Giáo dục “Kỹ năng sống” cho trẻ trong vui chơi và học tập cho trẻ mầmnon giúp trẻ thích ứng được với môi trường xã hội, tự giải quyết được một sốvấn đề thiết thực trong cuộc sống như vấn
Trang 11 Mở đầu
1.1 Lý do chọn đề tài:
Trẻ em là tài sản lớn nhất của mỗi gia đình, là tương lai của đất nước.
Việc chăm sóc giáo dục trẻ là trách nhiệm của mỗi gia đình, nhà nước và toàn xãhội Việc giáo dục kỹ năng sống cho trẻ ngay từ khi còn nhỏ là vô cùng quantrọng trong sự nghiệp giáo dục, nhằm hình thành và phát triển toàn diện nhâncách cho trẻ sau này Sản phẩm của giáo dục là con người mà con người là mụctiêu, động lực của sự phát triển đất nước trong tương lai
Giáo dục “Kỹ năng sống” cho trẻ trong vui chơi và học tập cho trẻ mầmnon giúp trẻ thích ứng được với môi trường xã hội, tự giải quyết được một sốvấn đề thiết thực trong cuộc sống như vấn đề lao động tự phục vụ cho chính bảnthân mình, tự làm chủ bản thân mình để trẻ có thể tự tin, chủ động không cònphụ thuộc vào người lớn mà vẫn có thể tự chăm sóc rèn kỹ năng sống cho mình,
tự đem lại lợi ích chính đáng, điều kiện thuận lợi cho bản thân mình rèn luyện,học tập phấn đấu để vươn lên Cha mẹ trẻ luôn quan tâm đến việc làm sao đểkích thích tính tích cực học tập của trẻ
Là một người giáo viên mầm non tôi thường lo lắng đối với những trẻ cómột số vấn đề về hành vi và khả năng tập trung trong những năm tháng đầu tiêntrẻ đến trường Đơn giản là vì những trẻ này thường không có khả năng chờ đếnlượt, không biết chú ý lắng nghe và làm việc theo nhóm, điều này làm cho trẻkhông thể tập trung lĩnh hội những điều cô giáo dạy Vì vậy, vào đầu năm họctôi đã dành nhiều thời gian để giúp trẻ có được những kỹ năng sống cơ bản ởtrường mầm non giúp trẻ ổn định nề nếp nhóm lớp và có các thói quen tốt trongsinh hoạt hàng ngày của trẻ tại trường Qua nắm bắt tình hình thực tế từ cha mẹtrẻ tôi thấy phụ huynh nào cũng muốn con mình được tham gia và trải nghiệmvào các hoạt động vui chơi hay học tập tích cực để từ đó trẻ lĩnh hội được cáckinh nghiệm sống giúp trẻ mạnh dạn, tự tin hơn và sẵn sàng ứng phó với cáctình huống trong cuộc sống Đặc biệt, khi trẻ chuẩn bị vào lớp 1, các bậc phụhuynh lại luôn lo lắng liệu rằng con mình có đủ sức khỏe và khả năng để theohọc thật tốt cùng các bạn ở trường tiểu học hay không
Ở trẻ mầm non đây là giai đoạn rất quan trọng để trẻ học, tiếp thu, lĩnh hộinhững giá trị sống để phát triển nhân cách, đồng thời trẻ rất dễ bộc lộ cảm xúc,chưa có nhiều kỹ năng ứng phó với căng thẳng và cảm xúc, vốn hiểu biết về thếgiới xung quanh còn nhiều hạn chế do đó nhiều trẻ còn thụ động, không biết ứngphó với các tình huống nguy cấp, không biết tự bảo vệ mình trước những nguyhiểm Do đó, việc dạy kỹ năng sống cho trẻ là rất cần thiết bởi kỹ năng sốngthúc đẩy sự phát triển cá nhân trẻ, giúp trẻ có nhận thức đúng đắn và hành viứng xử phù hợp ngay từ độ tuổi mầm non để làm nền tảng cho cuộc sống saunày của trẻ
