Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm 2Giải pháp 3: Biện pháp tạo tình huống để rèn luyện hành vi đạo Giải pháp 4: Giám sát, hỗ trợ và điều chỉnh giáo viên trong giao tiếp ứng xử với t
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA
PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGA SƠN
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
MỘT SỐ BIỆN PHÁP CHỈ ĐẠO NÂNG CAO ĐẠO ĐỨC CỦA GIÁO VIÊN TRONG GIAO TIẾP ỨNG XỬ VỚI TRẺ MẪU GIÁO Ở TRƯỜNG MẦM NON NGA TRUNG
Người thực hiện: Nguyễn Thị Hương Chức vụ: Phó hiệu trưởng
Đơn vị công tác: Trường Mầm non Nga Trung SKKN thuộc lĩnh vực: Quản lý
THANH HÓA, NĂM 2018
Trang 22 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm 22.1 Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm 2
Giải pháp 3: Biện pháp tạo tình huống để rèn luyện hành vi đạo
Giải pháp 4: Giám sát, hỗ trợ và điều chỉnh giáo
viên trong giao tiếp ứng xử với trẻ mẫu giáo ở các
Giải pháp 5: Đảm bảo điều kiện làm việc, môi trường làm việc
để giảm áp lực đối với giáo viên mầm non Động viên, đãi ngộ
và tôn vinh người giáo viên mầm non
Tài liệu tham khảo
Danh mục các đề tài SKKN đã được Hội đồng các cấp đánh giá
Phần Phụ lục
Trang 31 Mở đầu 1.1 Lý do chọn đề tài
Sinh thời Bác Hồ của chúng ta đã từng nói:
“Trời có bốn mùa: Xuân, Hạ, Thu, Đông
Đất có bốn phương: Đông, Tây, Nam, Bắc Người có bốn đức: Cần, Kiệm, Liêm, Chính
Thiếu một mùa, thì không thành trời
Thiếu một phương, thì không thành đất Thiếu một đức, thì không thành người.” [1]
Đạo đức là những phẩm chất tốt đẹp của con người, được thể hiện ra bênngoài ở nhận thức, thái độ, hành vi, được hình thành do tu dưỡng theo chuẩnmực, quy tắc đạo đức trong xã hội
Mỗi con người chúng ta cần rèn luyện đạo đức cho mình trong mọi môitrường từ phạm vi gia đình cho đến môi trường xã hội cần phải có sự rèn luyệnđạo đức cho mình cần điều chỉnh hành vi của mình theo hướng nên hay khôngnên hành vi đó là đúng hay sai, tốt hay xấu, thiện hay ác
Đạo đức nhà giáo là những phẩm chất của người giáo viên được hình thành
do tu dưỡng, rèn luyện theo các quy định, tiêu chuẩn, yêu cầu… trong hoạt độngnghề nghiệp của người giáo viên và trong cuộc sống với tư cách 1 nhà giáo,được thể hiện ra bên ngoài qua nhận thức, thái độ và hành vi của họ.[2]
Thời nào cũng vậy, người giáo viên luôn gánh trên mình trọng trách lớnlao, nhọc nhằn nhưng rất đỗi vinh quang, đó là trách nhiệm “trồng người”, vì thế
để hoàn thành trọng trách ấy không chỉ cần có trình độ chuyên môn, năng lực sưphạm, mà hơn hết phải luôn ý thức được tầm quan trọng của việc thường xuyêntrau dồi về phẩm chất đạo đức nghề dạy học Tôi nhận ra một điều rằng cuộcsống không có nghĩa gì nhiều nếu bạn không sẵn lòng đóng góp phần nhỏ bé củamình nhằm tạo cho trẻ một môi trường luôn an toàn và tốt đẹp hơn Trẻ nhỏ sẽkhông nhớ bạn vì vật chất bạn cho chúng, mà vì tình cảm bạn dành cho chúng.Đạo đức của giáo viên mầm non là những phẩm chất của người giáo viênmầm non được hình thành do tu dưỡng, rèn luyên theo các quy định, tiêu chuẩn,yêu cầu trong chăm sóc và giáo dục trẻ em và trong cuộc sống với tư cách mộtnhà giáo được thể hiện ra bên ngoài qua nhận thức, thái độ, hành vi
Thật vậy, trẻ em là nguồn hạnh phúc của mỗi gia đình, là tương lai của đấtnước, việc bảo vệ chăm sóc giáo dục trẻ không chỉ là trách nhiệm của mọi người
mà của toàn xã hội
Ở lứa tuổi mầm non trẻ như một tờ giấy trắng về nhận thức còn cơ thể trẻthì rất non nớt và dễ bị tổn thương Nhiệm vụ của chúng ta những nhà giáo dục
là gì? Là cần phải chăm sóc và giáo dục cho trẻ phát triển một cách toàn diện cả
về thể chất lẫn tinh thần
Để làm được điều đó đòi hỏi người giáo viên mầm non cần trau dồi đạođức cũng như cách giao tiếp ứng xử với trẻ để mỗi khi trẻ đến trường trẻ sẽ cảm
Trang 4thấy yên tâm, đến với cô giáo trẻ sẽ được vỗ về được học những lời hay ý đẹpđược giao tiếp với người lớn, với bạn bè xunh quanh bằng ngững lời nói haynhững hành động đẹp.
