2.3.1 Biện pháp 1: Tạo môi trường vật chất đa dạng phong phú từ khâu chuẩn bị tìm kiếm, lựa chọn các nguyên vật liệu tự nhiên sẵn có tại địa phương nhằm xây dựng môi trường lấy trẻ làm t
Trang 12.3.1 Biện pháp 1: Tạo môi trường vật chất đa dạng phong phú từ
khâu chuẩn bị tìm kiếm, lựa chọn các nguyên vật liệu tự nhiên
sẵn có tại địa phương nhằm xây dựng môi trường lấy trẻ làm
trung tâm thông qua hoạt động chơi ở các góc
6-8
2.3.2 Biện pháp 2: Sự thống nhất giữa cô và trẻ để cùng đưa ra
những nội quy chung tại mỗi góc chơi của lớp mình
8-10
2.3.3 Biện pháp 3: Thay đổi cách bố trí, sắp xếp, sử dụng hộp học
liệu, bổ sung đồ dùng đồ chơi nhằm xây dựng môi trường lấy
trẻ làm trung tâm thông qua hoạt động chơi ở các góc
10-14
2.3.4 Biện pháp 4: Thiết lập môi trường xã hội cho trẻ hoạt động
nhằm rèn kỹ năng giao tiếp giữa trẻ với trẻ, giữa trẻ với mọi
người xung quanh thông qua các hoạt động chơi, tham quan
14-16
2.3.5 Biện pháp 5: Phối kết hợp với phụ huynh trong việc xây dựng
môi trường lấy trẻ làm trung tâm thông qua hoạt động chơi ở
DANH MỤC ĐỀ TÀI SKKN ĐÃ ĐƯỢC HĐ ĐÁNH GIÁ 22
Trang 21 MỞ ĐẦU 1.1 Lý do chọn đề tài
Sinh thời, Bác Hồ luôn dành cho các em nhỏ tình thương yêu và quan tâm đặc biệt với Bác trẻ em là những mầm non, những người chủ tương lai của đất
nước Bác nói: ‘cái mầm có xanh thì cây mới vững, cái búp có xanh thì lá mới tươi quả mới tốt, con trẻ có được nuôi dưỡng giáo dục hẳn hoi thì dân tộc mới
tự cường tự lập’[1] Thấm nhuần lời dạy của Bác, Đảng và nhà nước ta luôn coi trọng nhiệm vụ giáo dục thế hệ trẻ Nghị quyết TW2 khóa VIII đã khẳng định:
Giáo dục là quốc sách hàng đầu, là sự nghiệp của Đảng, nhà nước và của toàn dân Đầu tư cho giáo dục là đầu tư cho phát triển, được ưu tiên đi trước trong
các chương trình, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội [2]
Với quan điểm “mỗi đứa trẻ là một cá thể riêng biệt” và “mỗi đứa trẻ đều
có cơ hội được học bằng nhiều cách khác nhau”, chính vì vậy mà giáo dục lấy trẻ làm trung tâm là một quan điểm giáo dục tiến bộ về vị trí của trẻ em và vai
trò của giáo viên Nó góp phần định hướng cho quá trình hoạt động và xây dựng môi trường giáo dục trong trường mầm non Tiến sĩ Phan Thị Thu Hiền, chuyên gia về giáo dục đầu đời tại Việt Nam cho rằng: ‘cách tiếp cận tốt nhất để giáo dục trẻ 0-11 tuổi là lấy trẻ làm trung tâm và ứng dụng các phương pháp dạy học tích cực để thúc đẩy tính chủ động, khả năng tự duy phản biện và giải quyết vấn
đề ở trẻ’[3] vì vậy cần dạy cho trẻ mầm non được tiếp cận với phương pháp lấy
trẻ làm trung tâm Đó là phương pháp mà giáo viên cần chú ý đến hứng thú, nhu
cầu, khả năng, thế mạnh của mỗi trẻ để hiểu và đánh giá đúng về trẻ, đặc biệt là
thông qua việc chơi – hoạt động ở các góc hàng ngày
Chúng ta cũng biết rằng, hoạt động chơi ở các góc trong trường mầm non
là phương tiện phát triển toàn diện cho trẻ về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ Trẻ em đến trường không chỉ cần được chăm sóc sức khỏe, được học tập mà quan trọng nhất là trẻ được vui chơi… thông qua các hoạt động góc hàng ngày còn giúp trẻ chia sẻ niềm vui của mình với bạn bè, cộng đồng, làm cho thế giới xung quanh của các bé đẹp hơn và rộng lớn hơn, tuổi thơ của các bé sẽ trở thành những kỷ niệm quý báu theo suốt cuộc đời, làm giàu nguồn tình cảm và trí tuệ
