Nhiều năm trở lại đây,công tác phòng tránh tai nạn thương tích trong các trường học đã được nâng cao rõ rệt, tình trạng trẻ bị tai nạn thương tích đã giảm và được hạn chế tới mức tối đa
Trang 1
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA
PHÒNG GD & ĐT THÀNH PHỐ THANH HÓA
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÁO DỤC KỸ NĂNG PHÒNG TRÁNH TAI NẠN THƯƠNG TÍCH CHO TRẺ 5 – 6 TUỔI
Ở TRƯỜNG MẦM NON ĐÔNG TÂN
Người thực hiện : Thiều Thị Lan Anh
Trang 22 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM 3
2.3 Các biện pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề 6
Biện pháp 1: Tự bồi dưỡng, học tập, trau dồi nâng cao
kiến thức về phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ
6
Biện pháp 2: Tìm hiểu nguyên nhân và cách phòng tránh
các loại tai nạn thương tích thường gặp
6
Biện pháp 3: Tạo môi trường hoạt động an toàn cho trẻ. 8
Biện pháp 4: Tích hợp lồng ghép nội dung giáo dục kỹ
năng phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ thông qua các
chủ đề
10
Biện pháp 5: Giáo dục kỹ năng phòng tránh tai nạn thương
tích cho trẻ mọi lúc mọi nơi
12
Biện pháp 6: Thực hiện xã hội hóa giáo dục, phối hợp nhà
trường, gia đình và xã hội trong hoạt động phòng tránh tai
Danh mục các đề tài sáng kiến kinh nghiệm đã được hội
đồng khoa học đánh giá xếp loại cấp phòng GD & ĐT, cấp
sở GD & ĐT và các cấp cao hơn xếp loại từ C trở lên
22
Trang 31 MỞ ĐẦU.
1.1 Lý do chọn đề tài.
Vấn đề hiểu biết và kỹ năng là một vấn đề rất xưa Montaigne (1533-1592)
đã bảo rằng cần “ Một cái đầu tốt hơn là một cái đầu đầy ” Cái đầu tốt không
có nghĩa là một cái đầu rỗng mà là một cái đầu biết tự mình suy nghĩ, biết đánhgiá, biết hành động Đó là mục đích của giáo dục
Chính vì vậy, dạy kỹ năng sống trong đó có kỹ năng phòng tránh tai nạnthương tích cho trẻ là một nội dung quan trọng của chương trình học phổ thông
Từ mầm non, tiểu học tới trung học, để các cháu và các em biết ứng xử và giaotiếp, biết phòng tránh các tai nạn cần thiết
Vậy tai nạn thương tích là gì? Từ trước tới nay đã có rất nhiều định nghĩa
về tai nạn thương tích Theo tổ chức y tế thế giới đã định nghĩa: Tai nạn là một
sự kiện không định trước gây ra thương tích có thể nhận thấy được[2] Còn theoTrung tâm Phòng chống Tai nạn Thương tích Trẻ em Việt Nam, tai nạn là một
sự kiện xảy ra bất ngờ ngoài ý muốn, do một tác nhân bên ngoài gây nên các tổn
thương/thương tích cho cơ thể về thể chất hay tâm hồn của nạn nhân".Có hai
loại tai nạn: Loại 1: “Tai nạn không chủ định” thường không có nguyên nhân rõràng, khó có thể đoán trước được như ngã, bỏng, ngộ độc, chết đuối…Loại 2:
“Tai nạn có chủ định” như chiến tranh, bạo lực, tự tử, bạo hành… thường cónguyên nhân rõ ràng và có thể phòng tránh được Còn “thương tích” thì khôngphải là tai nạn mà là sự tổn thương của cơ thể ở các mức độ khác nhau gây nênbởi tiếp xúc đột ngột với các nguồn năng lượng (có thể là các tác động cơ học,nhiệt, hóa chất, bức xạ ion, chất phóng xạ…) quá ngưỡng chịu đựng của cơ thểhoặc do cơ thể thiếu các yếu tố cần thiế cho sự sống như thiết oxy, mất nhiệt.Thương tích có thể lý giải được và có thể phòng tránh được Tuy nhiên, khó cóthể phân định rõ ràng giữa hai khái niệm tai nạn và thương tích cho nên chúng tathường gọi chung là tai nạn thương tích[3]
Đối với trẻ mầm non, là lứa tuổi “ khởi đầu” của quá trình giáo dục thì việcthì việc giáo dục kỹ năng sống cho trẻ trong đó có kỹ năng phòng tránh tai nạnthương tích là quan trọng và rất cần thiết Bởi trẻ đang chập chững bước nhữngbước đầu tiên vào đời, đang từng bước “ học làm người” Nếu các kỹ năng sớmđược hình thành thì sẽ có nhân cách phát triển toàn diện và bền vững Có nhiềucông trình khoa học đã chứng minh rằng: Giáo dục các kỹ năng cho trẻ từ lúcđầu đời là chìa khóa thành công cho tương lai mỗi đứa trẻ