Nhưng trên thực tế hiện nay hành vi lối sống của không ít một số ngườiđang cho chúng ta thấy sự suy thoái về đạo đức và hành vi lối sống Chúng takhông khó gì khi bắt gặp cảnh ở trong gia đình thì bố mẹ quát tháo con cái, concái cãi lại cha mẹ, hay sự lãnh đạm thờ ơ khi đi đường gặp cảnh bất bình, và đặcbiệt là trong trường học đã xảy ra không ít trường hợp bạo lực trong trường họcgiữa giáo viên đối với học sinh và giữa học sinh với học sinh
Ở lứa tuổi mầm non đặc biệt lad trẻ mẫu giáo trẻ rất tò mò hiếu động luôntìm tòi khám phá thế giới xung quanh mình vì vậy sự hoạt động của trẻ nhiều lúcgây áp lực cho giáo viên nếu giáo viên không có sự kiên nhẫn, không có kỹ năng
sư phạm mềm dẻo trong xử lý tình huống sẽ rất dễ có những hành xử giao tiếpvới trẻ chưa đúng đắn như: quát tháo, dọa nạt hoặc cao hơn là có thể bạo hànhtrẻ
Sau khi nghiên cứu và nhận thức rõ về tầm quan trọng của đạo dức nhàgiáo trong giao tiếp ứng xử với học sinh tôi quyết định đi sâu nghiên cứu và làm
sáng kiến “Một số biện pháp nâng cao đạo đức cho giáo viên trong giao tiếp ứng xử với trẻ mẫu giáo ở trường mầm non Nga Trung”
có hành vi ứng xử văn minh lịch sự
1.3 Đối tượng nghiên cứu
Giáo viên mẫu giáo trường mầm non Nga Trung – Nga Sơn – Thanh Hóa
Trẻ mẫu giáo trường mầm non Nga Trung – Nga Sơn – Thanh Hóa
1.4 Phương Pháp nghiên cứu.
+ Phương pháp nghiên cứu tài liệu: Nghiên cứu các tài liệu có liên quanđến biện pháp nâng cao đạo đức nhà giáo, tài liệu chuyên đề giao tiếp ứng xửcủa giáo viên đối với học sinh trong trường Mầm non
+ Phương pháp quan sát: Quan sát và ghi chép việc tổ chức hoạt động của
cô và trẻ trong nhà trường
+ Phương pháp kiểm tra, đánh giá: Bằng trò chuyện, trao đổi thông tin + Phương pháp thống kê, phân tích, tổng hợp kết quả điều tra
+ Phương pháp tổng kết, rút kinh nghiệm
2 Nội dung của sáng kiến kinh nghiệm
2.1 Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm
Trang 5Đạo đức là những phẩm chất tốt đẹp của con người được thể hiện ra bênngoài của nhận thức, thái độ, hành vi được hình thành do tu dưỡng chuẩn mực,qyi tắc đạo đức trong xã hội [3]
Tất cả chúng ta muốn trở thành người công dân có ích trước hết phải họccách làm người phải học cách rèn luyện đạo đức Đối với người giáo viên muốngiáo dục được thế hệ trẻ thành người công dân tốt thì yêu cầu tât yếu người giáoviên đó phải có đạo đức nhân cách, giao tiếp ứng xử đúng mực
Thực tế hàng ngày trẻ được tiếp xúc, được tham gia rất nhiều các hoạt độngtrong trường, ở mọi nơi như trong lớp, ngoài sân trường: Hay nói một cách khác
là nhu cầu hàng ngày của trẻ là học tập và vui chơi ở mọi nơi Đối với một sốgiáo viên còn có cách nhìn nhận sai lầm về cách giáo dục trẻ Chỉ cố gắng làmthế nào cho trẻ phải nhận thức tiếp thu được lượng kiến thức theo yêu cầu trongchương trình giáo dục vì vậy bằng mọi cách giáo viên ép trẻ tiếp thu kiến thứccho bằng được Chính điều này vô tình giáo viên gây áp lực đối với trẻ như:nghiêm khắc trong hoạt động, dọa nạt quát tháo mà quên đi rằng những điềumình làm đang ảnh hưởng đến vấn đề đạo đức nhà giáo, ảnh hưởng đến giao tiếpứng xử giữa cô với trẻ
Mặt khác do tính chất công việc: Khác với giáo viên tiểu học và trung học
cơ sở giáo viên mầm non được ví như là người mẹ và cũng là cô giáo đối với trẻ.Nói như vậy để chúng ta thấy rằng một khối lượng công việc rất lớn đòi hỏi giáoviên phải thực hiện Từ công việc chăm sóc sinh hoạt hàng ngày, từ bữa ăn giấcngủ cho đến những hoạt động học được tổ chức nhẹ nhàng theo phương pháp “học bằng chơi, chơi mà học” Đặc biệt độ tuổi mẫu giáo trẻ luôn muốn mình làtrung tâm của mọi sự chú ý, trí tưởng tượng của trẻ phát triển mạnh, trẻ tự nghĩ
ra những trò chơi mà trẻ chơi mãi không chán, những câu hỏi thắc mắc liên tụccủa trẻ, hay những tranh giành phân bua của trẻ với nhau Tất cả những điều trêntạo cho giáo viên một áp lực một guồng công việc liên tục đôi khi gây căngthẳng Nếu giáo viên không kiềm chế được sẽ dẫn đến cáu gắt đối với trẻ, quátmắng trẻ, có những ứng xử lời nói không đẹp và nghiêm trọng hơn là dễ dẫn đếnbạo hành đối với trẻ
Tất cả những yếu tố về nhận thức của giáo viên, quan diểm giáo dục về tínhchất của công việc mà một số giáo viên đang thực hiện công tác chăm sóc giáodục trẻ hàng ngày đang gặp phải nếu như không được bồi dưỡng và trau dồi vềđạo đức cũng như cách giao tiếp ứng xử với trẻ kịp thời sẽ ảnh hưởng trực tiếpđến hình ảnh người giáo viên trong mắt phụ huynh, ảnh hưởng trực tiếp đến sựphát triển và hình thành tâm lý và nhân cách của trẻ Vì vậy vấn đề nâng cao đạođức cho giáo viên trong giao tiếp ứng xử đối với trẻ mẫu giao là việc làm hàngđầu mà đòi hỏi người quản lý phải nhận thức rõ để có biện pháp chỉ đạo giáoviên thực hiện cho nghiêm túc
2.2 - Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm
Với mục tiểu chung của giáo dục, là quản lý trong trường mầm non tôi trăntrở với nội dung làm thế nào để nâng cao đạo đức cho người giáo viên thông qua
Trang 6giao tiếp ứng xử với trẻ mẫu giáo xây dựng hình ảnh “cô giáo như mẹ hiền”trong đôi mắt trẻ thơ.