cho các bé
Với trẻ lứa tuổi mầm non vui chơi là hoạt động chủ đạo, qua vui chơi giúp trẻ phát triển toàn diện Trẻ em tiếp thu rất tốt khi vui chơi Vui chơi, một phần bản năng tự nhiên sớm hình thành từ trẻ nhỏ, bắt đầu từ những việc như tham gia vào các trò chơi, bắt chước, sáng tạo Trẻ em học hỏi, tiếp thu hiểu biết và các kỹ năng căn bản qua các cuộc chơi và các kinh nghiệm đơn giản hằng ngày Việc tổ chức hoạt động vui chơi cho trẻ không chỉ giúp hình thành khả năng chơi đùa mà còn đặt nền tảng khá vững chắc để phát triển những kỹ năng sống
Ở các trường mầm non vui chơi được tiến hành ở mọi lúc mọi nơi Hoạt động chơi ở các góc chính là một hình thức tổ chức của hoạt động vui chơi, nó giữ vai trò quan trọng trong việc chăm sóc và giáo dục trẻ ở lứa tuổi này, góp phần vào việc hình thành và phát triển toàn diện cho trẻ mầm non Xây dựng môi trường lấy trẻ làm trung tâm thông qua hoạt động chơi ở các góc sẽ thỏa mãn được nhu cầu và phù hợp với khả năng của từng trẻ, tạo điều kiện cho trẻ phát triển mọi
Trang 3mặt, mặt khác giúp khai thác được kinh nghiệm thực tế của trẻ và cho trẻ được
thực hành nhiều nhất[4]
Các trò chơi trong hoạt động chơi ở góc không những làm cho trí tuệ của trẻ phát triển mà còn ảnh hưởng rất lớn đến phát triển tình cảm xã hội của trẻ Vì vậy hoạt động chơi ở góc còn là phương tiện giáo dục đạo đức cho trẻ hướng tới cái đẹp trong hành vi, trong giao tiếp, cư xử giữa người với người, góp phần hình thành hành vi xã hội của bản thân trẻ Hình thành thái độ tích cực của trẻ đối với bản thân, việc xây dựng môi trường lấy trẻ làm trung tâm thông qua hoạt động chơi ở góc có vai trò rất lớn trong việc phát triển toàn diện nhân cách của trẻ mẫu giáo nó là phương tiện để giáo dục trẻ, nó quyết định sự thành công trong việc phát triển toàn diện cho trẻ mầm non
Nhận thức được ý nghĩa cũng như tầm quan trọng của những nội dung trên đối với sự phát triển của trẻ Là một giáo viên chủ nhiệm lớp mẫu giáo lớn tôi luôn trăn trở rằng mình phải làm gì để có thể làm tốt công tác tổ chức vui chơi cho trẻ và đặc biệt là xây dựng môi trường lấy trẻ làm trung tâm thông qua hoạt động chơi ở các góc để trẻ được vui chơi và thể hiện mình, tận dụng tối đa các nguyên vật liệu tự nhiên sẵn có tại địa phương vào trong các hoạt động học tập cũng như là vui chơi của trẻ, nhằm nâng cao các kỹ năng chơi, kỹ năng giao tiếp giữa trẻ với trẻ, giữa trẻ với người lớn, tạo được sự quan tâm của các bậc
phụ huynh, vì vậy tôi đã mạnh dạn lựa chọn đề tài: “Một số biện pháp xây dựng môi trường lấy trẻ làm trung tâm tại lớp mẫu giáo lớn 5-6 tuổi trường Mầm non Đông Anh, huyện Đông Sơn thông qua hoạt động chơi ở các góc” với
mong muốn để trao đổi, chia sẻ những kinh nghiệm của mình cùng các bạn đồng
nghiệp
1.2 Mục đích nghiên cứu
Đúc rút các biện pháp xây dựng môi trường lấy trẻ làm trung tâm tại lớp mẫu giáo lớn 5-6 tuổi trường Mầm non Đông Anh, huyện Đông Sơn thông qua hoạt động chơi ở các góc cho trẻ
1.3 Đối tượng nghiên cứu
Biện pháp xây dựng môi trường lấy trẻ làm trung tâm tại lớp mẫu giáo
lớn 5-6 tuổi trường Mầm non Đông Anh, huyện Đông Sơn thông qua hoạt động chơi ở các góc cho trẻ
