ngủ cũng như phát triển ngôn ngữ cho trẻ

Thông qua hoạt động chiều:

Ở hoạt động chiều tôi cho trẻ tô chữ in mờ, chữ in rỗng và tìm cắt chữtrong hoạ báo dán thành sách làm bộ sưu tập

Thông qua hoạt động nêu gương: Tôi gắn những chữ cái làm ký hiệu

cho trẻ vào ống cờ để trẻ dễ nhận biết Khi nêu gương trẻ được nhận cờ, trẻ sẽcắm cờ vào ống cờ mang chữ cái của mình

(Hình ảnh: Trẻ cắm cờ bé ngoan vào ống cờ mang chữ cái của mình –

Phụ lục 7).

Kết quả đạt được: Qua thời gian thực hiện tôi thấy 100% trẻ trải nghiệm

với chữ cái ở các hoạt động trong ngày cũng như mọi lúc mọi nơi Vì vậy mà trẻphát âm chuẩn hơn, vốn từ của trẻ được mở rộng hơn, các cháu dạn, tự tin, hồnnhiên hơn nhiều hơn trong quá trình giao tiếp với người lớn

Biện pháp 5 Ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy trẻ làm quen với chữ cái:

Tâm lý trẻ mầm non vốn hiếu động, thích tò mò, ham hiểu biết và nhạycảm nên tiếp thu công nghệ thông tin chẳng mấy khó khăn Muốn thực hiệnđược ứng dụng công nghệ thông tin trong việc chăm sóc - giáo dục đem lại hiệuquả cao thì trước tiên giáo viên phải có kiến thức và kỹ năng sử dụng thành thạomáy tính Vì vậy tôi đã tự học tập, tự bồi dưỡng và tham mưu với BGH nhàtrường, BCH phụ huynh hỗ trợ máy tính và ti vi màn hình rộng cho lớp

Để giúp trẻ tiếp cận và ứng dụng công nghệ thông tin vào trong hoạt độnggiảng dạy có hiệu quả, trong các giờ dạy trẻ làm quen và trò chơi với chữ cái, tôiluôn sử dụng các hình thức khác nhau để gây hứng thú cho trẻ cũng như muốnđảm bảo tiết dạy được sinh động, giúp trẻ nhanh chóng hiểu bài và kích thích trẻtham gia hoạt động một cách tích cực Tôi đã thường xuyên lên mạng Internettìm tư liệu, hình ảnh đẹp, phù hợp làm tư liệu để thiết kế cho bài giảng điện tửcủa mình

Hiện nay việc ứng dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy không còn làđiều mới mẻ với chúng ta, nhưng ở cấp học mầm non thì việc trẻ được tiếp cậnvới công nghệ thông tin cũng chưa thường xuyên Việc sử dụng đồ dùng trựcquan trên máy vi tính luôn mang lại cho trẻ hứng thú và kích thích trẻ tham gia