skkn một số biện pháp xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm có hiệu quả cho trẻ mẫu giáo 5 6 tuổi trường mầm non đông ninh, huyện đông sơn

Môi trường vật chất: là toàn bộ phương tiện vật chất ở trong lớp và ngoài trời liên quan đến đến diện tích, ánh sáng, tiếng ồn, cách bố trí sắp xếp… Môi trường trong lớp: Trong lớp học k

2.1 Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm 2-3

2.3.1 Biện pháp 1: Chú trọng công tác tự bồi dưỡng, tự học để

nâng cao năng lực chuyên môn cho bản thân

6-7

2.3.2 Biện pháp 2: Xây dựng mục tiêu và nội dung giáo dục để

tạo môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm

7-9

2.3.3 Biện pháp 3: Tăng cường thiết bị, đồ dùng dạy học và tạo

2.3.4 Biện pháp 4: Tạo cơ hội cho trẻ được thực hành, thí

nghiệm, trải nghiệm

14-16

2.3.5 Biện pháp 5: Phối hợp giữa nhà trường, giáo viên, phụ

huynh trong việc xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm

1 MỞ ĐẦU 1.1 Lí do chọn đề tài

Như chúng ta đã biết dạy học là quá trình tương tác qua lại giữa giáo viên và học sinh, khi đó học sinh dưới sự hướng dẫn của cô giáo có thể tìm ra, khám phá ra những tri thức mới mà bản thân còn chưa biết học, chưa rõ, hình thành những thói quen tư duy độc lập, sáng tạo Phát triển toàn diện các kỹ năng sống và những phẩm chất đạo đức phù hợp với chuẩn mực xã hội

Ở các trường Phổ thông, môi trường lớp học là bàn, ghế, phấn, bảng, dụng cụ học tập, thầy cô, bè bạn với không khí lớp học trang nghiêm và mối quan hệ rạch ròi giữa học sinh và thầy cô giáo Riêng môi trường lớp học ở trường mầm non với các mảng tường, các góc chơi, đồ chơi được sắp xếp, trang trí nổi bật nhằm thu hút

sự chú ý của trẻ cùng với không khí lớp học vui tươi, chan hòa, gần gũi giữa cô và trẻ Bởi môi trường giáo dục trong trường mầm non phải tạo cơ hội cho trẻ tìm tòi, khám phá, phát hiện nhiều điều mới lạ, hấp dẫn trong cuộc sống, trẻ được tự lựa chọn hoạt động cá nhân hoặc theo nhóm một cách tích cực, qua đó kiến thức và kỹ năng ở trẻ dần được hình thành Môi trường đó phải đảm bảo an toàn về thể chất, tâm lý cho trẻ vừa có tác dụng giáo dục, có tính thẩm mỹ và phải được xây dựng trong suốt quá trình thực hiện chương trình chăm sóc giáo dục trẻ

Đặc biệt, từ khi Bộ Giáo dục và Đào tạo triển khai chương trình giáo dục mầm non mới, thì vấn đề xây dựng môi trường giáo dục cho trẻ mầm non được đặt

ra ngày càng cấp thiết hơn Bởi môi trường giáo dục được ví như người giáo viên thứ hai tổ chức và hướng dẫn trẻ chơi, trẻ hoạt động để nhận thức và phát triển

Trong năm học này trường mầm non Đông Ninh rất chú trọng nâng cao chất lượng xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm (XDMTGDLTLTT) vì đây là nội dung trọng tâm và quan trọng hàng đầu để chuẩn bị tham dự Hội thi cấp tỉnh Tuy nhiên trong quá trình triển khai thực hiện vẫn còn khó khăn, hạn chế, bất cập như giáo viên chưa nắm chắc quan điểm và tinh thần XDMTGDLTLTT, hoặc các tiêu chí xây trường mầm non lấy trẻ làm trung tâm còn chưa nắm hết Đa số giáo viên dạy trẻ còn theo hướng lấy giáo viên làm trung tâm, cô hướng dẫn nhiều, nói nhiều, trẻ hoạt động ít, nói ít

Là giáo viên bản thân nhận thức được tầm quan trọng của xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm đối với sự phát triển và thành công của trẻ trong cuộc sống sau này Trước thực trạng của lớp, nhà trường và nhiệm vụ được giao trong năm học nên tôi rất băn khoăn, trăn trở tìm giải pháp tối ưu để phát huy

tính chủ động, tích cực để trẻ hoạt động Từ đó tôi lựa chọn đề tài "Một số biện pháp xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm có hiệu quả cho trẻ lớp mẫu giáo lớn 5-6 tuổi trường mầm non Đông Ninh, huyện Đông Sơn"

Một số biện pháp xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm có hiệu quả cho trẻ lớp mẫu giáo lớn 5-6 tuổi trường mầm non Đông Ninh, huyện Đông Sơn

1.4 Phương pháp nghiên cứu

1.4.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận

Nhóm phương pháp này nhằm thu thập các thông tin lý luận để xây dựng cơ

sở lý luận của đề tài Thuộc nhóm này có các phương pháp cụ thể sau đây:

- Phương pháp phân tích - tổng hợp tài liệu;

- Phương pháp khái quát hoá các nhận định độc lập

1.4.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn.(Tìm hiểu qua thông tin đại

chúng, tập san, tài liệu bồi dưỡng, đài, báo, tivi, tài liệu có liên quan đến đề tài ) Nhóm phương pháp này nhằm thu thập các thông tin thực tiễn để xây dựng

cơ sở thực tiễn của đề tài Thuộc nhóm này có các phương pháp cụ thể sau đây:

- Phương pháp điều tra

- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm giáo dục

- Phương pháp nghiên cứu các sản phẩm hoạt động;

- Phương pháp lấy ý kiến chuyên gia

1.4.3 Phương pháp thống kê toán học

Để xử lý số liệu, thông tin thu được thông qua việc sử dụng các công cụ toán học như: cộng, trừ, nhân, chia, trung bình cộng, tỷ lệ phần trăm…