1.4 Phương pháp nghiên cứu
Trong bài viết sáng kiến kinh nghiệm của mình tôi đã sử dụng các phương
pháp sau:
* Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận
Phương pháp tổng hợp và phân tích
Phương pháp hệ thống hóa
* Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn
Phương pháp quan sát: Thông qua việc trẻ hoạt động ở các góc
Phương pháp đàm thoại: Trao đổi trực tiếp với trẻ trong quá trình chơi Phương pháp nghiên cứu
* Phương pháp thống kê toán học Xử lý số liệu, thông tin thu được thông qua việc sử dụng các phép tính toán học
Trang 4* Phương pháp tổng kết kinh nghiệm
2 NỘI DUNG 2.1 Cơ sở lý luận
Hoạt động chơi ở các góc là một hoạt động tái tạo lại những kiến thức trẻ
đã được học, được nhìn thấy, nghe thấy, sờ thấy Trong giờ học, những sự việc, hiện tượng xảy ra trong môi trường sống gần gũi trẻ, thông qua đó trẻ học được mẫu nhân cách phù hợp với xã hội loài người Trẻ chơi chủ yếu do mâu thuẫn nhu cầu và khả năng của trẻ, nhu cầu muốn bắt chước, muốn làm người lớn, nhưng khả năng và sức lực của trẻ chưa đủ để làm người lớn do đó trẻ giải tỏa mâu thuẫn qua hoạt động chơi
Trẻ tham gia vào xã hội người lớn theo cách riêng của mình Trẻ tưởng tượng mình là người lớn và cũng đóng một cương vị xã hội như: người mẹ, cô giáo, chú công nhân, bác sỹ…Với những vai đó trẻ tái tạo lại cuộc sống của người lớn một cách tổng quát trong hoàn cảnh tưởng tượng Hoạt động chơi ở các góc có một đặc trưng rất riêng vì hoạt động chơi của trẻ không phải là thật
mà là giả vờ, nhưng sự giả vờ ấy mang tính chất rất thật Tiến sĩ Thu Hiền từng khẳng định: “ Chương trình giáo dục mầm non tốt là một chương trình giáo dục lấy trẻ làm trung tâm, được xây dựng dựa trên hứng thú, nhu cầu, kinh nghiệm
và khả năng của trẻ Chương trình này sẽ tạo cơ hội cho trẻ được phát triển toàn diện, không chỉ chú trọng tới sự phát triển trí tuệ mà còn nuôi dưỡng tâm hồn, phát triển thể chất và khả năng giao tiếp xã hội của trẻ Chương trình không chỉ
quan tâm tới trẻ "học được cái gì" mà còn chú trọng "học như thế nào", tức là
cho trẻ những trải nghiệm học tập tích cực để phát triển đam mê ham học hỏi
của trẻ và khả năng tự học” [3]
Với trẻ mầm non vui chơi là hoạt động chủ đạo của trẻ vì thế hoạt động chơi ở các góc có vai trò rất quan trọng và được phân bổ như một hoạt động chính trong ngày, thông qua giờ hoạt động chơi ở các góc giúp trẻ rèn luyện trí nhớ, khả năng quan sát, kỹ năng phân biệt, so sánh, phát triển sự giao lưu qua lời nói, làm giàu vốn từ cho trẻ nhằm giúp trẻ khắc sâu kiến thức, giúp trẻ hiểu
thêm về nội dung bài học, phát triển trí tuệ ở trẻ một cách toàn diện [4] Bên cạnh đó thì vai trò của giáo viên khi xây dựng môi trường lấy trẻ làm trung thông qua hoạt động chơi ở các góc cũng cần đảm bảo ba yếu tố cơ bản: cung cấp nguyên vật liệu đầy đủ đa dạng, phù hợp với độ tuổi; Thiết kế môi trường
phù hợp; Giám sát và hỗ trợ trẻ khi cần thiết[5]
Tất cả những yếu tố trên sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của trẻ
về mọi mặt, trên mọi lĩnh vực
2.2 Thực trạng xây dựng môi trường lấy trẻ làm trung tâm tại lớp mẫu giáo lớn 5-6 tuổi trường Mầm non Đông Anh, huyện Đông Sơn thông qua hoạt động chơi ở các góc
