skkn một số biện pháp chuẩn bị tâm thế tốt cho trẻ 5 6 tuổi ở trường mầm non nga thủy bước vào lớp 1

Đócũng chính là quan điểm chỉ đạo của bậc học mầm non nhằm đảm bảo sựchuyển giai đoan giữa giáo dục mầm non nói chung, giáo dục trẻ em 5 tuổi nóiriêng với lớp 1 của trường tiểu học trong

2.3.4 Rèn luyện cho trẻ một số kỹ năng cần thiết 142.3.5 Cho trẻ làm quen với trường tiểu học thông qua tham quan

và qua chủ đề “Trường tiểu học

Trong những năm gần đây, khi điều kiện kinh tế phát triển, sự quan tâm, đầu tư của nhiều bậc phụ huynh chuẩn bị cho trẻ vào lớp 1 lại càng mạnh mẽ hơn, quyết liệt hơn, đó là một biểu hiện thực sự đáng mừng

Tuy nhiên, chuẩn bị những gì cho trẻ, đầu tư như thế nào cho đúng cái trẻ cần khi bước vào lớp 1 lại là vấn đề đang rất cần trao đổi, định hướng [1]

Với lứa tuổi mầm non, chúng ta cần quan tâm nhất là trẻ lứa tuổi mẫu giáolớn vì trẻ lứa tuổi này chuẩn bị bước vào lớp 1, một bước ngoặt vô cùng quantrọng đối với trẻ [2].Trẻ mẫu giáo lớn chuyển lên lớp 1 rất non nớt, bởi vì trẻđang sống trong một môi trường được sự chăm lo chu đáo của các cô giáo mầmnon về cả dạy dỗ và nuôi dưỡng, được các cô chăm sóc chu đáo nhiệt tình nhưngười mẹ thứ hai của mình Cho nên trẻ ở trong một môi trường hoàn toàn mới

lạ trẻ sẽ khó tiếp cận và thích nghi ngay được Bởi vậy việc chuẩn bị mọi mặtcho một trẻ vào lớp 1 được coi là hết sức quan trọng Trong những năm gần đây,khi điều kiện kinh tế phát triển, sự quan tâm, đầu tư của nhiều bậc phụ huynhchuẩn bị cho trẻ vào lớp 1 lại càng mạnh mẽ hơn, quyết liệt hơn Đó là một biểuhiện thực sự đáng mừng Tuy nhiên, chuẩn bị những gì cho trẻ, đầu tư như thếnào cho đúng cái trẻ cần khi bước vào lớp 1 lại là vấn đề đang rất cần trao đổi,định hướng Thực tế cho thấy rất nhiều vị phụ huynh vì quá lo lắng, quá nóngvội nên đã “sắm sửa” cho trẻ những “hành trang” không cần thiết, thậm chí rấtsai lệch Có thể kể ra một số sai lầm các bậc phụ huynh thường mắc phải như:Cho trẻ vào lớp 1 chưa đúng tuổi: Có thể nói việc cho trẻ vào lớp 1 khi chưa tròn

6 tuổi là điều hết sức tai hại Bởi lẽ khi chưa tròn 6 tuổi thì chắc chắn các yếu tố

về thể lực, kĩ năng, tâm lí, ngôn ngữ…chưa đáp ứng với các yêu cầu vận động,sinh hoạt, học tập, giao tiếp của học sinh lớp 1 Trẻ hơn nhau một vài tháng làkhác hẳn nhau về khả năng tiếp thu, vốn ngôn ngữ và khả năng giao tiếp Chính

vì vậy kết quả học tập không cao hay dạy trước cho trẻ những bài trong chươngtrình, sách giáo khoa lớp1 Nhiều phụ huynh vì quá nôn nóng, lo lắng đã bắt conhọc trước cả mấy tháng hè, kể cả đánh vần, tập viết, làm toán, kể chuyện… theosách giáo khoa lớp 1, thậm chí cả các tài liệu tham khảo, nâng cao! Chính vì vậykhi bước vào lớp 1 trẻ sẽ rất nhàm chán, mất hứng thú, chủ quan, không tậptrung ngay khi các con phải học những bài học đầu tiên mà không có gì mới mẻ,thích thú

Ở lứa tuổi mẫu giáo, vui chơi là hoạt động chủ đạo Thông qua hoạt độngvui chơi, trẻ phát triển trí tuệ, thể chất, tình cảm quan hệ xã hội, thẩm mĩ…[3],qua đó nhằm phát triển toàn diện nhân cách cho trẻ Nhưng lên lớp 1 học tập lại

là hoạt động chủ đạo Vậy làm thế nào để trẻ có một kiến thức, một hành trangvững vàng để trẻ mạnh dạn tự tin, sẵn sàng bước vào một môi trường mới khônghụt hẫng về tâm lý cũng như có những tố chất sẵn sàng cho việc học lớp 1? Đó

là một câu hỏi không chỉ khiến tôi và các bạn đồng nghiệp trăn trở mà đó là câuhỏi cho cả gia đình, nhà trường và toàn xã hội

Thấy được tầm quan trọng trong việc tạo tiền đề, cơ sở vững chắc cho trẻmầm non chuyển sang giai đoạn mới đầy hào hứng, mong chờ không bở ngỡ

trước sự mới lạ xung quanh cũng như nhận thức rõ nhu cầu của phụ huynh vàđặt niềm tin vào trường mầm non, mong muốn nơi đây trang bị cho con emmình về kiến thức lẫn tinh thần để Trẻ tự tin bước vào lớp 1.Bản thân tôi luôntrăn trở và bằng những kiến thức đã học cũng như qua nhiều năm kinh nghiệm

đứng lớp 5 tuổi tôi đã lựa chọn nghiên cứu đề tài “Một số biện pháp chuẩn bị tâm thế tốt cho trẻ 5-6 tuổi trường mầm non Nga Thủy bước vào lớp 1”.

