Vì vậy, việc xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm là một trongnhững nhiệm vụ quan trọng của giáo viên khi thực hiện chương trình giáo dục mầmnon, đặc biệt là trong giai đoạ
Trang 11.3 Đối tượng nghiên cứu
1.4 Phương pháp nghiên cứu
2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
2.1 Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm
2.2 Thực trạng của vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm
a Thuận lợi
b Khó khăn
c Kết quả khảo sát
2.3 Các biện pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề
Giải pháp 1 Xây dựng kế hoạch theo quan điểm giáo dục lấy trẻ làm
trung tâm
Giải pháp 2: Xây dựng môi trường giáo dục trong lớp theo quan điểm
giáo dục lấy trẻ làm trung tâm giúp trẻ phát huy tính tích cực
Giải pháp 3 Xây dựng môi trường lấy trẻ làm trung tâm ngoài lớp
học tạo môi trường thân thiện, hấp dẫn
Giải pháp 4 Xây dựng môi trường xã hội theo quan điểm giáo dục lấy
trẻ làm trung tâm tạo sự hợp tác, chia sẻ, tích cực, chủ động sáng tạo
ở trẻ
Giải pháp 5 Công tác phối hợp tuyên tuyền cho các bậc phụ huynh
trong công tác chăm sóc - giáo dục và xây dựng môi trường giáo dục
2.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm
- Đối bản thân, phụ huynh và nhà trường
- Đối với giáo viên
- Đối với trẻ
3 KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ
- Kết luận
- Kiến nghị
* Tài liệu tham khảo
* Danh mục các đề tài sáng kiến kinh nghiệm đã được hội đồng đánh giá
Trang 2xếp loại kể từ khi vào ngành đến nay
1 MỞ ĐẦU 1.1 Lý do chọn đề tài.
Sinh thời Bác Hồ muôn vàn kính yêu của chúng ta đã từng nói
“Cái mầm có xanh thì cây mới vững, cái búp có xanh thì lá mới tươi, quả mới tốt, con trẻ có được nuôi dưỡng giáo dục hẳn hoi thì dân tộc mới tự cường tự lập”
Thật vậy! Ở lứa tuổi này trẻ vốn có một tiềm lực mạnh mẽ nếu được giáo dụcnuôi dưỡng chăm sóc tốt, các cháu sẽ sớm phát triển về thể chất, trí tuệ, tình cảm,thẩm mỹ, kỹ năng xã hội một cách đúng hướng Đây là giai đoạn đặc biệt quan trọngtrong sự hình thành con người mới xã hội chủ nghĩa
Trong thời đại của nền văn minh trí tuệ cao Giáo dục mầm non đang có nhữngchuyển biến mới về chất lượng, đổi mới chung của ngành giáo dục Dưới ánh sángcủa nghị quyết số 29-NQ/TW của Hội nghị BCH Trung ương Đảng lần thứ 8 Khóa
XI về “Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng XHCN và hội nhập Quốc tế”
Giáo dục mầm non có một ý nghĩa quan trọng đối với việc chuẩn bị tâm thế sẵnsàng đi học cũng như tập cho trẻ làm quen với những sinh hoạt gần gũi với hoạt độnghọc tập Để có thể mạnh dạn hơn, tự tin hơn khi tham gia các hoạt động học tập tốthơn ở các bậc học tiếp theo
Vì vậy, việc xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm là một trongnhững nhiệm vụ quan trọng của giáo viên khi thực hiện chương trình giáo dục mầmnon, đặc biệt là trong giai đoạn hiện nay Xây dựng trường mầm non lấy trẻ làm trungtâm là một quan điểm giáo dục tiến bộ về vị trí của trẻ em và vai trò của giáo viêntrong trường mầm non Quan điểm này, định hướng cho giáo viên mầm non trongviệc xây dựng và sử dụng hiệu quả môi trường giáo dục, lập kế hoạch giáo dục và tổchức hoạt động giáo dục cho trẻ trong trường mầm non [1]
Xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm là xâydựng một môi trường an toàn, thân thiện và ấm cúng, trình bày đẹpmắt, hấp dẫn thu hút sự chú ý của trẻ, giúp trẻ chủ động tham gia
vào các hoạt động tạo điều kiện cho trẻ “Chơi mà học, học bằng chơi” trẻ có cơ hội trải nghiệm và giao tiếp một cách tích cực, tự
nhiên Môi trường giáo dục gồm có hai bộ phận không thể tách rời,
có liên quan chặt chẽ và bổ sung lẫn nhau đó là: Môi trường vậtchất và môi trường xã hội Môi trường vật chất bao gồm toàn bộphương tiện vật chất kể cả trong nhà và ngoài trời có liên quan đếndiện tích, phòng học, nhiệt độ, ánh sáng, đồ dùng, đồ chơi Môitrường xã hội là toàn bộ các mối quan hệ giúp trẻ hình thành pháttriển nhân cách, hay nói cách khác môi trường xã hội chính là bầu
Trang 3không khí giao tiếp giữa cô và trẻ, giữa trẻ với trẻ, nó được tạo ra trong quá trìnhtương tác giữa cô và trẻ, giữa trẻ với trẻ diễn ra trong quá trình thực hiện các.