Năm học 2017 - 2018 Tôi được phân công chủ nhiệm lớp 5 - 6 tuổi ở trường mầm non Đông Anh và thực hiện chương trình giáo dục mầm non mới Trong quá trình giảng dạy tôi phát hiện ra những điểm nổi bật sau:
2.2.1 Thuận lợi
Trang 5Trường mầm non Đông Anh luôn được lãnh đạo và nhân dân từ xã đến huyện ngày càng có sự quan tâm, tập trung đầu tư cơ sở vật chất, thiết bị cho nhà trường Nề nếp, chất lượng của nhà trường ổn định và ngày càng phát triển vững chắc đã tạo được lòng tin cho lãnh đạo và nhân dân địa phương
Trường luôn đi đầu thực hiện các chương trình mới, việc thực hiện các chuyên đề cũng như thực hiện đổi mới phương pháp giáo dục đã thấm nhuần đến từng cán bộ giáo viên 100% các lớp trong nhà trường thực hiện chương trình giáo dục mầm non mới, từ quản lý đến giáo viên đã nắm vững nội dung chương trình và có nhiều kinh nghiệm trong chỉ đạo thực hiện Môi trường hoạt động trong và ngoài lớp được chú trọng đầu tư
Trường đạt Chuẩn quốc gia mức độ 1, đạt chuẩn Phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ em 5 tuổi năm 2013 100% trẻ trong lớp được đánh giá theo Bộ chuẩn phát triển trẻ 5 tuổi, được học chương trình giáo dục mầm non mới, được tham gia vui chơi và học tập theo chuyên đề xây dựng môi trường lấy trẻ làm trung tâm.…
Nhà trường tạo mọi điều kiện để tôi được học các chuyên đề hàng năm, được tham khảo nhiều tài liệu, sách báo… những thông tin trên mạng đã giúp cho tôi có nhiều kiến thức để viết đề tài
Được sự ủng hộ của các bậc phụ huynh học sinh đã phối hợp chu đáo, nhiệt tình trong công tác chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục trẻ
Lớp lớn 5-6 tuổi tôi chủ nhiệm được ban giám hiệu ưu tiên về phòng nhóm lớp, có đầy đủ các trang thiết bị hiện đại như: máy tính, mày chiếu, ti vi, đầu đĩa, băng hình các loại, đồ dùng đồ chơi đầy đủ phục vụ cho chương trình giáo dục mầm non mới của Bộ Giáo Dục Phòng học rộng rãi, thoáng mát, có đủ ánh sáng cho trẻ hoạt động Tỷ lệ huy động trẻ 5 tuổi ra lớp là 100%, 100% trẻ
ăn bán trú tại trường
Bản thân nắm vững kiến thức chuyên môn về chăm sóc giáo dục trẻ, từ khi ra trường đến nay lại được Ban giám hiệu phân công đứng lớp ở tất cả các
độ tuổi Vì vậy tôi luôn luôn học hỏi kinh nghiệm đồng nghiệp, tìm tòi và nghiên cứu sách báo, tạp chí , làm đồ chơi và giáo cụ dạy học đủ số lượng và chất lượng đảm bảo về mặt thẩm mĩ, an toàn cho trẻ, giúp cho việc dạy và học kích thích tính tò mò thích khám phá và sáng tạo của trẻ Tôi rất chú trọng đến việc tổ chức các ngày hội ngày lễ cũng như các hoạt động ngoại khoá cho trẻ
Nhiều năm trong nghề và qua việc thực hiện chuyên đề xây dựng môi trường lấy trẻ làm trung tâm mấy năm nay nên bản thân đã tích cóp được nhiều kinh nghiệm, nắm chắc được phương pháp dạy, lập kế hoạch đối với từng độ tuổi và từng hoạt động
2.2.2 Khó khăn
Trường mầm non Đông Anh là một trường thuộc vùng nông thôn, hầu hết phụ huynh làm nông nghiệp, kinh tế còn khó khăn chưa có thời gian quan tâm đến con cái, vì vậy việc học tập của trẻ chưa đạt kết quả cao, vấn đề về xây dựng môi trường lấy trẻ làm trung tâm để nâng cao chất lượng học tập và vui chơi cho con em mình được tốt hơn còn nhiều hạn chế