2 NỘI DUNG SÁNG SIẾN KIẾN KINH NGHIỆM 2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm

Môi trường giáo dục là tổ hợp những điều kiện tự nhiên và xã hội cần thiết trực tiếp ảnh hưởng đến hoạt động chăm sóc giáo dục trẻ ở trường mầm non

Xây dựng môi trường giáo dục: là xây dựng một môi trường an toàn, thân thiện, ấm cúng, trình bày đẹp mắt, thu hút, giúp trẻ chủ động tham gia vào các hoạt động, có cơ hội trải nghiệm và giao tiếp một cách tích cực Môi trường đó gồm hai

bộ phận: môi trường vật chất và môi trường xã hội, chúng không thể tách rời và liên quan chặt chẽ bổ sung lẫn nhau

Môi trường vật chất: là toàn bộ phương tiện vật chất ở trong lớp và ngoài trời liên quan đến đến diện tích, ánh sáng, tiếng ồn, cách bố trí sắp xếp…

Môi trường trong lớp: Trong lớp học không thể thiếu những góc chơi của trẻ,

do đó để lớp học thêm lôi cuốn trẻ các cô giáo cần tạo nên một môi trường lớp học với những màu sắc sinh động, những nhân vật ngộ nghĩnh… Môi trường có không gian, cách sắp xếp phù hợp, gần gũi, quen thuộc với cuộc sống thực hàng ngày của trẻ; phản ánh kinh nghiệm, văn hóa của địa phương; luôn thay đổi để tạo ra sự hấp dẫn mới lạ đối với trẻ Các góc hoạt động chính được duy trì thường xuyên, chúng không cần phải di chuyển đi hoặc đóng lại Vì vậy chúng ta cần suy nghĩ cẩn trọng

về việc bố trí các góc này

Môi trường ngoài lớp học: Đây là yếu tố góp phần tích cực trong các hoạt động nâng cao chất lượng chăm sóc giáo dục toàn diện trẻ Nhà trường đã tập trung xây dựng môi trường giáo dục ngoài lớp học an toàn, đẹp, hấp dẫn trẻ Những yêu

cầu về môi trường ngoài lớp học cần được các nhà quản lý nghiên cứu, tìm hiểu

như bố trí diện tích sân tập thể dục cho trẻ toàn trường và khu chơi thể thao (thang

leo, sân chơi vận động ); khu vực chơi với đồ chơi ngoài trời (cầu trượt, xích đu )

Môi trường xã hội: là toàn bộ các mối quan hệ giúp trẻ hình thành và phát

triển nhân cách: giao tiếp giữa trẻ với người lớn (giáo viên, phụ huynh), giữa trẻ

với nhau và giữa người lớn với nhau Trẻ mầm non đang là độ tuổi học ăn học nói,

học cách giao tiếp, cách thể hiện cử chỉ điệu bộ phù hợp với nội dung và hoàn cảnh

giao tiếp, mà với trẻ thời gian ở trường trong ngày là rất nhiều Chính vì vậy môi

trường giao tiếp trong nhà trường tốt sẽ là điều kiện tốt nhất giúp trẻ học cách giao

tiếp ứng xử

Có thể nói rằng việc xây dựng môi trường giáo dục trong trường mầm non là

thực sự cần thiết Nó được ví như người giáo viên thứ hai trong công tác tổ chức,

hướng dẫn cho trẻ nhằm thỏa mãn nhu cầu vui chơi và hoạt động của trẻ thông

qua đó nhân cách của trẻ được hình thành và phát triển toàn diện [1]

Như vậy, môi trường giáo dục đa dạng phong phú sẽ kích thích tính tích cực

chủ động của trẻ từ việc tự lựa chọn góc chơi, đồ chơi đến việc tự quyết định và tìm

cách giải quyết nhiệm vụ Trẻ sẽ dần biết tự chịu trách nhiệm với hành động của

mình và biết đánh giá những thành công hay thất bại trong quá trình chơi, trẻ sẽ dần

rút ra những bài học cho bản thân mình

2.2 Thực trạng

Trường mầm non Đông Ninh nằm ở trung tâm xã và trên trục đường liên xã

Trường có 9 phòng học, nhưng trong đó có 04 phòng được xây mới hoàn toàn từ

nguồn kinh phí của UBND xã và sự đóng góp của nhân dân Các phòng học đã

được trang bị tương đối đầy đủ các phương tiện, đồ dùng, đồ chơi phục vụ cho

công tác chăm sóc giáo dục trẻ

Năm học 2017 - 2018 tôi được phân công phụ trách lớp 5 - 6 tuổi với tổng số

trẻ là 37 trẻ trong đó nữ là 12 trẻ nam là 25 trẻ

2.2.1.Thuận lợi

Trường mầm non Đông Ninh là trường đạt chuẩn Quốc gia mức độ I với cơ

sở vật chất khang trang sạch đẹp Năm học 2016-2017 trường là mô hình điểm về

xây dựng môi trường lấy trẻ làm trung tâm thi đua 8 huyện đồng bằng về học tập

tham quan và được đánh giá cao

Ban giám hiệu luôn có kế hoạch bồi dưỡng giáo viên cũng như đưa ra các

phương pháp, hình thức tổ chức các hoạt động Chăm sóc - Giáo dục trẻ ngày càng

đạt kết quả cao Bên cạnh đó, nhà trường rất chú trọng đầu tư cơ sở vật chất, mua

sắm trang thiết bị, các đồ dùng dạy học, phục vụ công tác Chăm sóc - Giáo dục trẻ

Lớp mẫu giáo lớn 5-6 tuổi do tôi phụ trách là lớp được chọn tham dự thi cấp

huyện, cấp tỉnh về xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm nên nhận