Vì thế, đối với trẻ mầm non, việc thiết lập, xây dựng và khai thác có hiệu quảmôi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm được xem như một trong những nhiệm vụquan trọng, có ý nghĩa vô cùng to lớn đối với sự hình thành và phát triển nhân cáchtoàn diện của trẻ
Trong thực tiễn chuyên đề “Xây dựng trường mầm non lấy trẻ làm trung tâm”
đã được tổ chức thực hiện trong những năm qua tại các trường mầm non nói chung,trường mầm non Nga Thái nói riêng đã được Sở giáo dục và đào tạo Thanh Hóa,Phòng giáo dục và đào tạo huyện Nga Sơn chỉ đạo thực hiện và bước đầu thu đượckết quả nhất định Tuy nhiên việc tổ chức xây dựng môi trường hoạt động chưa đượcđầu tư cơ bản mà chỉ chuyển biến về hình thức, chưa thực sự có chiều sâu như: Đa sốgiáo viên đã biết cách xây dựng môi trường hoạt động nhưng môi trường hoạt độngcủa trẻ chưa phong phú còn mang tính áp đặt Chưa huy động được nhiều kinh phí đểmua sắm bổ sung các trang thiết bị cần thiết bổ sung cho các khu vực hoạt động.Cách bố trí sắp xếp, đồ dùng, đồ chơi chưa linh hoạt, chưa tạo nhiều cơ hội cho trẻhoạt động tích cực, hiệu quả tổ chức trong các hoạt động giáo dục chưa cao Trẻ chưathực sự tích cực hoạt động và hoạt động sáng tạo trong các góc hoạt động
Là một giáo viên mầm non tôi luôn nhận thức được tầm quan trọng của việc tổchức và thực hiện tốt chuyên đề “Xây dựng trường mầm non lấy trẻ làm trung tâm”đặc biệt là nội dung “Xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm” đối với trẻ
mẫu giáo 5 - 6 tuổi, đó chính là động lực thôi thúc tôi tìm tòi ra “Một số giải pháp
xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm nhằm giúp trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi tích cực tham gia các hoạt động tại trường mầm non Nga Thái” Đó cũng
chính là đề tài tôi chọn cho sáng kiến kinh nghiệm của mình năm học 2017 - 2018
1.2 Mục đích nghiên cứu
Nghiên cứu thực trạng của việc xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâmcho trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi tại Trường mầm non Nga Thái Từ đó đề xuất một số biện phápnhằm giúp trẻ tích cực chủ động tham gia các hoạt động, nâng cao khả năng phát triểnnhận thức, tình cảm kỹ năng xã hội, tạo tiền đề vững chắc cho trẻ vào lớp 1, đáp ứng yêucầu giáo dục hiện nay Đồng thời tạo môi trường hoạt động tốt cho trẻ khám phá, thựchành trải nghiệm, phát triển khả năng sáng tạo, hình thành ở trẻ tình yêu thương gần gũicủa trẻ đối với bạn bè, cô giáo và những người xung quanh trẻ
1.3 Đối tượng nghiên cứu
Trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi và xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm 1.4 Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp nghiên cứu lý thuyết: Sưu tầm, nghiên cứu, phân tích và tổng hợp
các tài liệu để tìm hiểu cơ sở lý luận cho đề tài
Trang 4- Phương pháp nghiên cứu thực tiễn: Phương pháp điều tra thực tế thu thập
thông tin, tôi đã tiến hành khảo sát hoạt động của 38 trẻ nhóm tôi phụ trách tại trườngmầm non Nga Thái, Nga Sơn, Thanh Hóa để nắm bắt được kiến thức, kỹ năng cũngnhư thái độ của trẻ đối với môi trường mà trẻ đang hoạt động
- Phương pháp thực nghiệm khoa học: Sau khi điều tra phân tích kết quả trên
trẻ tôi đã tiến hành áp dụng biện pháp mà tôi cho là khả quan để giúp trẻ tích cực hoạtđộng thông qua việc tạo môi trường
- Phương pháp thống kê toán học: Sử dụng phương pháp thống kê toán học để xử
ở các cấp học tiếp theo và cho việc học tập suốt đời [3]
Môi trường giáo dục trong trường mầm non là tổ hợp những điều kiện tự nhiên
- xã hội cần thiết, trực tiếp ảnh hưởng đến hoạt động chăm sóc, giáo dục trẻ ở trườngmầm non Hiệu quả của những hoạt động này nhằm góp phần thực hiện tốt mục tiêu,nhiệm vụ chăm sóc giáo dục trẻ [4]
Trong nhà trường môi trường giáo dục bao gồm tổng hòa các yếu tố môitrường tự nhiên, không gian đất đai, vị trí địa lý, hệ sinh thái tự nhiên Môi trườngkiến tạo như: Các công trình nhà làm việc, bếp ăn, lớp học, sân chơi, khu vệ sinh,vườn hoa, cây cảnh…
Đối với trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi, đây là giai đoạn cuối trẻ học mẫu giáo và chuẩn