Trang 6Cơ sở vật chất, trang thiết bị của nhà trường đã được cải thiện, nâng cấp nhưng vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu ngày càng cao về chăm sóc giáo dục trẻ hiện nay Không gian, diện tích nhỏ hẹp gây khó khăn cho việc thiết kế, xây dựng môi trường lấy trẻ làm trung tâm
Hoạt động chơi ở các góc chưa được trẻ chú trọng, thực hiện còn mang tính đối phó, trẻ ít có sáng tạo khi thực hiện, chưa biết cách khai thác các nội dung chơi ở từng góc cho phong phú, gây hứng thú
Sự giao tiếp giữa các nhóm trẻ, chất lượng đồ chơi cũng như hứng thú của trẻ khi tham gia, Song việc thu hút trẻ, tránh sự nhàm chán hay cải tiến quá trình chơi còn có nhiều hạn chế, chưa có sáng tạo về cả hình thức lẫn nội dung chơi
2.2.3 Kết quả khảo sát
môi trường lấy trẻ làm trung tâm thông qua hoạt động chơi ở các góc sát với thực tế, tôi đã đề ra một số tiêu chí khảo sát trên 37 trẻ lớp tôi phụ trách để ghi lại thật cụ thể những trẻ nào thích chơi ở những góc nào, với đồ chơi gì, trẻ nào không thích chơi, nguyên nhân vì sao và tiến hành khảo sát hoạt động của trẻ như sau:
Thời điểm khảo sát trẻ: Tháng 9 năm 2017(tổng số trẻ: 37)
Bảng kết quả khảo sát đầu năm học
STT Nội dung khảo sát
đầu năm
Tổng số trẻ khảo
lượng
Tỉ lệ (%)
Số lượng
Tỉ lệ (%)
3 Trẻ chơi sáng tạo, biết
giao lưu với nhóm khác 37 13 35% 24 64,8
Qua khảo sát thực tế về chất lượng trẻ của lớp tôi phụ trách, tôi nhận thấy:
Về sự hứng thú và kỹ năng chơi của trẻ:
- Ưu điểm: Hầu hết trẻ đều có hứng thú khi tham gia vào các góc chơi, số
trẻ hào hứng khi vào góc chơi chiếm tỉ lệ cao( chiếm 62% trong tổng số cả lớp),
đa số trẻ có ý thức tốt, chịu sự phân công của nhóm chơi và biết công việc mình cần thực hiện trong nhóm
Trang 7Trẻ đi học chuyên cần, biết tôn trọng và nghe lời giáo viên, có thói quen trong các hoạt động học tập và vui chơi
- Hạn chế: Kỹ năng chơi của trẻ ở các góc còn hạn chế, nhiều trẻ chơi
theo kiểu độc lập,chưa biết phối hợp cùng nhau để tạo ra công trình của nhóm,
vì vậy mà kỹ năng chơi còn thấp( chỉ chiếm 40,5% trong tổng số trẻ của lớp)
Số trẻ chọn chơi ở các góc chưa đồng đều, góc phân vai hầu như là bạn gái và các bạn trai thì chọn góc xây dựng Trẻ ít hào hứng và sáng tạo khi chơi ở các góc do kỹ năng chơi còn nghèo nàn và góc chơi không hấp dẫn( Chỉ chiếm 35% tổng số trẻ trong lớp)
Khi chơi trẻ chỉ mới chú ý đến nội dung của góc chơi mình thực hiện, chưa có sự giao lưu với nhau trong nhóm và giữa các nhóm với nhau, kỹ năng giao tiếp còn hạn chế
Ý thức trong khi chơi và bảo quản, thu dọn đồ dùng đồ chơi còn chưa cao (chỉ chiếm 30% tổng số trẻ trong lớp)
Trẻ chưa biết cách giải quyết tình huống có vấn đề, chưa tích cực sáng tạo, còn lóng ngóng và còn dựa vào sự can thiệp của giáo viên Sự mạnh dạn, tự tin khi tham gia chơi ở các góc còn thấp (Chỉ chiếm 40,5% tổng số trẻ trong lớp)
Từ thực tế trên cho thấy, tất cả các nội dung xây dựng môi trường lấy trẻ làm trung tâm của giờ hoạt đông chơi ở các góc còn khá thấp Vì vậy tôi luôn băn khoăn suy nghĩ tìm nhiều biện pháp để hoạt động chơi ở các góc lớp mình được nâng lên Tôi đã tìm tòi, sáng tạo và thiết kế môi trường để ở đó trẻ hoạt động một cách tích cực nhất Kỹ năng, kỹ xảo của trẻ ngày một thành thạo, dựa vào vốn kiến thức đã học và được bồi dưỡng chuyên môn, tôi đã tìm ra một số biện pháp cụ thể :