Hiện nay, tai nạn thương tích thực sự đã trở thành một vấn đề y tế côngcộng ngày càng phát triển trên phạm vi toàn cầu Đây là một vấn đề đáng lo ngạicho con người Tai nạn thương tích thường bất ngờ xảy ra, không có nguyênnhân rõ ràng, khó lường trước được và gây ra những thương tổn trên cơ thểngười và có thể xảy ra mọi lúc, mọi nơi nhất là đối với trẻ nhỏ Theo thống kêcủa Tổ chức Y tế thế giới, mỗi năm trên toàn cầu có hơn 900.000 trẻ em và vịthành niên dưới 18 tuổi tử vong do thương tích, trong đó 90% là thương tíchkhông chủ ý 95% tử vong do thương tích trẻ em xảy ra ở các quốc gia thu nhậpthấp và trung bình Ngoài những ca tử vong, hàng chục triệu trẻ em đòi hỏi phảiđược chăm sóc tại các cơ sở y tế và nhiều trẻ bị tàn tật suốt đời [5]
Trang 4Tại Việt Nam, thống kê của Cục Quản lý môi trường cho thấy, mỗi nămtrung bình có hơn 370.000 trẻ bị tai nạn thương tích, trong đó nhóm 15-19chiếm tỷ lệ cao nhất chiếm 43%, tiếp đến nhóm tuổi 5-14 chiếm 36,9%, thấpnhất là nhóm tuổi 0-4 chiếm 19,5% Số trẻ em tử vong do tai nạn thương tích là6.600 trường hợp một năm chiếm tỷ lệ 35,5% trong tổng số trẻ tử vong trongtoàn quốc do tất cả các nguyên nhân Cứ 100.000 trẻ có 24 trẻ tử vong do tai nạnthương tích hay tương đương 18 trẻ em tử vong do tai nạn thương tích mỗingày[5] Trẻ nhỏ nói chung, trẻ mầm non nói riêng, đặc biệt là trẻ trong độ tuổi5-6 tuổi vô cùng hiếu động, tò mò, ham hiểu biết và luôn sử dụng mọi giác quan
để khám phá thế giới xung quanh Trẻ còn quá non nớt và chưa có kiến thức, kỹnăng, phòng tránh khi bị tai nạn thương tích để tự bảo vệ mình, nên nguy cơ xảy
ra tai nạn với trẻ là rất cao, nếu như thiếu sự quan tâm, định hướng đúng đắn củangười lớn hoặc các điều kiện cơ sở vật chất để chăm sóc giáo dục trẻ không đảmbảo an toàn Vì vậy, khi vui chơi hoặc trong sinh hoạt rất dễ xảy ra tai nạnthương tích như: rách da, tổn thương phần mềm, gãy xương… để lại những hậuquả không tốt thậm chí có thể nguy hại đến tính mạng trẻ Nhiều năm trở lại đây,công tác phòng tránh tai nạn thương tích trong các trường học đã được nâng cao
rõ rệt, tình trạng trẻ bị tai nạn thương tích đã giảm và được hạn chế tới mức tối
đa nhưng vẫn còn nhiều giáo viên, phụ huynh chưa nhận thức rõ ràng về tầmquan trọng của việc giáo dục phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ Có rấtnhiều trẻ không có hiểu biết về tai nạn thương tích, thiếu kỹ năng và chưa có ýthức bảo vệ bản thân, việc trẻ gặp tai nạn thương tích vẫn còn xảy ra trong một
số trường chưa đạt chuẩn quốc gia, hay một số trường dân lập, tư thục
Từ thực tế trên, tôi thiết nghĩ tai nạn thương tích đang trở thành hồi chuôngcảnh tỉnh cho những người trực tiếp chăm sóc và giáo dục trẻ đặc biệt là trẻ nhỏ -mầm non tương lai của đất nước Tai nạn thương tích có thể lý giải được và có thểphòng tránh được Nếu chúng ta làm tốt việc giáo dục kỹ năng phòng tránh tainạn thương tích cũng chính là cung cấp cho trẻ trẻ kỹ năng phòng tránh các mốinguy hiểm thường trực trong cuộc sống hàng ngày để giúp trẻ tự tin ứng phó vớicác nguy cơ không an toàn và hạn chế đến mức tối đa những tổn hại đến bản thân
Có như vây, trẻ sẽ không bị thương tích, không trở thành gánh nặng cho gia đình
và xã hội Nhận thức được hoạt động này có ý nghĩa quan trọng đối với trẻ nên tôi
đã dành thời gian nghiên cứu tìm ra một số biện pháp khắc phục thực trạng trên.Tôi xin mạnh dạn trao đổi cùng các bạn đồng nghiệp một số kinh nghiệm tôi cho
là tâm đắc với đề tài: “Một số biện pháp giáo dục kỹ năng phòng tránh tai nạn
thương tích cho trẻ 5-6 tuổi ở trường Mầm non Đông Tân”
1.3 Đối tượng nghiên cứu.