Thuận lợi
- 100% CBGV có trình độ đào tạo trên chuẩn
- Đội ngũ giáo viên trẻ, nhiệt tình năng động luôn yêu nghề mến trẻ
- Các biện pháp sử dụng để giao lưu giữa giáo viên với trẻ còn đơn điệu
- Đa số phụ huynh làm nghề nông và công nhân nên chưa có thời gian quantâm, chú ý cho trẻ chưa hiểu được tầm quan trọng về giáo dục đạo đức và giaotiếp ứng xử giữa người lớn đối với trẻ
Kết quả thực trạng: (Ở phần phụ lục 1)
Đứng trước tình hình đó, tôi rất băn khoăn, trăn trở phải làm gì? Làm nhưthế nào để chỉ đạo nâng cao đạo đức cho giáo viên trong giao tiếp ứng xử với trẻmẫu giáo Chính vì vậy tôi đã mạnh dạn đưa ra một số giải pháp cụ thể như sau
2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề
Giải pháp 1 Tăng cường chỉ đạo nhận thức pháp luật, nhận thức về yêu cầu chuẩn mực đạo đức của GVMN.
Để tăng cường được nhận thức về đạo đức cho người giáo viên trong nhàtrường Người quản lý giáo dục trong các nhà trường là người có vai trò quantrọng trong công tác chỉ đạo cán bộ giáo viên trong nhà trường thực hiện tốtnhiệm vụ của nghành giáo dục đề ra và phải hiểu rõ được yêu cầu chuẩn mực vềđạo đức của người giáo viên mầm non Để giáo viên xác định rõ đạo đức củagiáo viên mầm non là những phẩm chất của người giáo viên mầm non được hìnhthành do tu dưỡng, rèn luyên theo các quy định, tiêu chuẩn, yêu cầu trong chămsóc và giáo dục trẻ em và trong cuộc sống với tư cách một nhà giáo được thểhiện ra bên ngoài qua nhận thức, thái độ, hành vi
Vì vậy ngay từ đầu năm học tôi cùng với các đồng chí quản lý nhà trườngtổ chức mở lớp chuyên đề về nâng cao về nhận thức và đạo đức cho người giáoviên mầm non khi giao tiếp ứng xử với trẻ
Xây dựng bài giảng để truyền đạt cho giáo viên hiểu rõ về đạo đức củangười giáo viên nói chung và giáo viên mầm non nói riêng là một giáo viêntrước hết phải hiểu biết
Phẩm chất đạo đức của người giáo viên mầm non cần phải có:
Lòng yêu nước, có niềm tin vào chế độ xã hội chủ nghĩa trung thành với lýtưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội Chấp hành tốt luật pháp Nhà nước,
Trang 7chủ trương, chính sách của Đảng và những qui định của ngành, của trường mầmnon.
Có định hướng tốt trong đổi mới nội dung, phương pháp chăm sóc, giáodục, bảo vệ và nuôi dưỡng trẻ Làm một công dân tốt có ý thức trách nhiệm đốivới xã hội, tham gia phát triển văn hóa- xã hội của cộng đồng; mẫu mực tronghành vi giao tiếp ứng xử là tấm gương cho trẻ noi theo
Yêu thương, tôn trọng và công bằng với trẻ
Không phân biệt đối xử với trẻ và chấp nhận sự đa dạng của trẻ; Tận tụychăm sóc trẻ và kiên nhẫn trong giáo dục trẻ mầm non Xây dựng mối quan hệthân mật, gần gũi, ân cần, chu đáo với trẻ ở các độ tuổi khác nhau Coi trọng tínhtích cực, chủ động, sáng tạo cá nhân của trẻ mầm non; động viên khuyến khíchtrẻ tích cực tham gia vào hoạt động chung Xây dựng và duy trì việc phối hợpvới gia đình trong việc chăm sóc-giáo dục trẻ; tuyên truyền về trẻ và phổ biếnthông tin về phương pháp giáo dục trẻ
Yêu nghề, tâm huyết, gắn bó và có trách nhiệm cao với nghề nghiệp, có ýthức giữ gìn danh dự, lương tâm nhà giáo; có tinh thần đoàn kết, thương yêu,giúp đỡ đồng nghiệp trong cuộc sống và trong công tác; có lòng nhân ái, baodung, độ lượng, đối xử hòa nhã với trẻ, đồng nghiệp, sẵn sàng giúp đỡ, bảo vệquyền và lợi ích hợp pháp chính đáng của trẻ, đồng nghiệp và cộng đồng, đượcđồng nghiệp, người dân tín nhiệm và trẻ yêu quý
Có tình cảm và yêu trẻ, có động cơ yêu nghề, say mê sáng tạo, nhanhchóng thích ứng với tình huống mới.Có ý thích tự học, tự bồi dưỡng nâng caonhận thức, năng lực chuyên môn, nghiệp vụ chăm sóc – giáo dục trẻ trong độtuổi Có quan hệ tin cậy dễ chịu với người khác, hợp tác thiện chí, trau dồi kinhnghiệm tự hoàn thiện bản thân.Có suy nghĩ và quan điểm tích cực, hoàn thànhtốt các công việc được giao nhằm đáp ứng với các yêu cầu mới mục tiêu chămsóc – giáo dục, bảo vệ và nuôi dưỡng trẻ
Có ý thức tổ chức, có đạo đức tốt, yêu thương đồng cảm với người khác,mềm dẻo, hiểu biết, sáng tạo, lối sống lành mạnh, trung thực, giản dị phù hợpvới văn hóa dân tộc
Xây dựng và duy trì việc phối hợp với gia đình trong việc chăm sóc - giáodục trẻ; tuyên truyền về trẻ và phổ biến thông tin về phương pháp giáo dục trẻ.Tân tụy với công việc; thực hiện đúng điều lệ, quy chế, nội duy của đơn vị,nhà trường, của ngành, sẵn sàng khắc phục khó khăn để hoàn thành nhiệm vụ.Tham gia đóng góp xây dựng và thực hiện nội quy hoạt động của nhà trường.Thực hiện các nhiệm vụ được phân công Thực hiện phê bình và tự phêbình thường xuyên, nghiêm túc; thường xuyên học tập nâng cao trình độ chuyênmôn nghiệp vụ, ngoại ngữ, tin học để hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao, đápứng yêu cầu ngày càng cao của giáo dục
Chấp hành kỉ luật lao động, chịu trách nhiệm về chất lượng chăm sóc, giáodục trẻ ở nhóm lớp được phân công
Trang 8Không có biểu hiện tiêu cực trong cuốc sống, trong chăm sóc, giáo dục trẻ.Không vi phạm các quy định về hành vi nhà giáo không được làm.