2.3 Các biện pháp xây dựng môi trường lấy trẻ làm trung tâm tại lớp mẫu giáo lớn 5-6 tuổi trường Mầm non Đông Anh, huyện Đông Sơn thông qua hoạt động chơi ở các góc
2.3.1 Biện pháp 1: Tạo môi trường vật chất đa dạng phong phú từ khâu chuẩn bị tìm kiếm, lựa chọn các nguyên vật liệu tự nhiên sẵn có tại địa phương nhằm xây dựng môi trường lấy trẻ làm trung tâm thông qua hoạt động chơi ở các góc
Từ năm đầu tiên tiếp thu chuyên đề xây dựng môi trường lấy trẻ làm trung tâm do Sở và Phòng Giáo Dục chỉ đạo, hiểu được ý nghĩa và tầm quan trọng của chuyên đề, bản thân đã không ngừng tìm tòi, tích cực đổi mới phương pháp dạy học cũng như lên kế hoạch xây dựng môi trường cho trẻ hoạt động theo tinh thần của chuyên đề đưa ra Môi trường ở đây được hiểu là môi trường trong và ngoài lớp học - là yếu tố trực tiếp tác động hàng ngày đến trẻ, bao gồm môi trường trang trí lớp, môi trường vui chơi và môi trường học tập, tất cả đều có vai trò quan trọng đến sự phát triển của trẻ Môi trường ảnh hưởng rất lớn đến thành công trong việc tổ chức cho trẻ chơi hoạt động ở các góc Môi trường hoạt động
phù hợp thân thiện nó có tác động tích cực đến thái độ của trẻ khi tham gia chơi
Việc trang trí, sắp đặt góc chơi phù hợp sẽ góp phần tạo nên một môi trường hoạt động thoải mái thu hút trẻ tham gia chơi
Trang 8Đặc biệt, ngay từ đầu năm học việc trang trí môi trường trong lớp luôn được tôi quan tâm hàng đầu, ở mỗi chủ đề tôi luôn dành thời gian nghiên cứu thiết kế môi trường lớp học sao cho phù hợp với chủ đề mà trẻ sẽ khám phá, tìm hiểu thông qua các hình ảnh trang trí đó, mỗi một góc đều thể hiện rõ nội dung cần truyền tải đến trẻ một cách rõ ràng nhất Bên cạnh đó, việc sắp xếp bố trí gọn mảng từng góc cũng được tôi tuân thủ theo nguyên tắc sau: Diện tích phòng
sẽ được chia thành các góc hoặc các khu vực chơi khác nhau, bố trí góc yên tĩnh
xa góc ồn ào, có góc cố định, có góc di động hoặc thay đổi tùy theo chủ đề chính của lớp, có ranh giới riêng giữa các góc, có lối đi lại giữa các góc đủ rộng cho trẻ di chuyển, đồ chơi học liệu dễ mở dễ lấy,vừa tầm với của trẻ, đặt tên góc
dễ nhớ dễ hiểu đối với trẻ, trẻ có thể tham gia tự tổ chức góc chơi của mình đã lựa chọn, và sau mỗi chủ đề tôi luôn thay đổi cách bố trí và nội dung hoạt động
ở các góc để tạo cho trẻ cảm giác mới lạ và hấp dẫn
Để thực hiện tốt các nguyên tắc đề ra và để trẻ tích cực sáng tạo trong các hoạt động chơi ở các góc tôi đã lên kế hoạch cho việc làm đồ dùng đồ chơi, trang trí góc Ngoài những đồ dùng đồ chơi có sẵn tôi tận dụng các nguyên vật liệu sẵn có ở địa phương dễ tìm, dễ kiếm, như: Cành củi khô, thùng cattong, giấy báo cũ, chai nhựa, hộ sữa chua, lõi ngô, vỏ ngao, vải vụn, lõi chỉ, khối gỗ, mắt tre… tất cả nguyên vật này đều được vệ sinh sạch sẽ trước khi sử dụng và đảm bảo an toàn về tính mạng, không gây độc hại, không sắc nhọn và không nặng nề với trẻ
Muốn có nguồn nguyên vật liệu dồi dào, phong phú để thực hiện ý tưởng của mình phục vụ cho hoạt động của trẻ, ngoài việc bản thân tự tìm kiếm khi tan giờ làm hoặc các ngày nghỉ trong tuần tôi còn dặn học sinh lớp mình giữ lại những hộp sữa sau khi đã sử dụng hết để cô làm đồ dùng đồ chơi Bên cạnh đó, tôi phối kết hợp với phụ huynh, huy động mọi sự tìm kiếm để có nhiều các nguyên liệu phế liệu sau khi vệ sinh sạch sẽ thì mang đến cho cô làm các hộp đựng học liệu, đồ dùng đồ chơi, thậm chí các bậc phụ huynh còn nhiệt tình giúp