Các biện pháp giáo dục kỹ năng phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ
Mẫu giáo lớn ( 5-6 tuổi) ở trường Mầm non Đông Tân - Thành phố Thanh Hóa
1.4 Phương pháp nghiên cứu.
Trang 51.4.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận(Tức là nhóm phương pháp nghiên cứu xây dựng cơ sở lý thuyết ).
Gồm các phương pháp phân tích - tổng hợp, khái quát hóa các tài liệu nhằmxác lập cơ sở lý luận của đề tài
1.4.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn(Tức là nhóm phương pháp điều tra khảo sát thực tế, thu thập thông tin).
Gồm có:
+ Phương pháp điều tra
+ Phương pháp tổng kết kinh nghiệm giáo dục
+ Phương pháp lấy ý kiến chuyên gia
+ Phương pháp khảo nghiệm sư phạm
Các phương pháp này được sử dụng nhằm xác lập cơ sở thực tiễn của đề tài
1.4.3 Phương pháp thống kê toán học (Tức là phương pháp thống kê, xử lý
số liệu): Phương pháp này nhằm xử lý số liệu thu được
2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM.
2.1 Cơ sở lý luận:
Bệnh viện Nhi Trung ương (Hà Nội) cho biết chỉ tính riêng trong quý 1năm nay, Bệnh viện đã tiếp nhận và xử trí gần 300 trường hợp trẻ bị tai nạn do:ngã, bỏng, tai nạn giao thông, đuối nước…[10] Còn Theo thống kê từ UNICEF,tại Việt Nam Nếu như trước đây khoảng 40-50 năm, khi nghe đến tử vong ở trẻ
em, người ta thường liên tưởng ngay đến nguyên nhân vì bệnh tật như viêmphổi, thương hàn, kiết lị… thì ngày nay người ta lại liên tưởng ngay đến việc em
bé bị một loại tai nạn thương tích nào đó[11] Trong các nguyên nhân tử vong
do tai nạn thương tích ở trẻ em, thì đuối nước là nguyên nhân hàng đầu với3.500 trẻ em và vị thành niên từ 0-19 tuổi tử vong mỗi năm tương đương cókhoảng 10 trẻ em tử vong mỗi ngày Trong các nhóm tuổi, trẻ từ 0-4 tuổi chiếm
tỷ lệ tử vong do đuối nước cao nhất với khoảng 36%, nhóm tuổi 15-19 chỉ chiếmkhoảng 16%; từ 5-9 tuổi chiếm 25%, nhóm 10-14 tuổi chiếm tỷ lệ gần tươngđương với nhóm 5-9 tuổi (26%) [10]
Tai nạn thương tích đối với trẻ em đang là một trong những vấn đề bức xúccủa xã hội, để lại những hậu quả nặng nề cả về vật chất lẫn tinh thần Vì vậyviệc hiểu biết về tai nạn thương tích và giáo dục bảo kĩ năng phòng tránh tainạn thương tích cho các em đang trở thành vấn đề cấp bách hơn bao giờ hết Nhận thức được tầm quan trọng của công tác giáo phòng tránh tai nạnthương tích, Đảng và nhà nước đã xác định giáo dục kỹ năng phòng tránh tai nạnthương tích là nhiệm vụ quan trọng trong đào tạo thế hệ trẻ ở các trường học vàđược quan tâm ngay từ bậc học đầu tiên, “bậc học mầm non’’ Đảng và nhànước, bộ giáo dục đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo cho công tác phòng tránhtai nạn thương tích trong hệ thống giáo dục quốc dân nói chung và giáo dụcmầm non nói riêng như: Chính sách quốc gia về phòng chống tai nạn thươngtích trẻ em (2000-2010), Quy định của bộ y tế về triển khai cộng đồng an toàntrên toàn quốc (2006).Ban hành Chỉ thị số 40/2008/CT-BGDĐT của Bộ Giáodục và Đào tạo: Về việc phát động phong trào thi đua “Xây dựng trường họcthân thiện, học sinh tích cực” trong các trường phổ thông giai đoạn 2008-2013[6], Thông tư số 13/2010/TT- BGDĐT ngày 15 tháng 4 năm 2010 về việc
Trang 6ban hành quy định về “Xây dựng trường học an toàn, phòng, chống tai nạnthương tích trong cơ sở giáo dục mầm non”[9]
Tiếp đó, cuối năm 2011, Bộ LĐ-TB&XH đã trình Chính phủ chương tìnhphồng chống tai nạn thương tích ở trẻ em giai đoạn 2012- 2015 Đây là chươngtrình can thiệp đồng bộ , đa ngành Sau khi được Chính phủ phê duyệt, chươngtrình là một đọng lực vững chắc để giải quyết vấn đề tai nạn thương tích ở trẻ
em Việt Nam hiện nay[4] Ngày 05 ngày 11 năm 2012, Bộ giáo dục và đào tạochỉ thị số 20-CT/TW hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ năm học, đồng thời chỉ đạo
và hướng dẫn các cơ sở giáo dục mầm non thực hiện công tác quản lý, chăm sócsức khỏe và đảm bảo an toàn cho trẻ coi đây là một nhiệm vụ quan trọng trongcông tác chăm sóc nuôi dạy trẻ của giáo dục mầm non Đảm bảo an toàn cho trẻtrong các cơ sở giáo dục mầm non là tiêu chí quan trọng hàng đầu đánh giá chấtlượng và xếp loại thi đua của các cá nhân và đơn vị
