Từ các câu chuyện, bài thơ, ca dao, đồng dao… giúp trẻ em hiểu về truyền thống lao động chiến đấu bền bỉ nhưng vô cùng anh dũng của dân tộc ta, mở rộng kiến thức cho trẻ về các mối quan
Trang 1MỤC LỤC
1 MỞ ĐẦU 0
1.1 Lí do chọn đề tài 1
1.2 Mục đích nghiên cứu 2
1.3 Đối tượng nghiên cứu 2
1.4 Phương pháp nghiên cứu 2
2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM 3
2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm 3
2.2 Thực trạng vấn đề trước khi ứng dụng sáng kiến kinh nghiệm 3
2.2.1 Thuận lợi: 3
2.22 Khó khăn: 4
2.2.3 Kết quả thực trạng: 4
2.3 Các biện pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề 5
2.3.1 Biện pháp 1: Tạo môi trường, sưu tầm, đầu tư, sáng tạo trong việc làm giáo cụ trực quan đa dạng, phong phú để tạo hứng thú cho trẻ khi tham gia hoạt động kể chuyện 5
2.3.2 Biện pháp 2: Đọc, kể diễn cảm, hệ thống câu hỏi gợi mở của giáo viên để tạo hứng thú cho trẻ khi tham gia hoạt động kể chuyện 8
2.3.3 Biện pháp 3: Tăng cường hứng thú qua việc trẻ tự kể chuyện 10
2.3.4 Biện pháp 4: Sử dụng công nghệ thông tin giúp trẻ hứng thú khi hoạt động kể chuyện 14
2.4.5 Biện pháp 5: Phối hợp với phụ huynh để tạo môi trường cho trẻ hứng thú khi hoạt động kể chuyện 17
2.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh ngiệm đối với hoạt động giáo dục, với bản thân, đồng ngiệp và nhà trường 18
3 KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ 20
3.1 Kết luận 20
3.2 Kiến nghị 20
Trang 21 MỞ ĐẦU 1.1 Lí do chọn đề tài.
Văn học là một loại hình nghệ thuật đến với trẻ từ rất sớm Ngay từ thuở ấu thơ các em đã được làm quen với giai điệu nhẹ nhàng thiết tha của lời
ru, lớn hơn một chút các câu chuyện cổ tích, truyện hiện đại, các tác phẩm thơ, ca dao, đồng dao đã gieo vào tâm hồn ngây thơ trong trắng của trẻ sự yêu mến thế giới xung quanh, biết tỏ lòng yêu cái thiện, biết căm thù cái ác Từ các câu chuyện, bài thơ, ca dao, đồng dao… giúp trẻ em hiểu về truyền thống lao động chiến đấu bền bỉ nhưng vô cùng anh dũng của dân tộc ta, mở rộng kiến thức cho trẻ về các mối quan hệ xã hội, về phong tục tập quán, về những cảnh đẹp quê hương đất nước để trẻ cảm nhận được mối quan hệ giữa người với người, cảm nhận vẻ đẹp trong các hành động cao thượng của các nhân vật, tạo cho trẻ rung cảm với vẻ đẹp của thiên nhiên, đất nước
Khi tiếp xúc với tác phẩm văn học con người, cảnh vật trở nên gần nhauhơn, sống với nhau thân tình hơn, cảm thông chia sẻ cho nhau những điều tốt đẹpnhất Làm quen với tác phẩm văn học chỉ ra mức độ, giới hạn, yêu cầu của việccho trẻ tiếp xúc với tác phẩm văn học qua nghệ thuật đọc và kể chuyện của côgiáo Hoạt động này nhằm dẫn dắt, hướng dẫn trẻ cảm nhận những giá trị nội dung,nghệ thuật phong phú trong tác phẩm, khơi gợi ở trẻ sự rung động, hứng thú đốivới văn học, có ấn tượng về những hình tượng nghệ thuật, cái hay cái đẹp của tácphẩm và thể hiện sự cảm nhận đó qua các hoạt động mang tính chất văn học nghệthuật như đọc thơ, kể chuyện, chơi trò chơi đóng kịch; Cao hơn là tiến tới sáng tạo
ra những vần thơ, câu chuyện theo tưởng tượng của mình, góp phần hình thành vàphát triển toàn diện nhân cách trẻ
Đối với trẻ mầm non nói chung và trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi nói riêng, việc giúptrẻ cảm thụ tác phẩm văn học là giúp trẻ phát triển ngôn ngữ và mở rộng nhận thức