Nhằm giúp cho trẻ có một tâm thế vững vàng khi bước vào lớp 1

1.2 Mục đích nghiên cứu

+ Đánh giá thực trạng sự phát triển của trẻ về các mặt như: Thể chất, tâm

lý, trí tuệ, các kỹ năng cơ bản cần thiết cho việc học tập

+ Tìm ra các biện pháp giúp trẻ lớp mẫu giáo lớn chuẩn bị tâm thế sẵn sàngbước vào lớp 1

1.3 Đối tượng nghiên cứu

Một số biện pháp chuẩn bị tâm thế cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi Lớp HoaHồng tại trường Mầm Non Nga Thủy

1.4.Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp nghiên cứu lí luận

bị tốt tâm lý cho trẻ trong giai đoạn chuyển giao này, phụ huynh nên cho trẻtham quan trường lớp trước khi vào học, và chỉ cho trẻ biết “đây là trường màcon sẽ học, ở đó có cô hiệu trưởng, có cô giáo, có bác bảo vệ, đặc biệt có rấtnhiều bạn và những anh chị đeo khăn quàng nữa” Điều đó sẽ làm cho trẻ rấtthích thú

Tiếp theo phụ huynh cần chuẩn bị tâm thế đi học cho trẻ, nói với trẻ những điềucần thiết như đi học đúng giờ, sách vở và đồ dùng học tập đầy đủ Điều quantrọng nữa là phải chuẩn bị cho trẻ những kỹ năng tiền tập đọc và tiền tập viết

Cụ thể như hướng dẫn trẻ dùng đất nặn và lăn dài để uốn cong thành chữ o, chữ

a, và đọc cho trẻ nghe Tương tự, phụ huynh hãy giúp trẻ làm quen với toán họcnhư cùng chơi những trò chơi chiếc túi kỳ diệu, bằng cách cho những hình chữnhật, tam giác, hình vuông vào một cái túi để trẻ đoán hình Sau đó dạy trẻ thaotác đếm xem có mấy hình nhằm giúp trẻ làm quen với biểu tượng số Phụ huynh

làm những điều này sẽ rất tốt cho trẻ, thay vì chúng ta bắt trẻ phải ngồi, phải viếtcho đúng hoặc tô, vẽ như là một học sinh lớp 1 thật sự, điều đó không phải là sựchuẩn bị đúng nghĩa về tâm lý cho trẻ vào lớp 1.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy việc chuẩn bị cho trẻ cũng khiến cho phụ huynh đôikhi gặp một số vướng mắc và đó là những điều cần tránh Thứ nhất là không đểcho trẻ có cảm xúc tiêu cực về trường tiểu học và đặc biệt về thầy cô giáo Ví dụkhi trẻ không ăn cơm thì bị mẹ mắng: “Không ăn cơm mai mốt đi học lớp 1 côđánh cho biết” Đó là đều không nên Và một trong những khó khăn khá quantrọng là cha mẹ không kiên trì Ở việc này tôi cho rằng phụ huynh cần phải dànhthời gian chuẩn bị cho con Theo đó, mỗi ngày phụ huynh cần dành ít nhất từ30-60 phút để chuẩn bị cho trẻ vào lớp 1 Nếu không thì sẽ rất khó giúp cho trẻvượt qua được cột mốc này cũng như có tâm thế, kỹ năng đi học [4]

Việc chuẩn bị cho trẻ đến trường là một công việc quan trọng vì thực tếhiện nay trên phạm vi huyện Nga Sơn nói chung, trên địa bàn xã Nga Thủy nóiriêng vẫn còn một số trẻ chưa được chuẩn bị tốt về mặt tâm thế, trí tuệ, khả năngthích ứng với hoạt động chủ đạo mới …Lý do nêu trên vẫn còn là do một số phụhuynh học sinh coi nhẹ vấn đề này, một số gia đình còn khó khăn nên việc đưacon đến trường mầm non còn hạn chế Hiện thực trên ảnh hưởng không nhỏ đếnkết quả học tập, giáo dục và rèn luyện của học sinh khi các cháu bước chân đếntrường tiểu học

Sự chuyển tiếp khoa học giữa giáo dục mầm non với chương trình dạy học

và giáo dục ở tiểu học đặt ra cho chúng ta những vấn đề cần quan tâm: Trongmỗi giai đoạn phát triển ở trẻ, việc chuyển giai đoạn này, hoạt động chu đạo nàysang giai đoạn khác hoạt động chủ đạo khác là sự chuyển biến mang tính chấtnhảy vọt có sự biến đổi về lượng và chất Sự phát triển ở một giai đoạn mới vừa

là kết quả của giai đoạn trước đó vừa là tiền đề cho sự phát triển tiếp theo Đócũng chính là quan điểm chỉ đạo của bậc học mầm non nhằm đảm bảo sựchuyển giai đoan giữa giáo dục mầm non nói chung, giáo dục trẻ em 5 tuổi nóiriêng với lớp 1 của trường tiểu học trong giai đoạn hiện nay

Như chúng ta đã biết lớp 1 là lớp đầu tiên trong cuộc đời đi học đây là mộtbước ngoặt rất quan trọng trong cuộc đời của trẻ, có nhiều nhà khoa học đã nóiđến sự cần thiết và vai trò của trường mầm non trong việc phát triển cũng nhưchuẩn bị tâm thế cho trẻ vào lớp 1 Để vào lớp 1 trẻ cần được chuẩn bị tâm lýsẵn sàng đi học hay còn gọi là “độ chín muồi” vì thế một trong những yêu cầuquan trọng để giúp trẻ vào học tốt chương trình tiểu học là cần chuẩn bị cho trẻ:+ Về mặt thể lực