Sinh thời Chủ Tịch Hồ Chí Minh từng nhắc nhở “ Phải giữ vệ sinh cho cáccháu, các cô phải học hành tốt, nuôi dạy các cháu ngoan và khỏe” Bác đã chỉ thịcho ngành giáo dục Mầm non “ Muốn cho người mẹ sản xuất tốt, cần tổ chức tốtnhững nơi giữ trẻ” Trường mầm non là nơi Chăm sóc - Nuôi dưỡng - Giáo dụctrẻ Thời gian trẻ ở trường mầm non còn nhiều hơn thời gian trẻ ở nhà với giađình Trẻ có được an toàn, tránh được các tai nạn thương tích và phát triển toàndiện hay không là phụ thuôc rất nhiều vào các điều kiện phục vụ và ý thức tráchnhiệm của đội ngũ cán bộ, giáo viên, nhân viên của các trường mầm non Tuynhiên, quá trình giáo dục kỹ năng phòng tránh tai nạn thương tích muốn đạtđược kết quả tốt thì không chỉ cần sự tham gia của cán bộ quản lý, giáo viên củanhà trường mà còn phải cần có sự chung tay góp sức của các cấp ủy Đảng, chínhquyền, các ban ngành, đoàn thể của địa phương và các bậc phụ huynh
2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm.
Để truyền tải cho trẻ kỹ năng phòng tránh tai nạn thương tích đòi hỏi ngườigiáo viên phải thực sự hiểu trẻ, phải có phương pháp giáo dục sao cho trẻ dễhiểu, dễ tiếp thu có như vậy mới giúp trẻ khắc sâu trong tâm trí và định hình chomình những phản ứng phù hợp với mọi tình huống sảy ra trong ngày
Với từng đối tượng khác nhau cần có các hoạt động giáo dục kỹ năngphòng tránh tai nạn thương tích khác nhau Trong quá trình giáo dục trẻ 5-6 tuổi
kỹ năng phòng tránh tai nạn thương tích ở trường mầm non Đông Tân tôi gặpmột số thuận lợi và khó khăn sau:
Chuyên đề giáo dục phòng chống tai nạn thương tích đã đưa vào thực hiệnnhiều năm nên đã có tiền đề cơ bản cho giáo viên và trẻ Ban giám hiệu luônquan tâm giúp đỡ khuyến khích sự tìm tòi sáng tạo của giáo viên, luôn tạo điềukiện về mọi mặt để thực hiện tốt các hoạt động cho trẻ
Trang 7Bản thân có nhiều năm công tác, yêu nghề, mến trẻ và có nhiều kinhnghiệm Bên cạnh đó bản thân cũng tích cực tham gia dự giờ các giờ dạy mẫu
do phòng giáo dục tổ chức để nâng cao chuyên môn nghiệp vụ như đã đượctham dự lớp bồi dưỡng chuyên đề hè do phòng giáo dục tổ chức trong đó cóchuyên đề giáo dục kỹ năng sống
Các tài liệu, tập san về kỹ năng sống, kỹ năng phòng tránh tai nạn thươngtích được nhà trường, phòng giáo dục đầu tư kịp thời Đặc biệt nhà trường có dànmáy tính kết nối internet tạo điều kiện cho giáo viên cập nhật thông tin một cáchnhanh chóng và thuận tiện Khi thực hiện đề tài này tôi được sự quan tâm, ủng hộ,giúp đỡ của ban giám hiệu nhà trường cũng như các giáo viên trong trường
Lớp tôi có 37 cháu nhưng có tới 70% cháu là trẻ nam rất hiếu động, gâykhó khăn trong việc rèn nề nếp lớp Bên cạnh đó các cháu tuy cùng độ tuổinhưng nhận thức không đồng đều, có nhiều cháu sinh cuối năm và có nhiều cháuthể lực không tốt Đây cũng là nhân tố làm hạn chế kết quả của hoạt động giáodục phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ
* Kết quả thực trạng:
Với thực trạng trên, qua việc khảo sát kiến thức, kỹ năng và thái độ phòngtránh tai nạn thương tích đầu năm trên trẻ tại lớp mẫu giáo lớn A tôi thu đượcmột số kết quả sau:
Kết quả trên trẻ
Tiêu chí
Số trẻ Tỷ lệ % Số trẻ Tỷ lệ %
- Nhận biết được các đồ vật, địa điểm
- Biết tránh xa các mối nguy hiểm 20 54,1 17 45,9
- Biết tìm kiếm sự giúp đỡ của người
Kết quả khảo sát trên cho thấy % trẻ có kiến thức, kỹ năng và thái độ vớiphòng tránh tai nạn thương tích còn thấp, đạt từ 54,1- 67,6% Đáng buồn là cótới 32,4- 45,9% trẻ ở mức chưa đạt
Đứng trước tình hình như vậy tôi luôn trăn trở và suy nghĩ xem mình phảilàm gì và làm thế nào để nâng cao kết quả giáo dục phòng tránh tai nạn thươngtích cho trẻ Đồng thời tuyên truyền như thế nào đến tất cả phụ huynh để đánhthức ở họ ý thức giáo dục phòng tránh tai nạn thương tích, kết hợp với cô giáodạy trẻ giáo dục phòng tránh tai nạn thương tích