về thế giới xung quanh; từng bước tích lũy kinh nghiệm sống và nâng cao hiểu biếtcủa trẻ về cuộc sống con người, về cỏ cây hoa lá và các hiện tượng của thiên nhiên,tình yêu quê hương đất nước, kính yêu Bác Hồ Qua việc cho trẻ làm quen vănhọc chính là hình thành ở trẻ những tình cảm đạo đức tốt đẹp, những cảm xúc thẩm
mỹ, phát triển trí tưởng tượng như: Tình yêu thiên nhiên, lòng kính trọng, yêuthương gần gũi và giúp đỡ những người thân xung quanh trẻ như ông bà, bố mẹ, côgiáo, anh chị em Thông qua hoạt động này trẻ làm tái tạo và sáng tạo thêm nhữngtình tiết của tác phẩm một cách hồn nhiên, phù hợp với nội dung của tác phẩm, phùhợp với sự hiểu biết, trí tưởng tượng của trẻ Đồng thời trẻ đọc thuộc thơ, kể lạiđược chuyện theo khả năng một cách hứng thú
Bên cạnh đó văn học còn đem lại cho trẻ niềm vui và những cảm xúc đẹp từnhững câu chuyện, bài thơ, giúp trẻ nhận thức cái đẹp trong cuộc sống Với tácphẩm văn học thì ông mặt trời thật là đẹp, không phải là những tia nắng chói chang
mà là những tia nắng “óng ánh” thân thuộc hay chàng Sơn Tinh tài giỏi “Dời núi,lấp bể…”, trẻ được trở về với cuộc sống ngày xưa của cha ông ta Từ đó bước đầuhiểu được truyền thống đấu tranh anh dũng của cha ông trong qúa trình dựng nước
và giữ nước của dân tộc
Trang 3Trong chương trình văn học Việt Nam “truyện” là món ăn tinh thần khôngthể thiếu đối với trẻ mầm non Truyện giúp các em hiểu được cuộc sống hiện thựccủa cha ông ta Truyện có ý nghĩa giáo dục to lớn, giáo dục về tư tưởng tình cảm,trân trọng những con người lao động, yêu quê hương đất nước, sống trung thực,chăm chỉ, ghét cái ác, yêu cái thiện, ở hiền gặp lành
Nhưng trên thực tế, thời gian trẻ được người lớn kể chuyện cho nghe ngày càng ít đi thay vào đó những nhu cầu giải trí hấp dẫn hơn như xem phim hoạt hình trên ti vi, chơi game trên điện thoại thông minh, máy tính bảng…
đã làm hạn chế khả năng giao tiếp giữa trẻ với người lớn, giữa trẻ với mọi người xung quanh
Mặt khác, trên lớp giờ học làm quen với truyện mang tính khuôn mẫu, ápđặt, trẻ trả lời theo ý cô, ngôn ngữ của người lớn không mang tính hồn nhiên nênchưa phù hợp với trẻ nhỏ Trẻ chưa được giao tiếp một cách thoải mái, chưakhuyến khích trẻ tự nói, tự kể kèm theo cử chỉ, điệu bộ hay hành động, cảm xúcphù hợp
Việc tổ chức, hướng dẫn trẻ làm quen với truyện mới chỉ dừng lại ở việcđọc, kể cho trẻ nghe một cách đơn thuần mà chưa chú ý nhiều đến việc thay đổihình thức tổ chức, đầu tư thời gian nghiên cứu tác phẩm để truyền tải một cáchsinh động, đúng tinh thần tác phẩm đến với trẻ; chưa giúp trẻ hiểu một cách sâu sắcnội dung tác phẩm và rèn luyện kỹ năng kể diễn cảm cho trẻ Vì thế, trẻ khôngthực sự thích thú khi tham gia vào hoạt động này…
Với lòng yêu nghề và xác định nhiệm vụ của mình tôi chọn đề tài: “Một số biện pháp giúp trẻ 5-6 tuổi hứng thú khi tham gia hoạt động kể chuyện ở trường mầm non Yên Thọ, năm học 2017-2018 ”.
1.2 Mục đích nghiên cứu.
Đề tài nghiên cứu một số biện pháp giúp trẻ hứng thú khi tham gia hoạt động kể chuyện Từ đó góp phần xây dựng tình yêu văn học cho trẻ, đặc biệt
là những câu chuyện cổ tích trong kho tàng văn học Việt Nam đối với trẻ trẻ
em nói chung và đối với trẻ mầm non nói riêng.