bị vào lớp 1 Ở lứa tuổi này, trẻ có những đặc điểm tâm sinh lý riêng rất phức tạp, đòihỏi giáo viên phải thường xuyên giáo dục chăm sóc riêng phù hợp theo từng lứa tuổi.[5]
Trẻ em ở lứa tuổi mầm non đang hình thành và phát triển, cơ thể trẻ còn nonnớt, sự tăng trưởng và phát triển luôn chịu sự tác động mạnh mẽ, có tính quyết địnhcủa môi trường xung quanh Việc tạo được môi trường giáo dục phù hợp cho trẻ hoạtđộng sẽ là phương tiện, là điệu kiện phát triển phù hợp với từng trẻ và từng lứa tuổi
Có được môi trường giáo dục tốt sẽ thu hút được sự quan tâm, chú ý, tham gia củacác bậc phụ huynh, sự đóng góp của cộng đồng xã hội để đạt được kết quả mong đợicủa trẻ trong từng giai đoạn, trong từng thời kỳ phát triển
Chính vì vậy, Bộ Giáo dục và đào tạo đã triển khai chuyên đề “Xây dựngtrường mầm non lấy trẻ làm trung tâm” giai đoạn 2016 - 2020 đã được sở giáo dục vàđào tạo Thanh Hóa, Phòng Giáo dục và đào tạo Huyện Nga Sơn tổ chức triển khaithực hiện đến toàn thể cán bộ giáo viên các trường mầm non trong huyện Thể hiện
Trang 5qua các văn bản như: Kế hoạch số 237/SGDĐT-GDMN ngày 15 tháng 2 năm 2017;Công văn số 335/SGDĐT-GDMN ngày 13 tháng 10 năm 2017 của Sở Giáo dục vàđào tạo về việc hướng dẫn nhiệm vụ giáo dục mầm non năm học 2017 - 2018; Kếhoạch số 2446/KH-SGDĐT-GDMN ngày 13 tháng 10 năm 2017 của Sở Giáo dục vàđào tạo; Kế hoạch số 05/KH-GD&ĐT ngày 23 tháng 11 năm 2017 của phòngGD&ĐT Huyện Nga Sơn về tổ chức hội thi “Xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻlàm trung tâm trong các cơ sở giáo dục mầm non”.
Từ đó có thể khẳng định rằng: Môi trường hoạt động giáo dục ảnh hưởng sâusắc đối với sự phát triển của trẻ Vì vậy, chúng ta là những người làm giáo dục đangtrực tiếp đứng lớp phải hiểu và nắm được tầm quan trọng, ích lợi yêu cầu, nội dung,phương pháp, hình thức, tính chất của việc xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làmtrung tâm Để tạo cơ hội cho trẻ được trải nghiệm, phát triển tiềm năng sáng tạo và sựkhéo léo của giáo viên và trẻ, từ đó giúp trẻ phát triển toàn diện (Đức, trí, thể, mỹ, laođộng) Khơi dậy và phát huy khả năng tiềm ẩn, đặt nền tảng cho việc phát triển toàndiện nhân cách trẻ
2.2 Thực trạng của vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm
Năm học 2017 - 2018 trường mầm non Nga Thái tiếp tục chỉ đạo thực hiệnchuyên đề “Xây dựng trường mầm non lấy trẻ làm trung tâm” làm chuyên đề trọngtâm trong năm Nhà trường đã tạo điều kiện về sơ sở vật chất, mua sắm các trang thiết
bị, tổ chức cho giáo viên trong trường tham gia các hoạt động điểm để về thực hiện.Tuy nhiên trong quá trình tổ chức thực hiện tôi gặp những thuận lợi khó khăn sau:
a Thuận lợi:
Trường mầm non Nga Thái là trường chuẩn Quốc gia mức độ 1, trường đượckiểm định đánh giá chất lượng giáo dục cấp độ 3 Có đủ điều kiện cơ sở vật chất chocác cháu học tập, sinh hoạt, ăn uống hợp vệ sinh, trang thiết bị
Nhà trường và phụ huynh đã quan tâm mua sắm các phương tiện, đồ dùng dạyhọc để phục vụ cho hoạt động chăm sóc giáo dục trẻ Mặt khác, nhà trường cũng tạođiều kiện cho giáo viên tham quan học hỏi ở những trường trọng điểm
Bản thân tôi có trình độ Đại học, yêu nghề, mến trẻ, luôn nhiệt tình giảng dạy
và chăm sóc trẻ, luôn được sự tín nhiệm của phụ huynh được học sinh yêu mến, cóđầy đủ kiến thức về việc xây dựng lấy trẻ làm trung tâm Bên cạnh đó tôi và các giáoviên trong trường đã được tham gia trực tiếp lớp học chuyên đề hè do phòng giáo dục
tổ chức, được sự quan tâm của ban giám hiệu nhà trường về tinh thần, điều này lànguồn động viên rất lớn cho bản thân tôi, tạo niềm tin yêu, niềm say mê trong nghềnghiệp Năm học 2017 - 2018 tôi được nhà trường phân công chủ nhiệm lớp 5 - 6 tuổivới tổng số trẻ là 38 cháu
b Khó khăn:
- Nga Thái là đơn vị vùng biển có số dân theo đạo thiên chúa chiếm tới 80%tổng số dân trong toàn xã Trình độ dân trí thấp, lại phân bố không đồng đều Kinh tếgia đình chủ yếu là làm nông nghiệp nên còn nhiều khó khăn
Trang 6- Số trẻ chưa qua lớp mẫu giáo 2, 3, 4 tuổi nên còn rụt rè, nhút nhát, chưa mạnhdạn, tự tin khi tham gia các hoạt động.