Với ý nghĩa và tầm quan trọng của việc “Giáo dục kỹ năng sống” và vaitrò là một giáo viên trẻ tuổi, tôi đã rất lo lắng về việc phải làm sao để giáo dục
kỹ năng sống cho trẻ biết cách ứng xử tốt với mọi tình huống mọi hoàn cảnh
Trang 2trong cuộc sống đời thường một cách văn minh và hồn nhiên đúng với độ tuổi củatrẻ Một tập thể trẻ có kỹ năng sống tốt sẽ tạo nên môi trường sống ấm áp, hoà
thuận, vui vẻ và phát triển ở tại lớp mình Vì vậy tôi đã chọn đề tài: " Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 5 - 6 tuổi ở trường mầm non"
1.2 Mục đích nghiên cứu
Đánh giá thực trạng dạy kỹ năng sống cho trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi ở trườngmầm non Cẩm Tú, trên cơ sở đó tôi đề xuất một số biện pháp nâng cao hiệu quả
giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mầm non, giúp trẻ chuyển tải những gì trẻ biết
(nhận thức), những gì trẻ cảm nhận (thái độ) và những gì trẻ quan tâm (giá trị)chuyển tải thành những khả năng thực thụ giúp trẻ biết phải làm gì và làm nhưthế nào (hành vi) trong những tình huống khác nhau của cuộc sống hàng ngày
Từ đó phát triển toàn diện nhân cách trẻ để trẻ sẵn sàng bước vào lớp 1
1.3 Đối tượng nghiên cứu
Tổng hợp một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mẫu giáo 5 - 6tuổi ở trường Mầm non Cẩm Tú
1.4 Phương pháp nghiên cứu
* Phương pháp điều tra: Điều tra về mức độ trẻ đạt được các nhóm kỹ
năng sống Tìm hiểu các biện pháp dạy kỹ năng sống cho trẻ đạt kết quả caonhất
* Phương pháp quan sát: Quan sát các biểu hiện, hành vi, các kỹ năng
của trẻ thông qua ngôn ngữ và hoạt động hàng ngày
* Phương pháp đàm thoại: Đàm thoại với các đồng nghiệp để trao đổi các
kinh nghiệm hay trong dạy kỹ năng sống cho trẻ Đàm thoại với phụ huynh đểtìm hiểu đặc điểm của trẻ khi ở gia đình Đàm thoại trực tiếp với trẻ trong quátrình thực hiện các biện pháp giáo dục
* Phương pháp trực quan: Bao gồm phương pháp làm mẫu, làm gương…
giúp trẻ quan sát và bắt trước thực hành thường xuyên những kỹ năng sống cầnhình thành
* Phương pháp thực hành: Bao gồm các phương pháp trò chơi, giao việc,
trải nghiệm Những phương pháp này giúp trẻ bắt chước, tập thử và tích cựcthực hành thường xuyên các kỹ năng sống giáo viên cần dạy trẻ
2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm
2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm
Giáo dục kỹ năng sống là một trong những kỹ năng nền tảng giúp trẻ mẫugiáo hình thành và phát triển toàn diện nhân cách, sẵn sàng cho trẻ bước vào lớp
1 Giáo dục kỹ năng sống là một trong những nội dung quan trọng cho trẻ mầmnon Chưa bao giờ việc giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mầm non được giáo viên
và các bậc phụ huynh quan tâm nhiều như hiện nay Tuy nhiên vẫn còn những
Trang 3giáo viên và phụ huynh còn lúng túng về kiến thức và phương pháp giáo dục kỹnăng sống cho trẻ.