được rất nhiều sự quan tâm, chỉ đạo của Ban giám hiệu và sự giúp sức của các giáo

viên trong trường

Bản thân tôi là tổ trưởng chuyên môn khối mẫu giáo, là một giáo viên trẻ,

nhiệt tình trong công việc, thường xuyên được Ban giám hiệu, lãnh đạo cấp trên

cho đi học hỏi về chuyên môn nghiệp vụ để nâng cao trình độ cho bản thân về chất

lượng giảng dạy và xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm

Bản thân tôi luôn có ý thức tìm tòi, sáng tạo trong công tác giảng dạy cũng

như làm đồ dùng đồ chơi, xây dựng môi trường mới để tạo một môi trường sinh

động hấp dẫn, từ đó thu hút trẻ tham gia một cách hứng thú Là một giáo viên trẻ

nên rất thích khám phá, sáng tạo những điều mới mẻ để trinh phục những đứa trẻ

đáng yêu

100% trẻ sinh hoạt bán trú tại trường tạo thuận lợi trong việc tổ chức các

hoạt động cho trẻ tại trường mầm non Trẻ trong lớp thông minh, nhanh nhẹn, hoạt

bát yêu thích các hoạt động cô đưa ra, thích khám phá những điều mới lạ

Phụ huynh trong lớp luôn có tinh thần hỗ trợ giáo viên khi cần thiết trong

việc cung cấp nguyên liệu, cùng làm, cùng sáng tạo để tạo nên môi trường cho trẻ

hoạt động Mặt khác học sinh của lớp 100% là con em ở nông thôn nên nguyên vật

liệu từ thiên nhiên là rất dồi dào và đa dạng Đây là lợi thế tạo điều kiện thuận lợi

trong công tác xã hội hóa giáo dục và công tác thu thập nguồn nguyên liệu

Năm học trước được sự đầu tư của các cấp lãnh đạo và các bậc phụ huynh,

được sự quan tâm chỉ đạo của phòng giáo dục đã làm tốt công tác chuẩn bị và đón

đoàn tham quan của 8 huyện đồng bằng trung du Đây là điều kiện lí tưởng để nhà

trường phát huy và xây dựng mới một môi trường thân thiện cho trẻ được trải

nghiệm

2.2.2 Khó khăn

Bản thân tuy có trình độ chuyên môn vững vàng song đôi lúc trong việc

vận dụng chương trình giáo dục mầm non mới vào thực tế giảng dạy, vận dụng các

phương pháp để tạo cơ hội cho trẻ được hoạt động, khám phá, trải nghiệm trong

các hoạt động còn chưa linh hoạt lôi cuốn trẻ

Môi trường vật chất trong nhà trường được đầu tư tương đối đầy đủ song chỉ

mang tính hình thức, trẻ lại chưa được trải nghiệm nhiều Tất cả những đồ dùng, đồ

chơi cô làm chỉ để trưng bày cho đẹp chứ chưa sử dụng được nhiều

Thời gian chăm sóc giáo dục trẻ chiếm nhiều thời gian nên không còn thời

gian để giáo viên tập trung vào XDMTGDLTLTT, do đó tôi phải nhờ tới các lực

lượng xung quanh như: bố mẹ, người thân, hàng xóm, anh em bạn bè

Mặt khác các nguồn nguyên vật liệu từ thiên nhiên rất dễ bị mốc, hỏng sau

thời gian ngắn nên việc thường xuyên phải bổ sung và làm lại để cho trẻ hoạt động

làm mất nhiều thời gian

Đa số phụ huynh có tư tưởng thoái thác lại nhiệm vụ giáo dục cho cô giáo ở

trường mầm non, chỉ quan tâm con em mình biết được gì nhưng chưa có sự phối

hợp với giáo viên để cùng nhau chăm sóc giáo dục trẻ, giúp trẻ phát triển một cách

tốt nhất

Vào đầu năm học tôi đã khảo sát thực tế tình hình của trẻ về khả năng tham

gia các hoạt động giáo dục của trẻ và đánh giá sự hỗ trợ của phụ huynh với công

tác xây dựng môi trường lấy trẻ làm trung tâm vào thời điểm tháng 9 năm 2017 ở

trường mầm non Đông Ninh với kết quả như sau:

2.2.3 Khảo sát sự tham gia hoạt động của trẻ

2 Trẻ biết phối hợp với các bạn trong

nhóm và tham gia nhiệm vụ một

Tỷ lệ

%

Số lượng

Tỷ lệ

%

1 Phụ huynh biết phối hợp với giáo

viên xây dựng nội dung giáo dục

trẻ

2 Phụ huynh phối hợp với giáo viên

chuẩn bị các nguyên vật liệu để

XDMTGDLTLTT

3 Phụ huynh hợp tác với giáo viên

trong nhóm chơi cùng trẻ và giúp

trẻ học thành công thông qua chơi

Đa số trẻ còn rụt rè nhút nhát, không tự tin khi thể hiện trước mọi người, tỷ

lệ trẻ đạt mới ở mức 27,1% Trẻ thể hiện được nhiều cách học khác nhau còn thấp

tỷ lệ mới đạt ở mức 41,5% Trẻ chưa biết cách phối hợp với bạn và trong nhóm bạn chơi của mình tỷ lệ còn đạt ở mức cao 41,5% Trẻ đa số trong lớp chưa có tính kỹ luật chưa cao, tính tự lập của trẻ còn hạn chế tỉ lệ đạt còn ở mức 35,1%

*Về phụ huynh

Đa số phụ huynh chưa có sự phối hợp chặt chẽ với giáo viên trong việc xây dựng nội dung giáo dục tỷ lệ đạt còn ở mức 19,9% Phụ huynh phối hợp với giáo viên về việc cung cấp nguyên vật liệu để XDMTGDLTLTT còn hạn chế tỷ lệ đạt còn chiếm 11,8% Phụ huynh tham gia chơi cùng trẻ ở các hoạt động để tạo nên thành công của buổi chơi còn chưa tích cực tỷ lệ còn ở mức 21,6% Đa số phụ huynh ít trao đổi với cô giáo về khả năng sở thích và những điểm yếu của trẻ trong sinh hoạt và tỷ lệ đạt còn ở mức 32,4%

Từ thực trạng và những hạn chế nêu trên của lớp đã thôi thúc tôi tìm ra

những biện pháp nhằm xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm có hiệu quả cho trẻ lớp tôi phụ trách