2.3 Các biện pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề.
Trang 8Từ các kết quả thực trạnh trên để dạy trẻ kỹ năng phòng tránh tai nạnthương tích cho trẻ tôi tiến hành thực hiện các biện pháp sau:
* Biện pháp 1: Tự bồi dưỡng, học tập, trau dồi nâng cao kiên thức về phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ.
Giáo viên, nhân viên là lực lượng trực tiếp thực hiện mọi hoạt động chămsóc, nuôi dưỡng, giáo dục trẻ trong trường mầm non Giáo viên, nhân viên phải
là người nắm vững những kiến thức, kỹ năng cơ bản về phòng, chống và xử lýcác tình huống khi tai nạn xảy ra với trẻ để thực hiện tốt công tác của mình Vìvậy, là một giáo viên trực tiếp đứng lớp giảng dạy, tôi không chỉ tham gia đầy
đủ các buổi sinh hoạt chuyên môn, hội thảo theo chuyên đề, các buổi tập huấn
về phòng tránh tai nạn thương tích mà nhà trường và phòng giáo dục tổ chức,
mà còn tự bồi dưỡng, học tập, trau dồi nâng cao kiến thức về phòng tránh tai nạnthương tích cho trẻ Bằng việc nghiên cứu sách baó, tìm hiểu qua mạng Internat,tôi đã chú trọng bồi dưỡng cho mình những kiến thức, kỹ năng cơ bản về phòng,chống và xử lý các tình huống khi tai nạn xảy ra như: Phòng tránh các dị vật taimũi họng; Phòng tránh tai nạn do ngộ độc; Phòng chống đuối nước cho trẻ;Phòng chống cháy, nổ, bỏng, điện giật; Phòng tránh tai nạn giao thông; Phòngtránh động vật cắn…
Những kiến thức mà tôi tự học tập bồi dưỡng phù hợp với đặc điểm tâm,sinh lý trẻ 5-6 tuổi và tình hình thực tế ở địa phương Từ đó tôi mạnh dạn thamgia các cuộc thi tìm hiểu về cách phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ mà nhàtrường tổ chức và thực hiện nghiêm túc, chất lượng về nội dung giáo dục phòng,tránh tai nạn, thương tích đã được Bộ quy định tại chương trình các môn học.Mạnh dạn tham mưu với ban giám hiệu đầu tư cơ sở vật chất, mua sắm trangthiết bị phòng, tránh tai nạn thương tích (băng, nẹp cứu thương ) củng cố vàphát triển phòng Y tế để đáp ứng được nhiệm vụ phòng, tránh tai nạn thươngtích; phát hiện và xử lý kịp thời khi có tai nạn thương tích xảy ra trong nhàtrường
* Biện pháp 2: Tìm hiểu nguyên nhân và cáh phòng tránh các loại tai nạn thương tích thường gặp ở trẻ
Để trẻ phòng tránh được tai nạn thương tích trước hết cần giúp trẻ nhậnbiết được các loại tai nạn thương tích nguyên nhân và cách phòng tránh Các loạitai nạn thương tích mà trẻ thường gặp phải đó là:
1 Bỏng: Là tổn thương một hoặc nhiều lớp tế bào da khi tiếp xúc với chất
lỏng nóng, lửa, các tai nạn thương tích da do các tia cực tím, phóng xạ, điện,chất hóa học, hoặc tổn thương phổi do khói xộc vào Tai nạn do bỏng gây tổnthương và biến dạng các vùng da trên cơ thể mà không gì bù đắp được Trẻthường bị bỏng do nước sôi, lửa, thức ăn, bô xe máy Sau khi tìm hiểu cácnguyên nhân gây bỏng, tôi tìm ra những biện pháp khắc phục giảm thiểu cácnguy cơ đó như sau: Phòng học có phích nước nóng có hộp để Không cho trẻtới bếp nấu nướng Giáo dục trẻ không lại gần bô xe máy vừa chạy và dừng lại
2 Hóc sặc: Trẻ thường hóc sặc do dị vật, thức ăn: Do thức ăn chế biến to,
trẻ ho, hắt hơi, cười đùa khi ăn…phòng tránh bằng cách hướng dẫn trẻ chơi antoàn với đồ chơi, hột hạt, sáp màu, đất nặn; không cho vào miệng, mũi, nhai kĩ,khi ăn không nói chuyện