1.3 Đối tượng nghiên cứu
Trẻ 5- 6 tuổi lớp A1, trường mầm non Yên Thọ, huyện Yên Định, năm học 2017-2018.
1.4 Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp nghiên cứu lý thuyết: bản thân tôi tiến hành đọc và nghiên cứu những tài liệu có liên quan đến những biện pháp giúp trẻ hứng thú khi tham gia hoạt động kể chuyện cho trẻ 5-6 tuổi
- Phương pháp thực nghiệm sư phạm: tiến hành quan sát các hoạt động của trẻ khi sử dụng các biện pháp giúp trẻ hứng thú khi tham gia hoạt động
kể chuyện cho trẻ 5- 6 tuổi tại trường mầm non Yên Thọ, huyện Yên Định.
- Phương pháp thống kê toán học: Xử lý số liệu đã điều tra trước và sau
Trang 4khi sử dụng các biện pháp.
- Phương pháp phân tích đánh giá: Phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa kiến thức để xây dựng cơ sở khoa học của đề tài, làm sáng tỏ việc vận dụng một số biện pháp giúp trẻ hứng thú khi tham gia hoạt động kể chuyện.
2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm.
Trẻ em nhất là trẻ bậc học mầm non nói chung rất nhạy cảm với những âm
điệu, hình tượng của các câu chuyện cổ tích sớm đi vào tâm hồn của tuổi thơ.Trong kho tàng văn học Việt Nam thì những câu chuyện cổ tích, thần thoại, ngụngôn đặc biệt hấp dẫn đối với trẻ Khi được tiếp xúc với chuyện trẻ còn được làmquen với ngôn ngữ giàu đẹp của dân tộc, những câu chuyện ấy đã gieo vào lòng trẻtình yêu của con người đối với con người, đối với những sự vật hiện tượng xungquanh, qua đó các em được hiểu về những truyền thống tốt đẹp của dân tộc ta.Chuyện cũng đưa trẻ tới khắp mọi miền đất nước, kể chuyện còn giúp trẻ phát triểnkhả năng tư duy, sáng tạo, óc tưởng tượng, và cũng thông qua chuyện trẻ đượcphát triển ngôn ngữ, từ đó giúp trẻ mạnh dạn tự tin giao tiếp Chính vì vậy, việcgiúp trẻ hứng thú khi tham gia hoạt động kể chuyện là điều hết sức cần thiết
Nhận thức rõ ý nghĩa của việc giáo dục trẻ thông qua các hoạt động kểchuyện nhằm giáo dục toàn diện cho trẻ, đặc biệt phát triển thẩm mỹ, ngôn ngữ vàphẩm chất đạo đức Tạo cơ hội cho trẻ được tiếp xúc nhiều hơn với các câuchuyện, góp phần phát triển ngôn ngữ, hình thành sự tự tin, tính sáng tạo, nhâncách cho trẻ Giúp trẻ biết phân biệt điều hay lẽ phải, biết phân biệt tốt - xấu, đúng
- sai, biết chia sẻ, giúp đỡ mọi người Tạo điều kiện và cơ hội cho giáo viên đượctrao đổi, học tập kinh nghiệm với nhau góp phần làm chuyển biến nhận thức củacha mẹ học sinh đối với giáo dục mầm non
Có thể nói mỗi đứa trẻ ngay từ khi ra đời đã là một cá thể độc lập, có cá tính
và những mong muốn độc lập của riêng mình Bất kể là cô giáo hay bố mẹ đềukhông có đặc quyền chi phối và hạn chế hành vi của trẻ Vì vậy, việc áp dụng cácbiện pháp giáo dục phù hợp với mục tiêu giảng dạy đòi hỏi phải có sự linh hoạt vàmềm dẻo phù hợp với khả năng cũng như hứng thú của trẻ