Để đáp ứng yêu cầu trên đòi hỏi khi chuyển tiếp giữa mầm non và tiểu họcphải đảm bảo sự kế thừa, tính khoa học, những kiến thức đã được hình thành ởlứa tuổi mầm non cần phải được củng cố và mở rộng, hoàn thiện ở mức độ caohơn giúp trẻ không bị những thay đổi đột ngột khi chuyển từ hoạt động chủ đạo

là vui chơi sang hoạt động học tập ở trường tiểu học Những năm gần đây nềnkinh tế xã hội của đất nước ta có sự phát triển không ngừng làm cho bậc họcmầm non cũng được từng bước củng cố và phát triển, để chuẩn bị cho thế hệ trẻbước vào thời đại của nền văn minh trí tuệ, thời đại công nghiệp hóa - hiện đạihóa đất nước vì mục tiêu chung của giáo dục mầm non là đào tạo cho thế hệ trẻphát triển một cách toàn diện

2.2 Thực trạng của vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm

* Thuận lợi:

- Cơ sở vật chất:

Cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ cho giảng dạy, chăm sóc giáo dục trẻđược đầu tư đầy đủ

- Đối với Giáo viên:

Bản thân tôi là một giáo viên trẻ luôn nhiệt tình tâm huyết với nghề, hamhọc hỏi, trau dồi kiến thức, có trình độ nghiệp vụ, chuyên môn vững vàng

Lớp tôi được nhà trường phân công 2 giáo viên nhiệt tình, yêu trẻ 2/2 giáoviên có trình độ đại học, có nghiệm cụ sư phạm và kinh nghiệm chăm sóc, giáodục trẻ vững vàng

Bản thân đã được trải qua nhiều năm kinh nghiệm thực tế đứng lớp 5 tuổi nêncũng đã tìm được ra một số biện pháp chuẩn bị tâm lý tốt cho trẻ bước vào lớp 1

- Đối với phụ huynh:

Nhiều phụ huynh trẻ rất nhiệt tình quan tâm tới việc học tập của các con Quantâm ủng hộ và kết hợp chặt chẽ với giáo viên trong việc chăm sóc và giáo dục trẻ

* Khó khăn:

- Cơ sở vật chất : Về đồ dùng đồ chơi trong quá trình phục vụ học tập, vui

chơi cho trẻ chưa nhiều, chưa phong phú nên chưa thực sự vận dụng linh hoạt vàphát huy hết công dụng của đồ dùng đồ

- Đối với giáo viên:Chưa sáng tạo, sử dụng các biện pháp một cách linhhoạt để dạy trẻ đáp ứng yêu cầu của chương trình và những thay đổi của xã hội

- Đối với trẻ: Nhưng bên cạnh đó có một số trẻ do điều kiện bố mẹ đi làm

ăn xa ở với ông bà nên điều kiện sinh hoạt chưa đảm bảo dẫn đến tình trạng suydinh dưỡng rất nhiều và còn nhút nhát chưa mạnh dạn trong mọi hoạt động

- Đối với phụ huynh: Tuy nhiên bên cạnh đó có một làm nghề tự do, buôn

bán, bận nhiều công việc nên nhiều khi còn chưa quan tâm chú trọng đến việchọc của trẻ Sự phối hợp cùng cô giáo rèn nề nếp cho trẻ ở nhà còn hạn chế Một

số gia đình do không nắm vững đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi, nôn nóng về việchọc hành của con cái nên vội vã cho con học trước chương trình, hay cho đi họcchữ trước.

* Kết quả của thực trạng (khảo sát chất lượng đầu năm tháng 9/ 2017)

Đầu năm học 2017- 2018 khi được nhà trường phân công chủ nhiệm lớp Mẫugiáo 5 tuổi Hoa Hồng Tôi đã tiến hành khảo sát số trẻ trên lớp của mình như sau:

Lúc sinh thời Bác Hồ của chúng ta đã từng nói “Một tâm hồn minh mẫn trong một cơ thể cường tráng” thật vậy một điều kiện quan trọng ảnh hưởng

trực tiếp đến quá trình học tập của học sinh là thể lực

Ngay từ những ngày đầu lên lớp mẫu giáo lớn chúng tôi đã cùng với nhàtrường kết hợp với nhà trường và trạm y tế xã Nga Thủy cân đo khám sức khoẻđịnh kỳ cho trẻ để chấm biểu đồ tăng trưởng về cân nặng, chiều cao, phân loạibệnh tật, tôi theo dõi ghi kết quả lên góc tuyên truyền để phụ huynh tiện theodõi Trao đổi với phụ huynh về tình hình học tập, chế độ sinh hoạt, ăn uống nghỉngơi, đặc biệt là tình hình sức khỏe…Những trẻ ăn chậm, biếng ăn, ít ngủ , ítvận động…Để cô giáo và phụ huynh phối kết hợp chăm sóc trẻ

Ví dụ : Trong lần cân đo, khám sức khỏe định kỳ vào tháng 9/2017 Lớp tôi có

4/37 = 10,8 % cháu bị suy dinh dưỡng Ngoài việc thông báo kết quả trên góctuyên truyền với phụ huynh, trong giờ đón trả Trẻ, Tôi đã trao đổi với phụ huynh

có con bị suy dinh dưỡng phối hợp cùng với cô giáo nuôi dưỡng chăm sóc cháuđúng khoa học, bổ sung thêm chế độ ăn cho cháu như gửi sữa, đồ ăn cho Trẻ đếntrường để cô động viên trẻ ăn thêm ngoài bữa chính và bữa phụ ở trường

Trẻ càng nhỏ thì nhu cầu dinh dưỡng càng cao, trong những năm đầu củacuộc sống nhu cầu phát triển cả về thể chất và tinh thần đặc biệt trong giai đoạntrẻ từ 0 - 6 tuổi là thời gian trẻ phát triển đầy đủ các yếu tố về thể chất và tinhthần nên nhu cầu dinh dưỡng là rất quan trọng

Chuẩn bị về mặt thể lực cho trẻ không đơn thuần là chuẩn bị về chiều cao

và trọng lượng cơ thể mà còn là sự chuẩn bị về chất, năng lực làm việc bền bỉ,dẻo dai có khả năng chống lại sự mệt mỏi của thần kinh, cơ bắp, độ khéo léo củabàn tay, tính nhanh nhạy của các giác quan…