Không chỉ bồi dưỡng trên lý thuyết tôi đã sưu tầm và cập nhật những bộphim tài liệu về những tấm gương nhà giáo tận tâm tận tụy với ngề để cho giáoviên được xem và học hỏi cũng như các vi deo đăng tải những hành vi vi phạm
về đạo đức nhà giáo như: Quát tháo trẻ trong giờ học, giờ ăn hay những clipquay lại những cảnh giáo viên mầm non bạo hành trẻ trong giờ ngủ giờ ăn đểgiáo viên xem Sau đó đề nghị giáo viên phát biểu ý kiến của mình về nhữngclip mình vừa được xem về những hành vi đạo đức đó đúng hay sai, lý do vì sao
mà xảy ra những hành vi như thế để giáo viên rút kinh nghiệm và không đượcvấp phải trong công tác chăm sóc và giáo dục trẻ Xác định rõ hình phạt mà giáoviên vi phạm đạo đức đó phải chịu trách nhiệm trước gia đình nhà trường vàpháp luật nhà nước Sau đợt bồi dưỡng thì giáo viên nhìn nhận mình đang đứng
ở đâu và hướng phấn đấu tiếp theo như thế nào, nhận biết được điểm mạnh điểmyếu trong năng lực nghề của giáo viên
Kết quả: Trong đợt bồi dưỡng 13/13 = 100% giáo viên nhận thức được
pháp luật về chuẩn mực về đạo dức của người giáo viên
Có ý thức giữ gìn danh dự, lương tâm nhà giáo;
Có tinh thần đoàn kết, thương yêu, giúp đỡ đồng nghiệp trong cuộc sống vàtrong công tác;
Có lòng nhân ái, bao dung, độ lượng, đối xử hoà nhã với trẻ, đồng nghiệp; Sẵn sàng giúp đỡ, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp chính đáng của trẻ, đồngnghiệp và cộng đồng, được đồng nghiệp, người dân tín nhiệm và trẻ yêu quý
Giải pháp 2: Chỉ đạo giáo viên nâng cao nhận thức về đặc điểm tâm sinh lý của trẻ
Một trong các biện pháp chỉ đạo để nâng cao đạo đức chogiáo viên trong giao tiếp ứng xử với trẻ thì tôi đẫ tổ chức traudồi những hiểu biết về tâm sinh lý của lứa tuổi mẫu giáo Muốngiao tiếp với trẻ có hiệu quả đúng theo phương pháp giáo dụcthì người giáo viên cần nắm rõ được đặc điểm tâm sinh lý củatrẻ từ đó mới có phương pháp những ứng xử mang tính giáo dụccao
Thông qua các buổi chuyên đề tôi tổ chức cho giáo viêntrình bày và thảo luận đặc điểm tâm lý trẻ mẫu giáo để giáoviên nhận thức rõ trẻ bắt đầu tiếp xúc với thế giới bên ngoài nên đặc điểmtâm lý trẻ mầm non trong giai đoạn này là sợ hãi và cần sự yêu thương của giađình, giáo viên và mọi người xung quanh Khi trẻ sợ hãi, giáo viên nên độngviên, ai ủi trẻ, khi trẻ mắc sai lầm thì giáo viên cũng nên nhẹ nhàng phân tích đểcho trẻ hiểu, tránh quát mắng làm các em hoảng sợ
-Khi trẻ bước vào độ tuổi đi mẫu giáo trẻ sẽ được tiếp xúc nhiều hơn vớimôi trường bên ngoài, được giao tiếp với nhiều người lạ, bạn bè ở trường là mộtthế giới vô cùng rộng lớn đối với trẻ
Trang 9Có rất nhiều trẻ sẽ hứng thú với việc đến trường mỗi ngày,những ngược lạicũng có nhiều trẻ có tâm lý sợ tới trường mặc dù biết ở trường có nhiều thứ đểchơi, có bạn bè nhưng tâm lý các em vẫn luôn sợ Đây là dấu hiệu tâm lý chothấy trẻ sợ đi học, trẻ chưa tìm thấy hứng thú trong việc học hoặc sợ cô giáo, sợ
bị bạn bắt nạt…
Đối với những trẻ có hứng thú với việc tới lớp thì trong kí ức của trẻ tớitrường như một thế giới tuyệt vời nhiều điều mới lạ mà các em muốn khám phá.Trong giai đoạn này các em rất muốn khám phá thế giới xung quanh, tò mò
