Với trẻ mầm non việc giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ là cung cấp cho trẻ những kiến thức sơ đẳng về môi trường phù hợp với khả năng nhận thức của trẻ nhằm tạo ra thái độ, hành vi đúng
Trang 1MỤC LỤC
II Mục đích nghiên cứu 3
III Phương pháp nghiên cứu 3
1 Biện pháp 1: : Tạo môi trường Xanh- Sạch – Đẹp cho
trẻ khi đến trường
5-6
2 Biện pháp 2: Giáo dục ý thức bảo vệ môi trường thông
qua các hoạt động trên ngày
7-10
3 Biện pháp 3: : Giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ
bằng cách xây dựng nề nếp, thói quen
10-11
4 Biện pháp 4: : Giáo dục bảo vệ môi trường thông qua
hoạt động lao động
12-13
5 Biện pháp 5: Giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ
thông qua ngày hội, ngày lễ
12-13
6 Biện pháp 6 Phối kết hợp với phụ huynh 14-15
A MỞ ĐẦU
I Lý do chọn đề tài
Ngày nay, xã hội ngày càng phát triển cùng với đó chúng ta đang sống trong một thế giới có nhiều biến đổi về môi trường Theo báo cáo của WHO, ô nhiễm môi trường đã gây ra cái chết của 12,6 triệu người hàng năm Ô nhiễm môi trường có tác động nhiều nhất đến trẻ dưới 5 tuổi và người lớn tuổi từ 50 đến 75 Một trong những nguyên nhân cơ bản gây nên tình trạng trên là do sự thiếu hiểu biết, thiếu ý thức của con người Vì vậy giáo dục bảo vệ môi trường
Trang 2đã trở thành một nhiệm vụ quan trọng trong việc đào tạo thế hệ trẻ ở các trường học và được quan tâm ngay từ bậc học đầu tiên: Giáo dục mầm non, “ Một môi trường lành mạnh sẽ cũng cố cho một dân số khỏe mạnh” (tổng giám đốc WHO Margret Trần) bình luận
Chính vì thế mà Đảng và nhà Nước ta đã coi giáo dục mầm non là bậc học nền móng trong hệ thống giáo dục quốc dân Vì vậy, giáo dục bảo vệ môi trường ngay từ cấp học đầu tiên, để hình thành ý thức cho trẻ là một việc làm hết sức quan trọng và ý nghĩa Trẻ ở độ tuổi mầm non là giai đoạn vô cùng nhạy cảm trước cuộc sống xung quanh trẻ, để giúp trẻ phát triển toàn diện thì không chỉ dạy học và chăm sóc trẻ là đủ, trẻ có khỏe mạnh hay không là nhờ vào một phần của yếu tố môi trường Từ đó mỗi nhà giáo mầm non có nhiệm vụ thổi vào tâm hồn trẻ những giá trị đầu tiên của nhân cách con người, cung cấp cho trẻ hiểu biết ban đầu về môi trường sống của bản thân nói riêng và con người nói chung, biết cách sống tích cực với môi trường nhằm đảm bảo sự phát triển lành mạnh
về cơ thể và trí tuệ, biết thân thiện, với môi trường là con người có ích cho xã hội mai sau
Với trẻ mầm non việc giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ là cung cấp cho trẻ những kiến thức sơ đẳng về môi trường phù hợp với khả năng nhận thức của trẻ nhằm tạo ra thái độ, hành vi đúng của trẻ đối với môi trường xung quanh, việc khám phá quy luật của tự nhiên nhằm mục đích bảo vệ môi trường có thể bắt đầu từ lứa tuổi Mầm Non
Như vậy giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ ở trường Mầm non là việc làm cần thiết vì trẻ Mẫu giáo rất dễ nhạy cảm và mau chóng tiếp thu những điều học được ở trường, hình thành dấu ấn lâu dài, giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ Mẫu giáo sẽ góp phần quan trọng tạo ra lớp người mới có sự hiểu biết và có thái độ đúng đắn đối với môi trường làm cho xã hội ngày càng phát triển
Để trẻ có kiến thức cơ bản và ý thức trong việc bảo vệ môi trường, bản thân tôi luôn suy nghĩ, tìm tòi những biện pháp, thủ thuật trong quá trình giáo dục trẻ, lôi cuốn trẻ tham gia vào các hoạt động bảo vệ môi trường một cách tích cực và hiệu quả cao nhất Vì vậy trong năm học này tôi đã chọn nghiên cứu đề
tài: “Một số biện pháp giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ 4-5 tuổi ở trường mầm non Định Tường năm học 2017-2018” làm đề tài nghiên cứu.