Cơ sở vật chất và đồ dùng trong nhóm lớp chủ yếu là đồ dùng mua sắm, có sẵn
khảo sát trên trẻ lớp tôi phụ trách ( Phụ lục 1)
Bảng 1: Bảng khảo sát thực trạng chất lượng trẻ đầu năm (Tháng 9/2017)
Từ kết quả khảo sát thực trạng chất lượng đầu năm bản thân tôi nhận thấy rằng:Việc xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm mới chỉ thể hiện ở bề rộng,chưa có chiều sâu, môi trường hoạt động cho trẻ xây dựng chưa phong phú, sáng tạo,còn rập khuôn, trẻ chưa tích cực tham gia vào việc thiết lập môi trường giáo dục cùng
cô mà chủ yếu do giáo viên xây dựng sẵn Trẻ còn thụ động, chưa chủ động tham giacác hoạt động với cô giáo và các bạn do đó hiệu quả tổ chức các hoạt động mang lạichưa cao Vì vậy cần phải có những giải pháp phù hợp để thực hiện tốt chuyên đề
“xây dựng trường mầm non lấy trẻ làm trung tâm”, thiết lập môi trường góp phần tổchức thực hiện các hoạt động giáo dục cho trẻ 5 - 6 tuổi đạt hiệu quả cao hơn
2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề
Qua quá trình tổ chức thực hiện nội dung xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làmtrung tâm tâm cho trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi tôi đã thu được một số kết quả khá khả thi đó là:
Giải pháp 1 Xây dựng kế hoạch theo quan điểm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm.
Lấy trẻ làm trung tâm là một quan điểm giáo dục tiến bộ về vị trí của trẻ em vàvao trò của giáo viên trong trường mầm non Quan điểm này định hướng cho giáoviên mầm non trong việc xây dựng, sử dụng hiệu quả môi trường giáo dục, lập kếhoạch giáo dục và tổ chức hoạt động giáo dục cho trẻ trong trường mầm non, trong
đó hoạt động chơi là hoạt động chủ đạo của trẻ em lứa tuổi mẫu giáo [1]
Thực hiện kế hoạch chỉ đạo của phòng giáo dục và đào tạo huyện Nga Sơn,năm học 2017 - 2018 trường mầm non Nga Thái tiếp tục triển khai và tổ chức thựchiện chuyên đề “Lấy trẻ làm trung tâm trong trường mầm non” đến từng đội ngũ giáoviên, nhân viên trong nhà trường Qua đó nhằm nâng cao kiến thức, kỹ năng sư phạm
tổ chức các hoạt động giáo dục theo quan điểm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm Vìvậy, ngay sau khi nhà trường triển khai chuyên đề, bản thân tôi đã chủ động xây dựng
kế hoạch thực hiện cho riêng mình bởi vì: Xây dựng kế hoạch không chỉ là một biệnpháp quan trọng trong quá trình thực hiện những việc cần làm của người giáo viên.Việc lập kế hoạch giáo dục giúp cho giáo viên thực hiện mục tiêu giáo dục đầy đủ, có
hệ thống, giúp giáo viên dự kiến trước nội dung, thời gian để tổ chức các hoạt độngmột cách hiệu quả Mà còn giúp cho việc học của trẻ có thể trở nên hiệu quả hơn, hấp
Trang 7dẫn hơn, đa dạng hơn và tiến bộ hơn nếu việc lập kế hoạch của giáo viên được thựchiện có hiệu quả Chính vì vậy, trong quá trình giáo dục trẻ đòi hỏi người giáo viênphải liên tục: Lập kế hoạch - thực hiện - đánh giá - điều chỉnh - lập kế hoạch cho thờigian tiếp theo để đánh giá nhu cầu của trẻ.
Sau khi xây dựng kế hoạch xong tôi đã đưa ra cho Ban giám hiệu bổ sung góp
ý để thống nhất, khẳng định mục tiêu, giải pháp để đưa vào thực hiện Được Bangiám hiệu góp ý kiến tôi đã xác định rõ mục đích yêu cầu, nội dung, biện pháp, thờigian thực hiện cho từng loại kế hoạch một cách cụ thể, rõ ràng như:
- Kế hoạch giáo dục năm học, kế hoạch giáo dục tháng, kế hoạch giáo dụctuần, kế hoạch giáo dục ngày
Ví dụ: Khi xây dựng kế hoạch năm học: Tôi đã bám sát các mục tiêu phản ánh
được kết quả mong đợi đáp ứng với sự phát triển của trẻ và chương trình giáo dụcmầm non (ban hành kèm theo thông tư 28/TTBGD&ĐT, ngày 30/12/2016) Kế hoạchgiáo dục năm học thể hiện nội dung theo chương trình giáo dục mầm non và phù hợpvới sự phát triển của trẻ Kế hoạch giáo dục năm học có dự kiến chủ đề, thời gianthực hiện phù hợp với khả năng của trẻ và điều kiện thực tế của vùng miền, địaphương, trường lớp