Môi trường sống đã ảnh hưởng rất lớn đến kỹ năng sống của trẻ: Thờigian trong những năm đầu đời giai đoạn học mầm non của trẻ, trẻ sống trong giađình, nhà trẻ và lớp mẫu giáo, trẻ đã bước đầu tích luỹ được một số ít kinhnghiệm, kĩ năng, tri thức, kinh nghiệm, các thói quen đạo đức để trẻ được sốnghàng ngày bằng cách học lỏm, học mót, học tại chỗ, học qua trải nghiệm, họctrực tiếp nhờ phương pháp kèm cặp, truyền tay từ các cô đã giúp cho trẻ họcđược những kỹ năng sống tốt từ người lớn và những người xung quanh trẻ
Lứa tuổi mầm non là giai đoạn học, tiếp thu và lĩnh hội giá trị sống đểphát triển nhân cách Kỹ năng sống là những kỹ năng nền tảng để hình thành vàphát triển nhân cách trẻ Phát triển về các mặt thể chất, tình cảm kỹ năng xã hội,ngôn ngữ, nhận thức, thẩm mỹ giúp trẻ sẵn sàng bước vào lớp 1 ở trường phổthông sau này Cụ thể được thể hiện như sau:
Giúp trẻ được an toàn, khỏe mạnh, khéo léo bền bỉ, có khả năng thích ứngvới thay đổi của điều kiện sống xung quanh trẻ
Giúp trẻ biết kiểm soát cảm xúc, thể hiện tình yêu thương, đồng cảm vớimọi người xung quanh
Giáo dục kỹ năng sống giúp trẻ mạnh dạn, tự tin, tôn trọng người khác, cókhả năng giao tiếp tốt với mọi người hơn
Giúp trẻ ham hiểu biết, sáng tạo, có những kỹ năng thích ứng với hoạtđộng học tập ở lớp 1 như: sẵn sàng hòa nhập với các bạn mới, thầy cô giáo mới,vượt qua khó khăn để hoàn thành nhiệm vụ và hòa nhập ở trường tiểu học
Các nhóm kỹ năng có thể dạy cho trẻ mầm non như: Kỹ năng nhận thức
về bản thân, kỹ năng quản lý cảm xúc, kỹ năng giao tiếp và quan hệ xã hội, kỹnăng học tập, kỹ năng tương tác…Từ đó, chương trình giáo dục mầm non đãđưa ra các nội dung đơn giản và hết sức gần gũi với trẻ như: Dạy trẻ có kỹ nănghợp tác với mọi người, kỹ năng nhận và hoàn thành nhiệm vụ, kỹ năng tự phục
vụ, kỹ năng kiểm soát cảm xúc…các kỹ năng này không tách rời nhau mà cóliên quan chặt chẽ với nhau, được thể hiện đan xen vào nhau, có thể thực hànhtrong bất cứ tình huống nào xảy ra hàng ngày Cho nên, việc giáo dục và vậndụng tốt sẽ giúp trẻ có những kỹ năng sống tốt hơn Khi giáo dục kỹ năng sốngcòn góp phần mở rộng nhận thức, phát triển trí tuệ, giáo dục đạo đức, giáo dụcthẩm mĩ, phát triển ngôn ngữ cho trẻ
Nội dung dạy kỹ năng sống cho trẻ mầm non đã được áp dụng từ nhữngnăm học trước, tuy nhiên kết quả đạt trên trẻ chưa cao và chưa đồng đều giữacác trẻ Nếu giáo viên thực hiện chuyên sâu và có phương pháp giáo dục phùhợp thì kết quả trên trẻ sẽ có bước tiến bộ nhanh chóng Thực tế giáo viên cònlúng túng cả về nội dung, biện pháp “Rèn kỹ năng sống” trong học tập và vuichơi cho trẻ chưa tốt Nhận thức của giáo viên chưa tâm huyết với nghề nên khidạy còn để trẻ nói chuyện trong giờ học làm việc riêng của mình Chính vì lí do
Trang 4đó tôi đã chọn đề tài " Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 5 - 6 tuổi ở trường mầm non" để nghiên cứu và áp dụng trên trẻ lớp mình phụ trách.
2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm:
Năm học 2017 - 2018, tôi được nhà trường phân công nhiệm vụ chủnhiệm nhóm lớp 5 - 6 tuổi B của trường Với số cháu 29, trong đó 16 cháu nữ,
13 cháu nam, tất cả đều đã qua lớp mẫu giáo nhỡ nên đã có một số kỹ năng cơbản Đa số trẻ ngoan ngoãn, mạnh dạn, hồn nhiên, đạt yêu cầu về phát triển thểchất, phát triển nhận thức, phát triển ngôn ngữ, phát triển thẩm mĩ và tình cảm
kỹ năng xã hội, trẻ biết cảm thụ cái hay cái đẹp trong cuộc sống xung quanh trẻ
Trong quá trình giáo dục kỹ năng sống cho trẻ tại trường mầm non Tôi đãgặp những khó khăn và thuận lợi như sau:
2.2.1 Thuận lợi.
Trường, lớp có đủ đồ dùng đồ chơi cần thiết trong các hoạt động giáo dục.Trẻ khoẻ mạnh và rất hào hứng, sôi nổi với các hoạt động do cô tổ chức,lĩnh hội nhanh các kiến thức cô giáo truyền đạt
Phụ huynh luôn quan tâm đến trẻ, tích cực tham gia vào các hoạt động củanhà trường, của nhóm lớp
Bản thân tôi luôn nắm vững phương pháp, có trình độ trên chuẩn, có sựnhiệt tình chia sẻ và luôn quan tâm tới trẻ, thường xuyên dành thời gian trao đổivới phụ huynh để cùng chăm sóc giáo dục trẻ Hàng năm tôi được tham gia tậphuấn các lớp chuyên đề về nội dung dạy kỹ năng sống cho trẻ mầm non, bảnthân tôi tích cực nghiên cứu tài liệu về giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mầm non
Năm học này các cháu được nhà trường tổ chức các hoạt động trải nghiệmrất bổ ích qua hội thi: "Xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm" qua
đó trẻ được vui chơi, học tập và trải nghiệm giúp trẻ mạnh dạn tự tin hơn
2.2.2 Khó khăn
Trường, lớp còn hạn chế về không gian hoạt động của trẻ
Trình độ nhận thức của trẻ không đồng đều, do đó cùng một thời gian vàbiện pháp dạy trẻ các nội dung kỹ năng sống nhưng kết quả trên trẻ đạt chưađồng đều với nhau
Một số trẻ nhút nhát nên không tự tin khi tham gia vào các hoạt động trảinghiệm, một số trẻ lại quá hiếu động nên khi hoạt động chưa chú ý vào sự hướngdẫn của cô, kỹ năng sống của trẻ còn nhiều hạn chế Trong lớp có 1/2 là trẻ dântộc thiểu số nên trẻ giao tiếp còn chưa tự tin bạo dạn kỹ năng sống còn hạn chế
Sự quan tâm của gia đình dành cho các cháu là không đồng đều, phụhuynh chủ yếu làm nghề nông nghiệp Một số phụ huynh đi làm ăn xa, thời gianphụ huynh quan tâm đến trẻ còn ít, không dành thời gian trò chuyện để tìm hiểutâm tư nguyện vọng của trẻ để giáo dục trẻ mà chỉ biết chiều theo mọi đòi hỏicủa trẻ, trẻ được đáp ứng quá đầy đủ về nhu cầu trẻ cần
Trang 5Nhà trường tổ chức còn ít các hoạt động tham quan dã ngoại do kinh phícòn hạn hẹp, phạm vi thăm quan còn chưa được mở rộng.
2.2.3 Kết quả khảo sát đầu năm học 2017 - 2018 của trẻ lớp 5 - 6 Tuổi B:
Tên kỹ năng được khảo sát học sinh Tổng số Số trẻ đạt Trẻ chưa đạt
bị tốt về mọi mặt cho trẻ trước khi bước vào lớp 1 Qua khảo sát thực tế trẻ trênlớp và được sự giúp đỡ của Ban Giám Hiệu nhà trường và các đồng nghiệp, tôimạnh dạn đưa ra một số biện pháp sau đây nhằm giáo dục kỹ năng sống cho trẻmẫu giáo tại lớp mình phụ trách như sau