II Mục đích nghiên cứu
Nghiên cứu thực trạng hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường tại trường mầm non để đưa ra một số biện pháp nhằm giáo dục nâng cao ý thức bảo vệ môi trường cho trẻ
III Đối tượng nghiên cứu
Một số biện pháp giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ 4-5 tuổi trường Mầm Non Định Tường
IV Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp nghiên cứu lí luận: Đọc tài liệu, phân tích, so sánh, khái quát các tài liệu có liên quan
- Phương pháp nghiên cứu thực tiễn: khảo sát đánh giá
Trang 3- Phương pháp thực hành trải nghiệm.
B NỘI DUNG
I Cơ sở lý luận
Môi trường là nơi nuôi dưỡng con người cả về vật chất lẫn tinh thần nhưng cũng chính con người trong quá trình tồn tại và phát triển đã khai thác cạn kiệt các nguồn tài nghuyên thiên nhiên, làm mất cân bằng sinh thái, ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống Một trong những nghuyên nhân cơ bản làm suy thoái môi trường là do ý thức, nhận thức còn hạn chế của con người
Vấn đề bảo vệ môi trường hiện nay đang là mối quan tâm hang đầu của nhiều quốc gia Tình trạng ô nhiễm môi trường ngày càng tăng làm ảnh hưởng nghiêm trọng tới đời sống của con người Mặc dù đã có nhiều hoạt động kêu gọi
vì môi trường nhưng tình trạng ô nhiễm môi trường vẫn ở mức báo động Chính
vì vậy cần phải giáo dục trẻ biết bảo vệ môi trường ngay từ tuổi mầm non, giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho trẻ mầm non là cung cấp cho trẻ những hiểu biết ban đầu về môi trường sống của bản thân trẻ, trẻ biết cách sống tích cực với môi trường nhằm đảm bảo sự phát triển lành mạnh về cơ thể và trí tuệ Mục đích của việc giáo dục ý thức bảo vệ môi trường là nhằm vận dụng những kiến thức và kỹ năng vào giữ gìn, bảo tồn, sử dụng môi trường đảm bảo bền vững cho cả thế hệ hiện tại và tương lai
Giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho trẻ là việc chúng ta cung cấp cho trẻ những kiến thức sơ đẳng về môi trường phù hợp với khả năng nhận thức của trẻ Đối với đặc điểm tâm sinh lý của trẻ 4-5 tuổi các chức năng tâm lý đang được hoàn thiện dần, trẻ bắt đầu có những nhận thức đúng đắn về ý thức bảo vệ môi trường Chính vì vậy việc giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho trẻ, luôn là một hoạt động mang tính giáo dục cao, nó đòi hỏi chúng ta phải nhạy bén, linh hoạt, tận dụng mọi hoạt động để giáo dục ý thức, hành vi cho trẻ, đặc biệt cho trẻ được trải nghiệm nhiều với hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường như: Dạy trẻ cất dọn đồ dùng, đồ chơi đúng nơi quy định, không vứt rác bừa bãi, đi vệ sinh đúng nơi quy định, cùng cô làm đồ dùng, dụng cụ dạy học, đồ chơi tận dụng từ nguyên vật liệu phế thải một cách đơn giản nhưng thể hiện rõ sự sáng tạo và ý tưởng phong phú qua mỗi sản phẩm Xuất phát từ những trăn trở ấy
tôi đã quyết định lựa chọn đề tài “Một số biện pháp giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ 4-5 tuổi ở trường mầm non Định Tường năm học 2017-2018”
nhằm đem lại cho trẻ những hiểu biết về mối quan hệ giữa con người với môi trường sống, hình thành ý thức tốt trong việc bảo vệ môi trường
II Thực trạng
Năm học 2017 - 2018 tôi được phân công chủ nhiệm lớp Mẫu giáo 4-5 tuổi, trong quá trình thực có những thuận lợi và khó khăn sau:
1 Thuận lợi
* Đối với nhà trường: Là trường chuẩn Quốc gia nên có đầy đủ cơ sở