2.2 Thực trạng vấn đề trước khi ứng dụng sáng kiến kinh nghiệm.
2.2.1 Thuận lợi:
Trường mầm non Yên Thọ luôn được sự quan tâm của lãnh đạo địa phương
và Phòng giáo dục nên cơ sở vật chất tương đối đầy đủ, đảm bảo yêu cầu cho việcchăm sóc, giáo dục trẻ
Tất cả các nhóm lớp đều tập trung học tại một trường, các cháu được phânchia nhóm lớp theo đúng độ tuổi
Đội ngũ giáo viên đa số có trình độ trên chuẩn, luôn yêu nghề, mến trẻ,không ngại khó, ngại khổ luôn thực hiện tốt nhiệm vụ mà nhà trường giao cho
Trang 5Phần lớn phụ huynh luôn quan tâm ủng hộ đến các hoạt động của trường.Một số phụ huynh nhận thức được việc chăm sóc giáo dục trẻ lứa tuổi này là rấtquan trọng và đặt lên hàng đầu, động viên trẻ, đưa trẻ đến lớp, tạo điều kiện cho trẻ
ăn ngủ tại lớp
Bản thân luôn được Ban giám hiệu nhà trường quan tâm và chỉ đạo sát sao
về chuyên môn, thường thăm lớp dự giờ để nâng cao chất lượng giảng dạy
2.2.2 Khó khăn:
Khi thực hiện chương trình giáo dục mầm non hiện nay, với quan điểm lấytrẻ làm trung tâm thì hầu như các giáo viên đang còn gặp một số vướng mắc, giáoviên chưa thiết kế cho mình được tiết dạy thực sự đổi mới và khoa học mà đangcòn bắt chước, sao chép nhau
Đồ dùng trực quan, giáo viên: Chưa phát huy hết được công dụng của đồdùng sẵn có trong thực tế; việc sử dụng công nghệ thông tin, giáo án điện tử vàotrong tiết dạy còn chưa thường xuyên
Một số phụ huynh chưa thật sự coi trọng việc học của con, cho con đi họckhông đúng giờ, một số trẻ gia đình hoàn cảnh khó khăn, một số phụ huynh có thóiquen cưng chiều con một cách thái quá dẫn đến ở cùng một độ tuổi nhưng khảnăng hoà nhập của các trẻ là không đồng đều, việc phối kết hợp giữa gia đình vànhà trường chưa được thường xuyên liên tục
Về cơ sở vật chất đồ dùng trang thiết bị vẫn chưa đáp ứng với yêu cầu chămsóc giáo dục ngày càng cao hiện nay
2.2.3 Kết quả thực trạng:
Để có cơ sở nghiên cứu và áp dụng một số biện pháp giúp trẻ hứng thú tham
gia vào hoạt động kể chuyện, tôi tiến hành khảo sát trẻ đầu năm học vào tháng 9năm 2017 với số trẻ là 32 Các tiêu chí và kết quả đạt được như sau:
Tiêu chí
Kết quả
Số trẻ Tỷ lệ Số trẻ Tỷ lệTrẻ thích thú khi nghe cô kể chuyện
14/32 43,8 18/32 56,2Trẻ có nhu cầu chơi đóng kịch 09/32 28,1 23/32 71,9Trẻ hứng thú khi tham gia các hoạt động văn
Trẻ có khả năng tự sáng tạo và thể hiện tính
cách nhập vai một cách linh hoạt 08/32 25,0 24/32 75,0Trẻ biết kể chuyện sáng tạo, kể theo trí tưởng
tượng một cách phong phú và đa dạng 08/32 25,0 24/32 75,0
Trang 6Từ kết quả khảo sát trên cho thấy: Ở cùng một độ tuổi nhưng khả năng ngônngữ và sự tập trung chú ý của mỗi trẻ không đồng đều, hơn 40% trẻ chưa trả lờicâu hỏi xoay quanh nội dung câu chuyện cô vừa kể.
Đầu năm, tôi khảo sát trẻ có biểu hiện rụt rè, thiếu tự tin khi phát biểu trước đám đông, khả năng diễn đạt của trẻ còn hạn chế, thường trả lời đồng thanh cùngtập thể thì trả lời to, nhưng gọi từng cá nhân trả lời được thì nhút nhát phát âm nhỏ
Khoảng 70% trẻ nhớ được một phần nội dung câu chuyện, chưa tự nói, tự kểmột nội dung dài khoảng 7 - 8 câu kèm theo cử chỉ, điệu bộ của riêng mình
Chưa tạo tình huống, khuyến khích trẻ cùng thảo luận, tranh luận về đề tài,câu chuyện để trẻ mạnh dạn tự tin nêu ý kiến riêng mình, chưa chú ý đến phát triểntrí tưởng tượng của trẻ qua kể chuyện sáng tạo
Nhiều trẻ chưa phát huy được tính sáng tạo, chưa tạo môi trường thuận lợicho trẻ tự rèn luyện và phát triển ngôn ngữ thông qua việc trẻ thể hiện giọng nhânvật, tự kể lại chuyện và khuyến khích kể chuyện sáng tạo
Một số giáo viên chưa thật sự đầu tư, sáng tạo trong việc làm đồ dùng trựcquan để phục vụ cho hoạt động kể chuyện, gây khó khăn trong quá trình tập trunghứng thú cho trẻ Từ kết quả khảo sát trên, trong năm học qua tôi đã trăn trở vàthực hiện một số biện pháp giúp trẻ hứng thú khi tham gia hoạt động kể chuyện ởtrường mầm non Yên Thọ, Huyện Yên Định