Trang 93 Ngã: Là do sân trơn, xô đẩy, kéo bạn, ngã cầu thang, leo trèo: Trèo cây,
trèo hàng rào, trèo lan can, do xô đẩy, tranh nhau chơi đồ chơi ngoài trờ Ngãđược khắc phục bằng cách: Hướng dẫn trẻ xếp và đi theo hàng, không chen lấn,
xô đẩy, đùa nghịch, chạy nhảy khi đi cầu thang, không thò đầu ra lan can, hướngdẫn các con chơi an toàn với đồ chơi ngoài trời, chạy an toàn khi chơi trò chơivận động, tiếp sức
4 Điện: Các nguyên nhân gây lên thương tích cho trẻ gồm: Sờ tay vào ổ
điện, thò tay vào quạt đang chạy, cắm đinh, đồ chơi vào ổ điện Những tai nạn
do điện rất nguy hiểm, có thể dẫn đến tử vong và tổn thương vô cùng nghiêmtrọng Để giảm được những thương tổn này tại trường mầm non, tôi mạnh dạnđưa ra các giải pháp sau: Luôn kiểm tra các đồ dùng bằng điện, che kín các ổđiện ở thấp không cho trẻ nghịch Hệ thống điện trong lớp phải an toàn: không
để dây trần, dây điện hở, bảng điện để cao
5 Vật sắc nhọn: Trường mầm non có nhiều đồ dùng, đồ chơi đa dạng về
màu sắc, chủng loại, kích cỡ nhưng đây cũng là nơi tiềm ẩn rất nhiều nguy cơgây thương tích cho trẻ như: Dao, kéo sắc nhọn, Giá đồ chơi, giá cốc, giá dép
có góc cạnh sắc Đồ chơi ngoài trờicó nhiều các góc cạnh Vì vậy, tôi có nữngbiện pháp hạn chế các nguy cơ trên như sau: Hướng dẫn các con cách sử dụngkéo an toàn, không tự ý sử dụng dao nhọn và vật dụng nguy hiểm: bàn, ghế, đồchơi hỏng Hướng dẫn các con biết loại bỏ đồ chơi nhỏ, bị vỡ
6 Tai nạn giao thông: Trong những năm gần đây, tai nạn giao thông gia
tăng nhanh chóng, trong đó có rất nhiều trẻ em trong độ tuổi mầm non Đa sốnhững tai nạn xảy ra với trẻ đều do các nguyên nhân chủ quan của các bậc phụhuynh: Do trẻ chạy ngang qua đường Ngồi trên xe máy không đội mũ bảo hiểm,không có dây buộc, thò chân vào nan hoa xe đạp Đi sai đường, sang đường tự
do, chơi trong lòng đường…Để giảm bớt tai nạn giao thông thì trường phải cócổng,hàng rào, trong giờ học, giờ chơi phải đóng cổng, không cho trẻ chạy rađường chơi khi trường ở gần đường, phải có biển báo trường học cho các loạiphương tiện cơ giới ở khu vực gần trường học, hướng dẫn trẻ thực hiện luật antoàn giao thông, tuyên truyền phụ huynh không đi xe máy trong sân trường
7 Đuối nước: Gần đây nhiều sự việc đau lòng đã xảy ra như trẻ bị ngã
xuống mương thoát nước ở gần trường…Ngã vào thùng, xô đựng nước ở trongkhu vệ sinh của lớp Để hạn chế các nguyên nhân gây nên tai nạn cho trẻ, tôilựa chọn biện pháp sau: Hướng dẫn trẻ không đến, đi gần hồ ao Không tự ý rakhỏi cổng trường đến gần mương nước
Có thể thấy nguyên nhân cơ bản gây nên tai nạn thương tích cho trẻ là: Cơ
sở vật chất chưa đảm bảo, trẻ còn nhỏ chưa có kĩ năng tự vệ cơ bản, việc baoquát trẻ của giáo viên chưa chặt chẽ Ngoài ra trẻ cũng bị tai nạn thương tích bởicác rủi ro gây nên và sự chủ quan của người lớn Vì thế, muốn giữ an toàn chotrẻ thì môi trường trẻ sống, vui chơi, học tập phải được đảm bảo an toàn, ngườilớn trong đó có giáo viên mầm non phải phát hiện kịp thời các nguy cơ có thểgây ra tai nạn thương tích, để có biện pháp xử lý kịp thời các tai nạn thương tíchcho trẻ
* Biện pháp 3: Tạo môi trường hoạt động an toàn cho trẻ.