vật chất phòng học, các phòng chức năng, trang thiết bị đồng bộ cho từng nhóm,
Trang 4lớp thực hiện nhiệm vụ chăm sóc giáo dục trẻ Khuôn viên trường đẹp, trồng nhiều cây xanh bóng mát tạo điều kiện cho trẻ học tập vui chơi
* Đối với trẻ: Với trẻ 4-5 tuổi là độ tuổi mà trẻ đã làm quen với các hình
thức cho hoạt động bảo vệ môi trường khác nhau trẻ đã có nhiều thói quen cần thiết cho hoạt động bảo vệ môi trường như tập nhặt rác, nhổ cỏ, tập quét dọn, lau giá đồ chơi, biết lắng nghe lời chỉ dẫn của cô giáo Tỷ lệ chuyên cần đạt cao, nề nếp và thể lực tốt
* Đối với phụ huynh: Phụ huynh quan tâm cộng tác, góp phần tạo cảnh
quan xanh, sạch, đẹp cho trường lớp
* Đối với bản thân: Là một giáo viên yêu nghề, mến trẻ, có trình độ
chuyên môn trên chuẩn, năng lực sư phạm vững vàng, luôn được ban giám hiệu nhà trường và phụ huynh tin yêu
2 Khó khăn
* Đối với trẻ:
- Vì Trẻ lớp tôi đa số là con em nông thôn nên sự hiểu biết về bảo vệ môi trường còn nhiều hạn chế Trẻ có những thói quen không tốt như còn chơi bẩn, chưa có ý thức vệ sinh cá nhân, bỏ rác chưa đúng nơi qui định, chưa biết tiết kiệm nước, chưa biết yêu quí cỏ cây hoa lá…
- Đa số trẻ chưa có thói quen bảo vệ môi trường xung quanh mình, chưa
có khả năng phản ứng với các hành vi của con người làm bẩn môi trường và phá hoại môi trường
- Việc hợp tác và chia sẽ với bạn bè và những người xung quanh trong việc bảo vệ môi trường còn hạn chế
* Đối với phụ huynh: Nhiều phụ huynh còn chưa thực sự quan tâm đến việc giáo dục trẻ bảo vệ môi trường
Với tình hình thực tế trên, tôi đã tiến hành khảo sát chất lượng của trẻ thông qua các hành vi nhằm tìm ra những biện pháp hữu hiệu giúp trẻ hình thành ý thức bảo vệ môi trường ngay từ những ngày đầu tới lớp
* Kết quả khảo sát thực trạng
Đối tượng khảo sát: Trẻ 4 -5 tuổi Trường mầm non Định Tường
Tổng số trẻ khảo sát: 36 trẻ
* Bảng khảo sát lần 1
Tổng
số trẻ khảo sát
Kết quả khảo sát Đạt Tỷ lệ
%
Chưa đạt
Tỷ lệ
%
1 Có hiểu biết về nội dung giáo dục
bảo vệ môi trường
36
2 Thích tham gia các hoạt động giáo
dục bảo vệ môi trường
Trang 53 Có ý thức bảo vệ môi trường 29 74,8 7 25,2
Qua bảng khảo sát trên cho thấy, tỷ lệ trẻ chưa đạt còn khá cao Từ đó cho thấy ý thức bảo vệ môi trường, sự hiểu biết về môi trường của trẻ còn nhiều hạn chế Vì vậy, bản thân tôi vô cùng lo lắng về nhận thức cũng như thái độ thân thiện với môi trường của trẻ Để nâng cao chất lượng giáo bảo vệ môi trường cho trẻ tôi đã nghiên cứu tìm tòi sáng tạo và áp dụng các biện pháp giáo dục phù hợp giúp trẻ tiếp thu một cách nhẹ nhàng, thoải mái, giúp trẻ phát triển nhân cách toàn diện
III Các giải pháp thực hiện
1 Biện pháp 1: Tạo môi trường xanh - sạch - đẹp an toàn cho trẻ khi đến trường
Việc giáo dục rèn luyện trẻ theo các chuẩn mực góp phần hình thành cho các em sự thống nhất giữa nhận thức và hành động để trẻ phân biệt được việc làm đúng, sai Giai đoạn phát triển này trẻ rất nhạy cảm trước cuộc sống xung quanh, trẻ hay bắt trước việc làm của người lớn, thích khám phá điều mới lạ, chính vì vậy việc tạo môi trường xanh- sạch- đẹp an toàn cho trẻ khi đến trường, thay đổi theo từng chủ đề là một việc làm hết sức cần thiết và quan trọng, xác định được tầm quan trọng đó bản thân đã thực hiện như sau:
+ Xây dựng môi trường trong lớp