2.3 Một số biện pháp xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm có hiệu quả cho trẻ lớp mẫu giáo lớn 5-6 tuổi trường mầm non Đông Ninh, huyện Đông Sơn

2.3.1 Biện pháp 1: Chú trọng công tác tự bồi dưỡng, tự học để nâng cao năng lực chuyên môn cho bản thân

Bản thân tôi luôn chú trọng tới chuyên môn nghiệp vụ của mình để có kiến thức sâu rộng và có năng lực giảng dạy một cách tốt nhất cho quá trình Chăm sóc - Giáo dục trẻ Mặc dù tôi là một tổ trưởng chuyên môn lâu năm và là người thường xuyên được phụ trách lớp mẫu giáo lớn 5 - 6 tuổi, lượng kiến thức cũng như kỹ năng giảng dạy của tôi tương đối tốt Song trong thời đại ngày nay phải bắt nhịp với sự đổi mới của thời kì công nghiệp hóa, hiện đại hóa, thời đại công nghệ thông tin Do vậy tôi luôn phải tự tìm tòi sáng tạo trong công tác giảng dạy để tạo điểm mới cũng như để kích thích thu hút trẻ vào hoạt động Tôi học hỏi ở mọi nơi với mọi người: từ đồng nghiệp, bạn bè trong ngành, từ báo chí, mạng internet để tìm ra phương pháp giảng dạy hay nhất

Bản thân tôi được Ban giám hiệu nhà trường và cấp trên thường xuyên tổ chức các lớp học bồi dường chuyên môn thông qua các chuyên đề hè hàng năm Qua các nội dung bồi dưỡng hàng năm tôi đã tích lũy cho mình những điểm mới, điểm hay về áp dụng tại lớp mình, trường mình Với chuyên đề XDMTGDLTLTT được nhà trường chú trọng và triển khai đến toàn thể cán bộ giáo viên trong đó tôi

là một tổ trưởng được nhà trường giao nhiệm vụ đôn đốc các giáo viên của mình triển khai và thực hiện tốt nội dung này Để thực hiện tốt nhiệm vụ quan trọng này tôi đã học hỏi các bạn bè đồng nghiệp ở nhiều nơi, đọc sách báo tài liệu, xem mạng , báo đài để tìm ra cho mình những ý tưởng mới từ đó áp dụng vào lớp mình Có làm tốt lớp mình mới nói và quản lí tốt các giáo viên trong tổ mình

Xây dựng môi trường lấy trẻ làm trung tâm là nhiệm vụ quan trọng đối với trường mầm non Với chuyên đề này đã được triển khai năm thứ 2 và cũng đã thu được nhiều kết quả cao Năm học 2017- 2018 trường Mầm non Đông Ninh đã được Phòng Giáo dục chọn đi dự thi cấp tỉnh về “Xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm”, bản thân tôi được Ban giám hiệu chỉ đạo tham gia dự thi Tôi nhận thấy để xây dựng tốt môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm ngoài yếu tố trẻ, môi trường, đồ dùng đồ chơi, nguyên vật liệu thì yếu tố quan trọng và chủ đạo nhất

vẫn là giáo viên Nếu không có sự sáng tạo, hướng lái của giáo viên thì các hoạt động không thể thành công

Mặt khác để xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm được tốt bản thân tôi phải nắm vững đặc điểm tâm sinh lí của trẻ 5 - 6 tuổi Với trẻ lứa tuổi này trẻ luôn tò mò, hoạt động nhiều, ham học hỏi, thích tự làm việc, trẻ có những hoạt động giao tiếp Trẻ độ tuổi này ngôn ngữ trẻ phát triển mạnh, phát âm chuẩn hơn, vốn từ nhiều hơn Do vậy mà việc cô tổ chức các hoạt động cần đảm bảo thỏa mãn sự tò mò cũng như sự ham hiểu biết của trẻ, cũng như kích thích ở trẻ khả năng ngôn ngữ hoàn thiện hơn

Xây dựng MTGDLTLTT đòi hỏi giáo viên phải nắm vững kiến thức để hướng dẫn trẻ hoạt động và biết tuyên truyền phụ huynh tham gia các hoạt động tạo môi trường trong và ngoài lớp để trẻ hoạt động hứng thú, say sưa Để nắm vững chuyên đề tôi tìm hiểu thêm trên tài liệu, sách báo và đặc biệt là tôi học ở bồi dưỡng thường xuyên MN 1D- Xây dựng môi trường lấy trẻ làm trung tâm Mặt khác tôi không ngừng học hỏi, trau rồi kiến thức qua các buổi học chuyên đề, giao lưu giảng dạy, tài liệu về chuyên môn để từ đó nâng cao trình độ của mình hơn nữa

2.3.2 Biện pháp 2: Xây dựng mục tiêu và nội dung giáo dục để tạo môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm

a Xây dựng mục tiêu giáo dục

Để thực hiện tốt việc xây dựng môi trường giáo dục theo quan điểm lấy trẻ làm trung tâm tại lớp tôi đang phụ trách, vào đầu năm học tôi phối kết hợp với tổ chuyên môn lập kế hoạch về mục tiêu và nội dung giáo dục cho độ tuổi lớp mình Khi xây dựng mục tiêu tôi luôn hướng vào trẻ, tức là trẻ làm được gì? Sẽ hoạt động như thế nào? Tôi dựa trên nhu cầu và nhận thức của trẻ lớp tôi để đưa ra mục tiêu phù hợp với khả năng của trẻ Trẻ của lớp tôi ở vùng nông thôn xa trung tâm nên hạn chế về mọi mặt Tôi không thể áp đặt các con phải đạt được những yêu cầu như trẻ thành phố hay thị trấn mà đưa ra những mục tiêu quá với nhận thức của trẻ

Từ đó làm cho trẻ không hứng thú khi tham gia các hoạt động Khi xây dựng mục tiêu cụ thể cho lớp tôi đã chú trọng tìm hiểu và dựa vào các căn cứ sau:

Thứ nhất, tôi căn cứ vào đặc điểm tâm sinh lí của trẻ như: khả năng, nhu cầu

học tập, sở thích của trẻ mà tôi đã quan sát được trong thời gian hai tuần đầu trẻ đến trường để xác định mục tiêu cho phù hợp và sát với tâm lí trẻ