Xác định được điều đó Tôi đã thực hiện một chế độ sinh hoạt ăn uống, nghỉngơi , luyện tập, dạy trẻ rèn luyện một cách khoa học và hợp lý về thời gian vàđặc điểm phát triển riêng của từng trẻ

Bên cạnh đó, tôi tham mưu với ban giám hiệu nhà trường phân phối chế độsinh hoạt hợp lý cho trẻ theo mùa để trẻ được đảm bảo ăn đủ lượng ( ăn đủ suất,

ăn đầy đủ các chất dinh dưỡng như: Chất đạm, chất béo, chất bột dường, chất vi

ta min và muối khoáng), ngủ đủ giấc

Ví dụ 1: Bữa chính cho trẻ ăn từ 10h30p đến 11h, trẻ ngủ trưa dậy, vận

động nhẹ nhàng sau đó ăn bữa phụ từ 14h30 đến 15h, khoảng cách các bữa ăncách nhau 4 tiếng đến 4.5 tiếng lúc đó lượng thức ăn của các bữa trước đã hấpthụ gần hết cả bữa chính và bữa phụ cần phải cho trẻ ăn hết xuất mới đảm bảolượng kalo cần thiết trong ngày theo quy định

Ví dụ 2: Trong giờ ăn tôi phân công trực nhật đếm số bạn ở tổ mình và xếp

bát, thìa cho bạn, thông qua hoạt động này trẻ còn được học một số quy luậttrong phép đếm 1-1, một bạn 1 bát, 1 thìa, 1 khăn

Hoạt động lao động tập thể cũng góp phần cho trẻ làm quen đến những ảnhhưởng của cá nhân với tập thể điều này rất quan trọng khi trẻ lên lớp 1

Ví dụ: Ở lớp, Tôi luôn chú ý rèn luyện cho trẻ có thói quen vệ sinh, khả

năng tự phục vụ của bản thân như:

+ Vào thời điểm học và chơi: Trẻ tự cất đồ dùng sau khi tham gia vào cáchoạt động học có chủ định, đồ chơi sau khi chơi xong, cất sách vở tập tô vào túiđựng riêng của mình

+ Vào giờ ăn: Trẻ tự sắp xếp bàn ăn, Trẻ tự xúc cơm ăn, tự rửa tay, rửa mặttrước và sau khi ăn, tự xếp bát vào chậu gọn gàng sau khi ăn xong

+ Giờ ngủ: Trước khi ngủ Trẻ tự lấy chăm gối Sau giờ ngủ tự gấp và cấtchăm gối, tự chải đầu, mặc quần áo

Các thói quen này rất có ích đối với trẻ Từ những thói quen này sẽ hìnhthành ở trẻ sự đoàn kết cùng nhau làm việc, tính độc lập, không phụ thuộc, ỷ lạivào người khác

Phụ lục 2a

Hay qua các giờ phát triển vận động của lứa tuổi như: đi chạy trèo leo, bòbằng bàn tay cẳng chân tôi hướng dẫn trẻ cách bò cách phối hợp tay nọ chân kiarèn cho trẻ sự khéo léo của đôi bàn tay của các giác quan như trẻ tự xỏ quai dày,

Phụ lục 2b

* Kết quả: Thể lực của trẻ lớp tôi có nhiều tiến bộ rõ rệt:

- Trẻ ăn ngon miệng hết xuất, hấp thu tốt, 100% trẻ tăng cân qua các kỳcân Hình thành ý thức văn minh, lịch sự trong ăn uống

- Trẻ ngủ sâu, ngon giấc, đảm bảo thời gian Sau khi ngủ dậy trẻ tỉnh táo,nhanh nhẹn

- Trẻ nhanh nhẹn, khéo léo, tích cực tham gia các hoạt động của trường của lớp

- 100% trẻ đạt các chỉ số về phát triển thể chất theo bộ chuẩn phát triển trẻ

kỹ năng thực hiện hoạt động trí óc như: So sánh, phân tích, tổng hợp…[5]

Trí tuệ ở đây là những hiểu biết nhất định của trẻ về các sự vật hiện tượngxung quanh như nắng mưa, nóng lạnh, thứ bậc trong gia đình được thực hiệnthông qua các hoạt động như: hoạt động học tập, hoạt động vui chơi…Trẻ cầnđạt được những yêu cầu của các môn học, hoạt động đó chính là hành trang và làvốn hiểu biết cần thiết để trẻ bước vào lớp 1 một cách tự tin vững vàng

Kỹ năng hoạt động trí óc là những hành động trí óc đơn giản như so sánh sựgiống nhau hay khác nhau của 2 hay nhiều sự vật hiện tượng, đối chiếu về kíchthước, đưa ra các câu hỏi và câu trả lời ở mức độ khó hơn

* Thông qua hoạt động học:

Có thể nói hoạt động làm quen với chữ viết ở lớp mẫu giáo lớn có vai trò

quan trọng trong việc chuẩn bị cho trẻ vào lớp 1 Nó là hành trang giúp trẻ tiếpcận với việc học đọc, đánh vần học viết ở trường tiểu học được thuận lợi hơn.Chính vì vậy tôi luôn chú ý nâng cao chất lượng dạy môn làm quen chữ viết như:

- Tôi luôn chú tâm dạy trẻ thật tốt hoạt động cho trẻ làm quen với chữ viết:Chuẩn bị giáo án thật cẩn thận, lồng ghép các hình thức dạy trẻ để thu hút và tạohứng thú cho trẻ Đặc biệt tôi luôn sử dụng các giáo án điện tử để kích thíchhứng thú học tập của trẻ Các trò chơi với chữ cái tôi cũng thiết kế trên máy vitính có lồng ghép âm thanh và hình ảnh nên rất thu hút được trẻ