Cùng với việc xây dựng xây dựng trường học xanh, sạch, đẹp thì việc tạo cảnh quan trong lớp học và môi trường xung quanh cũng cần được chú trọng Để giúp trẻ có hiểu biết và hành vi đúng trong việc bảo vệ môi trường tôi đã tổ chức cho trẻ được tham gia trải nghiệm thực tế cùng với cô giáo tạo môi trường trong lớp phù hợp Đồ dung đồ chơi trong lớp tôi hướng dẫn trẻ sắp xếp gọn gàng phù hợp với từng góc, tùng chủ đề Mỗi kệ giá góc tôi cùng trẻ trang trí đẹp, sắp xếp gọn gàng phù hợp Việc cô và trẻ cùng tạo môi trường giáo dục đem lại không khí
ấm áp, gần gủi, thân thiên thiện; kích thích sự tìm tòi khám phá và phát hiện nhiều điều mới lạ, hấp dẫn trong cuộc sống, các kiến thức, kĩ năng bảo vệ môi trường của trẻ được củng cố và bổ sung, trẻ được lựa chọn hoạt động cá nhân hoặc theo nhóm tạo cơ hội cho trẻ bộc lộ khả năng của mình
Ngoài việc hướng dẫn trẻ sắp xếp đồ dùng đồ chơi ngăn nắp, tôi còn hướng dẫn trẻ trang trí giá đồ chơi, biểu bảng phù hợp với từng chủ đề như :
Ví dụ: Chủ đề Bản Thân
Góc phân vai: Tôi đã khuyến khích trẻ trang trí các tranh ảnh về cơ thể
bé, tranh ảnh rửa tay rửa mặt, các bước rửa tay, rửa mặt
Góc học tập: Trang trí ảnh cơ thể bé các hoạt động trong trường như bé
đánh răng, bé rửa tay Bé thu dọn đồ dùng đồ chơi ngăn nắp sau khi chơi
Góc nghệ thuật: Trang trí các lọai tranh về đồ dùng cá nhân của trẻ, trưng
bầy các sản phẩm do trẻ tự tạo
Trang 6Việc trang trí các hình ảnh phù hợp với chủ đề dễ gây được sự chú ý của trẻ và từ đó giúp cô giáo lồng ghép giáo dục bảo vệ môi trường một cách dễ dàng, giúp trẻ tiếp thu nhẹ nhàng thoải mái
Góc thiên nhiên: Bổ xung các loại cây cảnh, hay các cây ngắn ngày như
cây đậu hành để trẻ được tự tay chăm sóc, quan sát quá trình sinh trưởng và phát triển của cây giáo trẻ cách chăm sóc cây cũng chính là góp phần bảo vệ môi trường xanh sạch đẹp
- Bên cạnh đó tôi cũng đã tận dụng các phế liệu như: Chai nước rửa bát, ống nhựa , mà cô, trẻ, phụ huynh sưu tầm, để cùng trẻ cắt, dán tạo ra những con vật, những loại quả… phục vụ cho các hoạt động học tập, hoạt động vui chơi và trưng bày tại môi trường xung quanh lớp đẹp, hấp dẫn, phù hợp với chủ
đề như:
Ví dụ: Chủ đề thế giới thực vật: Tôi cùng trẻ làm bông hoa hướng
dương từ những chiếc đĩa giấy sinh nhật để trang trí làm kí hiệu tủ đồ dung cá nhân cho trẻ Qua đó phát triển năng khiếu thẩm mĩ, khả năng sáng tạo của trẻ, giúp trẻ nhận thấy sự cần thiết có ý thức giữ gìn môi trường xung quanh
Ví dụ: Chủ đề Giao thông: Tôi đã sử dụng từ các nguyên vật liệu có sẵn
từ địa phương, từ những hạt chiếu tre hỏng cô cùng trẻ ghép các loại phương tiện giao thông như tàu hỏa, thuyền buồm Từ các que kem trai lọ tôi cắt ghép thành xe đạp, ô tô, xe máy và các biển báo giao thông để giới thiệu cho trẻ
Với biểu bảng một ngày của bé tôi làm thành một cây hoa, cây nấm ngộ nghĩnh và hấp dẫn trẻ có dán các hoạt động trong ngày của trẻ khi ở trường
Qua quá trình thực hiện như vậy ở mỗi chủ đề khác nhau, tôi lại tạo môi trường mới lạ sẽ gây hứng thú cho trẻ góp phần hình thành và nâng cao mối quan hệ thân thiện tự nhiên giữa cô và trẻ, giữa trẻ với trẻ, giữa trẻ với thiên nhiên Đồ dùng đồ chơi trong lớp cũng được tôi chú trọng, tôi luôn dùng những
đồ dùng, đồ chơi sạch sẽ, không gây nguy hiểm cho trẻ như: Không sắc nhọn, không dễ vỡ, không dùng vật liệu độc hại….Đồ dùng đồ chơi phải phù hợp với từng chủ dề và mục đích giáo dục cho trẻ kích thích phát triển ngôn ngữ, nhận thức, vận động tình cảm quan hệ xã hội
+ Xây dựng môi trường ngoài lớp học