và liên tục thắc mắc đặt nhiều câu hỏi với cha mẹ Nếu như cha mẹ hiểu đượctâm lý của con và định hướng cho con thì sẽ đem lại nhiều hiệu quả tích cực saunày của trẻ
Với trẻ mẫu giáo 3-4 tuổi các triệu chứng bướng bỉnh của trẻ lên 2 sẽ dầnhết trẻ sẽ đằm tính hơn Trẻ 3 tuổi có thể tập trung tới vài phút để làm một việc
gì đó và thích chơi đùa với trẻ khác hơn, tới thời điểm này trẻ vbieets biểu lộnhiều dạng cảm xúc hơn Chúng có thể tỏ ra đăm chiêu, tỏ ra ganh tị, cảnh giác,
sợ hãi hoặc cũng có thể hài lòng khoái chí, thích thú Trẻ có có nắm bắt đượccảm xúc của cô và mọi người xunh quanh Chúng biết làm cho người lớn hàilòng, với một động lực hết sức mạnh mẽ là được người khác khen ngợi, yêuthương mặc dù trẻ lên ba ít có khuynh hướng giận dữ như trẻ lên 2, nhưng nếukhi mệt đói hay hoạt động nhiều thì chúng cũng không ngoan được
Với trẻ mẫu giáo 4-5 tuổi tâm lý trẻ thích chơi với trẻ khác có thể hứa hẹn,dọa giẫm để giành lấy 1 bạn chơi vào nhóm của mình ở độ tuổi này việc tranhgiành đồ chơi xảy ra thường xuyên chúng thường cãi nhai rồi kết thúc bằng việcđấm đá vì vậy việc xử lý các tình huống nầy cần sự giải quyết khéo léo của cô
để trẻ cảm thấy có sự công bằng và không có cảm giác bị lạc lỏng
Với trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi luôn nghĩ mình đúng Nội tâm của trẻ rất mongmanh khi lần đầu tiên nhận ra sự tồn tại của các quan điểm, cách nhìn khác vớimình Trẻ không thể bình tĩnh chấp nhận chỉ trích hoặc đổ lỗi Thay vào đó, trẻ
sẽ cãi lại và thậm chí nói dối để trách lỗi Trẻ cũng rất ghét thua cuộc và sẵnsàng chơi ăn gian hoặc thay đổi luật để thắng bằng được cuộc chơi.Giai đoạn khó khăn này có thể là một cơ hội để giáo dục, nếu cách ứng xử củabậc làm cha mẹ và cô giáo với hành vi của trẻ là nghiêm khắc nhưng dịu dàng vàhòa nhã Đừng khuyến khích vào những cuộc chơi mang tính cạnh tranh Thayvào đó, hãy chọn cho trẻ những trò chơi và hoạt động không mang tính cạnhtranh trong năm này Hãy nói thẳng và thật về dối trá và ăn gian Đừng để trẻ sangã; hãy có kỷ luật dành cho sự dối trá và giải thích rõ rằng ăn gian sẽ làm hỏngcuộc chơi
Trẻ cần được khuyến khích và khen ngợi Trẻ cần được dạy rằng sai lầmhay thất bại là điều bình thường, và làm thế nào để trở thành một người thuaquân tử Quá nhiều áp lực đòi hỏi điểm tốt hay việc so sánh trẻ với các trẻ ngoankhác sẽ tạo căng thẳng cho trẻ và hoàn toàn không phù hợp với lứa tuổi này Hãy
Trang 10chú ý tới trẻ thật nhiều, và hãy giúp trẻ cảm thấy hài lòng về bản thân mình ở độtuổi sáu.
Như vậy khi chỉ đạo giáo viên học tập, tìm hiểu kỹ về đặc điểm phat triểntâm lý của trẻ mẫu giáo và cụ thể ở từng độ tuổi giáo viên sẽ tùy vào từng tìnhhướng từng hoạt động của trẻ mà có cách giao tiếp ừng xử với trẻ cho phù hợp.Kết quả: 13/13 = 100% giáo viên nắm vững đặc điểm phát triển tâm lý củatrẻ mẫu giáo
Giải pháp 3: Biện pháp tạo tình huống để rèn luyện hành vi đạo đức cho người giáo viên.