cô phân loại nguyên vật liệu để tiện cho việc sử dụng
Ảnh: phụ huynh phân loại nguyên vật liệu phế liệu giúp cô giáo
Trang 9Nhờ sự nổ lực của bản thân cô và trẻ cũng như sự nhiệt tình của các bậc
phụ huynh mà lớp tôi phụ trách đã thu gom được rất nhiều nguyên vật liệu để phục vụ cho việc thiết kế môi trường góc lớp và làm đồ dùng đồ chơi Điều đặc biệt là tất cả các nguyên vật liệu này đều là nguyên vật liệu tự nhiên sẵn có tại địa phương, vừa giảm được chi phí mà lại không độc hại, đảm bảo an toàn khi
sử dụng Sự đa dạng về nguyên vật liệu sẽ kích thích được sự hứng thú của trẻ khi tham gia vào các hoạt động chơi
Ảnh: Nguyên vật liệu ở các góc khi đã phân loại Tóm lại: Với nguồn kinh phí có hạn của các lớp mẫu giáo khu vực nông
thôn, tôi đã biết khai thác thế mạnh riêng của mình đó là: Nguồn đồ chơi từ thiên nhiên dồi dào sẵn có, gần gũi đời sống của trẻ, khả năng sáng tạo của cô và sản phẩm của chính trẻ, làm tốt công tác tuyên truyền phối kết hợp trong giáo dục
với phụ huynh để giảm thời gian sưu tầm cho cô Với cách làm như vậy tôi đã
huy động được phụ huynh tham gia tạo môi trường hoạt động cho trẻ, tiết kiệm được kinh phí và công sức, trẻ hào hứng, tích cực, sáng tạo tham gia làm đồ chơi cùng cô và thích thú khi chơi với những đồ chơi do cha mẹ, cô giáo và chính mình làm ra
2.3.2 Biện pháp 2: Sự thống nhất giữa cô và trẻ để cùng đưa ra những nội quy chung tại mỗi góc chơi của lớp mình
Hoạt động chơi ở các góc phản ánh sự sáng tạo, độc đáo của nhận thức và ngôn ngữ, nó là tác động qua lại giữa trẻ với môi trường xung quanh Khi trẻ hoạt động góc có nghĩa là đang sống trong cuộc sống thực, trong khi chơi trẻ được đối thoại cùng nhau, trao đổi thỏa thuận, thương lượng cùng nhau, trẻ phải nói cho bạn chơi hiểu và phải hiểu lời bạn cùng chơi Từ đó làm cho trí tuệ của trẻ phát triển mạnh mẽ chịu ảnh hưởng rất lớn đến sự phát triển tình cảm xã hội của trẻ hướng đến cái đẹp trong giao tiếp, cư xử giữa người với người, góp phần hình thành hành vi văn minh trong xã hội, hình thành thái độ tích cực của trẻ với bản thân Khi tổ chức hoạt động chơi ở các góc cho trẻ tôi luôn đảm bảo theo
Trang 10các nguyên tắc nhưa: Lấy trẻ làm trung tâm, thỏa mãn nhu cầu và phù hợp với khả năng của từng trẻ; tạo điền kiện cho trẻ phát triển mọi mặt: thể chất, nhận thức, ngôn ngữ, tình cảm, kĩ năng xã hội và thẩm mĩ; khai thác kinh nghiệm thực tế của trẻ, tận dụng môi trường sẵn có và cho trẻ chơi, hoạt động được nhiều nhất; cân đối hài hòa các hoạt động: cá nhân và nhóm, trong lớp và ngoài trời, tĩnh và động, hoạt động do trẻ khởi xướng và giáo viên khởi xướng; linh
hoạt theo tình hình địa phương[5]
Tuy nhiên tôi luôn mong muốn hướng trẻ tới một cái chuẩn mực của hành
vi đạo đức và cách ứng sử vì vậy nên tôi đã cùng trẻ thảo luận và đi đến thống nhất một số nội quy khi tham gia hoạt động chơi ở các góc
Ngay từ đầu năm học tôi đã trao đổi cùng trẻ bằng một số câu hởi mở như:
Để buổi chơi được vui vẽ thì chúng ta nên thế nào? Chúng ta cần làm gì để đồ chơi luôn mới đẹp? Trước khi chơi chúng mình sẽ làm gì? Còn trong buổi chơi thì sao? Kết thúc buổi chơi thì các bạn sẽ thế nào? Sau khi trẻ thảo luận xong, cô chốt lại một số quy định chung của buổi chơi, đó là:
- Trẻ vào góc chơi tự lấy đồ dùng ra chơi Kết thúc buổi chơi sẽ cất đồ chơi đúng nơi quy định
- Chơi đoàn kết, nhường nhịn nhau, không tranh giành, quăng ném đồ chơi
- Biết giúp đỡ, nhắc nhở nhau sử dụng đúng mục đích của đồ dùng đồ chơi và thể hiện vai chơi tốt nhất
Và cứ như thế những quy định ấy được cô giáo nhắc xuyên suốt trong các buổi chơi Vì vậy trẻ lớp tôi hầu như đều rất nhớ những quy định ấy Đúng theo nội dung của chương trình giáo dục mầm non lấy trẻ làm trung tâm, giáo viên chỉ là người hướng lái, gợi mở, giúp đỡ trẻ khi cần còn trẻ thực sự là trung tâm của mọi hoạt động
Không những thế, tôi còn xây dựng nội quy chơi ở từng góc chơi Với mỗi góc chơi tôi luôn chú trọng đưa ra những nội quy riêng và làm sao cho phù hợp với nội dung chơi ở mỗi góc chơi ấy Thường với mỗi góc chơi tôi đưa ra từ 3-5 nội quy, các nội quy ấy trẻ sẽ phải tuân thủ một cách nghiêm ngặt
Trang 11Ảnh: Nội quy của các góc chơi
Với mỗi góc chơi tôi luôn cho trẻ bầu ra trưởng nhóm Tất cả các thành viên trong nhóm cần tôn trọng sự chỉ huy của nhóm trưởng Vào cuối buổi chơi tôi thường cho trẻ đăng kí góc chơi của buổi chơi ngày mai, trưởng nhóm sẽ được trẻ bình chọn là bạn nào có kỹ năng chơi tốt
chọn lọc, giao tiếp bằng ngôn ngữ không lời, ánh mắt, cử chỉ, hành động như ở góc “phòng khám đa khoa”, bác sĩ có thể thể hiện sự lo lắng với bệnh nhân qua ánh mắt nheo lại một chút, sự ân cần qua ánh mắt trừu mến hoặc góc “gia đình”
mẹ yêu con có thể thể hiện qua những động tác vuốt ve, âu yếm
Ví dụ: Khi đóng vai bác sĩ thì trẻ bắt chước bác sĩ: Mặc quần áo bule, đeo
tai nghe, cầm kim tiêm và cặp nhiệt độ, khi gặp bệnh nhân thì bác sĩ tươi cười ân cần, chu đáo hỏi thăm bệnh nhân và bán thuốc Còn bệnh nhân thì biết bác sĩ bán cho thuốc uống để chữa bệnh gì? Khi gặp những tình huống xảy ra với bệnh nhân thì trẻ sử lý được những tình huống đó
Ví dụ: Khi chơi đóng vai người bán hàng thì trẻ biết người bán hàng sẽ
phải niềm nở, tươi cười khi có khách đến mua hàng và biết cân đo, thu tiền và trả tiền thừa
2.3.3 Biện pháp 3: Thay đổi cách bố trí, sắp xếp, sử dụng hộp học liệu,
bổ sung đồ dùng đồ chơi nhằm xây dựng môi trường lấy trẻ làm trung tâm thông qua hoạt động chơi ở các góc
Việc thiết kế xây dựng góc hoạt động cho trẻ là rất quan trọng, thiết kế góc hoạt động phải đạt được mục đích đó là tạo cho trẻ một môi trường học tập
tự do thoải mái, thỏa mãn những nhu cầu phát triển về nhiều mặt của trẻ Chính
vì vậy mà hàng năm, lớp tôi phụ trách được ban giám hiệu và phụ huynh của lớp quan tâm đầu tư mua sắm trang thiết bị đồ dùng phục vụ cho các góc chơi của trẻ Tuy nhiên số lượng có hạn và chưa đảm bảo phong phú, đa dạng, đa màu sắc, vậy nên tranh thủ những lúc như giờ hoạt động chơi tự chọn, giờ giải lao, tôi hướng dẫn trẻ ở lớp cùng cô tự làm thêm các hộp học liệu, đồ chơi phục vụ giờ học, giờ chơi phù hợp theo chủ đề và đa chủng loại Xác định được diện tích không gian của lớp mình, tôi bố trí khoảng 4-5 giá trong lớp và mỗi góc chỉ 1-2