Hay đối với kế hoạch giáo dục chủ đề thể hiện các mục tiêu phù hợp với sựphát triển của trẻ và theo giai đoạn của kế hoạch giáo dục năm học, thể hiện được cácmục tiêu phù hợp với sự hiểu biết, nhu cầu, hứng thú của trẻ trong độ tuổi, phù hợpvới thực tiễn của địa phương
Đối với kế hoạch giáo dục tuần và kế hoạch ngày tôi luôn xác định đây là 2 kếhoạch quan trọng nhất bởi vì: Hai loại kế hoạch này sát với thực tiễn đang diễn ratrong lớp, giáo viên dễ nhìn thấy sự tiến bộ hay không tiến bộ của trẻ để có biện phápgiáo dục hiệu quả Qua đó giáo viên tập trung hơn vào trẻ Vì vậy, khi xây dựng kếhoạch càng ngắn hạn càng đòi hỏi giáo viên luôn phải suy nghĩ đến trẻ Giáo viên dễdàng thực hiện những gì họ muốn dạy trẻ Xây dựng kế hoạch giáo dục trên cơ sởnhững gì trẻ đã biết và có thể làm, kế hoạch giáo dục phải phản ánh được mức độphát triển của từng cá nhân trẻ
Bởi vậy, việc xác định mục tiêu rõ ràng, cụ thể hơn sẽ giúp giáo viên thuận lợihơn trong việc tổ chức các hoạt động chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục trẻ
Kết quả: Tôi đã xây dựng được các loại kế hoạch, qua đó giúp tôi chủ động
trong việc thực hiện các nội dung chăm sóc giáo dục trẻ, đặc biệt thực hiện chươngtrình theo quan điểm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm đây cũng là tiêu chí được nhàtrường đưa vào tiêu chí đánh giá xếp loại thi đua giáo viên trong năm học
Giải pháp 2: Xây dựng môi trường giáo dục trong lớp theo quan điểm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm giúp trẻ phát huy tính tích cực
Xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm là xây dựng một môitrường an toàn, thân thiện và ấm cúng, trình bày đẹp mắt, thu hút sự chú ý của trẻ,giúp trẻ chủ động tham gia vào các hoạt động tạo điều kiện cho trẻ “Chơi mà học, họcbằng chơi” có cơ hội trải nghiệm và giao tiếp một cách tích cực, tự nhiên Môi trường
Trang 8giáo dục gồm có 2 bộ phận không thể tách rời, có liên quan chặt chẽ và bổ sung lẫnnhau, đó là môi trường vật chất và môi trường xã hội.
Vì thế đối với trẻ mầm non, việc thiết lập Xây dựng và khai thác có hiệu quảmôi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm được xem như một trong những nhiệm vụquan trọng, có ý nghĩa vô cùng to lớn đối với sự hình thành và phát triển nhân cáchtoàn diện của trẻ
Để nâng cao chất lượng chăm sóc và giáo dục trẻ, việc trang trí môi trường bêntrong lớp học là rất cần thiết bởi những hình ảnh ngộ ngĩnh, những màu sắc đa dạng,
đồ dung đồ chơi hấp dẫn tạo cho trẻ sự tò mò thích thú, chính vì thế tôi luôn quan tâmđến việc xây dựng môi trường trong lớp phù hợp
Khi trang trí ở các góc tôi luôn chú ý đến nguyên vật liệu để có thể thay đổitheo chủ đề, theo nội dung bài học, để tạo sự mới lạ hấp dẫn đối với trẻ, hình ảnhtrang trí có nhiều màu sắc, lựa chọn các con vật ngộ nghĩnh nhằm thu hút trẻ và phùhợp với văn hóa, địa phương Nội dung các góc được bố trí theo chủ đề, dễ dàng, đồchơi ở các góc được sắp xếp hài hòa giữa đồ dùng sẵn có và đồ dùng tự tạo
Ví dụ: Ở chủ đề “Thế giới thực vật” mảng chính tôi xây dựng là một mảnh
bạt trong đó được trang trí như một bức tranh tổng thể được làm từ các nguyên vậtliệu phế thải, các nguyên vật liệu sẵn có ở địa phương như: Cói, lõi, bẹ ngô, vỏ ngao,
lá khô, vỏ hộp sữa, xốp màu… tôi và trẻ cùng làm các loại cây, rau, hoa quả, ngôinhà, cỏ cây, hoa lá để tạo thành một bức tranh chủ đề “Thực vật” điều đặc biệt lànhững chi tiết như các loại đối tượng nhằm cung cấp cho chủ đề như cây, hoa, quả …đều được tôi và trẻ cắt rời sau đó dính băng nhám phía sau để trẻ có thể tự thực hànhviệc gắn đúng vị trí yêu cầu
( Hình ảnh 1: Sơ đồ bố trí, sắp xếp các góc hoạt động )
- Ở góc khám phá khoa học: Tôi trang trí ngôi nhà bằng chữ cái, các con số
toán học, các hình ảnh để cho trẻ khám phá môi trường tự nhiên, môi trường xã hội,trẻ chơi trò chơi với các nút chai có kèm chữ cái Các loại đồ dùng, đồ chơi từ các lô
tô, đô mi nô, những quân xúc xắc được làm từ bìa cát tông… được sắp xếp gọn gàng
có ký hiệu để khi chơi trẻ dễ cất, dễ thấy và dễ lấy