Không chỉ môi trường trong lớp học, môi trường ngoài lớp học cũng góp
phần quan trọng trong quá trình giáo dục trẻ Đầu năm, nhà trường đã phát động
phong trào “ Trường học thân thiện- học sinh tích cực” triển khai cho giáo
viên trồng cây cảnh, hoa, vệ sinh xung quanh lớp Chính vì vậy lớp tôi cũng hòa chung vào phong trào của trường phát động của nhà trường nên lớp tôi luôn sạch
sẽ, phía ngoài được bài trí hấp dẫn, khoa học và mang đậm màu sắc tuổi thơ Ngoài hiên lớp tôi có góc “Chơi với cát, với nước”, có nhiều chậu hoa cây cảnh…hàng ngày tôi cho trẻ khám phá về nguồn nước, tạo môi trường xanh, sạch, đẹp, an toàn bên ngoài lớp học
Ví dụ: Tôi cho trẻ quan sát khám phá về sự thay đổi của nước và hai vật
thí nghiệm (là hai chậu nước sạch và một chai nước phẩm mầu khi cô dùng chai nước phẩm mầu đổ một ít vào chậu nước sạch) Tôi để trẻ tự thảo luận, trải
Trang 7nghiệm xem điều gì sẽ xảy ra khi nước phẩm mầu đổ vào chậu nước sạch, trẻ thảo luận trả lời: vì sao chậu nước lại bị đổi mầu, nước đổi mầu có dùng được không? nước đổi mầu là có từ đâu? còn nước có từ đâu? nước sạch dùng để làm gì? Cứ như vậy trẻ đặt ra hàng loạt câu hỏi vì sao? tại sao? từ đâu? từ câu hỏi đó
mà trẻ thu thập được kiến thức mới lạ, hấp dẫn trong cuộc sống xung quanh mang lại, làm trẻ càng thích thú hơn khi quan sát, trải nghiệm Qua đó giáo dục trẻ biết bảo vệ nguồn nước sạch, biết tiết kiệm khi sử dụng nước
Ngoài ra tôi còn tận dụng môi trường ở góc thiên nhiên để giúp trẻ có cách ứng sử đơn giản hiệu quả nhất, hướng dẫn trẻ tham gia hoạt động một cách
có khoa học để giúp trẻ có kĩ năng ý thức bảo vệ môi trường
Ví dụ: Ở góc thiên nhiên tôi đặt các chậu hoa hình con giống như hình
thiên nga, hình chú mèo, chó con rất gần gũi để kích thích hứng thú của trẻ tham gia trồng cây gieo hạt, chăm sóc cây Khi trẻ được tham gia hoạt động gieo hạt, quan sát sự nảy mầm của cây, tưới nước, chăm sóc cho cây Trong khi trẻ chơi, tôi cùng trẻ trò chuyện về việc bảo vệ môi trường, sự cần thiết của cây xanh với môi trường sống của con người, quan sát nước sạch, nước bẩn và sự cần thiết của nước đối với đời sống của con người Nhà trường có vườn thiên nhiên cho trẻ hoạt động, tôi thường cho trẻ quan sát cây xanh, cây hoa ở hoạt động ngoài trời, giúp trẻ biết tên các loại cây, các loại hoa…Giáo dục trẻ biết không bẻ cành, ngắt lá, không dẫm lên cỏ, lên cây… và biết cách chăm sóc, bảo vệ cây, tích cực khám phá hoạt động Với cách trang trí trong lớp và ngoài lớp như vậy, tôi thấy trẻ của lớp mình thích đi học và bắt đầu ý thức được tầm quan trọng của môi trường xung quanh đối với con người
Khi tạo được môi trường xanh, sạch, đẹp và an toàn đã giúp việc giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ trở nên nhẹ nhàng hơn, gần gũi hơn trẻ được tham gia trải nghiệm, được quan sát thực tế về môi trường Từ đó trẻ tiếp thu kiến thức về bảo vệ môi trường và hình thành cho trẻ thói quen chăm sóc cây xanh, có ý thức bảo vệ môi trường xung quanh trẻ
2 Biện pháp 2: Giáo dục ý thức bảo vệ môi trường thông qua các hoạt động trên ngày
Để nâng cao ý thức bảo vệ môi trường cho trẻ một cách phù hợp và hiệu quả, đòi hỏi bản thân mỗi giáo viên phải nắm vững mục tiêu, nội dung chương trình và phương pháp giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho trẻ, đồng thời hiểu