Thứ hai, tôi căn cứ vào nội dung giáo dục theo từng độ tuổi (trong chương

trình giáo dục mầm non) để xác định mục tiêu và nội dung giáo dục Trong kế hoạch giáo dục tôi phải lập các loại mục tiêu:

Mục tiêu giáo dục năm với 5 lĩnh vực phát triển cho trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi Mục tiêu tháng (Mục tiêu chủ đề)

Mục tiêu tuần

Mục tiêu kế hoạch ngày

Dựa vào mục tiêu năm do nhà trường lập, tôi xây dựng mục tiêu cho từng chủ đề

Ví dụ: Xây dựng mục tiêu cho chủ đề "Thế giới động vật" như sau:

Lĩnh vực

Phát triển

Thể chất

Dinh dưỡng sức khỏe

- Trẻ biết ăn nhiều loại thức ăn và không ăn, uống một số thứ có hại cho sức khỏe (3)

- Trẻ có một số hành vi và thói quen tốt trong vệ sinh, phòng bệnh (7)

Vận động cơ bản

- Trẻ giữ được thăng bằng cơ thể khi thực hiện vận động (15)

- Trẻ kiểm soát được các vận động: Đi, chạy thay đổi hướng vận động

- Trẻ biết đếm trên đối tượng trong phạm vi 8 và đếm theo khả năng (38)

- Trẻ biết so sánh số lượng của 3 nhóm đối tượng trong phạm vi 8 bằng các cách khác nhau và nói được kết quả: bằng nhau, nhiều nhất, ít hơn, ít nhất (39)

- Trẻ biết gộp, tách các nhóm đối tượng trong phạm vi 8 và đếm (40)

Phát triển

Ngôn ngữ

- Trẻ biết sử dụng lời nói của mình để nói lên suy nghĩ của bản thân về nhu cầu, sở thích đối với sự vật, con vật mà trẻ thích Trẻ biết nói, kể rõ ràng, có trình tự về sự việc hiện tượng nào đó để người nghe có thể hiểu được (62)

- Trẻ có thể đóng được vai của các nhân vật trong truyện theo ý của trẻ một cách hứng thú, sáng tạo và chủ động (70)

- Trẻ có khả năng nghe và hiểu nội dung câu chuyện, thơ, đồng dao, ca dao dành cho lứa tuổi của trẻ (68)

- Nhận dạng các chữ trong bảng chữ cái Tiếng Việt (80)

- Trẻ biết tô, đồ các nét chữ, sao chép một số kí hiệu, chữ cái, tên của

mình (81)

Phát triển

Thẩm mỹ

- Hát đúng giai điệu, lời ca và thể hiện sắc thái, tình cảm của bài hát (108)

- Trẻ biết nhận xét các sản phẩm tạo hình về màu sắc, hình dáng, bố cục (115)

- Trẻ biết nói lên ý tưởng và tạo ra các sản phẩm tạo hình theo ý thích (118)

- Trẻ biết phối hợp và lựa chọn các nguyên vật liệu tạo hình, vật liệu thiên nhiên để tạo ra sản phẩm (110)

- Trẻ biết bỏ rác đúng nơi quy định (102)

b Xây dựng nội dung giáo dục

Khi xây dựng thành công mục tiêu chủ đề tôi bắt tay vào xây dựng nội dung giáo dục cho từng tuần và từng ngày sao cho phù hợp với đặc điểm tâm sinh lí của trẻ trong lớp cũng như sao cho phù hợp với chủ đề đưa ra Mặt các nội dung đưa ra phải hướng trẻ vào việc XDMTGDLTLTT, trẻ được làm cùng cô, được hoạt động nhiều, là nhân vật chủ động chứ không phải là nhân vật thụ động Những nội dung giáo dục trong kế hoạch là những nội dung cụ thể, nội dung và mục tiêu liên quan đến nhau không tách rời, một mục tiêu có thể có 2-3 nội dung

Ví dụ: Ở chủ đề "Giao thông" mục tiêu chính ở kế hoạch chủ đề thì ở kế

hoạch tuần(chủ đề nhánh) sẽ có các nội dung sao cho phù hợp Nội dung của nhánh

như cho chủ đề: "Phương tiện giao thông đường bộ"

- Giáo dục trẻ biết tên gọi, đặc điểm, cấu tạo, công dụng, người điều khiển của các loại phương tiện giao thông quen thuộc: Đường bộ

- Trẻ biết các dịch vụ giao thông: Bán vé, sửa chữa xe

- Trẻ biết tách, gộp các nhóm đối tượng trong phạm vi 9 bằng các cách khác nhau và đếm số lượng

- Dạy trẻ biết đọc biểu cảm các bài thơ câu chuyện, đồng dao, ca dao phù hợp theo độ tuổi, chủ đề

- Trẻ nhận dạng và phát âm các chữ cái: làm quen với các chữ cái: l, h, k

- Dạy trẻ hát đúng giai điệu, lời ca, hát diễn cảm phù hợp với sắc thái, tình cảm của bài hát qua giọng hát, nét mặt, điệu bộ, cử chỉ

- Trẻ biết tạo ra các sản phẩm tạo hình theo ý tưởng của mình, biết cùng cô tạo ra nhiều đồ chơi tự tạo: Ô tô từ hộp các tông, lon sữa để từ đó trẻ nói lên ý tưởng tạo hình của mình

- Dạy trẻ mạnh dạn tự tin chia sẻ suy nghĩ, chờ đến lượt trao đổi, bổ sung ý kiến với bạn khi giao tiếp: lắng nghe ý kiến, trao đổi để thoả thuận, chia sẻ kinh nghiệm, có thái độ bình tĩnh tôn trọng, hợp tác, chấp nhận Quan tâm, chia sẻ, giúp

học, sưu tầm tranh ảnh, xây dựng môi trường trong lớp và ngoài lớp học Khi đã có những đồ dùng, đồ chơi cô làm ra từ các nguyên vật liệu tự nhiên, sẵn có ở địa phương thì trẻ sẽ rất hứng thú hoạt động