Tổ chức rèn luyện hành vi thói quen đạo đức cho giáo viên mầm non là
việc làm hết sức cần thiết và quan trọng Thông qua việc xây dựng các tìnhhuống giao tiếp, ứng xử với trẻ mẫu giáo để giúp giáo viên rèn luyện hành viđạo đức Giáo viên được thực hành, vận dụng những kiến thức về các yêu cầuchuẩn mực đạo đức trong các tình huống giao tiếp, ứng xử với trẻ mẫu giáo.Khi tổ chức sinh hoạt chuyên môn, tôi chỉ đạo giáo viên rèn luyện hành viđạo đức thông qua việc đưa ra các tình huống để giáo viên giải quyết, sau đóhướng dẫn giáo viên cách phân tích tình huống dựa trên đặc điểm của trẻ Nhưvậy sẽ giúp cho giáo viên hiểu hơn về cách thức và quy tắc giao tiếp, ứng xử vớitrẻ đạt hiệu quả, từ đó đưa ra cách giải quyết tình huống trong giao tiếp, ứng xửvới trẻ
Việc xây dựng các tình huống giao tiếp, ứng xử với trẻ mẫu giáo để giúpgiáo viên rèn luyện hành vi đạo đức Có thể là một số tình huống: Trẻ đánh bạnkhông chịu nhận lỗi, trẻ tranh dành nhau đồ chơi, trẻ bướng bỉnh không nghelời
Ví dụ: Tình huống: Trẻ đánh bạn không chịu nhận lỗi
Bé Hoàng năm nay 5 - 6 tuổi Ở lớp, Hoàng hay hay đánh bạn, nhưng khi
bị bạn mách, Hoàng thường không nhận lỗi Phải đến khi có chứng cứ thì Hoàngmới chịu nhận lỗi và xin lỗi Tuy nhiên, những lần sau đó, bé Hoàng vẫn tiếp tụcđánh các bạn khi cô giáo vắng mặt Các mặt khác của trẻ bình thường và tuântheo các yêu cầu của cô giáo trong giờ học
Phân tích tình huống
Trẻ mầm non sống và ứng xử chủ yếu bằng cảm xúc Trẻ yêu, ghét, vui,buồn thường bộc lộ ngay Vì vậy, khi không được thỏa mãn nhu cầu nào đó thìtrẻ thể hiện ngay các cảm xúc của mình Việc đánh nhau của trẻ mẫu giáo chỉmang tính tình huống, trẻ vừa đánh nhau xong lại có thể chơi với nhau và quênngay những việc trước, cũng như có thể đánh nhau trở lại trong các tình huốngkhác Chúng ta không nên làm nghiêm trọng vấn đề trẻ mầm non đánh nhaudưới cái nhìn đạo đức, nhân cách Điều cần giúp trẻ là tránh việc đánh nhau gây
ra tổn thương về cơ thể (ví dụ: cào mặt nhau, đẩy nhau ngã ) Ở một số trẻnhỏ, việc đánh bạn trở thành một hành vi ngoài ý thức, trẻ đánh bạn do ảnhhưởng tập nhiễm từ bên ngoài như quan sát người khác đánh nhau, xem phim
Trang 11ảnh, bị ảnh hưởng bởi bạo lực gia đình Vì vậy, trẻ bắt chước tập nhiễm mộtcách vô thức và trẻ cũng không ý thức được tính nguy hại khi đánh bạn.
Cũng có một số trẻ muốn được người khác để ý, quan tâm, công nhận giátrị của mình, vì vậy trẻ thể hiện bằng những hành vi tích cực hoặc tiêu cực, miễnsao được người khác quan tâm Nên việc cố tình đi tìm hiểu chứng cứ để chứngminh trẻ sai có thể là một củng cố tiêu cực với nhu cầu của trẻ (trẻ đạt mục đích
để người khác quan tâm) và trẻ lại tiếp tục hành vi đánh bạn đó
Gợi ý cách xử lí tình huống:
Giáo viên không nên cố gắng chứng minh việc trẻ đánh bạn như thế làđúng hay sai Thay vào đó, cô giáo tìm những hành vi tốt của trẻ để khích lệnhằm củng cố hành vi tích cực ở trẻ Ví dụ, khen ngợi khi thấy trẻ giúp bạn cất
đồ chơi, khi xách cặp giúp bạn trong buổi đi chơi Hãy củng cố những hành vitốt đó ở trẻ trong mọi hoàn cảnh
Giáo viên nói chuyện với phụ huynh về tình hình của trẻ, về việc đánh bạntrên lớp, chia sẻ để gia đình cũng có cách ứng xử như cô (theo ý trên) để trẻ cảmthấy mình có giá trị, được quan tâm nhiều hơn khi có những hành vi tích cực haylàm việc tốt
Bên cạnh đó, khi ở trên lớp, giáo viên không nên quát tháo, đánh mắng trẻ
mà nên thể hiện thái độ và hành vi không vui vì bé Hoàng đánh bạn Nếu có thể,
cô yêu cầu bé Hoàng bắt tay và xin lỗi bạn Đồng thời, cô giải thích để bạn kiahiểu mình cũng có lỗi và xin lỗi hoặc bỏ qua cho bạn Việc làm này sẽ tạo ra bầukhông khí đoàn kết, yêu thương trong lớp của trẻ Điều này cũng sẽ làm mất đinhững hành vi tiêu cực của tất cả trẻ trong lớp
Tình huống 2: Trẻ không vâng lời
Ở lớp mẫu giáo, giờ hoạt động ngoài trời, cô cho trẻ chơi đồ chơi Khi thờigian đã hết, cô yêu cầu trẻ đi rửa tay, chân để chuyển hoạt động khác CháuHùng nhất định không nghe, cứ ngồi chơi mãi, tiếp tục nghịch cát Hãy giảithích hiện tượng trên Nếu là giáo viên tổ chức hoạt động đó, bạn sẽ
xử lí như thế nào?
Phân tích tình huống
Đây là biểu hiện tính bướng bỉnh của tuổi lên ba Trẻ ở tuổi này là lúc cáitôi xuất hiện Trẻ muốn tự khẳng định mình Đặc biệt là trẻ rất thích chơi với cát,nước, đất và có ít cơ hội được chơi nên không muốn dừng chơi khi có yêu cầucủa cô
Gợi ý cách giải quyết các tình huống
- Cô nhẹ nhàng giải thích cho trẻ hiểu thời gian chơi đã hết và gợi ý cho trẻhoạt động tiếp theo có nhiều đồ chơi, trò chơi hay (cô lấy ví dụ trò chơi có ởhoạt động tiếp theo)
- Thông báo cho trẻ biết kế hoạch của buổi hoạt động ngoài trời trong tuần(tháng) và cho biết lúc đó nếu bé thích chơi thì bé sẽ chơi tiếp (nếu có nội dungchơi này)
Trang 12- Nếu cháu vẫn không chịu, cô cho trẻ chơi thêm vào giao hẹn với cháu khi
cô rửa tay, chân xong cho bạn cuối cùng thì đến lượt cháu và cô cháu mình cùngthi rửa tay, xem ai rửa sạch hơn
Hình ảnh tổ chức giáo viên học tập chuyên đề và thảo luận các tình huống sư phạm (Phụ Lục 3)
Kết quả: Giáo viên nắm vững kiến thức về các yêu cầu chuẩn mực đạo đứctrong các tình huống giao tiếp, ứng xử với trẻ mẫu giáo
Kết quả: 13/13 = 100% giáo viên có cách xử lý các tình huống phù hợp vớitâm lý trẻ
Giải pháp 4: Giám sát, hỗ trợ và điều chỉnh giáo viên trong giao tiếp ứng xử với trẻ mẫu giáo ở các thời điểm trong ngày.