rõ về đặc điểm từng trẻ Nhận thức được điều đó trong năm qua, tôi đã tìm tòi, nghiên cứu và xây dựng được kế hoạch giáo dục ý thức bảo vệ môi trường theo từng chủ đề, từng thời điểm trên ngày nhằm cung cấp thêm kiến thức, hình thành ý thức bảo vệ môi trường cho trẻ
* Thời điểm đón trả trẻ:
Đây là thời điểm mà cô giáo có nhiều cơ hội để giáo dục trẻ vệ sinh cá nhân cũng như việc giữ gìn vệ sinh chung thông qua việc trò chuyện với trẻ về nội dung giáo dục bảo vệ môi trường và khuyến khích trẻ tự trải nghiệm thực tế
Ví dụ: với chủ đề “Bản thân” tôi đã lựa chọn nội dung giáo dục phù hợp
trò chuyện về cơ thể trẻ, cho trẻ thực hành trải nghiệm cho trẻ tự vệ sinh; để đồ
Trang 8dung cá nhân đúng nơi quy định.
Ví dụ: Chủ đề “Trường Mầm Non ” tôi trò chuyện với trẻ về trường, Lớp
Mầm Non đồng thời giáo dục trẻ không vứt rác bừa bãi, không vẽ bẩn lên tường giữ gìn trường, lớp luôn sạch đẹp, thường xuyên quét dọn, lau chùi đồ dùng đồ chơi sạch sẽ, xắp đặt ngăn nắp, ngọn ngàng
Ví dụ: Ở chủ đề “Thế giới thực vật” tôi trò chuyện với trẻ về các loại cây,
ích lợi của cây xanh với môi trường, đồng thời cho trẻ xem video có nội dung như tác hại của việc chặt phá rừng, từ đó giáo dục trẻ chăm sóc cây không bẻ cành , gắt lá….cho trẻ thực hành gieo hạt trồng cây
* Giáo dục ý thức bảo vệ môi trường thông qua các hoạt động có chủ định
Đối với trẻ nhỏ vấn đề giáo dục ý thức bảo vệ môi trường việc thông qua
giờ hoạt động có chủ định là vô cùng quan trọng bởi với trẻ thơ là “ Học mà chơi, chơi mà học” khi lồng ghép các nội dung giáo dục bảo vệ môi trường vào trong các hoạt động một cách nhẹ nhàng đơn giản giản, hấp đẫn, không gượng
ép và thật gần gũi với cuộc sống sung quanh trẻ
- Trong giờ hoạt động tạo hình: Tập cho trẻ thói quen tận dụng các
nghuyên vật liệu phế thải: Vỏ hộp sữa, que kem, vỏ sũa chua, chai lọ…để tạo ra các đồ dùng đồ chơi cho trẻ
Ví dụ: Ở chủ điểm thực vật “Dán vườn hoa nhà bé” tôi đã hướng dẫn trẻ
sử dụng các vỏ cây khô dùng keo dán để tạo thành thân cây, dùng lá khô rụng
mà trẻ nhặt được từ ngoài sân trường làm lá, cánh hoa khô xếp lại với nhau tạo thành những bông hoa khác nhau tạo nên vườn rực rỡ… Làm cho bài tạo hình của trẻ thêm sinh động mà qua đó giúp trẻ biết cách tận dụng các nguyên vật liệu bỏ đi để làm đồ chơi mà trẻ thích Từ đó làm giảm lượng giác thải ra môi trường
- Trong giờ hoạt động âm nhạc: Việc lồng ghép giáo dục bảo vệ môi
trường cho trẻ được thực hiện một cách nhẹ nhàng tôi cho trẻ hát, nghe hát, vận động một số bài hát có nội dung về môi trường sạch, đẹp, về những việc làm có lợi cho môi trường như bài: Em yêu cây xanh, lý cây xanh; con chim non…
- Trong giờ khám phá khoa học: Tôi tổ chức cho trẻ quan sát , làm
những thí nghiệm đơn giản để trẻ được tiếp xúc trực tiếp với thiên nhiên, giúp trẻ tìm hiểu khám phá những điều thú vị bổ ích từ môi trường
Ví dụ: Với đề tài “sự kì diệu của không khí” tôi cung cấp cho trẻ biết
được đặc điểm của không khí như không màu, không mùi, không vị, biết được không khí có ở đâu, một số tác dụng đơn giản của không khí và nguyên nhân gây ô nhiễm không khí và giáo dục trẻ ý thức trong bảo vệ môi trường không khí
Ví dụ: Với đề tài “Tìm hiểu một số phương tiện giao thông” ngoài giúp
trẻ tìm hiểu về đặc điểm của các phương tiện giao thông tôi còn giúp trẻ nắm được phương tiện giao thông thải ra khói bụi làm ô nhiễm môi trường, các hành
vi văn minh khi tham gia giao thông
Ví dụ: Trẻ quan sát làm thí nghiệm đơn giản như “Lợi ích của nước”.