Xây dựng môi trường giáo dục mà tôi muốn nói tới là xây dựng môi trường vật chất và môi trường xã hội, chúng không thể tách rời và liên quan chặt chẽ bổ sung lẫn nhau

a Môi trường vật chất: là toàn bộ phương tiện vật chất ở trong lớp và ngoài

trời liên quan đến đến diện tích, ánh sáng, tiếng ồn, cách bố trí sắp xếp…

Môi trường trong lớp: Khi nhà trường bắt đầu phát động phong trào tuần lễ

nguyên vật liệu để chuẩn bị cho việc XDMTGDLTLTT thì tôi đã lên kế hoạch tìm kiếm những nguyên vật liệu từ thiên nhiên như: Rơm, dạ, tre nứa, luồng, bẹ ngô, lõi ngô, lá cây khô, cành cây khô, Bản thân không thể làm hết được việc này nên tôi

đã huy động lực lượng đông đảo từ phía phụ huynh, bạn bè, người thân để tìm kiếm Khi đã tập kết đầy đủ nguyên vật liệu về kho của lớp tôi bắt tay vào việc phân loại sau đó vệ sinh các nguyên vật liệu đó và cuối cùng là từ nguyên vật liệu

đã có tôi cùng với học sinh phối hợp cới phụ huynh của lớp tạo ra một môi trường mới trong lớp để trẻ hoạt động Tôi vận động phụ huynh đến để vệ sinh toàn bộ các góc lớp để chuẩn bị đồ dùng cho trẻ trước khi hoạt động

(Xem hình ảnh 1: Ảnh phụ huynh làm vệ sinh các góc )

Trong lớp học không thể thiếu các góc chơi cho trẻ Do đó để lớp thêm lôi cuốn trẻ tôi đã tạo nên một môi trường lớp học gần gũi thân quen với các hình ảnh sinh động, ngộ nghĩnh, đáng yêu Với môi trường ở trong lớp tôi bắt đầu tiến hành chia góc và sắp xếp các góc, trang trí các góc, làm đồ dùng tự tạo từ các nguyên vật liệu để trẻ được hoạt động với các nguyên liệu đã có sẵn

* Xây dựng kế hoạch trang trí lớp theo chủ đề:

Đây là vấn đề tôi đặc biệt quan tâm khi lập kế hoạch giáo dục cũng như trang trí sắp đặt nhóm lớp Vào đầu năm học nhà trường phát động xây dựng môi trường giáo dục theo quan điểm lấy trẻ làm trung tâm Sau khi được tiếp thu kế hoạch của nhà trường tôi bắt tay ngày vào việc sắp đặt đồ dùng trong lớp sao cho phù hợp với không gian lớp học từ đó tạo cơ hội cho trẻ được hoạt động một cách thoải mái

Đầu năm học, để trang trí tranh chủ đề của lớp ở chủ đề đầu tiên của chương

trình "Trường mầm non" bản thân tôi hướng dẫn trẻ trong lớp cắt, dán tạo cảnh

trường mầm non từ họa báo cũ

Từ các nguyên liệu vừa tìm được như rơm dạ, lõi ngô, bẹ ngô trang trí lớp Trong những năm trước trẻ chỉ hoạt động với giấy màu thì nay việc trang trí chủ đề

đã được tôi thay mới hoàn toàn bằng đa dạng các loại nguyên liệu từ thiên nhiên Trong quá trình trang trí, tôi đã dự định vị trí các góc chơi phù hợp với lớp mình để gắn tên các góc Các tranh, ảnh trang trí đều được gắn kèm từ để trẻ được làm quen chữ cái

Khi triển khai một chủ đề mới, tôi cùng trẻ trò chuyện về nội dung chủ đề, tìm kiếm nguyên, vật liệu để trang trí chủ đề mới

Ví dụ: Chủ đề “Gia đình”, sau khi phát động tìm kiếm nguyên vật liệu phục

vụ cho chủ đề này tôi đã cho trẻ cùng cô tạo ra các tranh ảnh về chủ đề Tôi cùng trẻ vẽ, tô màu, cắt dán từ nhiều nguyên liệu hoặc sưu tầm tranh ảnh về gia đình để làm tranh chủ đề và trang trí các mảng tường Phân công trẻ mang một số nguyên vật liệu như: lon bia, vải vụn, vỏ hộp các loại … đến lớp làm đồ chơi

Một chủ đề không nhất thiết phải trang trí hoàn chỉnh ngay từ khi bắt đầu,

mà có thể bổ sung dần qua từng nhánh nhỏ của chủ đề cho đến khi kết thúc chủ đề

có thể treo để tạo không khí sinh động cho lớp học Việc trang trí các hình ảnh trên tường giáo viên yêu cầu lựa chọn và sắp xếp sao cho có thể sử dụng làm tình huống hoặc phương tiện giáo dục cho các hoạt động có chủ đích trong chủ đề

Ví dụ: Chủ đề “Động vật” tôi trang trí hình các con vật có số lượng sao cho

có thể sử dụng làm trò chơi luyện tập khi hoạt động với Toán yêu cầu trẻ “hãy tìm xung quanh lớp, nhóm cá có số lượng 5, 6,7 ” hoặc sử dụng hình ảnh các con vật

được trang trí trong chủ đề động vât vật, tôi có thể sử dụng để học khám phá khoa học các con vật mà trẻ biết với trẻ phù hợp với độ tuổi

(Xem hình ảnh 2: Tranh ảnh ở góc nghệ thuật)

Khi tổ chức thực hiện biện pháp này tôi nhận thấy tầm quan trọng của việc

lập kế hoạch trang trí lớp theo chủ đề và thực hiện tốt các kế hoạch đã đề ra Các mảng tường của lớp được trang trí các hình ảnh vừa đảm bảo tính thẩm mỹ(đẹp, hấp dẫn trẻ), vừa đảm bảo các yêu cầu giáo dục (có thể sử dụng các mảng trang trí làm phương tiện dạy học), có thể di động ra khỏi vị trí khi cần thiết, mặt khác trẻ rất thích được tham gia các hoạt động cùng cô trang trí môi trường lớp học