2.3 Các sáng kiến kinh nghiệm hoặc các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề
2.3.1 Xác định rõ những kỹ năng sống cơ bản cần dạy trẻ ở lứa tuổi mẫu giáo 5 - 6 tuổi.
Qua khảo sát thực tế tôi nhận thấy để rèn kỹ năng sống cho trẻ thì điềuđầu tiên giáo viên cần xác định rõ các nội dung, cách nhóm kỹ năng cần dạy trẻ,
tù đó tôi tiến hành khảo sát và đã xác định được các kỹ năng sống cơ bản phùhợp với lứa tuổi sẽ giúp tôi lựa chọn đúng những nội dung trọng tâm để dạy trẻ
ở lớp mình phụ trách
Đối với tâm sinh lý trẻ em dưới 6 tuổi thì có nhiều kỹ năng quan trọng màtrẻ cần phải biết trước Thực tế kết quả của nhiều nghiên cứu đều cho thấy các kỹnăng quan trọng nhất trẻ cần được giáo dục chính là những kỹ năng sống như:
Nhóm kỹ năng tự tin: Nhận biết, thể hiện cảm xúc, suy nghĩ cá nhân vớimọi người
Nhóm kỹ năng hợp tác: Kỹ năng tổ chức hoạt động, làm việc theo nhóm,
kỹ năng ra quyết định, giải quyết vấn đề
Nhóm kỹ năng nhận thức về bản thân: Kỹ năng tự bảo vệ trước nhữngtình huống nguy hiểm, nhận biết về giá trị bản thân
Nhóm kỹ năng giao tiếp và quan hệ xã hội: kỹ năng ứng xử phù hợp vớingười xung quanh, kỹ năng hợp tác, kỹ năng nhận và hoàn thành nhiệm vụ đượcgiao, kỹ năng tuân thủ các quy tắc xã hội, giao tiếp lịch sự và lễ phép, kỹ năng tựphục vụ
Trang 6Nhóm kỹ năng học tập: Ý thức trách nhiệm, kỹ năng thiết lập và thực hiệnmục tiêu.
Để xác định được những kỹ năng này tôi đã thường xuyên quan tâm đọc,nghiên cứu tài liệu bồi dưỡng thường xuyên dành cho giáo viên mầm non và các tàiliệu khác về giáo dục kỹ năng sống cho trẻ do các nhà xuất bản có uy tín phát hành
Cụ thể hóa những biện pháp để giáo dục kỹ năng sống cho trẻ như sau:
* Hình thành kỹ năng tự tin:
Đây là kỹ năng mà tôi cần chú tâm nhất để phát triển sự tự tin của trẻ.Giúp trẻ cảm nhận được mình bản thân trẻ là ai?, cả về cá nhân cũng như trongmối quan hệ với những người khác, trẻ tự tin làm theo ý tưởng, tự tin bày tỏ cảmxúc của mình với mọi người xung mà không phải e ngại Kỹ năng sống này giúptrẻ nhanh chóng thực hiện được mong muốn của mình đồng thời có khả nănghòa nhập với cộng đồng và những người xung quanh
- Những biện pháp tôi đã sử dụng để phát triển kỹ năng tự tin ở trẻ là:
+ Tôi luôn tôn trọng, giúp trẻ xây dựng hình tượng tốt của chính mình: Từ
đặc điểm sự tự tin của trẻ bắt nguồn từ lòng tự tôn, một trẻ không có sự tự tônthì không thể có sự tự tin Do đó, tôi luôn tôn trọng trẻ và khích lệ những khảnăng của trẻ mọi lúc mọi nơi một cách kịp thời
Ví dụ: khi trẻ xung phong đứng lên hát trước cả lớp, tôi sẽ khen ngợi là
con rất giỏi, rất mạnh dạn…để lần sau trẻ tham gia mà không còn e ngại khi biểudiễn trước đám đông…
( Hình ảnh động viên khen ngợi, khích lệ trẻ thể hiện trước đám đông)
+ Tôi nói cho trẻ biết “con có thể làm được”: Tôi dùng lời động viên trẻ
một cách chân thành, không quá lời khen, nghĩ một đường nói một nẻo Vàtrong mọi việc tôi luôn nói “con có thể làm được” để dần củng cố niềm tin vàobản thân cho trẻ