- Tạo môi trường học tập giúp trẻ làm quen với chữ cái một cách tự nhiên:Việc tạo môi trường trong trường mầm non rất quan trọng đòi hỏi giáo viên cầnphải tổ chức môi trường chữ viết trong lớp phong phú để trẻ được “tắm mìnhtrong chữ viết” và giúp trẻ làm quen chữ với chữ cái một cách tự nhiên Đó làcác góc chơi trong lớp như góc sách, góc thư viện tại nhà hay tại trường Ởnhững góc chơi này tôi bày các loại sách báo và vật liệu như sau: Tranh ảnh về

thế giới xung quanh như: con người, nghề nghiệp, thế giới động vật, thế giớithực vật,… dưới các tranh ảnh có chữ viết to Sách, tranh truyện với các lại giấybìa, tốt, bền, ít trang, nội dung đơn giản, màu sắc đẹp, chữ to,…các bài thơ ngắn,các câu chuyện có nội dung lặp đi lặp lại để trẻ dễ nhớ, dễ thuộc Có các dụng cụ

để trẻ có thể làm sách như kéo, hồ, giấy, bấm giấy, kim bấm, băng keo, bìa …Khi dạy trẻ theo các chủ đề tôi dán các bài hát, bài thơ, câu chuyện, câu đố, cadao lên tường cho trẻ đọc Một số kệ, đồ dùng đồ chơi trong lớp, các biểu bảng

ở lớp tôi cũng đề các típ chữ giúp cho trẻ làm quen với chữ cái

Cùng với hoạt động làm quen chữ viết, hoạt động cho trẻ làm quen với toán

ở trường mầm non là một trong những hoạt động phát triển ở trẻ năng lực nhậnthức, khả năng so sánh, tư duy lôgic, ghi nhớ, khái quát, tổng hợp….Là nhữngyếu tố quan trọng phát triển trí tuệ làm tiền đề, tạo tâm thế tự tin bước vào lớ 1.Song bản chất của toán là khô cứng, đòi hỏi tính chính xác cao mà đặc điểm tâm

lý trẻ mầm non là “Học mà chơi, chơi mà học” thì việc truyền thụ kiến thức

đến với trẻ là rất khó Chính vì vậy tôi đã lồng ghép yếu tố chơi vào trong mỗigiờ dạy để đem lại hiệu quả học tập tốt nhất:

- Tôi nghiên cứu thật kỹ các tài liệu, chương trình cho trẻ làm quen với toán

để có được những kiến thức cơ bản nhất, chính xác nhất cung cấp cho trẻ

- Trong mỗi giờ học tôi luôn nghiên cứu tìm tòi những hình thức hấp dẫnthu hút trẻ Tổ chức các trò chơi theo chủ đề nhằm củng cố ôn luyện các kiếnthức toán mà trẻ vừa học Vừa được học, vừa được chơi trẻ rất thích thú và giúptrẻ nhớ lâu hơn

- Tôi xây dựng môi trường làm quen với toán quanh lớp học Động viên trẻtham gia trang trí lớp cùng cô, trang trí phù hợp chủ đề và lồng ghép nội dunglàm quen với toán vào các góc nhóm

- Trong góc “Bé vui học toán’’ tôi trang trí góc mở cho trẻ hoạt động Học

đến số nào tôi cho trẻ gắn số, vẽ, xé, cắt, dán các hình ảnh mà trẻ yêu thích theonội dung chủ đề và gài vào bảng theo đúng số lượng, theo các yêu cầu mà côđưa ra Trẻ cũng được rèn kĩ năng phân chia, thêm bớt ngay tại bảng Điều nàykhông những giúp khắc sâu kiến thức toán đã học mà còn củng cố kĩ năng tạohình cho trẻ

- Ngoài ra tôi cũng chú ý đến việc làm đồ dùng sáng tạo để kích thích trẻhọc tập

* Hoạt động góc:

Vui chơi là hoạt động chủ đạo của trẻ mầm non, vì vậy các giáo viên mầm

non cần sắp xếp và tổ chức hoạt động góc một cách khoa học để lôi cuốn trẻtham gia chơi Hoạt động góc được phát triển và mở rộng dần theo sự phong phú

và mở rộng các mối quan hệ qua lại của trẻ với môi trường xung quanh Bảnchất hoạt động góc là một hoạt động phản ánh sáng tạo, độc đáo sự tác động qualại giữa trẻ với môi trường xung quanh Khi trẻ hoạt động góc có nghĩa là đangsống cuộc sống thực Có thể nói trẻ thực sự là một chủ thể tích cực, hành độngmột cách tự lực, tự nguyện và tự tin

Chính vì vậy mà ngay từ đầu năm học tôi cùng các giáo viên ở lớp đãnghiên cứu, phân chia các mảng tường trong và ngoài lớp học để bố trí, xâydựng các góc chơi cho phù hợp với không gian của lớp học đảm bảo tính thẩm

mỹ, khoa học tạo được sự thuận lợi nhất cho trẻ trong quá trình chơi và giao lưugiữa các nhóm chơi với nhau

động mà không ảnh hưởng đến các góc chơi khác

- Tôi tham khảo hình ảnh trên mạng, sách báo để lựa chọn các hình ảnhđẹp, phù hợp với chủ đề, lứa tuổi, trang trí cho các mảng tường cung cấp kiếnthức trong mỗi góc chơi, đảm bảo tính thẩm mỹ Tạo các mảng tường mở dướihình thức các trò chơi để cho trẻ hát huy tính chủ động, sáng tạo và ôn luyện cáckiến thức trẻ đã học

- Phối kết hợp cùng nhà trường và phụ huynh mua sắm và bổ sung đồ dùng,

đồ chơi cho các góc chơi Ngoài ra tôi còn sử dụng các phế liệu như vỏ lọ, vỏhộp, bìa, thìa sữa chua… để làm các đồ dùng, đồ chơi sáng tạo bổ sung cho cácgóc chơi