Giám sát, hỗ trợ và điều chỉnh hành vithói quen đạo đức của giáo viên với
trẻ mầm non giúp giáo viên có khả năng thực hành, vận dụng tốt những kiếnthức về các yêu cầu/chuẩn mực đạo đức trong chăm sóc và giáo dục trẻ
Để thực hiện được điều này hàng ngày tôi thường đến các lớp để quan sátgiao tiếp của GV với trẻ thông qua các giờ đón trả trẻ, hoạt động học, các hoạtđộng vui chơi, giờ ăn, giờ ngủ Tùy vào từng độ tuổi mà tôi có những góp ý đốivới giáo viên cách giao tiếp thực tế với trẻ cho phù hợp
* Thông qua hoạt động dự đón trả trẻ:
Là hoạt động mà giáo viên cần có cách giao tiếp ứng xử sao cho phù hợp
để khi trẻ đến trường hay ra về trẻ có cái nhìn thiện cảm về cô về ngôi trường trẻhọc Khi đón trẻ cô phải ân cần niềm nở đón trẻ bằng tấm lòng của người mẹ thứhai để trẻ có cảm giác an toàn, tin tưởng và thoải mái Cô cần trò chuyện hỏi hantrẻ một cách ân cần nhẹ nhàng dỗ dành trẻ vào lớp tránh áp đạt giằng co với phụhuynh làm cho trẻ sợ sệt và đòi về
Với trẻ mẫu giáo 3- 4 tuổi là độ tuổi đang ở giai đoạn khủng hoảng của trẻlên 3 việc đón trẻ yêu cầu giáo viên có kỹ năng giao tiếp với trẻ cần nhẹ nhàng
bế trẻ âu yếm và hỏi han trẻ Đối với trẻ thích đến lớp cô sẽ trẻ trước để trẻ chàolại cô, chào bố mẹ và đi vào lớp còn những trẻ hay khóc không chịu vào lướp thì
cô cần nhẹ nhàng chào bố mẹ trẻ trước, chào trẻ thân thiện để trẻ có cảm giác antoàn thân thiện hơn Tránh có thái độ dọa nạt, nghiêm nghị với trẻ hoặc giàng covới trẻ làm trẻ sọ sệt không thích vào lớp học
Ví dụ: Cô chào mẹ bạn Lan Cô chào bạn Lan Bạn Lan chào cô đi nào?Hôm nay các bạn lớp mình đi học rất ngoan đấy Cô bế con vào học cùng cácbạn nhé Con chào mẹ đi
Với trẻ mẫu giáo 4-5 tuổi ở độ tuổi này nhận thức và tâm lý của trẻ pháttriển hơn trẻ dễ dàng hòa nhập với cô và các bạn tuy nhiên nếu lời nói cách giaotiếp của cô với trẻ nếu không phù hợp sẽ rất dễ gây tổn thương cho trẻ Vì vậykhi đón trẻ từ tay phụ huynh giáo viên cần ôn tồn nhẹ nhàng lời nói cử chỉ, ánhmắt của của giáo viên luôn thân thiện, trìu mến để đón trẻ
Trang 13Với trẻ mẫu giáo 5- 6 tuổi ở độ tuổi này trẻ tâm lý của trẻ rất phát triển trẻ
có thể cảm nhận rõ ràng về thái độ cách ứng xử của cô giáo đối với mình Vì vậykhi đón trẻ cô cũng cần giao tiếp với trẻ bằng ánh mắt thân thiện, trìu mến, lờinói nhẹ nhàng để trẻ cảm thấy vui tươi và vào lớp với tâm thế nhẹ nhàng thoảimái
Như vậy khi đón trẻ bằng những hành vi cử chỉ dịu hiền nhẹ nhàng cởi mởvui tươi tạo cho trẻ cảm giác an toàn, bình yên dễ chịu khi được đến trường.Nhờ có cảm giác an toàn trẻ mới bộ lộ tính hồn niên, ngây thơ trong trắng củatuổi thơ Vì vậy tôi luôn nhắc nhở giáo viên giao tiếp với trẻ bằng cảm xúc chânthực thiên về tình thương, nhẹ nhàng mà vui tươi, gieo vào lòng trẻ những cảmxúc tích tịc của con người
* Thông qua dự giờ hoạt động học
Hoạt động học là hoạt động thường xảy ra nhiều tình huống sư phạm Ởhoạt động này trẻ thường có rất nhiều những thắc mắc những câu hỏi hay sự tậptrung chú ý của trẻ chưa cao Vì vậy đòi hỏi người giáo viên cần bình tĩnh khôngnên vội vàng nóng nảy Nếu giáo viên nóng nảy thiếu kiềm chế sẽ có nhữnghành vi không hợp lý đối với trẻ Trong khi đó bất cứ một hành động nào củagiáo viên đều được trẻ ghi lại trong tâm trí trẻ Giáo viên nên tìm hiểu kỹ nhữngnguyên nhân dẫn đến hành vi bất thường của trẻ để có hướng giải quyết hợp lý
Ở hoạt động này giáo viên cần sử dụng lời khen là chủ yếu nên khen trẻ mộtcách nghiêm túc và có cơ sở, khen đúng ưu điểm và sự vượt trội của trẻ Hãy bắtđầu bằng việc đánh giá đúng thực lực của trẻ, nhìn thấy triển vọng của trẻ để có
sự trợ giúp cần thiết