Trang 7Ví dụ: Trong giờ thể dục, một số trẻ sợ độ cao nên không dám trèo lên
xuống thang, tôi không ép buộc trẻ phải thực hiện hoạt động đó ngay lập tức mà
sẽ khuyến khích trẻ với lời động viên “Con có thể trèo được” để trẻ tự tin thểhiện bản thân mình trước các bạn
+ Tôi cho phép trẻ mắc sai lầm: Một đứa trẻ nếu không phạm sai lầm sẽ
không thể trưởng thành Cho nên, khi trẻ mắc sai lầm tôi luôn lưu tâm đến sailầm đó để trao đổi thân thiện, cởi mở với trẻ giúp trẻ hiểu rằng ai cũng có thểmắc sai lầm nhưng điều quan trọng nhất là biết sửa chữa và không bao giờ mắcphải sai lầm đó nữa Đồng thời không phê bình hay chê bai trẻ quá thẳng thắn sẽlàm trẻ mất hứng thú và tự ti về bản thân mình
Ví dụ: khi trẻ tranh dành đồ chơi với bạn, tôi sẽ hỏi trẻ xem vì sao lại như
vậy, tôi bày ra các trò chơi với món đồ chơi đó để 2 trẻ cùng được chơi vớinhau Sau đó hỏi 2 trẻ xem chơi cùng nhau như vậy có vui hơn là tranh dànhnhau không và từ đó tôi giáo dục trẻ lần sau nên chơi đoàn kết với bạn bè khôngtranh dành đồ chơi của nhau
+ Quy định hành vi: Đầu năm học tôi đề ra 1 số quy định phù hợp với lớp
tôi nhằm đạt được mục tiêu chăm sóc giáo dục trẻ, tạo thói quen nề nếp tốt chotrẻ Yêu cầu trẻ trong lớp thực hiện theo các nội quy đó để tạo tính chủ động vàlàm việc có kế hoạch cho trẻ trong lớp
Ví dụ: Đến giờ thể dục sáng, tôi hỏi trẻ các con nhớ lại xem hoạt động
đầu tiên trong ngày hôm nay là gì? Và cho trẻ cùng chuẩn bị đồ dùng dụng cụhoạt động đó với cô
+ Tôi tổ chức một số hoạt động khác để phát triển sự tự tin của trẻ:
Tôi có thể trò chuyện với trẻ với những câu hỏi như tự tin là gì? Khi con
tự tin con cảm thấy như thế nào? Khi không tự tin con cảm thấy ra sao? Hoặc
sử dụng những câu hỏi gắn với thực tế của trẻ như "con hãy kể những việc conmuốn tự làm; Con học cách làm này như thế nào?; hãy kể những việc con tựlàm; khi tự làm con cảm thấy như thế nào?” Qua hoạt động trò chuyện đó giúptrẻ hiểu rằng khi trẻ tự tin là khi trẻ mạnh dạn nói lên ý tưởng của mình, thểhiện cảm xúc và suy nghĩ của mình với mọi người Nếu trẻ tự tin ở mình thì kếtquả hoạt động của trẻ sẽ tốt hơn
Tạo cơ hội cho trẻ được trải nghiệm: để trẻ tự làm mọi việc cho bản thânmình càng nhiều càng tốt
Ví dụ: Trẻ tự lấy đồ dùng học tập hoặc dạy trẻ cách nhờ 1 người bạn khác
giúp đỡ mình 1 việc gì đó
* Hình thành kỹ năng hợp tác:
- Ca dao tục ngữ Việt Nam có câu “Một cây làm chẳng nên non
Ba cây chụm lại nên hòn núi cao”
Vì vậy việc giáo dục kỹ năng hợp tác cho trẻ mầm non là rất cần thiết.Bởi trẻ mầm non còn nhỏ, có nhiều việc không thể tự làm được nếu không cóngười khác giúp đỡ Khi trẻ được bạn giúp đỡ và khi trẻ giúp đỡ được bạn trẻ sẽ
Trang 8nhanh chóng hoàn thành nhiệm vụ của mình Qua đó trẻ có niềm vui, có bạn bêncạnh để chia sẻ công việc, giúp phát triển kỹ năng và tình cảm xã hội của trẻ.