2.3 Các biện pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề.
2.3.1 Biện pháp 1: Tạo môi trường văn học phong phú; sưu tầm, đầu
tư, sáng tạo trong việc làm giáo cụ trực quan đa dạng, phong phú để tạo hứng thú cho trẻ khi tham gia hoạt động kể chuyện.
Môi trường lớp học cho trẻ hoạt động tác động trực tiếp đến quá trình tìm
hiểu, nắm bắt, kể, kể sáng tạo truyện với các yếu tố như: không gian lớp học, đồdùng trực quan, sự thân thiện giữa cô và trẻ, trẻ với trẻ Môi trường cho trẻ hoạtđộng tốt thì sẽ kích thích trẻ phát triển ngôn ngữ, tích cực tham gia vào các hoạt
động và đạt được kết quả cao Theo đặc điểm tâm lý của trẻ là tư duy trực quan
hình ảnh, khi kể chuyện tôi luôn chú ý đến yếu tố nhân vật, các hình vẽ về nhân vậtphải thẩm mỹ, được nhân cách hóa Đặc biệt nhân vật ở dạng động như: tôi kể đếnlời thoại nhân vật thì tay chân, đầu nhân vật đó cử động thì mới lôi cuốn trẻ nhìn
Ví dụ: Tôi kể câu chuyện “Bác Gấu đen và hai chú Thỏ” lần đầu tiên tôi kể
với mô hình, với nhân vật Gấu đen và hai chú Thỏ để cử động được tôi nối phầnđầu - phần mình bằng lò xo Khi tôi kể đến đoạn Gấu đen nói chuyện với hai chúThỏ cho cổ của Gấu đen, cổ hai chú Thỏ cử động trẻ nhìn thấy tưởng thật là Gấu,Thỏ biết nói chuyện, đây là yếu tố quan trọng để trẻ được sống trong thế giới nhânvật
Trang 7Ở mỗi loại đồ dùng trực quan đều có tính năng riêng, dễ thương, nghộnghĩnh đối với trẻ Nhưng có một loại hình nghệ thuật mà trẻ yêu thích nhất đóchính là múa rối Do đó khi tôi kể chuyện kết hợp với rối đều được hưởng ứngnhiệt tình từ phía trẻ, đó là động lực cho tôi không ngại khó khăn để chuẩn bị vởrối cho trẻ xem Đầu tiên, tôi nghiên cứu trong truyện có bao nhiêu nhân vật thìchuẩn bị bấy nhiêu con rối, kế tiếp làm sân khấu để diễn Trước khi múa rối diễn
ra, các diễn viên múa rối phải đứng sau sân khấu không cho trẻ thấy mặt Kể đếnnhân vật nào thì nhân vật rối đó xuất hiện cùng với giọng nói, cử chỉ, điệu bộ vàhành động khớp với lời kể Một vỡ rối diễn ra thuần thục, nhuần nhuyễn là cả mộtquá trình tập luyện của tôi, tôi thường tập luyện trước đó nhiều lần để lời kể phảikhớp với thao tác múa rối Thực tế đã chứng minh, khi múa rối diễn ra mọi sự chú
ý của trẻ đều hướng về các nhân vật rối, từng cử chỉ, điệu bộ của rối thì trẻ đềuhưởng ứng theo
Ví dụ: Kể chuyện: “Chàng gà trống” kết hợp với các nhân vật rối: Gà trống,
họa mi, chim gõ kiến, Quạ Khi tôi kể đến gà trống đập cánh, vươn cổ gáy vang thìtôi làm động tác đập cánh, động tác vươn cao cổ để gáy Hay tôi kể đến dáng điphục phịch của gà trống thì tôi cũng cho nhân vật rối đi ra với dáng vẽ nặng nề,chậm rãi…Múa rối là một loại hình nghệ thuật mà trẻ rất say mê và hứng thú nênthường được tôi sử dụng trong giờ kể chuyện
Trang 8