Trang 10Ông cha ta thường nói: “phòng hơn tránh”, để phòng tránh tai nạn cho trẻthì trước hết hãy tạo môi trường không có khả năng gây nguy hiểm cho trẻ.Không chỉ tạo môi trường để trẻ được an toàn mà khi được sống trong môitrường an toàn này còn giúp trẻ biết mình phải làm gì để cho bản thân mìnhđược an toàn bởi trẻ sẽ học được nhiều hơn qua việc bắt chước hành động, việclàm của người lớn Môi trường cho trẻ mầm non bao gồm môi trường trong lớp
và môi trường ngoài lớp
+ Môi trường trong lớp.
Để môi trường trong lớp được an toàn thì tôi thực hiện đúng theo lịch vệsinh, nội qui của nhà trường là mỗi ngày đến lớp trước 15 phút để thông thoáng,
vệ sinh phòng nhóm lớp trước khi đón trẻ, tránh tình trạng trẻ vào lớp mà tronglớp có mùi hôi chưa được thông thoáng, hay một ngày tôi cần phải quét nhà vàlau nhà thường xuyên(4-5 lần) sạch sẽ để trong quá trình trẻ hoạt động hay sinhhoạt không bị trơn trượt, vấp ngã, bị các bệnh về hô hấp…
Hay như thường xuyên sắp xếp lau rửa, vệ sinh đồ dùng đồ chơi sạch sẽ, cấthột hạt vào đúng nơi qui định không để rơi vãi tránh trẻ lấy sử dụng không đúngmục đích gây tai nạn: Dị vật đường thở,…
Trong quá trình vệ sinh tôi quan sát những khung cửa sắt bị hoen rỉ cầnđánh rửa, hoặc những thanh lan can nào sắp hoặc gãy tôi báo ngay cho ban giámhiệu để kịp thời sữa chữa đảm bảo tuyệt đối an toàn cho trẻ Và khi dọn vệ sinh,nguồn nước sinh hoạt trong nhà vệ sinh khi giáo viên lấy nước nếu bất cẩnkhông đậy nắp hay không khóa nước, để bị tràn ra ngoài, trẻ khi đi vệ sinh nếukhông cẩn thận hoặc không có cô giám sát có thể bị ngã, gây tai nạn đuối nướccho trẻ
Cho nên để tạo môi trường an toàn này thì giáo viên cần cẩn thận trong mọihoạt động của mình và luôn giám sát, bao quát tốt khi trẻ hoạt động, khi đi vệsinh cá nhân
Hoặc là cô cắm nước để vệ sinh cho trẻ, pha nước ấm cho trẻ uống trongmùa đông, nếu giáo viên không nhấc dọn gọn gàng, trẻ do tò mò, nghịch ngợmtrẻ có thể làm mình bị bỏng, hay bị điện giật khi nghịch vào ổ cắm điện…
Trang 11Vì vậy để có môi trường trong lớp đảm bảo an toàn cho trẻ thì giáo viêncần phải có kế hoạch, làm việc phải khoa học ngăn nắp và luôn chú ý đến sự antoàn của trẻ trong mọi công việc.
+ Môi trường bên ngoài.