- Góc tạo hình: Tôi đã vận động trẻ, tận dụng sự ủng hộ của phụ huynh tìm
kiếm các nguyên vật liệu phế thải, vải, len, sợi, đay, cói, lõi, các loại hột hạt được xử
lý sạch đem đến trường để cô cùng trẻ tạo nên những sản phẩm hấp dẫn kích thích sựsáng tạo yêu nghệ thuật của trẻ thông qua các buổi thực hành trải nghiệm
- Góc sách truyện: Ở đây tôi đã chủ động để dành một vị trí tạo góc tĩnh chơ
trẻ được nghỉ ngơi, thư giãn, nghe nhạc, xem tranh hay làm Abum, chơi với các conrối, kể chuyện sáng tạo theo tranh, làm sách tranh Huy động phụ huynh tìm kiếm,sưu tầm những tài liệu, sách báo cũ mang tới lớp để trẻ cắt dán thành Abum
- Góc xây dựng: Cây to, phía dưới là một ngôi nhà lằm bằng tấm liếp, vỏ ngao
làm bằng mái nhà với màu sắc hấp dẫn, đồ dùng, dụng cụ đầy đủ để trẻ có thể thamgia các trò chơi xây dựng lắp ghép
- Góc âm nhạc: Là nơi trẻ được tự do thể hiện năng khiếu, sở trường của mình,
tự lựa chọn trang phục, hình thức biểu diễn… vì vậy tôi đã bố trí góc âm nhạc như
Trang 9một sân khấu nhỏ có chuẩn bị tranh ảnh, lô tô, đồ dùng âm nhạc, trang phục (có giátreo riêng cho mỗi loại một ngăn ghi tên đồ dùng, dụng cụ), các hình thức biểu diễn,các bài hát phù hợp với nội dung chủ đề Qua đó giáo dục trẻ biết được lựa chọn cácbài hát phù hợp với chủ đề thế giới thực vật, biết sử dụng các loại đồ đùng âm nhạckhác nhau, biết lựa chọn trang phục theo từng vùng, miền phù hợp với bài hát và hìnhthức biểu diễn Sau khi thực hiện chương trình chơi ở góc mở tôi cho trẻ, nhận xét,đánh giá các loại dụng cụ âm nhạc khác nhau như đàn, trống, phách tre, sắc xô, mũmúa các loại mà đã được tận dụng những nguyên vật liệu phế thải của cô và trẻ tạo rathật ngộ nghĩnh, đáng yêu… và các trang phục biểu diễn để chọn đạo cụ, trang phụcphù hợp và thực hiện biểu diễn tại các sân khấu góc âm nhạc của lớp.
- Góc bán hàng: Ở góc này trẻ được tự do trao đổi những đồ vật mà trẻ thích
qua mua bán, tái hiện lại hoạt động của người lớn, các hoạt động diễn ra trong xã hội
vì vậy tôi đã huy động phụ huynh và trẻ mang thật nhiều nguyên vật liệu sẵn có củađịa phương, nguyên vật liệu phế thải để trang trí góc và làm đồ dung, đồ chơi cho cácgóc
Ví dụ: Huy động phụ huynh nhặt chai, lọ, vỏ cây, vỏ ngao, mo cau, rơm rạ,
cói, lõi… Các mặt hàng làm ra được trưng bày đẹp, hấp dẫn, có môi trường chữ viếtnhằm phát triển ngôn ngữ cho trẻ
Tất cả các góc được bố trí và sắp xếp hợp lý, có tên gọi được dán vừa tầm vớitrẻ, hình ảnh đẹp, tất cả được thực hiện theo hướng mở, mọi đồ vật làm rời các bộphận để trẻ tự tay mình gắn lên bảng, góc chơi tạo sự thích thú đối với trẻ
( Hình ảnh 2: Xây dựng môi trường giáo dục trong lớp)
xem tiếp Phụ lục 2
Hay với chủ đề “Thế giới động vật” khi trẻ chơi trẻ biết thể hiện được mối liên
hệ chặt chẽ với nhau, đoàn kết, giúp đỡ với nhau tạo lên một công trình chung Đồchơi và những con vật cây hoa, hàng rào, ngôi nhà, giáo viên làm rời cho trẻ dễ dichuyễn vị trí theo ý muốn của trẻ Khi chơi trẻ tự lắp ráp, tạo thành cây hoa, hàng rào,con vật… tạo thành công trình theo sự sáng tạo của mình Cô sử dụng tên của góc,biểu tượng của góc để đàm thoại với trẻ về những hoạt động có thể thực hiện được ởgóc như: Tự tìm đồ dung, đồ chơi theo đúng kí hiệu và phần việc của mình để thựchiện Sau khi phân công công việc và trải nghiệm thao tác ở góc mở xong trẻ đượcthực hành xây dựng khu trang trai chăn nuôi
Kết quả: Từ việc xác định được mục đích yêu cầu cụ thể của từng góc trong lớp đã
giúp tôi tìm tòi, sáng tạo trong việc lựa chọn nguyên vật liệu, cách làm, linh hoạt hơntrong khi sử dụng bản thân đã xây dựng được tất cả các góc phù hợp với các chủ đềgiáo dục Có 100% trẻ trong lớp hứng thú, tích cực tham gia vào việc thiết lập môitrường giáo dục cùng với cô giáo và các bạn 100% Phụ huynh đồng tình ủng hộ, thugom nguyên vật liệu và tham gia và xây dựng môi trường cùng cô
Trang 10Giải pháp 3 Xây dựng môi trường lấy trẻ làm trung tâm ngoài lớp học tạo môi trường thân thiện, hấp dẫn.