- Hàng ngày khi tổ chức cho trẻ chơi tôi luôn chú ý hướng dẫn trẻ cách chơi

ở những buổi chơi đầu, những buổi chơi sau khi trẻ đã chơi thành thạo tôi gợi

mở cho trẻ những ý tưởng chơi mới để trẻ tự phát huy khả năng sáng tạo củamình Tôi luôn động viên và khen ngợi trẻ kịp thời, khuyến khích trẻ chủ độnggiao lưu giữa các nhóm chơi với nhau, giữa các thành viên trong nhóm chơi củamình

- Đầu năm tôi lựa chọn số lượng các góc chơi phân vai và học tập đều nhau.Dần về cuối năm tôi tăng số lượng các góc chơi học tập nhiều hơn để cho trẻtích cực được ôn luyện các kiến thức đã học để chuẩn bị bước vào lớp một

* Kết quả:

- Trẻ nắm được các chữ cái trong bảng chữ cái, nhận biết và phát âm chuẩncác chữ cái Biết tìm ra các chữ cái trong từ, trong bài hát, bài thơ, câu chuyện.Trẻ được học chữ cái mọi lúc, mọi nơi

- Trẻ nắm chắc các kiến thức toán đã được học Tích cực, chủ động, hứngthú khi tham gia các hoạt động cho trẻ làm quen với toán

- Lớp tôi được Ban giám hiệu nhà trường xếp giải nhất trong hội thi “Xâydựng môi trường lớp học” Lớp được trang trí đẹp, phù hợp tạo hứng thú cho trẻđến lớp Trẻ tích cực tham gia vào các góc chơi thể hiện được tính chủ động,sáng tạo, phát triển ngôn ngữ mạch lạc và tự tin hơn trong giao tiếp

2.3.3 Chuẩn bị về mặt ngôn ngữ cho trẻ

Đối với trẻ em 5 tuổi để giúp ích cho việc học tốt môn Tiếng Việt ở lớp mộtgiáo viên cần tổ chức các hoạt động nghe nói như: Cho trẻ phát âm các chữ cái,nghe và hiểu nghĩa của từ, trẻ biết thể hiện cử chỉ, điệu bộ, nét mặt phù hợp vớiyêu cầu giao tiếp Cho trẻ nhận dạng, phát âm các chữ cái, tô chữ cái, xem vànghe dọc các loại sách, biết phân biệt phần mở đầu, kết thúc của sách Cho trẻlàm quen với cách đọc tiếng Việt: Hướng đọc, viết từ trái sang phải, từ dòng trênxuống dòng dưới, hướng viết của các nét chữ, trẻ biết “ kể”, “ đọc truyện” quacác tranh vẽ Tất cả những nội dung kiến thức nói, viết đều phải thông qua tiếng

mẹ đẻ vì vậy việc chuẩn bị cho trẻ sử dụng thành thục tiếng mẹ đẻ trong sinhhoạt hàng ngày là việc quan trọng nhất để chuẩn bị cho trẻ vào lớp 1

Muốn đạt được điều đó, giáo viên tạo được môi trường trong lớp phong phú đểtrẻ được tích cực hoạt động, quen với chữ viết một cách tự nhiên [5]

- Trong mọi hoạt động học tập, vui chơi tôi luôn tạo mọi điều kiện, khuyếnkhích trẻ lớp mình phát biểu ý kiến của bản thân trẻ Khuyến khích trẻ trao đổi,giao tiếp với các bạn cùng lớp, cùng nhóm Tạo các tình huống để trẻ được thảoluận với nhau Luôn động viên trẻ mạnh dạn, tự tin

- Thông qua hoạt động làm quen văn học tôi luôn chú trọng việc cung cấp

từ mới, giải thích các từ khó cho trẻ trong các bài thơ, câu chuyện giúp trẻ hiểusâu hơn về nội dung của những bài thơ, câu chuyện đó Ngoài ra, tôi còn tổ chứccác hoạt động cho trẻ đóng vai các nhân vật trong chuyện, thể hiện các lời thoạicủa nhân vật từ đó giúp trẻ phát triển ngôn ngữ mạch lạc, phong phú, thể hiệncảm xúc, tình cảm trong lời nói giúp trẻ giao tiếp tự tin hơn trong cuộc sống

- Thông qua hoạt động làm quen chữ cái tôi luôn luôn chú ý cách rèn chotrẻ phát âm chuẩn, chính xác, dạy trẻ cách ghi nhớ, miêu tả đặc điểm, cấu tạocủa các chữ cái Do đặc điểm phát âm của địa phương trẻ hay phát âm ngọngmột số từ (l - n; ă - â) nên tôi chú trọng việc sửa ngọng cho trẻ Tôi hướng dẫntrẻ cách đặt lưỡi và mở miệng đúng cách để phát âm cho chuẩn

VD: Khi phát âm chữ n: Hơi mở miệng và ấn lưỡi xuống

Khi phát âm chữ l: Mở miệng đặt lưỡi trên vòm họng và đẩy hơi ra ngoài

- Thông qua các giờ chơi hoạt động góc tôi luôn rèn cho trẻ có kỹ năng tựthỏa thuận, phân vai chơi với nhau Dạy trẻ giao tiếp giữa các vai chơi với nhau

và giữa các góc chơi với nhau

- Dạy trẻ cách giao tiếp văn minh lịch sự với bạn bè, với người lớn, ngườithân trong gia đình

- Chú ý nghe trẻ nói và diễn đạt Từ đó phát hiện ra những câu, từ trẻ sai đểsửa cho trẻ kịp thời

- Uốn nắn, sửa sai cho những trẻ nói ngọng, nói giọng địa phương: Phát âmsai giữa l và n

Việc làm quen với chữ viết được được tôi bố trí và tạo cơ hội để được diễn

ra ở mọi lúc mọi nơi tự nhiên và hứng thú cho trẻ

Ví dụ 1: Khi cho trẻ vui chơi tôi cũng chuẩn bị giấy bút ở mỗi góc chơi,

góc bác sĩ trẻ dùng bút ghi tên bệnh nhân, góc bán hàng ghi tên các mặt hàng,góc khoa học ghi lại các kết quả nghiên cứu