Để kịp thời chấn chỉnh những hành động lệch lạc của giáo viên là hiệu phóphụ trách chuyên môn tôi thường xuyên trực tiếp xuống các lớp để dự giờthường xuyên, hay thông qua các hoạt động kiểm tra chuyên đề, kiểm tra nội bộtôi giám sát và trực tiếp góp ý đến từng giáo viên về cách giao tiếp ứng xử vớitrẻ
Ví dụ: Ở hoạt động tạo hình đối tượng trẻ mẫu 3-4 tuổi Chủ đề “Gia đình”
Đề tài “Nặn vòng tặng người thân” Khi thời gian hoạt động đã hết cô yêu cầutrẻ dừng nhưng trẻ không dừng vẫn tiếp tục nặn tiếp Ở tình huống này yêu cầungười giáo viên phải xác định rõ đây là biểu hiện tính bướng bỉnh của trẻ lên ba.Trẻ ở độ tuổi này là lúc cái tôi xuất hiện, trẻ muốn tự khẳng định mình đặc biệttrẻ rất thích hoạt động với đất nặn, sáp màu nên không muốn dừng theo yêu cầucủa cô
Vậy yêu cầu người giáo viên cần xử lý như thế nào để trẻ vẫn nghe lời cô
và trao đổi giao tiếp với trẻ không ảnh hưởng tâm lý trẻ
Cô cần thông báo cho trẻ thời gian đã hết và gợi ý cho trẻ chuyển sang hoạtđộng khác có nhiều đồ chơi, trò chơi rất hay như họat động góc, hoạt động ngoàitrời
Nếu trẻ vẫn không chịu thì cô cũng không nên ép trẻ cho bằng được cô cóthể để cho trẻ hoạt động thêm và giao hẹn với trẻ kghi cô nhận xét bài của bạn
Trang 14xong thì con cũng đứng dậy và đi rửa tay cùng cô và bạn xem ai rửa tay sạchhơn Như vậy trẻ sẽ cảm thấy thỏa mái, không gò ép và chủ động bị lôi cuốn vàohoạt động của cô cùng các bạn
Hoặc giờ học âm nhạc: Bài hát "Ngày vui 08/3” lớp mẫu giáo 3 tuổi để dạytrẻ cách ứng xử giao tiếp với người lớp cô đàm thoại cùng với trẻ
- Ngày 8/3 là ngày gì?
- Ngày 8/3 đối với cô giáo với bà và mẹ các con phải như thế nào?
- Ngày 8/3 các con thường tặng cô giáo món quà gì?
- Khi tặng hoa cho cô con tặng bằng mấy tay?
Thông qua đó cô giáo dục trẻ khi nhận hoặc trao vật gì với người lớn nên traohoặc nhận phải bằng hai tay, khi nhận các con biết nói lời cảm ơn
Hay cũng trong giờ vẽ theo mẫu (vẽ bông hoa) chủ đề “Thực Vật” mẫu giáonhỡ 4-5 tuổi, mọi trẻ đều say sưa vẽ, bé Sang ngồi im không vẽ, Cô giáo đến gần
và hỏi: “Sao Sang không vẽ đi, các bạn vẽ rất đẹp và gần xong rồi” Bé trả lời:
“Con không thích vẽ bài này” Tôi hướng dẫn giáo viên đó cách giải quyết:
- Cô thử hướng trẻ vào nội dung bài vẽ giống các bạn: “cô thấy Sang vẽ rấtđẹp, đẹp hơn nhiều bạn trong lớp Con vẽ nhé nếu con thấy khó cô sẽ vẽ cùngcon”
- Nếu Sang vẫn không vẽ, cô sẽ giúp trẻ bằng cách gợi ý hoặc giải thíchtrình tự hoặc trình bày mẫu… tùy theo khả năng của trẻ
- Nếu trẻ vẫn nhất định không vẽ, cô hỏi Sang thích vẽ gì? Cô sẽ đưa mấu
ví dụ như nam linh chi cho con vẽ (thực hiện mực đích của giờ vẽ theo mẫu),nếu trẻ vẽ xong theo sở thích cô động viên trẻ thực hiện bài học trên
- Cuối giờ cô nhận xét bài vẽ của cả lớp và giành thời gian nhận xét bài vẽcủa Sang (tùy sản phẩm của cháu, 1 hoặc 2 bài) và nhắc nhở nhẹ nhàng để Sangthực hiện nhiệm vụ của giờ học như các bạn trong lớp
Hình ảnh cô xử lý tình huống trong hoạt động học (Phụ lục 4)
Hoặc ở độ tuổi mẫu giáo lớn 5-6 tuổi hoạt động âm nhạc chủ đề thế giới
động vật cô giáo yêu cầu cả lớp hát bài hát “Đàn Gà trong sân” Bé A lại hát bàihát “đàn vịt con” Dù cô giáo đã nhắc nhở những bé vẫn tiếp tục hát con gà vàkhông thực hiện theo yêu cầu của cô giáo Trong trường hợp này cô cần hiểu rõTrẻ không thích hát bài cô yêu cầu cũng có lý của trẻ Không ép buộc bé.Tiêu chí về hoạt động âm nhạc của trẻ đã đạt, Tuy nhiên cô có thể trò chuyện với
trẻ rằng con hát bài “đàn vịt con” cũng hay đấy và buổi sau con sẽ hát bài hát bài
“Đàn Gà trong sân” giống các bạn cho cô nghe nhé
Thông qua dự hoạt động góc
Hoạt động góc là hoạt động mà gây ra rất nhiều tình huống đòi hỏi ngườigiáo viên phải xử lý rất khéo léo bởi hoạt động này là hoạt động tái hiện lại cuộcsống của người lớn thông qua các khu vực chơi như: khu vực chơi đóng vai, khu