đi chuyển ra ngoài khi cần thiết Tại lớp tôi phụ trách tất cả các góc được tôi sắp xếp theo hình thức dễ lấy, linh hoạt và không cố định một chỗ từ đó tạo điều kiện cho trẻ có thể di chuyển góc khi cần thiết Các đồ dùng đồ chơi trong góc lớp được sắp xếp theo các hộp học liệu chân tường chú không sử dụng các loại tủ giống như

các lớp đơn thuần Các hộp học liệu được tôi thiết kế thành các xe ô tô, tàu hỏa, hình các con vật ngộ nghĩnh đáng yêu và có bánh xe có thể chạy được để kích thích

sự hứng thú của trẻ khi chơi

((Xem hình ảnh 3: Các góc chơi trong lớp )

* Đặt tên các góc

Những năm trước đây, tên các góc được đặt rất khô cứng như: Góc xây dựng, góc phân vai, góc học tập, góc thư viện… Từ khi triển khai thực hiện chương trình giáo dục mầm non mới, tôi đã trang trí các góc lớp bằng những cái tên ngộ nghĩnh, gần gũi với các bé

Cụ thể: góc Xây dựng thay bằng “Bé là thợ xây”, “Kỹ sư tí hon”, …Góc Thư viện thay bằng “Mời bạn xem”, “Những cuốn sách kỳ lạ”, “Thư viện của bé” … hay góc Phân vai: “Bé thích nấu ăn”, “Đầu bếp tí hon”…Ngoài ra tôi còn trang trí

thêm các hình ảnh minh họa tạo cảm giác tò mò, hứng thú cho trẻ

* Đồ dùng, đồ chơi ở các góc

Đồ dùng, đồ chơi ở các góc phải phù hợp với mức phát triển của trẻ và phù

hợp với đặc điểm địa phương Trên thực tế trường đã trang bị các đồ dùng, đồ chơi cần thiết cho lớp như gạch xây dựng các loại, đồ chơi gia đình, các loại rau, củ, quả nhưng số lượng còn hạn chế Vì thế tôi đã tìm kiếm nguyên vật liệu sẵn có ở địa phương, làm đồ chơi bổ sung cho các góc Sử dụng các loại phế liệu, nguyên vật liệu sẳn có tại địa phương để làm đồ chơi cho trẻ, từ các loại chai nhựa, vỏ hộp sữa, hộp bánh kẹo, ống hút, đá, sỏi, lá cây, xốp màu… để làm đồ dùng, đồ chơi

Mỗi loại vật liệu có thể dùng cho các góc và các hoạt động khác nhau: vỏ hộp sữa thay thế gạch làm hàng rào, đá sỏi làm hòn non bộ ở góc xây dựng; hộp bánh kẹo dùng chơi bán hàng ở góc phân vai; ống hút, xốp màu, lá cây, các loại hột hạt chơi ở góc tạo hình… Có những loại vật liệu được sử dụng nhiều lần cho các góc chơi và các chủ đề chơi khác nhau

Ví dụ: các hộp bánh kẹo, hộp bánh Snack, các loại quả dùng để chơi bán

hàng ở góc phân vai của chủ đề Gia đình, khi sang chủ đề Tết và mùa xuân, được dùng làm nguyên liệu cùng với giấy màu xanh, dây buộc, giấy kiếng màu để gói bánh chưng, bánh tét hoặc trang trí thành các hộp quà, giỏ quà ở góc tạo hình

Tạo điều kiện cho trẻ tham gia sáng tạo các loại đồ chơi, tranh ảnh từ các nguyên vật liệu sẵn có, dễ tìm kiếm Nếu như những năm trước trẻ được chơi với các loại đồ chơi bằng nhựa hoặc đồ chơi làm sẵn, chơi nhiều trẻ sẽ rất chán, chơi xong rồi cất vào rồi lấy ra nó không mang lại cho trẻ sự sáng tạo, hứng thú khi tham gia chơi nhưng nay trẻ các thể tự tay tạo ra các loại đồ chơi từ các nguyên liệu mình mang đến qua sự hướng dẫn của cô giáo Trước khi trẻ làm được các loại đồ chơi để trưng bày cũng như chơi ở các góc thì tôi yêu cầu trẻ biết cách sử dụng các

đồ dùng như: kéo, dao, súng bắn keo, keo dán Điều này làm trẻ thấy thích thú và hăng say tham gia làm và hầu như trẻ nào cũng thích kể cả những trẻ bình thường không năng động và ít hứng thú Từ các nguyên liệu phụ huynh mang đến tôi hướng dẫn trẻ làm ra các loại đồ chơi: cắt cánh hoa từ bẹ ngô, làm bàn ghế từ lõi ngô, làm mũ, làn, giỏ từ lõi ngô, làm các con vật từ các loại vỏ sò, ngao hến, làm

ngôi nhà từ rơm rạ, Khi tạo ra được các sản phẩm trẻ thấy rất vui và hứng thú khi chơi với chúng Các sản phẩm này khi trẻ cùng cô tạo ra không chỉ để trưng bày mà còn dùng để cho các hoạt động khác: hoạt động học có chủ đích, hoạt động khám phá quan sát, chơi ở các góc

(Xem hình ảnh 4, 5: Cô và trẻ làm đồ dùng, ảnh đồ chơi tự tạo)

Với môi trường ngoài lớp :

Bên trong lớp học bản thân đã sáng tạo ra và trang trí tạo môi trường mới cho lớp học để trẻ hứng thú tham gia chơi một cách hứng thú, tích cực còn với môi trường ngoài lớp tôi cũng tham gia cùng nhà trường để tạo nên các khu vực chơi mới cho nhà trường để các cháu động hoạt động Nhà trường đã phối hợp phụ huynh, người thân, bạn bè đã tạo nên khu "Chợ quê" với nhiều gian hàng đa dạng với các loại mặt hàng được bày bán để trẻ được chơi hàng ngày Hàng ngày trẻ lớp tôi rất hứng thú khi tham gia chơi ở khu vực "Chợ quê" nên tôi và trẻ cũng chung tay với nhà trường chuẩn bị thêm nhiều đồ dùng đồ chơi để trẻ chơi có hiệu quả Để các gian hàng có thêm nhiều đồ dùng để trẻ bán hàng tôi cho trẻ cùng tạo ra các sản phẩm như: Chong chóng, làm các con vật,