Trang 9Giúp trẻ hiểu được sự cần thiết của nước đối với con người, động vật, cây cối; làm thí nghiệm pha màu vào nước sạch làm cho nước bị biến màu; và làm thí nghiệm lọc nước bẩn hoặc làm cho nước bị ô nhiễm Rồi đưa ra các phương án giải quyết trong các tình huống giả định
- Trong giờ hoạt động làm quen với văn học: Qua các bài thơ câu
chuyện, tôi luôn lồng ghép giáo dục trẻ ý thức bảo vệ môi trường và các hành vi tốt xấu của trẻ như hành vi thói quen tốt trong ăn uống, không ăn quà vặt ngoài đường, giữ gìn vệ sinh thân thể, vệ sinh môi trường đối với sức khỏe con người
Ví dụ: Với câu Truyện “Cậu bé mũi dài” tôi giáo dục trẻ phải chăm sóc
giữ gìn các bộ phận trên cơ thể như không dụi bẩn lên mắt, phải rửa mặt hàng ngày bằng nước và khăn sạch; không cho tay bẩn vào tai, không dùng que ngoáy tai của mình và các bạn…
Ví dụ: Để chuẩn bị cho hoạt động kể chuyện “Chiếc ấm sành nở hoa” tôi
chuẩn bị hai chậu, hướng dẫn trẻ gieo hạt vào hai chậu, một chậu để nơi thoáng mát, đủ ánh sáng và tưới đủ nước, một chậu không được tưới nước đầy đủ Giờ học sau cho trẻ quan sát xem các chậu cây phát triển thế nào Qua thí nghiệm trẻ hiểu về nội dung câu chuyện một cách sâu sắc hơn
Bằng hình thức quan sát trực tiêp như vậy tôi đã lồng ghép giáo dục bảo
vệ môi trường qua các giờ học khác nhau, nhằm cung cấp những hiểu biết về môi trường cho trẻ, giúp trẻ tiếp nhận một cách nhẹ nhàng và sâu lắng
* Với hoạt động góc
Không chỉ lồng ghép giáo dục bảo vệ môi trường vào các hoạt động có chủ định, việc tổ chức hoạt động góc tạo điều kiện để trẻ tiếp thu và phản ánh những hiểu biết của mình về môi trường vào hoạt động hết sức quan trọng
Thông qua hoạt động góc trẻ được tiếp xúc với các đồ vật, đồ chơi, vui chơi tạo điều kiện để trẻ tự học hỏi nhau, thể hiện sự hiểu biết của mình về bảo
vệ môi trường Qua hoạt động góc tôi tạo điều kiện để trẻ được chơi với đồ chơi
tự tạo từ các phế liệu, những đồ chơi tự tạo thu hút được sự chú ý của trẻ, trong quá trình trẻ chơi tôi đã giới thiệu với trẻ các loại đồ chơi này được tạo ra từ phế liệu, không tốn tiền mua lại tiết kiệm, lại giảm bớt được rác thải ra môi trường Sau khi chơi tôi giáo dục trẻ thu dọn đồ dùng, đồ chơi để đúng nơi qui định
Để trẻ có thêm nhận thức, ý thức về bảo vệ môi trường việc tổ chức cho trẻ hoạt động góc ở tất cả các góc hoạt động giúp trẻ được trải nghiệm hoạt động của người lớn, trẻ được làm thí nghiệm, từ đó giúp trẻ hiểu biết thêm về môi trường và bảo vệ môi trường, từ đó có ý thức bảo vệ môi trường
Ví dụ: Thông qua trò chơi “ Đầu bếp tí hon” tôi đã chú ý dạy trẻ có ý thức
tiết kiệm nước và các nguyên vật liệu chế biến món ăn, thu dọn đồ dùng gọn gàng sau khi chơi
Ví dụ: Trò chơi “Mẹ con” trẻ đóng vai con hỏi trẻ đóng vai mẹ "Mẹ ơi,
mẹ đang làm gì đấy?", mẹ trả lời: "Mẹ đang tắm cho em" “Để con giúp mẹ bỏ quần áo bẩn vào chậu nhé” “ Được con hãy bỏ quần áo vào chậu và vặn nước