Để mỗi trẻ có thể cảm thụ được nội dung câu chuyện là một quá trình phứctạp, nó bao gồm các hoạt động cảm giác, tri giác, xúc cảm và nhận thức Xong cảmxúc của trẻ ở mức độ nào không chỉ do nội dung câu chuyện, mà phụ thuộc vào đồdùng trực quan Ở giai đoạn này trí tưởng tượng của trẻ phát triển rất mạnh, nhưngvẫn còn phụ thuộc từ bên ngoài Vốn kinh nghiệm sống của trẻ còn nghèo nên rấtcần hình ảnh minh họa, chi tiết về các tình tiết, hành động, tính cách nhân vật sẽgiúp trẻ hiểu và cảm thụ nhanh hơn
Với cuộc sống của trẻ, việc đầu tư làm ra nhiều đồ dùng mới có tầm quantrọng đặc biệt, tạo điều kiện cho trẻ được hoạt động tích cực, tìm tòi, học hỏi vàkhám phá Có thể nói đây là giai đoạn đầu tiên, để trẻ tri giác trực tiếp từ nội dungcâu chuyện qua lời cô kể chuyện thì tai trẻ nghe, mắt trẻ phải nhìn đồ dùng trựcquan Tôi luôn cho rằng, hoạt động kể chuyện thành công trước tiên người giáoviên phải có giọng kể thật ấn tượng, kế tiếp sự chuẩn bị đồ dung trực quan luôn đổimới, lôi cuốn được sự tập trung của trẻ Nhận thức của trẻ là trực quan hình tượngnên các đồ dùng trực quan đặc biệt là tranh ảnh, con rối sẽ thu hút sự chú ý, tìmhiểu, kể truyện, kể sáng tạo Sưu tầm, bổ sung đồ dùng trực quan và tạo môi trường
kể chuyện Chính vì vậy mà bản thân tôi không ngừng học hỏi để ngày càng sángtạo hơn trong việc làm đồ dùng dạy học
Phương tiện đồ dùng trực quan rất đa dạng và phong phú, đòi hỏi người giáo viên luôn tìm tòi và sáng tạo tận dụng hết công năng đồ dùng đó để gây hứng thúcho trẻ Đồ dùng trực quan phải có màu sắc phù hợp với nhân vật trong truyện, đadạng về màu sắc, tuyệt đối an toàn với trẻ, bám sát vào nội dung và tình tiết củacâu chuyện
Riêng phần sử dụng tranh để kể chuyện, bản thân tôi cũng rút ra bài học chomình Trước đây tôi kể chuyện bằng tranh in sẵn, trong quá trình kể chuyện tôithấy trẻ không tập trung, mau chán Tôi mới suy nghĩ thay đổi hình khác, để lôicuốn trẻ vào hoạt động chung Đó là tôi vẽ tranh phông phù hợp với nội dung câuchuyện, nhân vật, tôi cũng vẽ rời để di chuyển theo từng tình tiết câu chuyện
Ví dụ: khi kể câu chuyện “ Giọt nước tí xíu” :
Trang 9Giọt nước, đám mây tôi đều vẽ rời Khitôi kể, giọt nước bốc hơi, tôi di chuyểngiọt nước bằng nam châm bay khắp nơiliền cuốn hút trẻ vào câu chuyện, gâycho trẻ sự ngạc nhiên Trẻ hỏi: “ Làm thếnào mà giọt nước bay được? ” Chỉ cầnthay đổi chi tiết nhỏ cũng đủ làm thayđổi thái độ học tập của trẻ, làm cho trẻthích thú hơn khi mỗi lần tham gia hoạtđộng kể chuyện.
Qua quá trình công tác, tôi nghiệm
ra một điều môi trường giáo dục, sưu
tầm, đầu tư, sáng tạo trong việc làm đồdùng trực quan đa dạng, phong phú sẽgây hứng thú cho trẻ và cho cả bản thângiáo viên, góp phần hình thành và nângcao mối quan hệ thân thiện, tự tin giáoviên với trẻ, giữa trẻ với trẻ
2.3.2 Biện pháp 2: Đ ọc, kể diễn cảm, hệ thống câu hỏi gợi mở của giáo viên để tạo hứng thú cho trẻ khi tham gia hoạt động kể chuyện.