(Xem hình ảnh 6: Trẻ đang chơi ở khu vực" Chợ quê")

Hay khi tổ chức cho trẻ chơi ở phòng đa năng tôi cho trẻ tự lựa chọn trò chơi

ở các góc: Âm nhạc, tạo hình, thể dục, thư viện Với góc tạo hình cô nêu ý tưởng để trẻ tự lựa chọn bài làm của mình, tự lựa chọn nguyên liệu tạo nên bức tranh: Vẽ, tô màu, nặn, xé dán, xếp hột hạt Với góc âm nhạc tôi cho trẻ lựa chọn trang phục, dụng cụ âm nhạc để trẻ biểu diễn trên sân khấu Ngoài ra tôi còn cho trẻ vào phòng thư viện của nhà trường để xem tranh, thư giãn sau giờ học căng thẳng Tất cả các trò chơi trong góc trẻ đều tự thảo thuận với nhau, tự chuẩn bị nguyên liệu, đồ dùng

để làm, cô chỉ là người hướng lái trẻ vào chủ đề và giao nhiệm vụ cho trẻ

(Xem hình ảnh 7: Trẻ chơi ở phòng đa năng, phòng thư viện, khu vận động)

Ngoài ra tôi tham gia cùng nhà trường xây dựng khu “Cảm nhận của bé” để trẻ được trải nghiệm các giác quan một cách chân thực nhất Ở khu vực này khi trẻ

ra ngoài trời trẻ có thể mang đồ dùng ra và treo cùng cô giáo sau đó trẻ chơi hăng say hứng thú, nhiều khi phụ huynh cũng thích tham gia cùng trẻ Bên cạnh góc cảm nhận cón có “Bức tường âm nhạc” để trẻ trải nghiệm các âm thanh khác nhau Ở đây trước khi trẻ hoạt động tôi cho trẻ mang đồ dùng ra và treo lên sau đó dùng

“đùi trống” để gõ vào các dụng cụ để nhận biết các âm thanh và nói lên cảm nhận của mình

(Xem hình ảnh 8: Trẻ chơi ở khu vực bức tường âm nhạc và cảm nhận của bé)

b Môi trường xã hội

Là những mối quan hệ và tương tác giữa cô và trẻ, giữa phụ huynh với cô giáo, giữa phụ huynh với trẻ và giữa trẻ với trẻ Môi trường xã hội tích cực sẽ tạo

ra bầu không khí hỗ trợ trẻ phát triển và học tập

Giáo viên xây dựng môi trường xã hội thân thiện cởi mở, đặc biệt người lớn phải thực sự là tấm gương cho trẻ học tập

Trẻ mầm non đang là độ tuổi học ăn học nói, học các giao tiếp, cách thể hiện

cử chỉ, điệu bộ phù hợp với nội dung và hoàn cảnh giao tiếp, mà với trẻ thời gian ở trường trong ngày là rất nhiều, chính vì vậy môi trường giao tiếp trong nhà trường tốt sẽ là điều kiện tốt nhất giúp trẻ học cách giao tiếp ứng xử

Quan hệ giữa cô và trẻ, giữa người lớn với nhau và trẻ với trẻ phải thể hiện tình cảm yêu thương, thái độ tôn trọng, tin tưởng trẻ, tạo cơ hội cho trẻ bộc lộ những suy nghĩ, tâm tư nguyện vọng của mình Tạo điều kiện cho trẻ giao tiếp và thể hiện sự quan tâm của mình đối với mọi người, đối với sự vật hiện tượng gần gũi xung quanh Mọi cử chỉ, lời nói, việc làm của cô giáo và người lớn phải luôn mẫu

tòi, khám phá theo nhu cầu của trẻ một cách tự nhiên, thoải mái nhất [3]

a Chuẩn bị tâm lí thoải mái cho trẻ, tạo bầu không khí vui tươi hấp dẫn

Tạo bầu không khí vui tươi để tâm lí thoải mái trước khi trẻ được thực hành, trải nghiệm là vô cùng quan trong đối với trẻ Vì trẻ chơi mà học học bằng chơi cho nên tinh thần trẻ lúc nào cũng thoải mái, chúng ta không thể đưa trẻ vào khung giờ học nhất định và có sự ấn định của giáo viên và tâm lí trẻ thấy như bị gò ép Bản thân tôi luôn tạo cho trẻ thấy thoải mái và tự nhiên nhất trước khi bước vào các hoạt động đã chuẩn bị

Với cách trẻ mầm non không giống với cách học của học sinh Tiểu học hay các cấp khác là phải ngồi vào bàn, giữ trật tự không được nói chuyện, trao đổi với nhau Riêng với trẻ 5-6 tuổi việc học đã bắt đầu trú trọng hơn nhưng không có nghĩa là mình phải gò trẻ theo chương trình đã sắp, trẻ vẫn phải được chơi và trong khi chơi trẻ lại được học Tâm lí của trẻ lúc nào cũng thấy được thoải mái và như đang chơi mà vẫn tiếp thu được nội dung cô đưa ra Điều này đòi hỏi tôi luôn phải tìm ra các phương pháp mới để thay đổi không gian, cách học để giúp trẻ thấy thoải mái khi học, khi chơi

Ví dụ: Trước khi vào giờ hoạt động góc tôi cho trẻ chơi một trò chơi theo

chủ đề đang học sau đó trò chuyện một cách tự nhiên giống như đang kể cho trẻ nghe câu chuyện

Ở chủ đề “ Thế giới động vật” tôi cho trẻ hát bài hát "Đố bạn" sau đó hỏi trẻ

- Trong bài hát có những con vật nào?