- Để giáo dục kỹ năng hợp tác cho trẻ tôi luôn tạo cơ hội cho trẻ chơi vàlàm việc theo nhóm với các trẻ khác trong tất cả các hoạt động
Ví dụ: Cho trẻ thảo luận theo tổ để cùng nhau nhận xét về đặc điểm của 1
đối tượng nào đó trong các hoạt động, tạo những cảm nhận giúp trẻ tôn trọngnhững quyền lợi của trẻ khác qua việc chia sẻ, hướng dẫn trẻ cư xử lịch sự vớibạn khác
- Tổ chức 1 số hoạt động phát triển kỹ năng hợp tác như:
+ Thảo luận về sự hợp tác: Trò chuyện với trẻ có sử dụng câu hỏi như
“Con và bạn đã cùng nhau làm những việc gì? Trò chơi nào con thích hơn khi
có bạn cùng chơi? Tại sao con phải hợp tác với bạn, một mình con có làm đượcviệc này không? Điều gì con cảm thấy vui khi hợp tác? Qua việc trò chuyệngiúp trẻ hiểu hợp tác là có nhiều người cùng thực hiện 1 việc gì đó, cùng vuithích khi làm việc
+ Trò chơi “Đôi bạn hợp tác”: Cho trẻ tìm thêm 1 bạn để ghép đôi với
nhau Sau đó hai bạn cùng nhau chơi một trò chơi hoặc cùng thực hiện một bàitập theo yêu cầu của cô
(Hình ảnh thể hiện sự hợp tác của trẻ trong khi chơi)
+ Trò chơi “Những chiếc tháp tập thể”: Yêu cầu trẻ ngồi xung quanh 1
cái bàn và đưa cho trẻ những khối đồ chơi có hình dáng và kích thước khácnhau Nhiệm cụ của trẻ là xếp những khối đó thành 1 cái tháp càng cao càng tốt
+ Trưng bày các hình ảnh sưu tập: Có nội dung các bé cùng chơi, làm
việc với nhau và cho trẻ thảo luận nội dung của các hình ảnh đó
Trang 9(Hình ảnh trẻ cùng xem sách và thảo luận về các nội dung của sách)
* Hình thành kỹ năng tự nhận thức bản thân :
- Kỹ năng tự nhận thức là trẻ tự nhận diện về bản thân, phát triển quanniệm tích cực về bản thân Trẻ nhận thức sự khác nhau giữa các trẻ, nhận thứcmỗi cá nhân có điểm riêng biệt cần được tôn trọng, phát triển những suy nghĩtích cực về bản thân trẻ Kỹ năng tự nhận thức giúp trẻ hiểu đúng mình là ai?Trẻ yêu thích gì? Điểm mạnh và sở thích của mình là gì? để kết nối chúng vàonhững lĩnh vực liên quan và phát huy những điểm mạnh một cách tối đa Trẻnhận ra điểm yếu của mình cũng giúp trẻ dự đoán được những khó khăn trongquá trình hoạt động từ đó tìm ra cách khắc phục khó khăn đó
- Để hình thành kỹ năng tự nhận thức tôi đã thực hiện 1 số biện pháp sau:
+ Tôi trò chuyện giúp trẻ tìm hiểu về bản thân thông qua 1 số câu hỏi như: Con là ai? Con thấy mình có những tính tốt đẹp nào? Con thích gì và không
thích gì? Con có mong muốn gì? cùng trẻ trò chuyện về các bộ phận trên cơ thểcủa trẻ, trò chuyện về bản thân và các bộ phận trên cơ thể trẻ qua hoạt độngkhám phá khoa học
(Hình ảnh trò chuyện cùng trẻ về bản thân)
Trang 10+ Chấp nhận sự đa dạng của trẻ và giúp trẻ chấp nhận lẫn nhau: Tôi luôn
tôn trọng cá tính của từng cá nhân trẻ trong lớp, đồng thời có biện pháp giáo dục
để hạn chế điểm yếu, phát huy điểm mạnh của trẻ Tôi nhận thấy rằng khi tôi tôntrọng tất cả các trẻ thì trẻ trong lớp sẽ noi gương theo cô, biết tôn trọng các bạntrong lớp mình
Ví dụ: Trong lớp có một cháu ít nói, trẻ trong lớp không chơi cùng với