Trẻ cảm thụ ngôn ngữ nghệ thuật bằng cách nghe, đọc kể Do vậy giáo viên
có thể sử dụng mọi sắc thái giọng kể của mình, làm phương tiện để đọc, kể biểucảm khác nhau làm cho tác phẩm cất lên tiếng nói, tạo cho tác phẩm bức tranhtương ứng, hấp dẫn đối với trẻ
Vì vậy, khi muốn trình bày một tác phẩm, giáo viên cần tìm hiểu, suy nghĩ vànghiên cứu tác phẩm để hiểu được ý nghĩa mà tác giả muốn gửi vào tác phẩm Côgiáo là người trung gian, là chiếc cầu nối đưa các câu chuyện đến với trẻ Khi kểchuyện, giọng kể và ngữ điệu là phương tiện rất quan trọng Có thể nói rằng câuchuyện trở nên hấp dẫn nhờ giọng kể và ngữ điệu của giáo viên Giáo viên kểchuyện phải có giọng kể hấp dẫn, biết sử dụng ngữ điệu thích hợp để tả tính cáchnhân vật Trẻ tập trung chú ý cao độ vào ngôn ngữ kể chuyện của cô, lắng nghecách phát âm, ngữ điệu của cô Trên cơ sở đó trẻ học được cách phát âm, dùng ngữđiệu thích hợp và kể chuyện theo sự sáng tạo của mình Việc phát triển ngôn ngữcủa trẻ ở lứa tuổi này diễn ra rất mạnh, những câu nói của cô chính là vốn từ ngữ insâu trong đầu của trẻ Không phải ai cũng có được một giọng đọc kể hay, diễn cảm
mà đòi hỏi sự rèn luyện và học tập kinh nghiệm của mọi người xung quanh Tôisưu tầm những cuốn băng kể chuyện mầm non hay để nghe, đọc tác phẩm thật kỹ
để nắm rõ nội dung và nghệ thuật của câu chuyện Từ đó sẽ giúp tôi rất nhiều trongviệc thu hút trẻ
Tôi luôn phân biệt giữa giọng đọc với giọng kể và cố gắng nhập tâm vào tácphẩm để truyền tải tới các em tất cả những thông điệp mà tác giả muốn gửi gắmqua giọng kể diễn cảm, sắc thái khuôn mặt cử chỉ điệu bộ, ánh mắt Ngữ điệu
Trang 10giọng kể là một yếu tố vô cùng quan trọng, vì nó là phương tiện của việc truyền tảinghệ thuật, cường độ của giọng kết hợp với cử chỉ nét mặt.
Ví dụ: Khi kể chuyện: “ Chú Dê Đen”
- Giọng Dê Trắng: yếu ớt, run sợ, nói ngắt quãng và chân tay run lên vì sợsệt
- Giọng Dê Đen: bình tĩnh, đanh thép, dáng vẻ bình tĩnh
- Giọng Chó Sói: to quát nạt dữ tợn khi nói với Dê Trắng
- Giọng Chó Sói nói với Dê đen đầu tiên quát nạt sau đó chuyển sang lo lắngngần ngừ, sợ sệt
Muốn làm được điều này đòi hỏi tôi có sự tập luyện cả một quá trình.Thường tôi đứng trước gương tập luyện về cách kể có ngữ điệu truyền cảm, kếthợp dáng điệu, nét mặt, cử chỉ có phù hợp với tính cách nhật vật để khi kể truyền
cảm xúc đến cho trẻ Vì vậy giọng kể của cô phải diễn cảm, phù hợp với nội dung câu chuyện Cử chỉ, điệu bộ, nét mặt, sắc thái tình cảm của cô khi kể chuyện làm trẻ nhanh chóng hiểu và nắm bất được nội dung, tình cảm, ý nghĩa của câu chuyện Đồng thời thu hút trẻ, trẻ sẽ chú ý hơn, tránh tình trạng thiếu tập trung, không chú ý của trẻ
Tiếp theo cũng quan trọng không kém là cách giáo viên sử dụng câu hỏi khiđàm thoại với trẻ để khắc họa thêm ý nghĩa, sự chân chính, những tình cảm caođẹp cho trẻ nhỏ Tùy theo khả năng của từng trẻ mà tôi đặt ra những câu hỏi phùhợp có hệ thống đi từ dễ đến khó, trước tiên sẽ là câu hỏi đóng Khi thấy trẻ có khảnăng tôi sẽ đặt những câu hỏi mở cho trẻ và lưu ý những câu hỏi này phải hướngđến “vùng phát triển gần nhất” của trẻ Là vùng mà ở đó dưới sự hướng dẫn, ngườihọc có thể vươn tới tiếp thu những cái mới
Đặt câu hỏi cũng là cách gây sự chú ý và húng thú của trẻ đến nội dung câuchuyện Câu hỏi khuyến khích trẻ tư duy và sử dụng lời nói một cách sáng tạo Cónhiều dạng câu hỏi:
- Câu hỏi gây sự chú ý, tò mò cho trẻ trước khi kể chuyện:
+ Truyện này nói về điều gì?