Ví dụ 2: In tên trẻ lên khăn mặt, viết tên các đồ chơi trong góc phân vai,

viết tên tiêu đề bức tranh, viết tên lên sản phẩm vẽ, nặn, đồ chơi… của trẻ

Tôi đã xây dựng môi trường chữ cái mọi lúc mọi nơi tạo cơ hội cho trẻđược tham gia tiếp cận đọc, viết 29 chữ cái một cách tự nguyện tích cực và thíchthú bởi trẻ rất thích làm người lớn nhất là thích được giống cô giáo vì thế màgóc chơi tạo hình bao giờ cũng thu hút sự tham gia đáng kể của trẻ Đặc biệt rấtthích được cùng Tôi trang trí lớp học, làm đồ dùng, làm thiệp chúc mừng…Tôi tận dụng môi trường hoạt động mọi lúc mọi nơi hay những hoạt động

mà trẻ thích như vui chơi, dạo chơi, hay các hoạt động học có chủ đích: Khámphá khoa học, hoạt động tạo hình, âm nhạc, làm quen tác phẩm văn học

Tác động để trẻ thích ứng với hoạt động mới qua 100 câu đố đó là hoạtđộng học tập - Hoạt động chủ đạo ở tiểu học sau này

Phân chia tổ nhóm để trẻ nhận ra vị trí của mình ở tổ nào để sau này trẻ

quen với hoạt động của “ Sao nhi đồng, đội thiếu niên” sau này

Tôi giao trách nhiệm tự quản cho lớp trưởng, tổ trưởng (báo cáo sĩ số hàngngày) Tích hợp phát triển ngôn ngữ với hoạt động làm quen với tác phẩm văn học

Ví dụ1: Hàng ngày tôi có thể hỏi trẻ về sĩ số lớp để trẻ có thể biết được

hôm nay văng bạn nào,đồng thời cũng qua đó các tổ trưởng nắm được sĩ số của

tổ mình

Ví dụ 2: Các con có thích tập tô chữ p, q không? Vậy tô thế nào thì đẹp

(trùng khít nét mờ), làm thế nào để tô chữ đẹp (ngồi, cầm bút đúng tư thế) Đốivới những bài đầu như o, ô, ơ hay a, ă â, thì cô dùng lời ngắn gọn và hình ảnhtrực quan (trường tiểu học) để hướng sự mong muốn của trẻ vào việc tập tô, viết,ngồi đúng tư thế

Phụ lục 4

Ví dụ: Khi dạy trẻ đến chủ đề: “Thế giới động vật” Tôi treo kế hoạch hoạt

động của chủ đề, đánh máy in các bài thơ, bài đồng dao….và găm vào góc tuyêntruyền với phụ huynh để giúp các phụ huynh biết được bé đang học ở chủ đề nào

và yêu cầu phụ huynh hưỡng dẫn cho trẻ gạch chân chữ cái đang học ở trongtuần Chằng hạn khi làm quen chữ cái “a, ă, â” tôi đánh và in bài thơ “Bé thổicơm”

Và ngược lại với hoạt động làm quen văn học bao giờ tôi cũng lồng ghéptích hợp cho trẻ tiếp xúc với chữ cái nhiều trong hoạt động này Tuy trẻ chưa thểđọc được những dòng chữ đó nhưng bước đầu qua cách dạy này nó tăng sự thíchthú cho trẻ, qua nhiều lần tiếp xúc trẻ cũng dần hiểu được rằng các chữ cái khiđược xếp cạnh nhau thì tạo thành thành tiếng Nhất là khi cô cho trẻ chơi điềnchữ cái còn thiếu trong tiếng chỉ từ nhân vật, sự vật trong các tác phẩm văn học

- Ví dụ: Khi cô cho trẻ làm quen với truyện “Tích Chu” cô cho trẻ quan sát

tranh nhân vật Tích Chu và đọc từ dưới tranh Sau đó cô bớt đi các từ dưới tranh

“Tích Ch…” và cho trẻ thi đua phát hiện ra chữ còn thiếu và tìm chữ cái đó đểgắn thêm vào hoặc đến cuối năm học cô có thể cho trẻ cầm bút viết chữ cònthiếu trong tiếng.

Hiện nay việc sử dụng phương pháp dạy học tích cực trong các bậc học đãgiúp trẻ chuyển hoạt động chủ đạo từ hoạt đông vui chơi sang hoạt động học tậpmột cách thuận lợi

Để đạt được những hiệu quả trên cần tạo điều kiện cho trẻ rèn luyện một

số kỹ năng cơ bản của hoạt động học tập như việc sắp xếp bàn ghế, cách cầmbút, mở sách, tư thế ngồi đúng…giúp trẻ thích ứng với hoạt động mới Thôngqua chủ đề “Trường tiểu học” giáo viên cần hướng dẫn trẻ làm quen với các đồdùng học tập ở trường tiểu học, thường xuyên cho trẻ tiếp xúc với sách, bút,thước kẻ Hay khi cho trẻ đi tham quan dã ngoại là nơi cho trẻ hiểu được thếgiới xung quanh và cũng là nơi tôi gợi cho trẻ lòng ham muốn đọc chữ

Ví dụ 1: Như đến công viên tôi đọc cho trẻ nghe những cái bảng quy định

cho mọi người vào công viên như: Không dẫm chân lên cỏ, hoặc khu vực cấmtới gần ở những nơi có điện tôi giúp trẻ đọc được chữ là rất bổ ích Hoặc khi tớicác chuồng động vật tôi đọc tên cho trẻ nghe tên các con vật, môi trường sống,thức ăn, sinh sản của các con vật trẻ lớp tôi đã phát biểu “Sao cô giỏi quá convật nào cô cũng biết tên” tôi chưa trả lời thì trẻ khác nói chen vào “Vì cô biếtđọc chữ treo ở bảng”