bạn đó, tôi sẽ trò chuyện để các cháu thấy rằng bạn đó có rất nhiều điểm tốt nhưngoan ngoãn, chăm đi học, bạn hát hay…các con cần quan tâm giúp đỡ và chia
sẻ với bạn chơi cùng bạn Đồng thời, bản thân tôi cũng luôn đối xử công bằng,yêu thương, tôn trọng trẻ đó để trẻ trong lớp học theo
+ Tôi giúp trẻ đạt được thành công nhất định trong lớp học: Thành công
là một trong những yếu tố quan trọng tác động đến sự phát triển ý thức bản thân.Trẻ ở lứa tuổi này cần trải qua thành công để trẻ có cảm giác tự tin rằng mình làmđược những điều tốt Thực tế, có một số trẻ sợ thất bại đến nỗi không dám thửmột hoạt động nào đó, lúc này tôi sẽ giúp trẻ đạt được thành công trong việc đótừng bước một đồng thời khen ngợi khả năng đó để trẻ thêm tự tin vào mình Trẻ
sẽ tự hào về thành công của mình nếu cô giáo cho trẻ thấy rằng cô tự hào về trẻ
+ Tôi tổ chức một số hoạt động, trò chơi phát triển kỹ năng tự nhận thức cho trẻ:
Ví dụ: Hoạt động “Soi gương”: Giúp trẻ tự quan sát, cảm nhận về hình
dáng của mình bằng cách cho trẻ tự ngắm mình trong gương với các động tácnhư làm điệu, đội mũ, mặc quần áo… lúc đó tôi có thể hỏi trẻ: Con thấy ai tronggương, người trong gương có đáng yêu không?
Trang 11* Hình thành kỹ năng giao tiếp và quan hệ xã hội:
Trẻ mầm non cần phải học rất nhiều trong những năm đầu đời: Học cáchlàm chủ ngôn ngữ, học cách nhận biết và đối phó với cảm xúc của mình cũngnhư của người khác, học cách tin vào mình và can đảm để khám phá thế giớirộng lớn xung quanh
Phát triển kỹ năng này là một nhiệm vụ phức tạp đối với trẻ Yêu cầu trẻbiết cách ứng xử theo quy tắc xã hội, biết tạo các mối quan hệ cũng như tươngtác với cảm giác thoải mái với những người khác đồng thời biết điều chỉnh hành
vi phù hợp với hoàn cảnh mà trẻ đang sống Để giáo dục tốt cho trẻ nội dungnày tôi thực hiện 1 số biện pháp sau:
+ Tôi dạy trẻ học cách kiểm soát xung đột và điều chỉnh hành vi của mình:
Tôi làm cầu nối giúp trẻ biểu lộ cảm xúc của mình và biết lắng nghe ýkiến của người khác Nếu trẻ bất hòa với bạn khác tôi thường chỉ cho trẻ thấy trẻchưa đúng ở điểm nào, điểm nào cần khắc phục và điểm tốt nào cần phát huy.Cho trẻ thấy những mối bất hòa thường dẫn đến những cảm xúc tiêu cực như tứcgiận, sợ hãi, còn nếu chơi đoàn kết với bạn sẽ tạo nên nhưng tình cảm tốt đẹp vàtinh thần thoải mái, vui vẻ…
Ví dụ: Có 2 trẻ đánh nhau do tranh dành đồ chơi, điều đầu tiên cần làm là
hỏi hai trẻ lý do vì sao lại như vậy để từng trẻ có cơ hội nói lên những suy nghĩcủa mình bằng lời nói về sự việc đó Sau đó giải thích cho trẻ hiểu bạn nàođúng, bạn nào chưa đúng Giáo dục trẻ lần sau chơi phải đoàn kết với bạn hơn
(Hình ảnh cô giải thích khi 2 trẻ tranh giành đồ chơi)
+ Dạy trẻ cách giải quyết vấn đề: Mỗi tình huống khó khăn mà trẻ gặp
phải sẽ có tác dụng giúp trẻ lĩnh hội được kinh nghiệm sống thông qua việc tìmcách giải quyết vấn đề đó Cho nên với mỗi tình huống xảy ra hàng ngày tôi đềutận dụng cho trẻ quan sát và gợi ý để trẻ tìm ra cách giải quyết một cách nhanhchóng và hiệu quả nhất