Diện tích sân trước của nhà trường khá rộng, đảm bảo cho trẻ thể dục sáng củahọc sinh toàn trường, giúp trẻ được tham gia vào các hoạt động tập thể, ngoài thể dụcsáng, các cô còn tập cho trẻ những bài múa đồng diễn đẹp mắt và có ý nghĩa giúp trẻ
có một tâm thế thoải mái khi bước vào các hoạt động khác
- Ở gần khu vực vườn cổ tích, khu phát triển vận động tôi đã tham mưu với bangiám hiệu vẽ sân giao thông cho trẻ thực hành với các phương tiện và luật giao thôngđường bộ Để trẻ được hoạt động mọi lúc, mọi nơi, tôi cùng các cô giáo đã tận dụngmọi không gian của nhà trường:
Ví dụ: Xây dựng góc đồ dùng vận động tại khu vực gầm cầu thang, nhằm
thuận tiện cho việc lấy và cất đồ dùng vận động của cô và trẻ Ngoài ra, trẻ cũng cóthể thực hiện một số vận động khác ở góc này trẻ đan manh, đan chiếu bằng xốp cói,lõi, gấp lá dừa làm đồng hồ, làm chong chóng,
- Ngoài góc thiên nhiên của từng nhóm lớp, tôi đã tham mưu với BGH xâydựng một khu vườn thiên nhiên của bé, với rất nhiều loại cây hoa khác nhau Để giúptrẻ tìm hiểu, khám phá, trải nghiệm, thực hành chăm sóc để bảo vệ cây cùng cô giáo
Nhà trường luôn ưu tiên một khoảng diện tích nhất định để trồng cây xanh,ngoài việc giúp trẻ được khám phá, tìm hiểu và trải nghiệm, còn là nguồn cung cấprau sạch cho bữa ăn hàng ngày của trẻ
Với lợi ích khuôn viên sân trường rộng rãi, có nhiều cây bóng mát, tôi đã thammưu, bố trí, sắp xếp các khu hoạt động hợp lý, an toàn, để trẻ được vui chơi một cáchtích cực và có hiệu quả như: Khu vực vận động có sân vận động, sân bóng đá mi ni,thiên nhiên của bé có “vườn cổ tích”, “cát nước”, “ vườn thiên nhiên”, “khu phát triểnvận động”, “khu chơi với trò chơi dân gian”, trò chơi với con vật, khu vực yên tĩnh,khu vực chơi sáng tạo, để mỗi khi ra chơi trẻ được lựa chọn trò chơi và khu vực chơimình yêu thích
Sân chơi giao thông cũng được đầu tư trên sân trường qua đó cho trẻ thực hànhluật giáo dục an toàn giao thông và cách đi đường đúng luật
Ngoài mục đích tổ chức cho trẻ tham gia vào các hoạt động vui chơi, tôi cònchú trọng việc giáo dục lễ giáo cũng như khắc sâu kiến thức vào các chủ đề: “Giáo
Trang 11dục an toàn giao thông”, “Bảo vệ môi trường” và tổ chức một số trò chơi dân giancho trẻ như: Nhảy bao bố, trò chơi ăn quan, lộn cầu vồng,…
Vườn cổ tích là nơi trẻ được vui chơi và tìm hiểu về các nhân vật cổ tích trong
văn học như: Truyện “Tấm cám”, “Sự tích quả dưa hấu”, do đó tôi đã vận động phụ
huynh ủng hộ kinh phí mua cho trường 1 con hươu cao cổ trị giá 8.500.000 đ
được quy luật chìm nổi, trẻ biết đong, đo khi chơi với nước, biết in hình những convật trên cát, in hình lá cây, xếp hình bằng sỏi và giúp trẻ kiên trì được câu cá
Trò chơi khám phá khoa học, giúp trẻ tìm hiểu được kiến thức khác nhau về sựvật, hiện tượng có xung quanh trẻ
Khu yên tĩnh là nơi trẻ được nghỉ ngơi, thư giãn, thả mình vào không gian vớinhững hoạt động nhẹ nhàng Xem tranh truyện về chủ đề trẻ đang học, xem vở bài tậpmình đã làm,…
Hội chợ xuân của nhà trường là một phiên chợ xuân thu nhỏ với các gian hàngbán các đồ dùng phục vụ cho ngày tết, mang đậm bản sắc quê hương Nơi đây diễn racác hoạt động mua bán như thật, trẻ được trực tiếp trải nghiệm dưới sự hỗ trợ của côgiáo Nhằm phát triển tư duy, các mối quan hệ và phát triển các kỹ năng khi giao tiếpgiữa trẻ với trẻ và trẻ với những người xung quanh Đặc biệt trong hội chợi xuân lớptôi đã chuẩn bị 1 gian hàng chiếu cói, hàng thủ công mỹ nghệ để giáo dục nghề dệtchiếu truyền thống của địa phương Quê hương Nga Sơn
(Phụ lục 3 Các hình ảnh xây dựng môi trường ngoài lớp học tạo điều kiện cho trẻ thực hành trải nghiệm: Gian hàng thủ công mỹ nghệ, góc chợ quê ngày tết, các trò chơi dân gian, khu vực chơi với cát, nước…)
Kết quả: Tôi đã tham mưu cho nhà trường xây dựng đầy đủ các khu vực hoạt
động cho trẻ như: Vườn cổ tích, vườn thiên nhiên, vườn cây ăn quả, khu vui chơi vớicát, nước, khu phát triển thể chất Phụ huynh ủng hộ nhà trường mua bổ sung 1 xích
đu, 1 con Hươu cao cổ đặt ở vườn cổ tích, mua sắm loa đài cho lớp 100% trẻ tích cựctham gia các hoạt động môi trường ngoài lớp Từ đó góp phần cùng nhà trường triểnkhai thành công hội thi “xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm” Nhàtrường đạt giải nhất cấp huyện và đạt giải 3 cấp tỉnh
Giải pháp 3 Xây dựng môi trường vật chất giúp trẻ tham gia hoạt động một cách tích cực, húng thú.