Ví dụ 2: Hướng dẫn trẻ làm quen cách đọc các từ, câu đơn giản như hướng

dẫn trẻ đọc tên trẻ trong bảng danh sách lớp, gọi tên một số đồ vật được ghi trênnhững đồ dùng cá nhân, bảng chữ ghi tên đồ vật thường dùng (như bút chì, giấy,góc Sách…) nhận biết và viết tên của bản thân

Tôi thường xuyên đọc sách cho trẻ nghe, khi đọc cho trẻ nghe, cô cho trẻngồi cùng hướng với cô, khi trẻ nghe và nhìn cách cô đọc sách trẻ có thể họcđược những kiến thức từ nội dung sách, cách sử dụng sách và nguyên tắc đọc,hướng dẫn Trẻ ý thức giữ gìn và bảo vệ sách

Thông qua việc đọc sách trẻ khám phá các ký hiệu và mẫu chữ khác nhau,kích Thích sự tò mò tìm hiểu các từ và chữ cho Trẻ

Tôi thường tổ chức các hoạt động tập tô, tập vẽ giúp trẻ làm quen với cácnét cơ bản của chữ viết tiếng Việt và biết cách đưa nét tạo thành chữ viết

Ví dụ: Tổ chức cho trẻ các trò chơi luyện ngón tay nhằm rèn luyện vận

động của các cơ nhỏ và sự khéo léo của các ngón tay, sự phối hợp tay mắt nhưchơi buộc dây, cài cúc, xếp hột hạt, chơi lăn bóng, chuyền bóng, ném trúng đích,

… Hoặc Tôi tổ chức các hoạt động tạo hình như vẽ tranh, nặn, xé dán, đồ, inhình, vò giấy,… đặc biệt các hoạt động có sử dụng bút, giấy như làm sách, hoànthiện bức tranh

Ngay trong sinh hoạt ăn ngủ, đi vệ sinh, học tập tôi cũng hình thành thóiquen đúng giờ giấc, có nề nếp nhằm hình thành ở trẻ khả năng tự kìm chế, thóiquen tốt

Những trẻ thiếu tập trung Tôi luôn nhắc nhở khéo các bé như ngồi học phảingồi ngay ngắn, muốn nói gì phải giơ tay xin phép cô, khi phát biểu phải đứng

ngay ngắn, nói đủ câu, diễn đạt mạch lạc Tập nhiều lần như vậy trẻ sẽ có thóiquen, nề nếp tốt, khi sang tiểu học trẻ sẽ không bỡ ngỡ, sợ sệt, lo lắng

Khi nhà trường tổ chức đi thăm quan trường tiểu học thì tôi tạo bầu khôngkhí hứng thú cho trẻ, khi vào trường giải thích cho trẻ biết các phòng, ban, bànghế đồ dùng, sân chơi, các bảng biểu của trường tiểu học

Hay khi cho trẻ đi thăm quan dã ngoại là nơi cho trẻ hiểu được thế giớixung quanh và cũng là nơi tôi gợi cho trẻ lòng ham muốn đọc chữ

VD: Khi cho trẻ đi thăm quan sân trường tôi đọc cho trẻ nghe biển chỉ dẫn

từng khu vực như: Vườn cổ tích, vườn rau xanh, vườn cây thuốc nam…hoặc tôiđọc tên các loại cây trong sân trường cho trẻ nghe Có trẻ lớp tôi đã hỏi sao câynào cô cũng biết tên ? Tôi chưa kịp trả lời thì trẻ khác nói xen vào “ Vì cô biếtđọc chữ treo ở cây”…Trong giờ chơi, giờ ăn, ngủ giáo viên tập cho trẻ biết sửdụng những đồ dùng sinh hoạt một cách gọn gàng, khéo léo, có thói quen đúnggiờ,có nề nếp Các nhà khoa học đã khẳng định “ Những vận động của trẻ bằngbàn tay càng khéo léo, càng phong phú bao nhiêu càng dễ hình thành các thaotác trí tuệ bấy nhiêu”

2.3.4 Rèn luyện cho trẻ một số kỹ năng cần thiết cho trẻ chuẩn bị vào lớp 1

Mỗi một hành trình đều cần có những hành trang thiết yếu đi theo Bướcvào lớp 1 cũng được coi là một hành trình lý thú trong cuộc đời của trẻ Tuynhiên, không phải trẻ nào cũng cảm thấy tự tin để bước vào những hành trìnhnhư thế Vậy các chúng ta phải làm gì giúp con có một hành trang tốt bước vàotrường học đúng nghĩa đầu đời? Để làm được điều đó, chúng ta cần hiểu: Trẻcần những kỹ năng gì trong giai đoạn tiền học đường này? [6]

Chính vì vậy bên cạnh chuẩn bị cho trẻ kỹ năng hoạt động học tập, Tôi cònrèn luyện cho trẻ một số kỹ năng cần thiết để trẻ tự tin, vững vàng bước vào lớp

1 đó là:

+ Rèn luyện cho con kỹ năng quan sát: Đây là một trong những kỹ năng

quan trọng để giúp trẻ tự tin trong cuộc sống Một đứa trẻ có khả năng bao quáttốt thường dễ hòa đồng với mọi người hơn những đứa trẻ khác Hơn nữa, việcrèn luyện cho con có kỹ năng quan sát tốt sẽ giúp con dễ dàng bắt nhịp với việchọc ở lớp 1 hơn Để làm được điều này, chúng ta nên thường xuyên đưa con rangoài chơi và nói chuyện cùng con, cùng con quan sát những sự vật xung quanh

+ Rèn luyện cho con khả năng tập trung: Trẻ bước vào lớp 1 được coi

như bước sang một môi trường mới, hoàn toàn khác Thầy cô mới, bạn bè mới,cách học mới Trẻ không còn được thay đổi trò chơi một cách liên tục mà thayvào đó là một tiết học 45 phút Việc cha mẹ rèn luyện cho con khả năng tập