để ngâm cho mẹ” “Nhớ vặn vừa đủ để tiết kiệm nước nhé” Từ đó giúp trẻ có kỹ năng có ý thức trong việc bảo vệ môi trường
Trang 10Khi trẻ được tham gia chơi ở góc phân vai trẻ được trực tiếp chơi với đồ chơi, trẻ tham gia lau chùi đồ chơi, giữ gìn đồ chơi Từ đó giúp trẻ có thói quen
vệ sinh sạch sẽ, trẻ biết hợp tác cùng với bạn bè trong quá trình vệ sinh đồ dùng
đồ chơi
Qua chơi ở góc xây dựng giúp trẻ biết làm cho môi trường xanh sạch thông qua trò chơi xây dựng công viên xanh, vườn cây, rau…
Được chơi ở góc thiên nhiên trẻ lại được trực tiếp gieo hạt trồng và chăm sóc cây rau quả, chăm sóc các con vật nuôi Từ đó giúp trẻ có những hành vi tốt nhằm bảo vệ môi trường
Trẻ chơi ở góc học tập, góc nghệ thuật trẻ được được tạo ra những bức tranh về môi trường, phân biệt môi trường sạch, môi trường bẩn, tô mầu hành vi đúng, gạch bỏ hành vi sai, được đọc thơ, ca dao, đồng dao, vè… về bảo vệ môi trường
Với trẻ được chơi được trực tiếp tham gia hoạt động trải nghiệm thực tế
từ đó giúp trẻ có thêm hiểu biết về môi trường, có những hành vi đúng nhằm bảo
vệ môi trường, trẻ biết chia sẻ hợp tác với bạn bè và những người xung quanh Trẻ có phản ứng với các hành vi của con người làm bẩn môi trường và làm phá hoại môi trường
* Thời điểm chơi, hoạt động ngoài trời
Việc cho trẻ tham gia chơi, hoạt động ngoài trời cũng có ý nghĩa rất quan trọng, trẻ được trực tiếp tham quan, dạo chơi ngoài trời, giúp trẻ có thêm kiến thức về môi trường xung quanh, trực tiếp quan sát môi trường xung quanh, tạo
cơ hội để trẻ được tham gia các hoạt động nhằm bảo vệ môi trường
Ví dụ: Khi cho trẻ quan sát vườn cây cô cho trẻ được trực tiếp tham gia
trồng rau, nhổ cỏ, tưới nước cho cây…
Ví dụ: Cô tạo cơ hội để trẻ được nhận xét về ngôi trường, đồ chơi, sân
trường mà trẻ được vui chơi từ đó cho trẻ được nói lên cảm nhận của mình về môi trường xung quanh trường, lớp Cô cho trẻ được trực tiếp tham gia quét dọn sân trường nhặt lá rơi… Vệ sinh sân trường làm cho môi trường xanh, sạch, đẹp
và an toàn Bằng những việc làm đó giúp trẻ khắc sâu, nhớ lâu và luôn có ý thức bảo vệ môi trường, tạo môi trường xung quanh xanh, sạch, đẹp hơn, an toàn hơn
3 Biện pháp 3: Giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ bằng cách xây dựng nề nếp, thói quen
Việc rèn cho trẻ có một số nề nếp, thói quen ngay từ lứa tuổi mầm non là việc làm hết sức cần thiết giúp trẻ hình thành nhân cách tốt và một số kĩ năng giúp trẻ phát triển toàn diện Tại lớp tôi chủ nhiệm phần lớn trẻ thuộc con em nông thôn, nên phần nào đó trẻ cũng bị ảnh hưởng bởi môi trường sống của gia đình, không gọn gàng, ngăn nắp Vì vậy việc rèn các thói quen, nề nếp cho trẻ là việc làm hết sức vất vả và kiên trì, để thực hiện tốt biện pháp này tôi đã xây dựng kế hoạch rèn luyện sau:
- Ở giờ đón trẻ tạo thói quen cho trẻ cất gọn đồ dùng cá nhân khi đến lớp
Ví dụ: Tôi luôn nhắc trẻ cất gọn đồ dùng của mình ngăn nắp vào tủ cá