Môi trường vật chất bao gồm toàn bộ phương tiện vật chất kể cả trong nhà vàngoài trời có liên quan diện tích, nhiệt độ, ánh sáng, đồ dùng, đồ chơi,…
Năm học 2017 - 2018 thực hiện kế hoạch chỉ đạo của phòng giáo dục và đàotạo huyện Nga Sơn trường mầm non tiếp tục tiển khai thực hiện chuyên đề “Xâydựng trường mầm non lấy trẻ làm trung tâm” là chuyên đề trọng tâm trong năm, trêntinh thần nắm rõ yêu cầu, nội dung của chuyên đề, bản thân tôi hiểu được tạo ra môitrường trong phòng học, môi trường ngoài lớp học, cho trẻ hoạt động với quan điểmlấy trẻ làm trung tâm, là một trong những nội dung mà tôi cũng như các bạn đồngnghiệp, chú trọng trong năm học này
Trang 12Đối với trẻ mầm non, lớp học là ngôi nhà thứ hai của trẻ Cảm giác đầu tiên khitrẻ bước vào lớp là sự gần gũi, thân thiện giống như nhà của mình Vì vậy, khi xâydựng môi trường, tạo cảnh quan trong phòng học với phương châm lấy trẻ làm trungtâm, tôi tạo ra môi trường thân thiện, an toàn, sạch sẽ, thoáng mát, đủ ánh sáng, đủ đồdùng, đủ đồ chơi, phù hợp với lứa tuổi là những điều kiện thuận lợi, giúp trẻ với trẻ,giúp trẻ luôn tự tin và thoải mái, tích cực tham gia các hoạt động
3.1 Thiết kế, sắp xếp các góc hoạt động phù hợp, thuận tiện cho trẻ tham gia hoạt động.
Để thiết kế xây dựng được các góc hoạt động trước hết tôi phải xác định rõ cácgóc hoạt động bao gồm cả các góc được xây dựng trong nhà và ngoài trời
Đối với trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi các góc hoạt động được quy định trong hướngdẫn tổ chức thực hiện chương trình đó là:
+ Góc chơi đóng vai
+ Góc tạo hình
+ Góc thư viện/ sách truyện
+ Góc chơi xây dựng với các hình khối lớn và lắp ráp
+ Góc khám phá khoa học
+ Góc âm nhạc ( nghệ thuật)
Bên cạnh đó các góc khác được tổ chức thực hiện ngoài trời như: Góc chơi với
đồ chơi, trò chơi, góc chơi với cát và nước
Trong giáo dục lấy trẻ làm trung tâm các góc hoạt động chính được duy trìthường xuyên, trẻ không cần phải di chuyển hoặc đóng lại Vì vậy, tùy vào đặc điểmkhông gian của lớp mình tôi đã chú ý đến vị trí sắp đặt các góc chơi tạo được khônggian phù hợp, thuận tiện cho trẻ hứng thú hoạt động
Ví dụ: Góc chơi Gia đình nên sắp xếp gần góc chơi Bán hàng, Bác sĩ để
khuyến khích các thành viên của gia đình đi mua sắm…
- Góc chơi động và góc chơi tĩnh nên sắp xếp cách xa nhau để tránh gây ảnhhưởng lẫn nhau Đối với góc trọng tâm, tôi thường để một không gian rộng hơn cácgóc khác vì ở góc này số lượng trẻ chơi thường đông hơn
Ví dụ: Góc Gia đình thường cần một không gian tương đối rộng Trẻ tham gia
góc Gia đình thường sẽ mở rộng hoạt động chơi của mình tới các góc chơi khác như:
đi chợ mua hàng, đi thăm người ốm, đi khám bệnh, đưa con đi chơi công viên…
Vì vậy, tôi thường sắp xếp góc này ở gần khu vực trung tâm, với các đồ dùng,dụng cụ chơi mà trẻ thường xuyên thấy ở nhà như: Tủ bếp, bếp nấu, xoong nồi, bátđĩa… Đồng thời, khi phân bố các góc chơi, cần chú ý đến sự an toàn cho trẻ, phảiđảm bảo bao quát được trẻ trong quá trình chơi
( Hình ảnh 3: Sơ đồ bố trí, sắp xếp các góc hoạt động )
Các góc hoạt động được tôi lập kế hoạch cẩn thận dựa trên sự phát triển của trẻcũng như sở thích và kế hoạch giáo dục nên có nhiều loại góc hoạt động, tùy thuộcvào phòng lớp, số lượng trẻ trong lớp và kế hoạch giáo dục của lớp Một số gócthường cố định