Khi trẻ đến lớp không thể ở trẻ trong phòng cả ngày mà phải cho trẻ đượcvui chơi, tắm nắng và tham quan khám phá thế giới bên ngoài lớp học nênkhông thể bỏ qua việc đảm bảo môi trường bên ngoài an toàn cho trẻ
Muốn cho trẻ được vui chơi, tham quan khám phá thế giới bên ngoài thìtrước đó giáo viên cần vạch kế hoạch cụ thể như: Đi đâu? làm gì? trang phụccủa trẻ như thế nào? giả định những tình huống không may sẽ sảy ra và có cáchứng phó xử lý kịp thời
Ví dụ: Nếu trẻ ra vui chơi, trước khi đi cô cần kiểm tra trang phục của trẻ
phải gọn gàng, giáo dục trẻ khi chơi không được chạy lung tung, không xô đẩynhau, giáo viên cần lựa chọn nơi vui chơi có bóng mát, kiểm tra đồ chơi ngoàitrời mà cô sẽ cho trẻ chơi có an toàn không? khi trẻ chơi giáo viên phải bao quáttrẻ tốt
Hoặc khi cho trẻ đi tham quan cũng cần chọn địa điểm an toàn: trong sântrường tránh khe rảnh nước, ao hồ phải có tường rào…khi đi cần có 2 giáo viên
để bao quát trước sau tránh trường hợp thất lạc trẻ
Bên cạnh việc tạo môi trường trong và ngoài lớp an toàn cho trẻ tôi còn chú
ý đến việc tạo môi trường an toàn về sức khỏe thể lực cho trẻ Bởi vì muốn dạygì? học như thế nào? Phòng tránh cái gì thì bản thân trẻ cần phải có một sứckhỏe thể lực tốt, bởi vì nhiệm vụ của giáo viên mầm non là chăm sóc nuôidưỡng và giáo dục trẻ, cho nên công tác chăm sóc nuôi dưỡng đối với trẻ mầmnon nói chung, trẻ 5-6 tuổi nói riêng là nhiệm vụ đặt lên hàng đầu, bởi khi trẻ cósức khỏe thể lực tốt, khỏe mạnh trẻ sẽ thực hiện các hoạt động vui chơi và họctập hoạt bát, tiếp thu kiến thức nhanh nhẹn chính xác, đi đứng khỏe mạnh khôngvấp ngã, va chạm, thực hiện tốt mọi yêu cầu mà cô đưa ra Nên trong giờ ăn tôiquan tâm đến từng cá nhân trẻ, hỏi ý kiến của trẻ thích ăn những gì? Để thammưu góp ý với nhà bếp về lựa chọn thực phẩm, cách chế biến món ăn cho trẻsao cho phù hợp, kích thích trẻ ăn ngon miệng Trong giờ ăn tôi động viên chotrẻ ăn hết xuất đủ định lượng Kalo cung cấp cho trẻ khi ở trường trong mộtngày
Hay quan tâm đến những trẻ ốm, trẻ ăn ít và báo thêm sữa để bổ sung lượngKalo cho cơ thể…
Và không chỉ tạo môi trường an toàn về sức khỏe thể lực mà giáo viên cầntạo cảm giác an toàn về tâm lý cho trẻ khi trẻ bước chân vào lớp học, cô cầndành thời gian nhiều hơn với trẻ, khi tiếp xúc với trẻ hãy tạo không khí vui vẻthân thiết như ở gia đình bằng những câu chuyện ngắn giữa cô với trẻ như traođổi với trẻ về những điều trẻ thích: kể về món ăn, đồ chơi trẻ thích…Và trongquá trình hoạt động của trẻ giáo viên cần tránh và hạn chế đến mức tối đa việc
Trang 12gò ép, quát nạt, phê phán trẻ, đặt biệt quan tâm chăm sóc những trẻ mới đến lớp
để trẻ có tâm lý thoải mái thích đến lớp làm tiền đề tốt cho trẻ tiếp thu các hoạtđộng giáo dục mà cô thực hiện, bởi khi tâm lý trẻ được an toàn, trẻ sẽ không rụt
rè e thẹn, sợ hãi, không vấp ngã trong hoạt động, biết xử lý các tình huống trongsinh hoạt
Ví dụ: Với trẻ khỏe mạnh có tâm lý thoải mái khi thấy dưới sàn nhà có đám
nước trẻ sẽ cẩn thận đi tránh về nơi sàn nhà khô ráo, hoặc biết gọi cô, nhưng nếutrẻ bất ổn về tâm lý, trẻ sẽ không biết xử lý tình huống như thế nào mà cứ thế đi
và kết quả là trẻ có thể bị trượt ngã
Để trẻ có môi trường an toàn không thể không nhắc tới việc đảm bảo tuyệtđối an toàn về tính mạng trẻ, đây là điều quan trọng không thể thiếu trong danhmục kế hoạch cá nhân và kế hoạch từng tháng, trong ngày của giáo viên
Chẳng hạn: Tạo không gian cho trẻ hoạt động trong lớp tránh kê, bày quánhiều bàn ghế, cần sắp xếp đồ dùng đồ chơi trong lớp hợp lý gọn gàng, đồ dùng
đồ chơi phải được vệ sinh sạch sẽ, những đồ dùng, đồ chơi không an toàn chotrẻ thì phải được loại bỏ hoặc cất ngoài tầm với của trẻ và nếu có cho trẻ sử dụng
đồ dùng, đồ chơi đó phải có sự giám sát chặt chẽ của giáo viên như: Khi trẻ chơixâu vòng bằng hột hạt, dùng đất nặn, tô màu Hay quá trình cho trẻ hoạt độngngoài trời giáo viên phải luôn bao quát trẻ không để trẻ xảy ra tai nạn như: Đánhnhau, xô đẩy nhau, hoặc để trẻ đi chơi một mình…
* Biện pháp 4: Tích hợp lồng ghép nội dung giáo dục kỹ năng phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ thông qua các chủ đề.
Giáo dục kỹ năng phòng tránh tai nạn thương tích được tích hợp trong tất
cả các lĩnh vực ở các chủ đề Khi tích hợp các nội dung này tôi đã căn cứ vàomục đích yêu cầu của chủ đề để lựa chọn nội dung và hình thức giáo dục kỹ