+ Theo con chuyện gì sẽ xảy ra …?
+ Con nghĩ (nhân vật) sẽ như thế nào /sẽ làm gì?
- Dạng câu hỏi giúp trẻ nhớ lại những sự việc diễn ra, nhớ lại nội dung câuchuyện
+ Trong truyện có những nhân vật nào?
+ Lúc đầu chuyện gì sẽ xảy ra với…?
+ Sau đó thì sao?
- Dạng câu hỏi đòi hỏi trẻ biết huy động và vận dụng kinh nghiệm của trẻ đểtrả lời
Trang 11Ví dụ: Câu chuyện "Cóc kiện trời"
- Cô hỏi trẻ:
+ Vì sao Cóc lại lên kiện trời?
+ Cùng đi với Cóc có những ai?
+ Khi lên đến trời thì chuyện gì đã xảy ra?
+ Khi về đến trần gian thì thấy hiện tượng gì?
- Lột tả hành động nhân vật trung tâm: Nhân vật trung tâm thường xuất hiệnxuyên suốt câu chuyện, là điểm để trẻ nhớ được nội dung câu chuyện Giáo viên
có thể trao đổi với trẻ theo hoạt động của nhân vật để trẻ tự kể lại nhữngchuỗihành động của nhân vật
Ví dụ: Truyện “Cây tre trăm đốt”
Cô giáo có thể trao đổi với trẻ theo hoạt động nhân vật như nhân vật anh nông dân cô giáo có thể hỏi:
+ Anh nông dân làm thuê cho ai?
+ Anh nông dân có tin lời của tên nhà giàu không? Anh làm như thế nào? + Anh nông dân đi vào rừng có tìm được cây tre trăm đốt không? Vì sao?
- Trao đổi với trẻ theo hệ thống câu hỏi hướng vào các yếu tố thần kỳ Câu hỏi phải luôn kích thích sự sáng tạo trong diễn đạt ngôn ngữ và hoạt động kể của trẻ
- Truyện “Cây tre trăm đốt” yếu tố thần kỳ là phép lạ của ông Bụt
Cô hỏi: Bụt đã giúp đỡ anh nông dân như thế nào?
- Truyện "Tấm cám" yếu tố thần kỳ là sự hóa thân của cô Tấm
Cô hỏi: Cô Tấm đã được biến hóa như thế nào?
Trong một giờ hoạt động kể chuyện, tôi có thể sử dụng đa dạng các loại câuhỏi với trẻ Bản thân tôi thấy có sự thay đổi rõ rệt ở trẻ, trẻ tiến triển về nhận thức,ngôn ngữ và tình cảm Trong quá trình đàm thoại tôi sử dụng câu hỏi một cáchlinh hoạt, tùy thuộc vào sự phát triển của từng trẻ Khi đặt câu hỏi, tôi xác địnhmục đích yêu cầu giờ học kể chuyện ở tiết đa số trẻ chưa biết hay đã biết, từ đóxác định hệ thống câu hỏi cho phù hợp
2.3.3 Biện pháp 3: Kích thích hứng thú qua việc khuyến khích trẻ tự kể chuyện.
Hiện nay các trường mầm non rất quan tâm đế phương pháp giáo dục coi
“trẻ là trung tâm” Ở phương pháp này, trẻ được tăng cường hoạt động, khuyếnkhích trẻ tích cực hoạt động, tích cực suy nghĩ để giải quyết vấn đề Để chuẩn bịcho trẻ 5 tuổi chuẩn bị vào trường phổ thông, không thể chỉ bằng những lời giảithích, khuyên răn, không chỉ bằng những phân tích lý lẻ, mà điều quan trọng làphải tổ chức các hoạt động cho trẻ tham gia để thực hiện những yêu cầu của việcchuẩn bị đến trường Một yêu cầu mang tính nguyên tắc là khi tổ chức hoạt độngcần phải phát huy tính tích cực của trẻ, biến yêu cầu giáo dục của giáo viên thànhnhu cầu, hứng thú hoạt động của trẻ, giúp trẻ thấy được đây là việc của chính mình
và cố gắng thực hiện cho bằng được